Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловСельское хозяйство
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1971, №10-11)
Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։
Обновлено. 2026-11-02Биология
Նշենու (Amygdalus L.) վայրի ցեղակիցները Հայաստանում
Աշխատությունը նվիրված է Նշենու (Amygdalus L.) վայրի ցեղակիցների ուսումնասիրությանը Հայաստանի բնական պայմաններում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց տարածմանը, կենսաբանական առանձնահատկություններին և բուսաբանական նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են վայրի տեսակների և ձևերի տարածման աշխարհագրությունը, աճելավայրերի պայմանները, էկոլոգիական պահանջները և բնական պոպուլյացիաների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում վայրի ցեղակիցների պահպանությանը, քանի որ դրանք կարող են ունենալ արժեքավոր գենետիկական հատկանիշներ և նշանակություն ունենալ մշակաբույսերի սելեկցիայի, գենետիկական բազմազանության պահպանման ու բուսաբուծության զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է ներառել տեսակների նույնականացման, ձևաբանական հատկանիշների համեմատության, տարածման սահմանների և էկոլոգիական պայմանների ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի վայրի նշենու պաշարների վերաբերյալ։ Քննարկվում են նաև տարբեր պոպուլյացիաների միջև հնարավոր տարբերությունները, դրանց հարմարվողական հատկանիշները և բնական միջավայրի պայմաններին դիմակայելու ունակությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վայրի գենոֆոնդի գործնական արժեքի գնահատումը, հատկապես այն հատկանիշների տեսանկյունից, որոնք կարող են օգտակար լինել երաշտադիմացկունության, հիվանդությունների և անբարենպաստ պայմանների նկատմամբ կայունության, ինչպես նաև պտղի որակական ցուցանիշների բարելավման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բուսաբաններին, բուսաբույծներին, գենետիկներին, էկոլոգներին և Հայաստանի բուսական աշխարհի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր է Հայաստանի վայրի նշենու գենետիկական բազմազանության բացահայտման, բնական պոպուլյացիաների պահպանության և դրանց հնարավոր օգտագործման հեռանկարների գնահատման տեսանկյունից։
Обновлено. 2026-09-13
Другие предметы
Տարածական պլանավորման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածական պլանավորման համակարգի ուսումնասիրությանը, առկա հիմնախնդիրների բացահայտմանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ երկրի տարածքային զարգացումը պետք է իրականացվի ոչ թե առանձին բնակավայրերի և ոլորտների չհամակարգված զարգացման, այլ տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական, ենթակառուցվածքային և քաղաքաշինական գործոնների փոխկապակցված հաշվառման միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությամբ տարածական պլանավորումը դիտարկվում է որպես այնպիսի գործընթաց, որի միջոցով սահմանվում են տարաբնակեցման համակարգերի, տարածքների համաչափ զարգացման և նպատակային օգտագործման հիմնական ուղղություններն ու պայմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տարածքային կառուցվածքի և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Երկրի լեռնային ռելիեֆը, բնակավայրերի անհավասար տարածական բաշխվածությունը, տնտեսական գործունեության բարձր կենտրոնացվածությունը, ենթակառուցվածքների տարածքային անհամաչափությունները և տարբեր համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման մակարդակների տարբերությունները բարդացնում են միասնական և հավասարակշռված տարածական քաղաքականության իրականացումը։ Այս պայմաններում տարածական պլանավորումը պետք է նպաստի բնակչության, տնտեսական գործունեության, արտադրական ներուժի և ենթակառուցվածքների առավել արդյունավետ տարածքային կազմակերպմանը։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել տարածական պլանավորման փաստաթղթերի գործող համակարգը։ ՀՀ-ում այն ներառում է ազգային մակարդակի տարաբնակեցման և տարածքային կազմակերպման գլխավոր նախագծերը, մարզային և միկրոռեգիոնալ մակարդակների տարածքային հատակագծման նախագծերը, համայնքների գլխավոր հատակագծերը և քաղաքաշինական գոտիավորման նախագծերը։ Օրենսդրությունը նախատեսում է նաև պատմամշակութային և բնապահպանական տարածքների, ինչպես նաև լանդշաֆտային, ռեկրեացիոն, արտադրական, տրանսպորտային, ինժեներական և սոցիալական ենթակառուցվածքների տարածքային կազմակերպման նախագծեր։ Այդ համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու պլանավորման տարբեր մակարդակների փոխկապակցվածությունը և դրանց միջև գործառույթների բաշխման արդյունավետությունը։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից մեկը կարող է լինել տարածական պլանավորման փաստաթղթերի ոչ լիարժեքության կամ դրանց արդիականացման անհրաժեշտության ուսումնասիրությունը։ Համայնքի գլխավոր հատակագիծը ռազմավարական բնույթի փաստաթուղթ է, որը սահմանում է տարածական զարգացման հիմնական ուղղությունները, հողերի օգտագործման ռեժիմները, կառուցապատման պահանջները և զարգացման առաջնահերթ, միջնաժամկետ ու հեռանկարային փուլերը։ Հետևաբար այդ փաստաթղթերի առկայությունն ու արդիականությունը կարևոր նախապայման են համայնքների զարգացման գործընթացը կանխատեսելի և համակարգված դարձնելու համար։ Առանձին հիմնախնդիր է տարածքային զարգացման անհամաչափությունը։ Հայաստանի տարածքում տնտեսական ակտիվությունը, աշխատատեղերը, բնակչության կենտրոնացումը և ծառայությունների հասանելիությունը տարբեր տարածքներում էապես տարբերվում են։ Տարածական պլանավորման արդյունավետ քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի այդ անհամաչափությունների մեղմմանը՝ խթանելով մարզային կենտրոնների և փոքր բնակավայրերի զարգացման ներուժը, բարելավելով տրանսպորտային հասանելիությունը և ստեղծելով տնտեսական գործունեության տարածքային նոր կենտրոններ։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև միկրոռեգիոնալ պլանավորման կիրառումը, որը հնարավորություն է տալիս մեկից ավելի համայնքների փոխկապակցված խնդիրները դիտարկել միասնական տարածքային համակարգի շրջանակում։ ՀՀ օրենսդրությունը նախատեսում է մինչև 15,000 բնակիչ ունեցող համայնքների որոշ խմբերի համար համակցված տարածական պլանավորման փաստաթղթերի մշակման հնարավորություն, որտեղ կարող են միասնականորեն ներառվել միկրոռեգիոնալ տարածքային հատակագծման, գլխավոր հատակագծի և գոտիավորման պահանջները։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Տարածական պլանավորման միջոցով անհրաժեշտ է հստակեցնել բնակելի, հասարակական, արտադրական, գյուղատնտեսական, բնապահպանական և ռեկրեացիոն նշանակության տարածքների փոխհարաբերությունները։ Հողերի ոչ նպատակային կամ չհամակարգված օգտագործումը կարող է հանգեցնել գյուղատնտեսական նշանակության հողերի կորստի, բնական լանդշաֆտների խախտման և քաղաքային տարածքների անկառավարելի ընդարձակման։ Հետևաբար տարածական պլանավորումը պետք է ապահովի հողօգտագործման և կառուցապատման փոխկապակցված կառավարում։ Մեծ նշանակություն ունի նաև տրանսպորտային և ինժեներական ենթակառուցվածքների տարածական կազմակերպումը։ Ճանապարհային ցանցի, հասարակական տրանսպորտի, ջրամատակարարման, ջրահեռացման, էներգետիկ համակարգերի և կապի ենթակառուցվածքների զարգացումը պետք է համապատասխանեցվի բնակավայրերի աճի և տնտեսական գործունեության տարածական հեռանկարներին։ Քաղաքաշինության կոմիտեի գործառույթների շրջանակում ընդգրկված են նաև տրանսպորտային և ինժեներական ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագրերի հետ կապված քաղաքաշինական փաստաթղթերի համակարգման հարցերը, ինչը ընդգծում է այդ ոլորտների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնել բնապահպանական գործոնների ինտեգրմանը տարածական պլանավորման գործընթացում։ Հայաստանի համար կարևոր խնդիրներ են բնական լանդշաֆտների պահպանումը, էրոզիոն և սողանքային գործընթացների կառավարումը, ջրային ռեսուրսների պաշտպանությունը, բնական աղետների ռիսկերի նվազեցումը և բնակավայրերի կայուն զարգացումը։ Տարածքային որոշումների ընդունման ժամանակ բնական վտանգների քարտեզագրումը և տարածքների խոցելիության գնահատումը կարող են կանխել այնպիսի կառուցապատումը, որը հետագայում կստեղծի լրացուցիչ ռիսկեր բնակչության և ենթակառուցվածքների համար։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև պատմամշակութային ժառանգության և ժամանակակից քաղաքաշինական զարգացման համատեղումը։ Պատմական բնակավայրերի և հուշարձանների պահպանությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ միաժամանակ հնարավոր լինի ապահովել տարածքների ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական զարգացումը։ Տարածական պլանավորման փաստաթղթերի համակարգում դրա համար նախատեսված են նաև բնակավայրերի պատմամշակութային հիմնավորումների և պատմության ու մշակույթի անշարժ հուշարձանների պահպանության գոտիների նախագծերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև բնակչության մասնակցության խնդիրը։ Տարածական պլանավորման արդյունավետությունը մեծապես կախված է նրանից, թե