Ընդհանուր հոգեբանություն

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է բարդ համակարգերի մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորմանը՝ ստոխաստիկ հաշվարկների և հավանականային մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի համակարգերի ուսումնասիրությունն է, որոնց վարքագիծը պայմանավորված է մեծ թվով փոխկապակցված տարրերով, պատահական գործոններով, անորոշություններով և ժամանակի ընթացքում փոփոխվող ներքին ու արտաքին ազդեցություններով։ Ստոխաստիկ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համակարգի պարամետրերը և գործընթացները ներկայացնել ոչ միայն հաստատուն կամ միարժեք մեծությունների, այլև հավանականային բնութագրերի միջոցով՝ ավելի իրատեսորեն նկարագրելով իրական համակարգերում հանդիպող տատանումները և անկանխատեսելիությունը։ Ուսումնասիրվում են պատահական գործընթացների, հավանականային բաշխումների, պատահական փոփոխականների և վիճակագրական գնահատման սկզբունքների կիրառման հնարավորությունները բարդ համակարգերի վարքագծի նկարագրման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոդելի կառուցվածքի ընտրությանը, սկզբնական տվյալների ձևավորմանը, համակարգի վիճակների միջև անցումների նկարագրմանը և ստացված արդյունքների վիճակագրական մեկնաբանմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համակարգչային նմանակման մեթոդների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է բազմակի հաշվարկային փորձերի հիման վրա ուսումնասիրել համակարգի հնարավոր վիճակները և գնահատել տարբեր սցենարների իրականացման հավանականությունները։ Այս համատեքստում կարևորվում են Մոնտե Կառլոյի տիպի մոտեցումները և պատահական ընտրանքների վրա հիմնված հաշվարկային մեթոդները, որոնք հատկապես օգտակար են այն դեպքերում, երբ խնդրի ճշգրիտ վերլուծական լուծումը դժվար է կամ գործնականում անհասանելի։ Քննվում են նաև մոդելների ճշգրտության, կայունության և հաշվարկային արդյունավետության հարցերը՝ հաշվի առնելով պատահականության պատճառով առաջացող վիճակագրական սխալները։ Կարևորվում է մոդելավորման արդյունքների բազմակի կրկնությունների հիման վրա գնահատումը, վստահելի վիճակագրական բնութագրերի ստացումը և դրանց համեմատությունը իրական կամ փորձարարական տվյալների հետ։ Բարդ համակարգերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև առանձին տարրերի տեղային փոխազդեցություններից ամբողջ համակարգի մակարդակում ձևավորվող վարքագծի ուսումնասիրությունը։ Ստոխաստիկ մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու համակարգի զգայունությունը տարբեր պարամետրերի նկատմամբ, ուսումնասիրելու անորոշությունների տարածումը և գնահատելու հազվադեպ, սակայն համակարգի գործունեության համար նշանակալի իրադարձությունների հնարավոր ազդեցությունը։ Նման մեթոդները կիրառելի են տեխնիկական, ֆիզիկական, կենսաբանական, տնտեսական, տեղեկատվական և զանգվածային սպասարկման համակարգերի ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատությունը նպաստում է հավանականային մոդելավորման և հաշվողական մեթոդների համատեղ կիրառման սկզբունքների զարգացմանը՝ բարդ համակարգերի կառուցվածքը, դինամիկան և անորոշության պայմաններում դրանց հնարավոր վարքագիծը առավել ամբողջական նկարագրելու նպատակով։

Литература

Այս գիրքը ներկայացնում է Hrant Matevosyan-ի ստեղծագործական աշխարհը՝ ընդգրկելով նրա արձակ գործերի բնորոշ թեմաները, ոճը և գաղափարական խորությունը։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում գյուղական կյանքի իրականությունը, մարդու և բնության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև անհատի ներաշխարհի բարդ ու հակասական վիճակները։ Մաթևոսյանի արձակը առանձնանում է լեզվական հարստությամբ, հոգեբանական նրբությամբ և պատկերավոր մտածողությամբ՝ հաճախ համադրելով առօրյա իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը։ Գրքում ընդգծվում են նաև սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը գյուղական համայնքների վրա և մարդու ներքին պայքարը ավանդույթի ու փոփոխության միջև։ Նրա գործերը համարվում են ժամանակակից հայ արձակի կարևորագույն էջերից մեկը՝ ձևավորելով նոր գեղարվեստական մտածողություն և խորացնելով հայ գրականության հոգեբանական ուղղությունը։

