More in Literature

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Սուրբ Եփրեմ Ասորու մատենագրական երկերը, հատոր երրորդ

    Հատորում ամփոփված են վաղ քրիստոնեական եկեղեցու նշանավոր հայրերից մեկի՝ Սուրբ Եփրեմ Ասորու հոգևոր, աստվածաբանական և մեկնողական ժառանգությանը պատկանող երկեր։ Նրա գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական մտքի պատմության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան խորիմաստ մեկնությունը, հավատքի հիմնադրույթների բացատրությունը, բարոյական խրատը և հոգևոր խորհրդածությունը։ Եփրեմ Ասորու ստեղծագործություններին բնորոշ են պատկերավոր լեզուն, բանաստեղծական արտահայտչամիջոցները, խորհրդանիշների առատությունը և աստվածաբանական գաղափարները ընթերցողին մատչելի ձևով ներկայացնելու ձգտումը։ Նրա երկերում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Աստծո, մարդու, մեղքի, ապաշխարության, փրկության, աստվածային ողորմության և քրիստոնեական կյանքի բարոյական սկզբունքների թեմաները։ Հեղինակը հաճախ դիմում է համեմատությունների, այլաբանությունների և հոգևոր պատկերների՝ աստվածաշնչյան ճշմարտությունները ոչ միայն բացատրելու, այլև ընթերցողի ներաշխարհի վրա ներգործելու նպատակով։ Նման երկերը արժեքավոր են եկեղեցական ավանդույթի, հայրաբանական մտածողության և վաղ քրիստոնեական գրականության ուսումնասիրության համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու այն գաղափարական ու հոգևոր միջավայրին, որտեղ ձևավորվել են քրիստոնեական աստվածաբանության կարևոր ուղղությունները, ինչպես նաև հասկանալու Սուրբ Եփրեմի ազդեցությունը հետագա եկեղեցական մեկնողական և քարոզչական ավանդույթների վրա։

    Updated: 2026-11-09
    Սուրբ Եփրեմ Ասորու մատենագրական երկերը, հատոր երրորդ
    Online

    Geography

    Լեռնային երկրահամակարգերի բնատեխնածին ռիսկերի կանխատեսումեվ կառավարում (Լոռի-Փամբակ և Աղստև-Տավուշ տարածաշրջանների օրինակով)

    Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեռնային տարածքների բնական և տեխնածին վտանգների առաջացման, զարգացման, տարածական բաշխման, կանխատեսման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային և հյուսիսարևելյան լեռնային շրջանների աշխարհագրական, երկրաբանական, բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում լեռնային երկրահամակարգերի կառուցվածքը, դրանց բաղադրիչների փոխազդեցությունը, բնական միջավայրի կայունության վրա ազդող գործոնները և մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լոռի-Փամբակի և Աղստև-Տավուշի տարածաշրջանների երկրաբանական կառուցվածքին, ռելիեֆի առանձնահատկություններին, կլիմայական պայմաններին, ջրագրական ցանցին, հողային և բուսական ծածկույթին, ինչպես նաև բնական գործընթացների ակտիվացման վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են սողանքների, սելավների, քարաթափումների, հողային էրոզիայի, ջրհեղեղների, երկրաշարժերի և լեռնային տարածքներին բնորոշ այլ վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալները, զարգացման օրինաչափությունները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են բնական վտանգների և տեխնածին ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, արդյունաբերական գործունեության, հանքարդյունաբերության, ճանապարհաշինության, անտառահատումների, հողօգտագործման փոփոխությունների և բնակավայրերի տարածական ընդարձակման ազդեցությունները լեռնային երկրահամակարգերի կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բնական միջավայրի խոցելիության գնահատման սկզբունքներին, վտանգավոր գործընթացների տարածական և ժամանակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը բնակչության անվտանգության, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսական տարածքների և տնտեսական գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնատեխնածին ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ ներառելով վտանգների նույնականացումը, դրանց առաջացման հավանականության գնահատումը, հնարավոր վնասների որոշումը և ռիսկի ենթակա տարածքների առանձնացումը։ Դիտարկվում են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հեռահար զոնդավորման տվյալների, քարտեզագրական վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ վտանգավոր բնական գործընթացների տարածական բաշխման բացահայտման և կանխատեսման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեռնային լանդշաֆտների մարդածին փոփոխությունների գնահատմանը, բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքներին, էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառներին և երկրահամակարգերի դիմակայունության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում ռիսկերի տարածքային տարբերակման, վտանգավոր գոտիների քարտեզագրման, բնակավայրերի և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների խոցելիության որոշման, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման գործընթացներում ռիսկերի հաշվառման սկզբունքները։ Կարևորվում են բնական և տեխնածին վտանգների մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմների կատարելագործումը, կանխարգելիչ ինժեներական և բնապահպանական միջոցառումների իրականացումը և արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները լեռնային տարածքների բնական գործընթացների ակտիվության վրա, տեղումների ռեժիմի փոփոխությունները, ջրային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրները և լեռնային էկոհամակարգերի հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական անվտանգության ապահովման, տարածքային զարգացման ռազմավարությունների մշակման, բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման և ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պետական կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, բնապահպանական և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մարմինների համագործակցությանը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության և համայնքների պատրաստվածության բարձրացման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի լեռնային տարածքների բնատեխնածին վտանգների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ռիսկերի գնահատման և կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տարածքային անվտանգության բարձրացմանը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, երկրաբանների, գեոմորֆոլոգների, բնապահպանների, երկրահամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, տարածքային պլանավորման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բնագիտական ու աշխարհագրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Լեռնային երկրահամակարգերի բնատեխնածին ռիսկերի կանխատեսումեվ կառավարում (Լոռի-Փամբակ և Աղստև-Տավուշ տարածաշրջանների օրինակով)
    Online

    Political Science

    Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ ԺԴ

    Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ժողովի տասնչորսերորդ նիստի ատենագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի աշխատանքների և քննարկումների գրավոր արձանագրությունը։ Այն պատկանում է պաշտոնական վավերագրական հրատարակությունների շարքին, որոնց միջոցով պահպանվել են ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեության ընթացքը, նիստերի կազմակերպման ձևը և քննարկված հարցերի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Ատենագրությունները կարևոր աղբյուր են ժողովական գործընթացների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս հետևելու մասնակիցների ելույթներին, բարձրացված հարցադրումներին, արտահայտված տեսակետներին և որոշումների ընդունման ընթացքին։ Դրանք արտացոլում են նաև ժամանակաշրջանի հայ համայնքային կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, ազգային հաստատությունների գործունեությունը և հասարակական նշանակության խնդիրների քննարկման եղանակները։ Նման փաստաթղթերը կարևոր նշանակություն ունեն հայ ազգային ինքնակառավարման ավանդույթների, ներկայացուցչական կառույցների ձևավորման և պաշտոնական հաղորդակցության լեզվի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը արժեքավոր պատմական նյութ է 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, Ազգային ժողովի գործունեության և ազգային հաստատությունների պատմության հետազոտության համար։

    Updated: 2026-10-31
    Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ ԺԴ
    Online

