Մտավոր թվաբանության համառոտ դասագիրք

История

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 330–387 թվականներին Մեծ Հայքի թագավորության ներքին և արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի պատմության համար կարևորագույն քաղաքական և աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են 4-րդ դարի ընթացքում հայկական պետականության առջև ծառացած ներքին կառավարման խնդիրները, արքունիքի քաղաքականությունը, իշխանական տների հարաբերությունները, պետական կառավարման համակարգը, քրիստոնեության տարածումից հետո հասարակական և քաղաքական կյանքի փոփոխությունները, ինչպես նաև կենտրոնական իշխանության ամրապնդման կամ թուլացման գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Արշակունյաց թագավորության ներքին քաղաքականության առանձնահատկություններին, թագավորական իշխանության և նախարարական տոհմերի փոխհարաբերություններին, եկեղեցու դերի աճին և երկրի քաղաքական կայունության վրա ազդող գործոններին։ Արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են Մեծ Հայքի հարաբերությունները Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի հետ։ 4-րդ դարում Հայաստանը գտնվում էր այդ երկու հզոր պետությունների շահերի բախման գոտում, ինչի պատճառով արտաքին քաղաքականությունը հաճախ պայմանավորված էր տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությամբ և Հայաստանի նկատմամբ նրանց ազդեցությունը հաստատելու ձգտմամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ Տրդատ Մեծից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությանը, Խոսրով Կոտակի, Տիրանի, Արշակ Բ-ի և Պապ թագավորի կառավարման ժամանակաշրջաններին, ինչպես նաև հայ-պարսկական և հայ-հռոմեական հարաբերությունների տարբեր փուլերին։ Հատկապես կարևոր է Արշակ Բ-ի և Պապի օրոք Հայաստանի՝ արտաքին քաղաքական ինքնուրույնությունը պահպանելու փորձերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ռազմական, դիվանագիտական և ներքաղաքական գործոնները սերտորեն փոխկապակցված էին։ Աշխատանքի առանցքային թեմաներից է նաև 363 թվականի հռոմեա-պարսկական պայմանագրից հետո Հայաստանի միջազգային դրության փոփոխությունը և 387 թվականի Հայաստանի բաժանմանը հանգեցրած քաղաքական գործընթացները։ 387 թվականի պայմանավորվածությունը փաստացի ավարտեց Մեծ Հայքի միասնական թագավորության գոյության փուլը՝ երկրի արևմտյան և արևելյան հատվածների նկատմամբ համապատասխանաբար Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի ազդեցության հաստատմամբ։ Այս իրադարձությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտաքին քաղաքական զարգացումների հետևանք, այլև որպես նախորդ տասնամյակների ներքին և արտաքին քաղաքական գործընթացների արդյունք։ Աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել 4-րդ դարի Մեծ Հայքի պետական կառավարման, քաղաքական ինստիտուտների, արքունիքի և նախարարական համակարգի փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև Հռոմի և Պարսկաստանի միջև Հայաստանի վարած բարդ քաղաքականության մասին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության, Արշակունյաց թագավորության քաղաքական համակարգի, հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների ու 387 թվականի Հայաստանի բաժանման նախադրյալների ուսումնասիրության համար։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է այսպես կոչված «Վանի (ուրարտական) հարցի» ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով Ուրարտուի պատմության, մշակույթի և նրա ժառանգության մեկնաբանման տարբեր գիտական մոտեցումները։ Գրքում ներկայացվում են ուրարտագիտության զարգացման հիմնական փուլերը, հնագիտական բացահայտումների դերը և դրանց ազդեցությունը Վանի թագավորության քաղաքական ու մշակութային կերպարի վերականգնման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր գիտական դպրոցների դիրքորոշումները Ուրարտուի էթնիկ, լեզվական և պետական պատկանելության վերաբերյալ՝ ընդգծելով հայագիտական և արևելագիտական մոտեցումների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև աղբյուրագիտական խնդիրները, սեպագիր արձանագրությունների մեկնաբանությունները և պատմական վերակառուցման մեթոդաբանական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «ուրարտական հարցի» շուրջ ձևավորված գիտական բանավեճերին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային հնագույն պատմության ընկալման վրա։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, հնագետների, ուրարտագետների, հայագետների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար՝ առաջարկելով վերլուծական մոտեցում Ուրարտուի ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերաբերյալ։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և վրացիների ծագման հարցի ուսումնասիրությանը և նրանց՝ Փոքր Ասիայի հնագույն բնակչության հետ ունեցած պատմական ու մշակութային կապերի քննությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է քննարկել Հայկական բարձրավանդակի և հարակից տարածքների հնագույն բնակչության էթնիկական կազմավորման գործընթացները, տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերությունները և այն պատմական պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվել են հայ և վրաց ժողովուրդների վաղ պատմական ինքնությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել պատմական աղբյուրների, հնագիտական տվյալների, տեղանունների, լեզվաբանական նյութերի և հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների հիման վրա ձևավորված տեսակետները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Փոքր Ասիայի հնագույն ժողովուրդներին և նրանց հնարավոր փոխառնչություններին Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի բնակչության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ տարբեր պատմական դարաշրջանների՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև ավելի ուշ փուլեր, և փորձել վերականգնել բնակչության տեղաշարժերի, մշակութային շփումների ու քաղաքական փոխազդեցությունների ընդհանուր պատկերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև էթնոգենեզի խնդիրը, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր տեսակի աղբյուրների համադրություն և պատմական գործընթացների բազմակողմանի դիտարկում։ Լեզվաբանական տեսանկյունից կարող են քննության առնվել հայերենի, վրացերենի և տարածաշրջանի հնագույն լեզուների միջև հնարավոր կապերը, փոխառությունները, տեղանունները և լեզվական շփումների հետքերը։ Հնագիտական նյութերի օգտագործումը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր մշակույթների նյութական ժառանգությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, թաղման ծեսերը, խեցեղենը և այլ հնագիտական համալիրներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն փորձում է հայերի և վրացիների վաղ պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Փոքր Ասիայի և Հարավային Կովկասի ավելի լայն պատմամշակութային միջավայրում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև երկարատև շփումները և փոխազդեցությունները՝ միաժամանակ տարբերակելով մշակութային ընդհանրությունները էթնիկական ծագման ուղղակի ապացույցներից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, վրացագետներին, հնագետներին, պատմաբաններին, լեզվաբաններին, հնագույն աշխարհի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի հնագույն բնակչության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Социология

