О разрешимости некоторых линейных и нелинейных задач физической кинетики

Педагогика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 19-րդ դարի 30–80-ական թվականներին Արևելյան Հայաստանում ուսուցչի պատրաստման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ այդ ժամանակաշրջանի կրթական, հասարակական և մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսուցչական կադրերի ձևավորման անհրաժեշտությունը, դրանց պատրաստման առկա ձևերը, կրթական հաստատությունների դերը և այն գործոնները, որոնք ազդել են ուսուցչի մասնագիտական կերպարի ու պատրաստության համակարգի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ էր Արևելյան Հայաստանի կրթական կյանքի համար, քանի որ փոխվում էին հասարակական պայմանները, ընդլայնվում էր դպրոցական կրթության նկատմամբ հետաքրքրությունը, իսկ կրթված մասնագետների պահանջարկը աստիճանաբար մեծանում էր։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել դպրոցների ցանցի ձևավորումն ու զարգացումը, ուսուցչական աշխատանքի կազմակերպումը և կրթական հաստատությունների համար պատրաստված մասնագետների անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի մասնագիտական գիտելիքներին, մանկավարժական կարողություններին, ընդհանուր կրթական մակարդակին և այն պահանջներին, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում ներկայացվում էին ուսուցչի նկատմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ուսուցչական կադրերի պատրաստման տարբեր ուղիների ուսումնասիրությունը։ Դրանց թվում կարող էին լինել ուսումնական հաստատություններում ստացած մասնագիտական պատրաստությունը, հոգևոր և աշխարհիկ կրթական կառույցների գործունեությունը, ինքնակրթությունը, փորձառու ուսուցիչների ազդեցությունը և արտերկրում կամ այլ կրթական կենտրոններում ստացած կրթությունը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր աստիճանաբար ձևավորվում ուսուցչի մասնագիտությունը որպես առանձին մասնագիտական գործունեության ոլորտ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև մանկավարժական գաղափարների տարածման և կրթության բովանդակության փոփոխության հարցերը։ 19-րդ դարի ընթացքում հայկական կրթական միջավայրում տարածվում էին նոր մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք շեշտադրում էին սովորողի գիտելիքների համակարգված զարգացումը, ուսուցման մեթոդների կատարելագործումը, աշխարհիկ կրթության ընդլայնումը և մայրենի լեզվով ուսուցման կարևորությունը։ Այդ գործընթացները անմիջականորեն ազդում էին նաև ուսուցչի պատրաստության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ժամանակի հայկական դպրոցների և ուսուցչական սեմինարիաների գործունեության վերլուծությունը, ինչպես նաև այն կրթական գործիչների ներդրումը, որոնք նպաստեցին ուսուցչական մասնագիտության զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կրթական ծրագրերին, դասավանդվող առարկաներին, ուսուցման մեթոդներին և ապագա ուսուցիչների ընդհանուր ու մասնագիտական պատրաստության հարաբերակցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն խնդիրներին, որոնք խոչընդոտում էին ուսուցչական կադրերի բավարար պատրաստմանը՝ կրթական հաստատությունների սահմանափակ թվին, նյութական միջոցների պակասին, որակյալ մասնագետների սակավությանը, կրթական անհավասարություններին և դպրոցական համակարգի կազմակերպչական դժվարություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող է ընդգծվել հասարակության մտավոր և մշակութային զարգացման գործում ուսուցչի ունեցած առանձնահատուկ դերը։ Ուսուցիչը ոչ միայն գիտելիքներ փոխանցող մասնագետ էր, այլև հասարակական և մշակութային արժեքների տարածող, ազգային կրթության կարևոր գործիչ և նոր սերնդի ձևավորման պատասխանատու։ Աշխատության աղբյուրագիտական արժեքը կարող է պայմանավորված լինել ժամանակաշրջանի դպրոցական փաստաթղթերի, մանկավարժական գրականության, կրթական ծրագրերի, մամուլի նյութերի, հիշողությունների և կրթական գործիչների աշխատությունների օգտագործմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կրթության պատմությամբ, հայ մանկավարժության պատմությամբ, 19-րդ դարի հայկական հասարակական ու մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև մանկավարժներին և կրթության ոլորտի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Արևելյան