    History

    Կենսագրական բառարան

    Գիրքը կենսագրական տեղեկատու բնույթի աշխատություն է, որը նպատակ ունի մեկտեղելու և համակարգված ներկայացնելու տարբեր ժամանակաշրջաններում ու հասարակական-մշակութային միջավայրերում գործունեություն ծավալած անձանց կյանքի և գործունեության վերաբերյալ կենսագրական տեղեկությունները։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու անհատների կենսագրական ուղուն, կրթությանը, մասնագիտական կայացմանը, հասարակական դիրքին, ստեղծագործական կամ գիտական գործունեությանը և պատմական ու մշակութային կյանքում ունեցած դերակատարությանը։ Կենսագրական բառարանին բնորոշ կառուցվածքը ենթադրում է տեղեկությունների այբբենական կամ թեմատիկ դասակարգում, հակիրճ ու փաստական ներկայացում, ինչպես նաև անձանց վերաբերյալ կարևոր տվյալների համադրություն, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ տեղեկությունների որոնումն ու օգտագործումը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է անհատական կենսագրությունների միջոցով պատմական և հասարակական գործընթացների բացահայտման հնարավորությունը․ յուրաքանչյուր անձի կյանքի ուղին դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին կենսագրական պատմություն, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի կրթական, գիտական, գրական, մշակութային կամ հասարակական զարգացումների արտահայտություն։ Այսպիսի բառարանները կարևոր դեր ունեն ազգային և համաշխարհային պատմամշակութային ժառանգության պահպանման, նշանավոր ու մասնագիտական տարբեր ոլորտներում ներդրում ունեցած անձանց հիշատակի արժևորման և կենսագրական գիտելիքի համակարգման գործում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու անհատների միջև գոյություն ունեցող պատմական, մասնագիտական և մտավոր կապերը, պատկերացում կազմելու տարբեր սերունդների գործունեության շարունակականության մասին և ավելի ամբողջականորեն ընկալելու հասարակության զարգացման մեջ անհատական նախաձեռնության ու ստեղծագործական աշխատանքի նշանակությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, մշակութաբանությամբ, գրականագիտությամբ, գիտության պատմությամբ և կենսագրական ուսումնասիրություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների ու տեղեկատու նյութերից օգտվող մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կենսագրական տեղեկությունների որոնման, ուսումնասիրությունների նախապատրաստման և հետագա գիտական աշխատանքի օժանդակ աղբյուր։

    Updated: 2026-11-18
    Կենսագրական բառարան
    Online

    History

    Цыганы

    Издание посвящено языку, быту и этнографическим особенностям закавказских цыганских групп — боша и карачи; автор проводит сравнительный анализ их наречий, рассматривает происхождение и развитие лексики, фонетические и грамматические особенности речи, а также исследует связи этих языковых форм с армянским, тюркскими и другими языками региона; работа содержит сведения о социальном положении, традиционных занятиях, образе жизни и культурных особенностях цыганских общин Закавказья, представляя собой один из ранних научных трудов по изучению их языка и этнографии и важный источник для исследований в области востоковедения, лингвистики и этнологии.

    Updated: 2026-09-10
    Цыганы
    Online

    Biology

    Оценка загрязнения генотоксическими факторами некоторых районов Армении с применением различных биоиндикаторов

    Գրքում գնահատվում է Հայաստանի մի շարք շրջաններում գենոտոքսիկ աղտոտման մակարդակը՝ տարբեր կենսաինդիկատորների կիրառմամբ, վերլուծվում են շրջակա միջավայրում առկա մուտագեն և գենոտոքսիկ գործոնների աղբյուրները՝ ներառյալ արդյունաբերական արտանետումները, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերը և քաղաքային աղտոտումը, ներկայացվում են բույսերի, կենդանիների և միկրոօրգանիզմների վրա հիմնված բիոմոնիթորինգի մեթոդները, ինչպես նաև բջջային և գենետիկական մակարդակներում վնասների գնահատման փորձարարական մոտեցումները, ուսումնասիրության շրջանակում կիրառվում են ցիտոգենետիկական անալիզներ, միկրոնուկլեուսի թեստեր և այլ կենսաբանական ցուցիչներ՝ շրջակա միջավայրի մուտագեն ազդեցության աստիճանը որոշելու համար, քննարկվում են աղտոտվածության տարածքային առանձնահատկությունները և ռիսկային գոտիների քարտեզագրումը, աշխատանքը միավորում է էկոլոգիական, կենսաբանական և վիճակագրական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով գնահատել և կանխատեսել գենոտոքսիկ աղտոտման ազդեցությունը մարդու առողջության և էկոհամակարգերի կայունության վրա Հայաստանում։

    Updated: 2026-09-16
    Оценка загрязнения генотоксическими факторами некоторых районов Армении с применением различных биоиндикаторов