Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է գերբարձր ամրությամբ պոլիմերային սոսինձների կիրառմամբ ստացված մետաղապոլիմերային միացությունների հոգնածային ամրության և երկարատև մեխանիկական բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է տարբեր բնույթի նյութերի միացման արդյունքում ձևավորվող համակարգերի վարքը կրկնվող և փոփոխական բեռնվածությունների պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով սոսնձային շերտի, մետաղական մակերևույթի և դրանց սահմանային գոտու փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում լարումների բաշխման առանձնահատկությունները, ճաքերի առաջացման և զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել միացության ծառայության տևողությունը։ Վերլուծվում է սոսնձային նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, առաձգականության, ամրության և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ամբողջ համակարգի հոգնածային դիմադրության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մետաղական մակերևույթի վիճակին և սոսնձային շերտի հաստությանը, քանի որ այդ պարամետրերը կարող են էական ազդեցություն ունենալ կապի ամրության և երկարատև հուսալիության վրա։ Ուսումնասիրվում են տարբեր բեռնման ռեժիմներում փորձանմուշների մեխանիկական բնութագրերը, բեռնվածության մեծության և կրկնությունների քանակի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի աստիճանական վնասման ընթացքը։ Փորձարարական արդյունքների հիման վրա հնարավոր է գնահատել միացությունների հոգնածային սահմանները, համեմատել տարբեր սոսնձային համակարգերի արդյունավետությունը և որոշել կառուցվածքի առավել կարևոր պարամետրերի ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջերմաստիճանի, խոնավության և շահագործման այլ պայմանների հնարավոր ազդեցությանը սոսնձային կապի հատկությունների վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են այն կառուցվածքների նախագծման համար, որտեղ մետաղական տարրերի ավանդական մեխանիկական կամ եռակցված միացումների փոխարեն նպատակահարմար է կիրառել բարձր ամրությամբ պոլիմերային սոսնձային տեխնոլոգիաներ։ Նման միացումները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, տրանսպորտային տեխնիկայի, ավիացիոն կառուցվածքների և այլ ինժեներական ոլորտների համար, որտեղ պահանջվում են փոքր զանգված, բեռնվածությունների արդյունավետ փոխանցում և երկարատև շահագործման հուսալիություն։

Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական կոոպերատիվի իրավական և տնտեսական բնույթի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես գործարարական հարաբերությունների ինքնուրույն մասնակից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են կոոպերատիվների ստեղծման, պետական գրանցման, գործունեության կազմակերպման, կառավարման և դադարեցման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև դրանց անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոոպերատիվի կազմակերպաիրավական կարգավիճակին, սեփականության ձևավորման առանձնահատկություններին, անդամների գույքային մասնակցությանը, կառավարման մարմինների իրավասություններին և որոշումների ընդունման մեխանիզմներին։ Քննության է առնվում գյուղատնտեսական կոոպերատիվների մասնակցությունը քաղաքացիաիրավական և գործարարական հարաբերություններին, այդ թվում՝ ապրանքների արտադրության, վերամշակման, պահպանման, մատակարարման, իրացման, ծառայությունների մատուցման և պայմանագրային հարաբերությունների ոլորտներում։ Վերլուծվում են կոոպերատիվի և նրա անդամների միջև առաջացող հարաբերությունները, եկամուտների ու ծախսերի բաշխման սկզբունքները, համատեղ գույքի օգտագործման առանձնահատկությունները և տնտեսական պատասխանատվության հարցերը։ Կարևորվում է գյուղատնտեսական կոոպերացիայի դերը փոքր և միջին տնտեսությունների հնարավորությունների համախմբման, արտադրական ծախսերի նվազեցման, տեխնիկական միջոցների համատեղ օգտագործման, ֆինանսական ու նյութական ռեսուրսների հասանելիության և շուկայում արտադրողների դիրքերի ամրապնդման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կոոպերատիվների հարաբերություններին մատակարարների, գնորդների, վերամշակող կազմակերպությունների, վարկային հաստատությունների և պետական մարմինների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կոոպերատիվի՝ որպես գործարարական հարաբերությունների սուբյեկտի իրավունակության, պայմանագրային ազատության և պատասխանատվության սահմանների բացահայտումը։ Քննության են առնվում նաև կոոպերատիվ կառավարման ժողովրդավարական սկզբունքները, անդամների մասնակցությունը որոշումների կայացմանը և նրանց տնտեսական շահերի պաշտպանության մեխանիզմները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գյուղատնտեսական կոոպերացիայի իրավական կարգավորման առկա խնդիրները և դրա զարգացման համար անհրաժեշտ կազմակերպական ու իրավական պայմանները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական արտադրողների համագործակցության ընդլայնման, գործարարական հարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպման և գյուղատնտեսության ոլորտում կայուն տնտեսական գործունեության իրավական հիմքերի կատարելագործման ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական նշանակության լուսավորության համակարգերի արդյունավետության բարձրացմանը՝ էլեկտրամագնիսական համատեղելիության և լուսավորվածության պուլսացիաների նվազեցման խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արդյունաբերական տարածքներում կիրառվող լուսատեխնիկական սարքավորումների էլեկտրական և լուսային բնութագրերը, դրանց սնուցման համակարգերի աշխատանքի առանձնահատկությունները և էլեկտրական ցանցի պարամետրերի ազդեցությունը լուսավորության որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուսային հոսքի և լուսավորվածության պարբերական տատանումներին, որոնք կարող են առաջանալ սնուցման լարման փոփոխությունների, էլեկտրոնային կառավարման սարքերի աշխատանքի, ցանցում առկա բարձր հաճախականության բաղադրիչների և այլ էլեկտրատեխնիկական գործոնների հետևանքով։ Քննության են առնվում պուլսացիաների մակարդակի գնահատման մեթոդները, դրանց առաջացման հիմնական պատճառները և տարբեր տեսակի լուսատուների ու սնուցման սարքերի ազդեցությունը այդ ցուցանիշների վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են լուսավորության համակարգերի էլեկտրամագնիսական համատեղելիության խնդիրները՝ գնահատելով ինչպես արտաքին էլեկտրամագնիսական խանգարումների ազդեցությունը լուսատեխնիկական սարքավորումների աշխատանքի վրա, այնպես էլ հենց այդ սարքավորումների կողմից էլեկտրական ցանցում առաջացվող խանգարումները։ Վերլուծվում են էներգիայի որակի, հարմոնիկ բաղադրիչների, լարման տատանումների, հզորության գործակցի և էլեկտրոնային սնուցման հանգույցների աշխատանքի հետ կապված տեխնիկական ցուցանիշները։ Կարևորվում է այնպիսի տեխնիկական լուծումների մշակումը, որոնք միաժամանակ հնարավորություն են տալիս նվազեցնել լուսավորվածության անցանկալի տատանումները, բարելավել էլեկտրամագնիսական համատեղելիությունը և բարձրացնել համակարգի էներգաարդյունավետությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել չափման, փորձարարական գնահատման և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում համակարգի վարքը ուսումնասիրելու և համապատասխան պարամետրերը օպտիմալացնելու նպատակով։ Ուշադրություն է դարձվում նաև արտադրական միջավայրում կայուն և որակյալ լուսավորության ապահովմանը, քանի որ լուսատեխնիկական ցուցանիշները կարևոր նշանակություն ունեն աշխատանքային պայմանների, տեսողական հարմարավետության և արտադրական գործընթացների կազմակերպման համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել արդյունաբերական լուսավորության համակարգերի նախագծման և արդիականացման, համապատասխան էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների ընտրության, էներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման և լուսավորության որակական ցուցանիշների բարելավման ընթացքում։

Աշխատությունը նվիրված է անոթային ծագման էրեկտիլ դիսֆունկցիայի զարգացմանը նպաստող հիմնական ռիսկի գործոնների ուսումնասիրությանը և դրանց կլինիկական նշանակության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում խնդիրը դիտարկվում է որպես անոթային համակարգի վիճակի հետ սերտորեն կապված բազմագործոն խանգարում, որի առաջացման հիմքում կարող են լինել զարկերակային արյան հոսքի նվազումը, անոթային պատի կառուցվածքային ու գործառութային փոփոխությունները և էնդոթելի գործառույթի խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սրտանոթային հիվանդությունների հետ ընդհանուր ռիսկի գործոններին՝ զարկերակային գերճնշմանը, աթերոսկլերոզին, շաքարային դիաբետին, արյան լիպիդային կազմի խանգարումներին, ավելորդ քաշին, ֆիզիկական ակտիվության պակասին և ծխախոտի օգտագործմանը։ Քննության են առնվում նաև տարիքի, նյութափոխանակային խանգարումների, որոշ քրոնիկական հիվանդությունների և կենսակերպի առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունները։ Կարևորվում է անոթային էնդոթելի դերը արյան շրջանառության կարգավորման մեջ, քանի որ դրա բնականոն գործունեության խանգարումը կարող է սահմանափակել համապատասխան հյուսվածքների արյունամատակարարումը։ Վերլուծվում են հիվանդների ընդհանուր առողջական վիճակը, սրտանոթային համակարգի ցուցանիշները, լաբորատոր տվյալները և առանձին ռիսկի գործոնների համակցված ազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր գործոնների միջև փոխկապակցվածության գնահատումը, քանի որ միաժամանակ մի քանի ռիսկի գործոնի առկայությունը կարող է բարձրացնել անոթային խանգարումների հավանականությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վաղ ախտորոշման նշանակությանը և սրտանոթային ռիսկի համալիր գնահատման անհրաժեշտությանը, քանի որ նման կլինիկական դրսևորումները որոշ դեպքերում կարող են ուղեկցել ավելի ընդհանուր անոթային խնդիրներին։ Աշխատանքը կարևորում է կանխարգելիչ մոտեցումները, առողջ կենսակերպի պահպանումը և ուղեկցող հիվանդությունների պատշաճ վերահսկումը՝ որպես անոթային առողջության պահպանման ընդհանուր միջոցներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ռիսկի խմբերի առանձնացման, ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործման և հիվանդների առողջական վիճակի համալիր գնահատման համար՝ նպաստելով ուրոլոգիական ու սրտանոթային խնդիրների միջև առկա փոխկապակցվածության ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Լևոն Բաշալյանի գրական, հրապարակախոսական և խմբագրական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի 80-ական թվականներին արևմտահայ գրականության մեջ ձևավորված իրապաշտական շարժման ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորումն է, նրա մասնակցությունը նոր գրական սկզբունքների հաստատմանը և այն գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունները, որոնցով նրա արձակը կապվում է ժամանակաշրջանի արևմտահայ գրական զարգացումների հետ։ 80-ականների իրապաշտական շարժումը համախմբել էր մի շարք նշանավոր գրողների ու մտավորականների, այդ թվում՝ Արփիար Արփիարյանին, Գրիգոր Զոհրապին, Տիգրան Կամսարականին, Մելքոն Կյուրճյանին և Լևոն Բաշալյանին, իսկ «Արևելք», «Մասիս» և հետագայում «Հայրենիք» պարբերականները կարևոր հարթակ էին նոր գրական մտածողության տարածման համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրողի արձակին, նրա պատմվածքներին, նորավեպերին, պատկերներին և հրապարակախոսական ժառանգությանը՝ բացահայտելով իրական կյանքի դիտարկման, հասարակական միջավայրի պատկերման և մարդու առօրյա խնդիրների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործական մեթոդի կարևոր հատկանիշներից է դիտողականությունը և կյանքի բազմակողմանի պատկերման ձգտումը, որը բնորոշ էր արևմտահայ իրապաշտական արձակի զարգացման այդ փուլին։ Քննության են առնվում կերպարների հոգեբանական նկարագրությունը, սոցիալական միջավայրի դերը, հասարակ մարդու ճակատագիրը, քաղաքային կյանքի պատկերները, բարոյական հակասությունները և անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունները։ Միաժամանակ վերլուծվում է գրողի լեզուն ու ոճը, պատմողական եղանակը, մանրամասների ընտրությունը և փոքր արձակ ժանրերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև նրա գործունեությունը արևմտահայ մամուլում, քանի որ Բաշալյանը ոչ միայն ստեղծագործող էր, այլև ակտիվ խմբագիր ու հրապարակագիր, որը մասնակցում էր ժամանակի գրական կյանքի կազմակերպմանը և նոր սերնդի ձևավորմանը։ Գրողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել արևմտահայ իրապաշտական արձակի ձևավորման, գրական մամուլի նշանակության և XIX դարավերջի արևմտահայ մտավոր ու մշակութային կյանքի զարգացման մասին։

Աշխատությունը նվիրված է ացետիլենային համակարգերի հիման վրա սնդիկ պարունակող օրգանական միացությունների ստացման, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քիմիական փոխարկումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են չհագեցած ածխածնային համակարգերի և սնդիկ պարունակող բաղադրիչների փոխազդեցությունների ընդհանուր օրինաչափությունները, առաջացող մետաղօրգանական միացությունների կառուցվածքը, կայունությունը և ռեակցունակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ացետիլենային կապի մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաների մեխանիզմներին և այն կառուցվածքային ու էլեկտրոնային գործոններին, որոնք կարող են ազդել փոխարկումների