Ռազմիկ Դավոյան: Հանձնարարական գրականության ծանոթագրված ցանկ երիտասարդության համար

История

Հայաստանի Հանրապետություն-ը ուսումնական և գիտական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության պետականության ձևավորման, զարգացման և արդի փուլերի համապարփակ պատկերը՝ ընդգրկելով ինչպես պատմական նախադրյալները, այնպես էլ ժամանակակից քաղաքական, իրավական և սոցիալ-տնտեսական գործընթացները, աշխատությունում վերլուծվում են 1918 թվականի Առաջին Հանրապետության հռչակմամբ սկսված պետականության կայացման փորձերը, խորհրդային շրջանի պետական համակարգի առանձնահատկությունները և 1991 թվականի անկախության վերականգնումից հետո նոր պետական ինստիտուտների ձևավորումը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական զարգացմանը, իշխանության ճյուղերի կառուցվածքին, ընտրական համակարգին, արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններին և տարածաշրջանային հարաբերություններին, ինչպես նաև տնտեսական բարեփոխումների, հասարակական փոփոխությունների և ազգային անվտանգության խնդիրներին, միաժամանակ ընդգծվում է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և իրավական պետության ամրապնդման գործընթացների դերը ժամանակակից Հայաստանի զարգացման մեջ, աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին տալ ամբողջական պատկերացում Հայաստանի Հանրապետության որպես քաղաքական համակարգի էության, նրա պատմական շարունակականության և ներկայիս մարտահրավերների վերաբերյալ։

Педагогика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների ինքնագնահատման կարողության ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ինքնագնահատման էությունը, կառուցվածքը, զարգացման առանձնահատկությունները և դրա նշանակությունը կրտսեր դպրոցականների ինքնագիտակցության, ինքնավստահության ու ուսումնական գործունեության արդյունավետության ձևավորման գործում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ուսուցչի դերը, կրթական միջավայրի ազդեցությունը, գնահատման մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են երեխայի կողմից սեփական հնարավորությունների, հաջողությունների և դժվարությունների օբյեկտիվ ընկալմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ինքնագնահատման կարողության զարգացման մեթոդներ և գործնական մոտեցումներ՝ ներառելով համագործակցային ուսուցման, ինքնավերլուծության, հետադարձ կապի և խրախուսման արդյունավետ ձևեր։ Հետազոտությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ ճիշտ ձևավորված ինքնագնահատումը նպաստում է ոչ միայն ուսումնական առաջադիմությանը, այլև երեխայի սոցիալական հարմարվողականությանը, պատասխանատվության զգացմանը և ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու կարողությանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տարրական դպրոցի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի կատարելագործման հարցերով։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է երաժշտության՝ որպես նախադպրոցական տարիքի երեխաների ազգային ինքնության ձևավորման և զարգացման կարևոր միջոցի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է երաժշտական դաստիարակության դերը երեխայի ազգային պատկանելության, մշակութային ինքնագիտակցության և սեփական ժողովրդի արժեքների նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային երաժշտությանը, ժողովրդական երգերին, երաժշտական ավանդույթներին, ծիսական և մշակութային ստեղծագործություններին, որոնք երեխային հնարավորություն են տալիս վաղ տարիքից ծանոթանալու ազգային մշակույթի առանձնահատկություններին։ Քննարկվում է երաժշտության հուզական ազդեցությունը երեխայի զարգացման վրա և այն հանգամանքը, որ երաժշտական գործունեության միջոցով երեխան ոչ միայն ձեռք է բերում որոշակի գիտելիքներ, այլև անձնական հուզական կապ է ձևավորում մշակութային արժեքների հետ։ Աշխատանքում կարևորվում է նախադպրոցական հաստատության դերը ազգային երաժշտական ժառանգության փոխանցման գործում՝ երգեցողության, երաժշտական խաղերի, պարերի, ունկնդրման, ռիթմիկ վարժությունների և ստեղծագործական այլ գործունեության միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև մանկավարժի կողմից համապատասխան երաժշտական նյութի ընտրության, մատուցման մեթոդների և երեխայի տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընտանիքի և նախադպրոցական հաստատության համագործակցությանը, քանի որ ազգային երաժշտական ավանդույթների փոխանցումը կարող է առավել արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ երեխայի առօրյա միջավայրում ևս պահպանվում է մշակութային շարունակականությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երաժշտական