Հայաստանում ուսուցչական մասնագիտության և մասնագիտական պատրաստության ձևավորման գործընթացը՝ ցույց տալով կրթական համակարգի զարգացման, մանկավարժական գաղափարների տարածման և հասարակական պահանջների փոփոխության ազդեցությունը ուսուցչի պատրաստման հիմնախնդրի վրա։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է հին պարսկական կրոնական ավանդույթում մոգերի ուսմունքի, աշխարհայացքի և հասարակական դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում մոգերը դիտարկվում են որպես Իրանի հին կրոնական և մտավոր մշակույթի հետ կապված քրմական շրջանակ, որի մասին տեղեկություններ են պահպանվել ինչպես իրանական, այնպես էլ հունական, հռոմեական և այլ հին աղբյուրներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նրանց վերագրվող կրոնական պատկերացումներին, ծիսական գործառույթներին, տիեզերքի կառուցվածքի, բարու և չարի հարաբերակցության, մարդու բարոյական պատասխանատվության և աշխարհի կարգի վերաբերյալ գաղափարներին։ Քննվում է մոգերի կապը զրադաշտական ավանդույթի հետ՝ հաշվի առնելով, որ տարբեր ժամանակաշրջանների աղբյուրներում նրանց դերի և ուսմունքի վերաբերյալ տեղեկությունները միշտ չէ, որ միատեսակ են և պահանջում են պատմաաղբյուրագիտական համեմատություն։ Կարևորվում է Զրադաշտի ուսմունքի, Ավեստայի կրոնական պատկերացումների և հետագա իրանական կրոնական ավանդույթների համատեքստը, որի միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական գնահատել մոգերի տեղը հին Իրանի հոգևոր կյանքում։ Ուսումնասիրվում են կրակի, մաքրության, ծիսակարգերի, զոհաբերական ավանդույթների և կրոնական պարտականությունների վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև քրմական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անտիկ հեղինակների հաղորդումներին, որոնց միջոցով պարսկական կրոնական մշակույթը ներկայացվել է հունահռոմեական աշխարհին։ Այդ տեղեկությունները համադրվում են իրանական աղբյուրների հետ՝ հնարավոր տարբերությունները, մեկնաբանությունները և պատմական շերտերը բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև այն հարցը, թե ինչպես է «մոգ» հասկացությունը ժամանակի ընթացքում փոխել իր նշանակությունը և ինչպես է սկզբնական կրոնական ու քրմական բովանդակությունից անցել այլ մշակույթներ՝ ստանալով նոր մեկնաբանություններ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև հին Իրանի կրոնի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները, քրմական դասի հասարակական դիրքը և կրոնական գաղափարների ազդեցությունը բարոյական ու իրավական պատկերացումների վրա։ Պատմական, կրոնագիտական և համեմատական մոտեցումների համադրումը նպաստում է հին պարսկական հոգևոր մշակույթի ավելի ամբողջական ընկալմանը և թույլ է տալիս տարբերակել սկզբնաղբյուրներով հաստատվող տեղեկությունները հետագա ավանդություններից ու մեկնաբանություններից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել իրանագիտության, կրոնագիտության, հին աշխարհի պատմության, զրադաշտականության և համեմատական կրոնների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Социология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է սթրեսային աշխատանքային պայմաններում սոցիալական հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և դինամիկայի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այն հոգեբանական և սոցիալական գործոնները, որոնք ազդում են աշխատակիցների միջև փոխհարաբերությունների վրա բարձր լարվածության, ժամանակային ճնշման և պատասխանատվության մեծ բեռի պայմաններում։ Հեղինակը դիտարկում է սթրեսի ազդեցությունը հաղորդակցման որակի, թիմային աշխատանքի արդյունավետության և կոնֆլիկտների առաջացման հաճախականության վրա՝ ընդգծելով նաև սոցիալական աջակցության և կազմակերպական մշակույթի դերը աշխատավայրում հոգեբանական կայունության պահպանման գործում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են սթրեսի կառավարման տարբեր մոտեցումներ՝ անհատական և խմբային մակարդակներում, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են առաջնորդության ոճերի ազդեցությունը աշխատակիցների փոխհարաբերությունների և աշխատանքային մթնոլորտի վրա։ Ներկայացվում են նաև գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված աշխատանքային միջավայրում սոցիալական հարաբերությունների բարելավմանը և սթրեսային իրավիճակների արդյունավետ կառավարմանը։ Գիրքը օգտակար է հոգեբանների, սոցիոլոգների, կազմակերպական խորհրդատուների, ղեկավարների, ուսանողների և մարդկային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։

