Վահան Թեքեյանի սիրերգությունը

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն նանոկառուցվածքային կիսահաղորդիչների հիմքով պատրաստված գազային սենսորների հատկությունների, աշխատանքի մեխանիզմների և զգայունության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նանոկառուցվածքային կիսահաղորդչային նյութերի ֆիզիկական և կառուցվածքային բնութագրերը, ծակոտկենության ձևավորման մեթոդները և դրանց ազդեցությունը սենսորային համակարգերի գործառական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են կիսահաղորդչի մակերևույթի և գազային միջավայրի փոխազդեցության գործընթացները, որոնց հետևանքով կարող են փոփոխվել նյութի էլեկտրական հատկությունները և առաջանալ չափելի սենսորային ազդանշաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոկառուցվածքների մեծ տեսակարար մակերեսի, ծակոտիների չափերի և բաշխման, մակերևութային վիճակների ու նյութի կառուցվածքի ազդեցությանը գազերի հայտնաբերման արդյունավետության վրա։ Դիտարկվում են սենսորների զգայունությունը, ընտրողականությունը, արձագանքման և վերականգնման ժամանակները, աշխատանքային ջերմաստիճանը, կայունությունը և կրկնելիությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները։ Քննարկվում են տարբեր գազային միջավայրերում կիսահաղորդչային կառուցվածքների էլեկտրական և ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխությունները, ինչպես նաև սենսորների աշխատանքային բնութագրերի բարելավման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նյութի ստացման տեխնոլոգիայի, նանոկառուցվածքի ձևաբանության և վերջնական սարքի զգայունության միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նման սենսորների հնարավոր կիրառությանը շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, արդյունաբերական անվտանգության, տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկման և գազերի հայտնաբերման համակարգերում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձր զգայունությամբ, արագ արձագանքող և արդյունավետ կիսահաղորդչային գազային սենսորների մշակման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, նյութագիտության, սենսորային տեխնիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է կերպարվեստի պարապմունքների դերին որպես դպրոցականների ստեղծագործական կարողությունների ձևավորման արդյունավետ միջոցի՝ դիտարկելով արվեստի կրթությունը որպես անձի մտավոր, հուզական և ստեղծագործ զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են նկարչությունը, կոմպոզիցիան, գունային մտածողությունը և տարբեր արվեստագիտական վարժությունները նպաստում երեխաների երևակայության զարգացմանը, ինքնարտահայտման հմտությունների ձևավորմանը և գեղագիտական ճաշակի կատարելագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկավարժական մեթոդներին, որոնք խթանում են ստեղծագործական մտածողությունը՝ ներառյալ ազատ թեմատիկ աշխատանքները, փորձարարական տեխնիկաները, ինտեգրված ուսուցումը և անհատական մոտեցումը յուրաքանչյուր աշակերտի նկատմամբ։ Քննարկվում է նաև կերպարվեստի ազդեցությունը դպրոցականների ճանաչողական գործընթացների վրա՝ ընդգծելով ուշադրության կենտրոնացման, դիտողականության և քննադատական մտածողության զարգացման կարևորությունը։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ կերպարվեստի պարապմունքները ոչ միայն զարգացնում են գեղարվեստական հմտություններ, այլև ձևավորում են ստեղծագործ, նախաձեռնող և ինքնուրույն մտածող անհատներ, ինչը կարևոր է ժամանակակից կրթական համակարգում:

Литература

Այս աշխատությունը ճանապարհորդական-հուշագրական բնույթի պատմություն է, որտեղ նկարագրվում է ոտքով իրականացված ճանապարհորդությունը Փոքր Ասիայով՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական և մշակութային բազմազանությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է իր անցած ուղին որպես շարունակական դիտարկումների շարք, որտեղ ճանապարհորդությունը միաժամանակ դառնում է հետազոտական փորձ՝ ուղղված տեղական բնակչության կենցաղի, ավանդույթների, լեզվական միջավայրի և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Տեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական և քաղաքային բնակավայրերի հակադրությանը, ճանապարհային ենթակառուցվածքների վիճակին և բնական լանդշաֆտների փոփոխությանը՝ սկսած ափամերձ շրջաններից մինչև լեռնային տարածքներ։ Աշխատության մեջ հաճախ հանդիպում են նաև պատմական անդրադարձներ՝ կապված Փոքր Ասիայի հնագույն քաղաքակրթությունների, միջնադարյան պատմության և Օսմանյան կայսրության բազմազգ կառուցվածքի հետ, ինչը ճանապարհորդական դիտարկումները վերածում է նաև պատմա-մշակութային ուսումնասիրության։ Հեղինակը նկարագրում է հանդիպումները տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչների հետ, նրանց սովորույթները, հյուրընկալության ձևերը և առօրյա կյանքի առանձնահատկությունները՝ փորձելով փոխանցել տարածաշրջանի բազմաշերտ էթնիկական պատկերը։ Միաժամանակ ընդգծվում են ճանապարհորդության ֆիզիկական դժվարությունները՝ երկար քայլերթերը, կլիմայական պայմանները և երբեմն սահմանափակ հաղորդակցական հնարավորությունները, որոնք առավել ընդգծում են դիտարկումների իրականության զգացողությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Փոքր Ասիայով ոտքով ճանապարհորդությունը որպես համադրություն արկածային հուշագրության և գիտական դիտարկման, որը բացահայտում է տարածաշրջանի մշակութային և աշխարհագրական բազմազանությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական զարգացման հումանիզացման գործընթացի տեսական և մեթոդաբանական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես տնտեսական մտածողության և հասարակության զարգացման երկարաժամկետ պատմական միտում։ Ուսումնասիրության շրջանակում տնտեսական առաջընթացը ներկայացվում է ոչ միայն արտադրության ծավալների, եկամուտների կամ նյութական բարիքների աճի, այլև մարդու, նրա բարեկեցության, սոցիալական հնարավորությունների և կյանքի որակի տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է տնտեսական զարգացման տարբեր փուլերում մարդու դերի և նշանակության փոփոխությունը, տնտեսական համակարգերի սոցիալական ուղղվածության ձևավորումը և այն գործոնները, որոնք նպաստել են մարդակենտրոն զարգացման գաղափարների տարածմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության փոխհարաբերությանը, կենսամակարդակի, զբաղվածության, կրթության, առողջապահության, սոցիալական պաշտպանության և մարդկային ներուժի զարգացման նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական աճի ավանդական չափանիշների սահմանափակումներին և այն մեթոդաբանական մոտեցումներին, որոնց միջոցով հնարավոր է առավել ամբողջական գնահատել հասարակության իրական առաջընթացը։ Ժամանակակից խնդիրների համատեքստում դիտարկվում են սոցիալական անհավասարության, աղքատության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման, տնտեսական հնարավորությունների հասանելիության և կայուն զարգացման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է այն գաղափարը, որ տնտեսական քաղաքականության վերջնական նպատակը պետք է լինի ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշների բարելավումը, այլև մարդու զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, դասախոսների և տնտեսագիտական ու սոցիալական գիտությունների ուսանողների համար՝ տնտեսական զարգացման մարդակենտրոն մոտեցումների տեսական հիմքերն ու ժամանակակից մարտահրավերներն ուսումնասիրելու նպատակով։