դաստիարակության այն մանկավարժական հնարավորությունները, որոնք նպաստում են ազգային մշակույթի ճանաչմանը, հայրենիքի և սեփական ժողովրդի նկատմամբ հուզական կապի ձևավորմանը, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման և փոխանցման գիտակցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական մանկավարժների, երաժշտության ուսուցիչների, մանկավարժության ոլորտի ուսանողների, կրթության կազմակերպիչների և ազգային դաստիարակության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է շինարարության ոլորտում տուֆաքարերի, դրանց արդյունահանման և մշակման ընթացքում առաջացող թափոնների, ինչպես նաև բնական ծակոտկեն լցանյութերով պատրաստվող թեթև բետոնների համալիր կիրառման միջոցով արդյունավետ որմնակոնստրուկցիաների մշակման, նախագծման և օգտագործման տեսական, տեխնոլոգիական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տեղական բնական շինանյութերի ռացիոնալ օգտագործման, շինարարական արտադրության նյութատարության նվազեցման, շենքերի արտաքին և ներքին պատերի ջերմատեխնիկական ու կառուցվածքային հատկությունների բարելավման, ինչպես նաև շինարարական թափոնների վերամշակման և երկրորդային օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տուֆի՝ որպես բնական հրաբխային ծագման շինանյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններին, ծակոտկեն կառուցվածքին, խտությանը, ամրությանը, ջերմահաղորդականությանը, խոնավության կլանման առանձնահատկություններին և շինարարական կոնստրուկցիաներում կիրառման տեխնոլոգիական պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են տուֆաքարերի արդյունահանման, կտրման և մշակման ընթացքում առաջացող քարային մնացորդների, մանրացված նյութերի ու փոշենման բաղադրիչների օգտագործման հնարավորությունները՝ որպես շինարարական խառնուրդների, բետոնների և այլ կոմպոզիտային նյութերի բաղադրիչներ։ Քննարկվում են բնական ծակոտկեն լցանյութերի տեսակները, դրանց հատիկաչափական կազմը, ֆիզիկական և մեխանիկական բնութագրերը, ինչպես նաև թեթև բետոնների կառուցվածքի ձևավորման և շահագործական հատկությունների վրա դրանց ազդեցությունը։ Կարևորվում է տուֆաքարերի և թեթև բետոնների համատեղ կիրառման տեխնոլոգիական նպատակահարմարությունը, տարբեր նյութերի համադրությամբ բազմաշերտ և համակցված պատային կառուցվածքների ձևավորման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց ամրության, կայունության և ջերմամեկուսացման ցուցանիշների գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում որմնակոնստրուկցիաների կրողունակության, դեֆորմացիոն հատկությունների, ճաքակայունության, ջերմային դիմադրության, խոնավային ռեժիմի և երկարատև շահագործման հուսալիության հետ կապված հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում տարբեր բաղադրությամբ թեթև բետոնների պատրաստման տեխնոլոգիաները, կապակցանյութերի և լցանյութերի օպտիմալ հարաբերակցության ընտրությունը, բետոնային խառնուրդների մշակելիությունը, կարծրացման պայմանները և պատրաստի նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման մեթոդները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև շինարարական կոնստրուկցիաների սեփական քաշի նվազեցման, շենքերի էներգաարդյունավետության բարձրացման, ջերմային կորուստների սահմանափակման և նյութական ռեսուրսների խնայողության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայաստանի Հանրապետության բնական քարային հումքի պաշարների, հատկապես հրաբխային ծագման ապարների օգտագործման առանձնահատկություններին, տեղական շինանյութերի արտադրության զարգացմանը և հանքարդյունաբերական թափոնների արդյունավետ վերամշակմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց տեխնիկական բնութագրերը, արտադրության և տեղադրման ծախսերը, շինարարական աշխատանքների աշխատատարությունը և շահագործման ընթացքում ապահովվող արդյունավետությունը։ Քննարկվում են նաև որմնակոնստրուկցիաների նախագծման և հաշվարկման սկզբունքները, նյութերի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, շինարարական նորմատիվ պահանջների ապահովումը և տարբեր բեռնվածքների պայմաններում կոնստրուկցիաների վարքի գնահատման հնարավորությունները։ Կարևորվում են երկրաշարժակայուն շինարարության պայմաններում պատային կառուցվածքների զանգվածի, ամրության և դեֆորմացիոն հատկությունների նշանակությունը, ինչպես նաև շենքերի ընդհանուր կառուցվածքային համակարգի հետ դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև շինարարական արտադրության բնապահպանական խնդիրներին, բնական հումքի արդյունահանման հետևանքների նվազեցմանը, թափոնների կուտակման սահմանափակմանը և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների կիրառման հեռանկարներին։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես կարող է տեղական քարային նյութերի և թեթև բետոնների նպատակային համադրությունը նպաստել շինարարական արտադրանքի որակի բարձրացմանը, պատային կոնստրուկցիաների տեխնիկական հատկությունների կատարելագործմանը և շինարարության տնտեսական արդյունավետության ապահովմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր կառուցվածքային լուծումների գործնական կիրառելիությանը, դրանց արտադրական ներդրման հնարավորություններին և բնակելի, հասարակական ու արդյունաբերական նշանակության շենքերի կառուցման ընթացքում օգտագործման հեռանկարներին։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով շինանյութերի տեխնոլոգիայի, շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և էներգախնայող շինարարության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներների, կոնստրուկտորների, ճարտարապետների, շինանյութերի տեխնոլոգների, նյութագետների, շինարարական արտադրության կազմակերպիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ժամանակակից շինարարական նյութերի ու կառուցվածքային համակարգերի կատարելագործմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Педагогика

Դաստիարակության գործընթացի էությունը կայանում է մարդու անձի ձևավորման, նրա մտավոր, բարոյական, սոցիալական և մշակութային զարգացման նպատակաուղղված ու համակարգված ազդեցության մեջ, որի միջոցով հասարակությունը փոխանցում է իր փորձը, արժեքները, գիտելիքները և վարքագծային նորմերը նոր սերունդներին։ Դաստիարակությունը ոչ միայն գիտելիքների հաղորդման գործընթաց է, այլև անձի աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և վարքային մոդելների ձևավորում, որտեղ կարևոր դեր են խաղում ընտանիքը, դպրոցը, սոցիալական միջավայրը և մշակութային գործոնները։ Այն ունի նպատակային բնույթ, քանի որ ուղղված է հասարակության համար անհրաժեշտ, պատասխանատու և գիտակցված քաղաքացու ձևավորմանը, ինչպես նաև անհատի ներուժի զարգացմանը։ Դաստիարակության գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կրթական մեթոդները, հաղորդակցության ձևերը և դաստիարակչական ազդեցության միջոցները, որոնք միասին ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Այս գործընթացը շարունակական է և սկսվում է վաղ մանկությունից՝ շարունակվելով ամբողջ կյանքի ընթացքում՝ փոփոխվելով ըստ սոցիալական պայմանների և անհատի զարգացման փուլերի։ Դաստիարակության էությունը նաև կայանում է նրանում, որ այն համադրում է անհատական և հասարակական շահերը՝ նպաստելով ինչպես անձի ինքնաիրացմանը, այնպես էլ հասարակության կայունությանն ու առաջընթացին։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է մեքենաների և մեխանիզմների լիսեռների հոգնածային դիմադրության բարձրացմանը՝ ջերմամշակման արդյունավետ տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով։ Քննության են առնվում փոփոխական և կրկնվող մեխանիկական բեռնվածքների ազդեցությամբ մետաղական լիսեռներում հոգնածային վնասվածքների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց ծառայության ժամկետի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմամշակման տարբեր ռեժիմների ազդեցությանը նյութի միկրոկառուցվածքի, կարծրության, ամրության, մնացորդային լարումների և մաշակայունության վրա։ Վերլուծվում են տաքացման ջերմաստիճանի, պահման տևողության, սառեցման պայմանների և հետագա ջերմային մշակման պարամետրերի ընտրության հնարավորությունները՝ անհրաժեշտ մեխանիկական հատկություններ ապահովելու նպատակով։ Քննարկվում են մխման, մխամեղմման և մակերևութային ամրացման տեխնոլոգիական մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը տարբեր աշխատանքային պայմաններում շահագործվող լիսեռների համար։ Դիտարկվում է լիսեռների երկրաչափական առանձնահատկությունների, մակերևույթի վիճակի, լարվածությունների կենտրոնացման և նյութի կառուցվածքային անհամասեռության ազդեցությունը հոգնածային ճաքերի առաջացման հավանականության վրա։ Կարևորվում է փորձարարական փորձարկումների միջոցով մշակված տեխնոլոգիական ռեժիմների արդյունավետության գնահատումը և ջերմամշակումից առաջ ու հետո ստացված մեխանիկական բնութագրերի համեմատությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ջերմամշակման օպտիմալ ռեժիմների ընտրության, մեքենամասերի հուսալիության և երկարակեցության բարձրացման, վաղաժամ վնասումների նվազեցման և շահագործման անվտանգության բարելավման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության, մետաղագիտության, նյութագիտության և ջերմամշակման տեխնոլոգիաների ոլորտների ինժեներների, նախագծողների, հետազոտողների և ուսանողների համար։