Педагогика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անգլերենի ուսուցիչների լեզվամշակութային իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում օտար լեզուների ուսուցման ժամանակակից մոտեցումները, լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը, ուսուցչի մասնագիտական կարողունակությունների կառուցվածքը և միջմշակութային հաղորդակցության արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների, հմտությունների ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվամշակութային իրազեկության բովանդակությանը, դրա ճանաչողական, հաղորդակցական, սոցիոմշակութային և մանկավարժական բաղադրիչներին, ինչպես նաև դրանց դերին անգլերենի ուսուցման որակի բարձրացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի ուսուցչի՝ լեզվակիր հանրույթների մշակութային առանձնահատկությունները ճանաչելու, լեզվական միավորների մշակութային նշանակությունները մեկնաբանելու, հաղորդակցական վարքագծի տարբերությունները բացահայտելու և սովորողների միջմշակութային կարողունակությունները զարգացնելու մասնագիտական հնարավորությունները։ Քննության են առնվում լեզվամշակութաբանության, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության, հաղորդակցական լեզվուսուցման և մանկավարժական կարողունակությունների զարգացման հիմնական սկզբունքները՝ Հայաստանի կրթական միջավայրում դրանց կիրառման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անգլերենի ուսուցիչների նախնական մասնագիտական պատրաստության և շարունակական վերապատրաստման համակարգերում լեզվամշակութային բաղադրիչի դերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են բարձրագույն մանկավարժական կրթության ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման կազմակերպման մոտեցումները, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները և լեզվամշակութային գիտելիքների գործնական կիրառման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անգլերենի ուսուցման ընթացքում մշակութային կարծրատիպերի հաղթահարմանը, տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի ձևավորմանը, մշակութային բազմազանության ընկալմանը և սովորողների քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ օտար լեզվի արդյունավետ ուսուցումը չի սահմանափակվում բառապաշարի և քերականական կանոնների յուրացմամբ, այլ ենթադրում է նաև լեզվական արտահայտությունների սոցիալական ու մշակութային համատեքստերի ըմբռնում, հաղորդակցական նորմերի ճանաչում և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական վարքագծի ընտրություն։ Անդրադարձ է կատարվում անգլախոս երկրների մշակութային բազմազանությանը, հաղորդակցական ավանդույթներին, քաղաքավարության լեզվական միջոցներին, ազգային և տարածաշրջանային լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ներկայացման մանկավարժական եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի դասագրքերում և ուսումնամեթոդական նյութերում մշակութային տեղեկատվության ընդգրկման սկզբունքները, բնագիր տեքստերի, տեսալսողական նյութերի, թվային կրթական ռեսուրսների և հաղորդակցական առաջադրանքների օգտագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննարկվում են նախագծային ուսուցման, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, համեմատական մշակութային վերլուծության և համագործակցային ուսուցման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ուսուցիչների և սովորողների լեզվամշակութային իրազեկության զարգացման նպատակով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայկական և անգլախոս մշակույթների համեմատական ուսումնասիրության մանկավարժական հնարավորությունները, մշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտումը և մայրենի մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների օգտագործումը օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ուսուցիչների լեզվամշակութային պատրաստվածության գնահատման չափանիշները, մասնագիտական ինքնագնահատման մեխանիզմները, կրթական կարիքների