Литература

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Հովհաննես Թումանյանի արձակ ժառանգության և թարգմանական գործունեության համադրությունը՝ ընդգրկելով ինչպես նրա ինքնուրույն պատմվածքները, այնպես էլ տարբեր աղբյուրներից կատարված թարգմանությունները, որոնք նա մշակել է հայ ընթերցողի համար հասկանալի և գեղարվեստորեն հարթ լեզվով։ Պատմվածքներում Թումանյանը շարունակում է իր բնորոշ ժողովրդական-իրատեսական ոճը՝ պատկերելով գյուղական և քաղաքային կյանքի պարզ, բայց խորքային իրավիճակներ, որտեղ մարդկային հարաբերությունները, բարոյական ընտրությունները և բնության հետ կապը դառնում են կենտրոնական թեմաներ։ Նրա լեզուն պարզ է, խոսակցականին մոտ, բայց միաժամանակ լի է պատկերավորությամբ և հոգեբանական նրբությամբ, ինչը ստեղծում է և՛ անմիջականություն, և՛ գաղափարական խորություն։ Թարգմանություններում նկատելի է Թումանյանի նպատակն՝ օտար գրականության լավագույն օրինակները փոխանցել հայ ընթերցողին՝ պահպանելով իմաստը, բայց հարմարեցնելով հայ լեզվի երաժշտականությանը և մտածողությանը։ Այս երկու շերտերը միասին ցույց են տալիս նրա բազմակողմանիությունը՝ որպես և՛ ազգային պատմող, և՛ մշակութային միջնորդ, ով նպաստել է հայ ընթերցողական միջավայրի ընդլայնմանը։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է տեղական հումքի հիման վրա ջերմամեկուսիչ նյութերի արտադրության էներգախնայող տեխնոլոգիաների մշակման և կատարելագործման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր բնական և արդյունաբերական հումքային ռեսուրսների հատկություններին, դրանց մշակման եղանակներին և ջերմամեկուսիչ նյութերի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և նվազեցնել էներգիայի սպառումը։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է պատրաստի նյութերի ջերմաֆիզիկական, մեխանիկական և շահագործման բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները շինարարության, արդյունաբերության և էներգաարդյունավետ շենքերի նախագծման ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական ծախսերի կրճատմանը, տեղական հումքային ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցմանը և կայուն զարգացման պահանջներին համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների ներդրմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է նյութագիտության, շինարարական ճարտարագիտության, արտադրական տեխնոլոգիաների, էներգաարդյունավետության և բնապահպանական ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Биология

Учебник «Общая геоботаника» посвящён основам науки о растительном покрове Земли и закономерностям формирования растительных сообществ. В нём рассматриваются принципы строения, функционирования и распределения фитоценозов в разных природных условиях. Основные темы включают: Понятие и структура фитоценоза (растительного сообщества) Экологические факторы и их влияние на растительность Закономерности распределения растительного покрова Сукцессии и динамика растительных сообществ Классификация растительности Связь геоботаники с экологией и географией Книга считается классическим трудом в области геоботаники и используется в подготовке биологов, экологов и географов.

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետ կազմակերպման և տարածքային օպտիմալ տեղաբաշխման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես օրինակ դիտարկելով Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզը։ Հեղինակը վերլուծում է բնական, տնտեսական, սոցիալական և ենթակառուցվածքային գործոնների ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքի և մասնագիտացման վրա՝ գնահատելով հողային, ջրային և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են արտադրության տեղաբաշխման տեսական հիմքերը, տնտեսական գնահատման մեթոդները և մոդելավորման գործիքները, որոնք կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական ռեսուրսների առավել նպատակային բաշխման և արտադրողականության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում անդրադարձ է կատարվում մշակաբույսերի ընտրության, ոռոգման, շուկայական պահանջարկի, ծախսերի և եկամտաբերության փոխկապակցվածությանը՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման և մրցունակության բարձրացման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, տարածքային պլանավորման փորձագետների, պետական կառավարման մարմինների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։