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ընտանիքի սոցիալական կառուցվածքի, դերերի և փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը սոցիալական փոփոխությունների ժամանակակից փուլում՝ սոցիոլոգիական վերլուծության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ընտանիքը դիտարկվում է որպես հասարակության հիմնարար սոցիալական ինստիտուտ, որի վրա անմիջական ազդեցություն են ունենում տնտեսական, ժողովրդագրական, մշակութային և արժեքային փոփոխությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է հայ ընտանիքի ավանդական և ժամանակակից դրսևորումների փոխակերպմանը, ընտանեկան դերերի վերաիմաստավորմանը, սերունդների միջև հարաբերությունների փոփոխությանը և ընտանիքի ներսում որոշումների կայացման գործընթացների զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամուսնության, ծնողության, երեխաների դաստիարակության, սերնդափոխության և ընտանեկան համերաշխության հետ կապված սոցիալական պատկերացումների փոփոխություններին։ Քննարկվում են նաև այնպիսի գործընթացներ, ինչպիսիք են քաղաքայնացումը, միգրացիան, տնտեսական պայմանների փոփոխությունը, կանանց կրթական և աշխատանքային ակտիվության աճը, տեղեկատվական և թվային միջավայրի ընդլայնումը, որոնք տարբեր ձևերով վերափոխում են ընտանեկան հարաբերությունների ավանդական մոդելները։ Սոցիոլոգիական դիտարկման շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում ընտանիքի կայունության և փոփոխականության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են հասարակական նոր արժեքները համադրվում ավանդական ընտանեկան նորմերի և մշակութային պատկերացումների հետ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև ընտանիքի կառուցվածքային փոփոխությունները, ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների միտումները, ծնելիության հետ կապված վարքագիծը, երիտասարդների ընտանեկան կողմնորոշումները և տարբեր սերունդների արժեքային դիրքորոշումների տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական աջակցության, տնտեսական ապահովվածության և հասարակական միջավայրի ազդեցությանը ընտանիքի բարեկեցության և կայունության վրա։ Աշխատության կարևոր նպատակներից է բացահայտել հայ ընտանիքի զարգացման արդի միտումները, սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում առաջացող խնդիրները և ընտանիքի՝ որպես սոցիալական ինստիտուտի հետագա վերափոխման հնարավոր ուղղությունները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել սոցիոլոգներին, ժողովրդագետներին, սոցիալական աշխատանքի մասնագետներին, հոգեբաններին, ընտանիքի և երիտասարդության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Сельское хозяйство

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր ստացված և նոր լույս տեսած գրքերի մատենագիտական համակարգված հավաքածուն՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և գյուղատնտեսության բնագավառով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, սննդամթերքի արտադրության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և ոլորտի այլ կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններ՝ արտացոլելով ժամանակակից գիտական հետազոտությունները, տեխնոլոգիական առաջընթացը և գործնական նորարարությունները։ Ցանկը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ ոլորտի արդիական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ մասնագիտական, ուսումնական կամ գիտահետազոտական նպատակների համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և ոլորտի շարունակական զարգացմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը հայերենի քերականության ուսուցմանն ուղղված ուսումնական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակը հայոց լեզվի կառուցվածքի, քերականական օրինաչափությունների և լեզվական կանոնների համակարգված ներկայացումն է։ Այն նախատեսված է լեզուն ուսումնասիրողների համար՝ օգնելու նրանց հասկանալ հայերենի քերականական կառուցվածքը, ճանաչել բառերի ձևափոխության առանձնահատկությունները և ճիշտ կազմել խոսքն ու գրավոր շարադրանքը։ Քերականության դասագրքերը սովորաբար ընդգրկում են խոսքի մասերի, բառերի կազմության և ձևերի, նախադասության կառուցվածքի ու շարահյուսական կապերի վերաբերյալ բացատրություններ, ինչպես նաև լեզվական կանոնների յուրացմանը նպաստող օրինակներ։ Այսպիսի ձեռնարկը կարևոր նշանակություն է ունեցել հայերենի ուսուցման, գրագիտության զարգացման և լեզվական գիտելիքների տարածման գործում՝ հատկապես այն կրթական միջավայրում, որտեղ դասագրքերը ծառայում էին որպես ուսուցչի և սովորողի հիմնական ուսումնամեթոդական նյութ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև հայերենի քերականագիտական մտքի և լեզվի դասավանդման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայերենի կանոնների ուսուցման ավանդույթների, լեզվական գիտելիքի կազմակերպման սկզբունքների և հայերենով կրթական գրականության զարգացման մասին։ Գրքի պատմալեզվաբանական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ներկայացնում է հայերենի ուսուցման գրավոր ժառանգության մի հատված և հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, լեզվաբանության ու կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։