որքանով են պլանավորման գործընթացներում հաշվի առնվում բնակիչների, համայնքային կառույցների, մասնավոր հատվածի և այլ շահագրգիռ կողմերի կարիքները։ Հանրային քննարկումների և թափանցիկ որոշումների միջոցով հնարավոր է նվազեցնել տարածքային զարգացման վերաբերյալ հակասությունները և բարձրացնել ընդունվող որոշումների լեգիտիմությունն ու արդյունավետությունը։ Գործնական կարևորություն ունի նաև թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Աշխատանքը կարող է առաջարկել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, թվային քարտեզագրման, տարածական տվյալների միասնական բազաների և մշտադիտարկման համակարգերի ավելի լայն կիրառում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս համատեղ վերլուծել հողօգտագործման, բնակչության, ենթակառուցվածքների, բնապահպանական սահմանափակումների և տնտեսական գործունեության վերաբերյալ տվյալները և դրանց հիման վրա ավելի հիմնավորված տարածական որոշումներ ընդունել։ Տարածական պլանավորման փաստաթղթերի մշակման, փորձաքննության, համաձայնեցման և հաստատման ընթացակարգերը ՀՀ-ում կարգավորվում են կառավարության համապատասխան կարգավորմամբ, իսկ վերջին փոփոխություններով այդ համակարգում ներառվում են նաև համակցված տարածական պլանավորման փաստաթղթերը։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել տարածական պլանավորման համակարգի կատարելագործման մի շարք ուղղություններ՝ փաստաթղթերի պարբերական թարմացում, ազգային-տարածքային-տեղական մակարդակների ավելի արդյունավետ համակարգում, միկրոռեգիոնալ պլանավորման ընդլայնում, տարածքային տվյալների թվայնացում, համայնքների մասնագիտական կարողությունների ուժեղացում, հանրային մասնակցության բարձրացում և տարածական պլանավորման կապի ամրապնդում տնտեսական ու ենթակառուցվածքային զարգացման ծրագրերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը տարածական պլանավորումը դիտարկում է որպես Հայաստանի Հանրապետության երկարաժամկետ և հավասարակշռված զարգացման կարևոր գործիք։ Դրա արդյունավետ կազմակերպումը կարող է նպաստել բնակավայրերի համաչափ զարգացմանը, հողային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը, ենթակառուցվածքների արդյունավետ տեղաբաշխմանը, բնապահպանական և բնական աղետների ռիսկերի նվազեցմանը, պատմամշակութային ժառանգության պահպանմանը և բնակչության համար անվտանգ ու բարենպաստ կենսամիջավայրի ձևավորմանը։
Обновлено. 2026-09-09
История
Nagorno-Karabakh: Conflict between Azerbaijan and Armenians explained
Նյութը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկարատև հակամարտության պատմական, քաղաքական և հասարակական նախապատմությունը՝ փորձելով համակողմանիորեն բացատրել դրա առաջացման պատճառները, զարգացման հիմնական փուլերը և հետևանքները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի, տարածքային ամբողջականության և ինքնորոշման սկզբունքների, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնակչության անվտանգության և իրավունքների շուրջ ձևավորված հակասություններն են։ Նյութը անդրադառնում է խորհրդային ժամանակաշրջանում տարածաշրջանի վարչական կարգավիճակին, Խորհրդային Միության փլուզման շրջանում հակամարտության սրմանը և 1990-ականների սկզբի պատերազմին, որի հետևանքով տեղի ունեցան մարդկային կորուստներ և լայնածավալ տեղահանություններ։ Հետագա զարգացումների համատեքստում ներկայացվում են երկարատև բանակցային գործընթացները, հրադադարի հաստատումից հետո ձևավորված իրավիճակը, ինչպես նաև 2020 թվականի պատերազմը, որը էապես փոխեց տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 2023 թվականի իրադարձություններին և դրանց հետևանքով Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությանը։ Նյութը հակամարտությունը դիտարկում է որպես բազմաշերտ գործընթաց, որում փոխկապակցված են ազգային ինքնության, անվտանգության, տարածքային ամբողջականության, ինքնորոշման, մարդու իրավունքների, հումանիտար խնդիրների և միջազգային իրավունքի հարցերը։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի տարբեր քաղաքական դիրքորոշումները, միջազգային միջնորդության դերը և տարածաշրջանային զարգացումների ազդեցությունը Հարավային Կովկասի անվտանգության ու քաղաքական իրավիճակի վրա։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հակամարտության պատմական զարգացումների, դրա հիմնական կողմերի դիրքորոշումների և վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցած կարևոր փոփոխությունների մասին՝ միաժամանակ ընդգծելով դրա քաղաքական, հումանիտար և միջազգային նշանակությունը։