բացահայտման եղանակները և վերապատրաստման արդյունավետության որոշման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական համակարգի առանձնահատկությունները, օտար լեզուների ուսուցման կրթական նպատակները, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման պահանջները և միջազգային կրթական փորձի տեղայնացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել անգլերենի ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործմանը, լեզվամշակութային իրազեկության զարգացմանն ուղղված ուսումնամեթոդական մոտեցումների մշակմանը, դասավանդման գործընթացում մշակութային բաղադրիչի արդյունավետ ներառմանը և սովորողների միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրեր մշակողների, լեզվամշակութաբանների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական ու բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնապահպանական միջոցառումների ֆինանսավորման տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շրջակա միջավայրի պահպանության համար անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում բնապահպանության ֆինանսավորումը դիտարկվում է որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր ուղղություն, որը կապված է բնական ռեսուրսների պահպանության, աղտոտման կանխարգելման, բնապահպանական վնասների նվազեցման և էկոլոգիական ծրագրերի իրականացման հետ։ Քննության են առնվում պետական բյուջետային միջոցների, բնապահպանական վճարների, տնտեսական կարգավորման գործիքների, մասնավոր ներդրումների և ֆինանսավորման այլ աղբյուրների դերն ու փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման մեխանիզմներին և դրանց նպատակային օգտագործման արդյունավետությանը՝ դիտարկելով, թե որքանով կարող են գործող տնտեսական գործիքները նպաստել բնապահպանական խնդիրների լուծմանը։ Ուսումնասիրվում են շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում պետական և մասնավոր հատվածների մասնակցության հնարավորությունները, ֆինանսական պատասխանատվության սկզբունքները և բնապահպանական ծախսերի ու տնտեսական արդյունքների գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև աղտոտման և բնական ռեսուրսների օգտագործման հետ կապված վճարների տնտեսական նշանակությունը, բնապահպանական ծրագրերի ֆինանսական պլանավորումը և միջոցների բաշխման առաջնահերթությունների սահմանումը։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել միջազգային ֆինանսական կառույցների և բնապահպանական ծրագրերի շրջանակում ներգրավվող միջոցների նշանակությունը՝ որպես ներքին ֆինանսավորման աղբյուրները լրացնող հնարավորություն։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության գնահատմանը, քանի որ այդ ծրագրերի արդյունքները հաճախ ունեն ոչ միայն ուղղակի տնտեսական, այլև երկարաժամկետ սոցիալական և էկոլոգիական նշանակություն։ Ֆինանսավորման համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռեսուրսների սահմանափակության, կառավարման արդյունավետության, ֆինանսական խթանների և բնապահպանական առաջնահերթությունների համաձայնեցման հետ կապված խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բնապահպանական տնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների և բնական ռեսուրսների կառավարման մոտեցումները՝ Հայաստանի պայմաններում շրջակա միջավայրի պահպանության ֆինանսական համակարգի զարգացման և դրա արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները համակարգելու նպատակով։

Лингвистика

Современный русский язык: Учебник աշխատությունը ռուսաց լեզվի ուսուցման հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ժամանակակից ռուսերենի կառուցվածքը և գործառական առանձնահատկությունները, այն ընդգրկում է լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև ուղղագրության և կետադրության կանոնների համակարգված նկարագրություն, գիրքը բացատրում է լեզվական նորմերի կիրառումը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում, բառապաշարի զարգացման մեխանիզմները և ոճական տարբերությունները, միաժամանակ ներառում է գործնական վարժություններ, տեքստային վերլուծության օրինակներ և լեզվական ճիշտ օգտագործման հանձնարարություններ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների, ուսուցիչների և ռուսերեն լեզու ուսումնասիրողների համար։