Биология

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հրազդան գետի աղտոտվածության ազդեցության ուսումնասիրությանը լճագորտի (Rana ridibunda) որոշ օրգանների մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների վրա՝ համադրելով էկոլոգիայի, հիդրոկենսաբանության և փորձարարական կենսաբանության մոտեցումները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել ջրային միջավայրի աղտոտվածության կենսաբանական հետևանքները՝ կենդանի օրգանիզմների օրգան-հյուսվածքային մակարդակում տեղի ունեցող փոփոխությունների միջոցով, ինչը թույլ է տալիս օգտագործել լճագորտը որպես բիոինդիկատոր տեսակ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են գետի տարբեր հատվածներում բնակվող գորտերի օրգանների՝ մասնավորապես լյարդի, երիկամների, մաշկի և վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, որոնք կարող են արտահայտվել բջջային դեգեներացիայով, հյուսվածքային վերակազմավորմամբ կամ ֆունկցիոնալ ակտիվության փոփոխությամբ։ Հրազդան գետի աղտոտվածության աղբյուրները, ներառյալ արդյունաբերական արտանետումները, կենցաղային կեղտաջրերը և գյուղատնտեսական քիմիական նյութերը, ձևավորում են բարդ էկոտոքսիկոլոգիական միջավայր, որը ազդում է ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության և կայունության վրա։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս գնահատել աղտոտվածության աստիճանը ոչ միայն քիմիական, այլև կենսաբանական ցուցանիշների միջոցով՝ ընդգծելով կենդանի օրգանիզմների զգայունությունը միջավայրային փոփոխությունների նկատմամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի էկոլոգիական մոնիթորինգի, շրջակա միջավայրի պահպանության և կենսաբանական ինդիկացիայի մեթոդների զարգացման համար՝ նպաստելով ջրային էկոհամակարգերի առողջության գնահատման ավելի համապարփակ մոտեցումների ձևավորմանը։

Другие предметы

Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է գրադարաններում տեխնիկական և գիտատեխնիկական գրականության տարածման, հանրայնացման և ընթերցողների շրջանում դրա նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման կազմակերպական ու գործնական հարցերին։ Նյութի հիմնական նպատակը գրադարանային աշխատողներին համապատասխան մեթոդական ցուցումներ տրամադրելն է՝ տեխնիկայի, արտադրության, արդյունաբերության, գիտության և կիրառական գիտելիքների վերաբերյալ գրականությունը տարբեր խմբերի ընթերցողներին առավել արդյունավետ ներկայացնելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցողների մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվական պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, թեմատիկ հավաքածուների ձևավորմանը և համապատասխան մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրականության տեսությունների, զրույցների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է տեխնիկական գրականությունը կապել արտադրական գործունեության, մասնագիտական կրթության, նոր տեխնոլոգիաների յուրացման և աշխատողների որակավորման բարձրացման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպմանը՝ կատալոգների, քարտարանների, թեմատիկ ցանկերի և հանձնարարական մատենագիտության միջոցով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնելու նպատակով։ Գրադարանավարի դերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրականության տրամադրող, այլև որպես ընթերցողին տեղեկատվական հոսքում կողմնորոշող և համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում աջակցող մասնագետ։ Մեթոդական առաջարկությունները կարող են ընդգրկել տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների, ուսանողների, արտադրության աշխատողների և տեխնիկական գիտելիքներով հետաքրքրվող ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի սկզբունքները և գիտատեխնիկական գիտելիքի տարածման գործում գրադարաններին վերապահված հասարակական ու կրթական նշանակությունը։ Այն արժեքավոր նյութ կարող է հանդիսանալ գրադարանագիտության պատմության, ընթերցանության կազմակերպման, մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման և գրադարաններում գիտատեխնիկական գրականության հանրայնացման մեթոդների ուսումնասիրության համար։