Обновлено. 2026-09-17
Биология
Պրոկարիոտների և պրոտիստների մակաբուծության ու բջջաախտաբանության մորֆոֆունկցիոնալ օրինաչափությունները
Կենսաբանական, մանրէաբանական և բջջաախտաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պրոկարիոտների և պրոտիստների մակաբուծական կենսակերպի, բջջային կառուցվածքի ու գործառույթների փոփոխությունների մորֆոֆունկցիոնալ օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մակաբուծական օրգանիզմների կենսաբանական առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքային կազմակերպումը, կենսագործունեության հիմնական գործընթացները և հյուրընկալ օրգանիզմների հետ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պրոկարիոտների և պրոտիստների բջջային կառուցվածքների տարբերություններին, մակաբուծական կենսակերպին հարմարվելու ձևերին և դրանց կենսագործունեության ընթացքում առաջացող ձևաբանական ու գործառական փոփոխություններին։ Վերլուծվում են մակաբույծների ներթափանցման, բազմացման, սննդառության և հյուրընկալ բջիջների հետ փոխազդեցության գործընթացները, ինչպես նաև բջջային վնասման հնարավոր մեխանիզմները։ Քննարկվում են բջջային թաղանթների, ցիտոպլազմային կառուցվածքների, օրգանոիդների և նյութափոխանակային համակարգերի փոփոխությունները մակաբուծական փոխհարաբերությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մանրադիտակային հետազոտության, բջջաբանական վերլուծության, կենսաքիմիական գնահատման և համեմատական ձևաբանական ուսումնասիրությունների մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում մակաբույծների և հյուրընկալների փոխհարմարվողականությանը, բջջային պաշտպանական պատասխաններին և ախտաբանական փոփոխությունների զարգացման օրինաչափություններին։ Կարևորվում է պրոկարիոտների և պրոտիստների մակաբուծության համեմատական ուսումնասիրությունը՝ տարբեր կենսաբանական համակարգերում բջջային վնասման ընդհանուր և առանձնահատուկ մեխանիզմները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել մակաբուծական հիվանդությունների կենսաբանական հիմքերի ըմբռնմանը, բջջային ախտաբանության տեսական պատկերացումների զարգացմանը և հետազոտական մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, պրոտիստաբանության, մակաբուծաբանության, բջջաբանության և ախտաբանական կենսաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-10
Религия
Դավթի Սաղմոսների գիրք
Գիրքը ներկայացնում է Սաղմոսների ժողովածուն՝ քրիստոնեական և հատկապես Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր կյանքի կարևորագույն գրքերից մեկը, որի հիմքում ընկած են Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները։ Այն ընդգրկում է Աստծուն ուղղված աղոթքներ, օրհներգություններ, փառաբանություններ, ապաշխարության խոսքեր և հոգևոր խորհրդածություններ, որոնց միջոցով արտահայտվում են մարդու հավատը, հույսը, երախտագիտությունը, զղջումը, վիշտը և աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Սաղմոսներում անդրադարձ է կատարվում Աստծո մեծությանը, արարչագործությանը, արդարությանը, ողորմածությանը և մարդուն առաջնորդելու զորությանը, ինչպես նաև հավատացյալի ներքին պայքարին, կյանքի դժվարություններին ու հոգևոր մխիթարություն գտնելու ձգտմանը։ Ժողովածուի բովանդակությունը բազմաշերտ է․ մի շարք սաղմոսներ ունեն փառաբանական բնույթ, մյուսները աղոթական են, ապաշխարական կամ ուսուցողական՝ ներկայացնելով մարդու և Աստծո հարաբերությունների տարբեր կողմերը։ Դրանց լեզուն առանձնանում է բանաստեղծական պատկերավորությամբ, հուզական խորությամբ, խորհրդանշական արտահայտություններով և կրկնությունների ու զուգահեռ կառուցվածքների կիրառությամբ, որոնք նպաստում են խոսքի արտահայտչականությանը և հիշվող լինելուն։ Սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում եկեղեցական պաշտամունքի և աղոթական ավանդույթի մեջ․ դրանք կիրառվում են ժամերգությունների, ծիսական արարողությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում՝ ծառայելով որպես հավատքի արտահայտման, հոգևոր ինքնաքննության և աստվածային ներկայության հետ հաղորդակցության միջոց։ Գիրքը արժեքավոր է ոչ միայն իր կրոնական նշանակությամբ, այլև որպես հոգևոր մշակույթի, աստվածաշնչյան գրականության և հայ եկեղեցական ավանդույթի ուսումնասիրության նյութ։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աղոթքի ու սաղմոսերգության հարուստ ժառանգությանը, խորհելու մարդկային կյանքի բարոյական ու հոգևոր հարցերի շուրջ և գտնելու մխիթարություն, հույս ու ներքին խաղաղություն։
Обновлено. 2026-11-14