ուղղության և վերջնական նյութերի հատկությունների վրա։ Վերլուծվում է տարբեր տեղակալիչների ազդեցությունը սկզբնական նյութերի ռեակցունակության վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են առաջացող միացությունների հետագա քիմիական փոփոխությունների հնարավոր ուղղությունները։ Քննության են առնվում կառուցվածքի և ռեակցունակության միջև կապերը, միջանկյալ մասնիկների առաջացման առանձնահատկությունները և տարբեր ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը փոխարկումների ընթացքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստացված նյութերի նույնականացմանն ու կառուցվածքի հաստատմանը՝ ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց բաղադրությունը և մոլեկուլային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը կապված է ացետիլենային համակարգերի և մետաղօրգանական միացությունների քիմիայի վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնման, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքային գործոնների ազդեցության բացահայտման հետ։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է նպաստել օրգանական սինթեզում նոր փոխարկումների և միջանկյալ միացությունների ուսումնասիրմանը՝ մետաղօրգանական քիմիայի ընդհանուր օրինաչափությունների տեսանկյունից։ Քանի որ սնդիկը և դրա միացությունները բարձր թունավորություն ունեցող նյութեր են, նման հետազոտություններն իրականացվում են մասնագիտացված լաբորատոր պայմաններում՝ համապատասխան անվտանգության և թափոնների կառավարման խիստ պահանջների պահպանմամբ։ Աշխատանքը գիտական նշանակություն ունի օրգանական և մետաղօրգանական քիմիայի զարգացման, ացետիլենային համակարգերի ռեակցունակության ուսումնասիրման և սնդիկ պարունակող օրգանական նյութերի կառուցվածքաքիմիական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական իշխանության համակարգում Հանրապետության նախագահի և խորհրդարանի միջև ձևավորվող իրավահարաբերությունների սահմանադրական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են երկու սահմանադրական մարմինների կարգավիճակը, լիազորությունների շրջանակը, դրանց իրականացման իրավական մեխանիզմները և փոխադարձ կապերը՝ իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքների համատեքստում։ Քննության են առնվում պետական կառավարման համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում սահմանադրական կարգավորումների փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը օրենսդիր իշխանության ու պետության գլխի ինստիտուտների փոխհարաբերությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական գործընթացում Հանրապետության նախագահի մասնակցությանը, այդ թվում՝ խորհրդարանի ընդունած օրենքների ստորագրման և հրապարակման, ինչպես նաև օրենքի սահմանադրականության հարցով Սահմանադրական դատարան դիմելու սահմանադրական հնարավորություններին։ Գործող սահմանադրական կարգավորման համաձայն՝ Հանրապետության նախագահը պետության գլուխն է և հետևում է Սահմանադրության պահպանմանը, իսկ նրա լիազորությունների մի մասը անմիջականորեն առնչվում է Ազգային ժողովի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև խորհրդարանին ուղերձ հղելու, Ազգային ժողովի հերթական և արտահերթ ընտրությունների նշանակման, Հանրապետության նախագահի ընտրության ու պաշտոնի ստանձնման հետ կապված սահմանադրաիրավական ընթացակարգերը։ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումներում ևս առանձնացվում են նախագահի այն լիազորությունները, որոնք ուղղակիորեն կապված են Ազգային ժողովի հետ, ներառյալ օրենքների ստորագրման և հրապարակման կամ դրանց սահմանադրականության ստուգման հարցով դատարան դիմելու մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում պետական կառավարման մոդելի վերափոխման ազդեցության գնահատումը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում նախագահի և խորհրդարանի իրավական կարգավիճակն ու փոխգործակցության կառուցակարգերը փոփոխվել են։ Վերլուծվում են նաև պետական մարմինների միջև իրավասությունների սահմանազատման, փոխադարձ վերահսկողության, սահմանադրական պատասխանատվության և հնարավոր իրավական հակասությունների լուծման մեխանիզմները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել այն մասին, թե սահմանադրական նորմերն ինչպես են կարգավորում պետության գլխի և օրենսդիր մարմնի փոխգործակցությունը և ինչ նշանակություն ունեն այդ հարաբերությունները պետական իշխանության մարմինների բնականոն գործունեության, սահմանադրական օրինականության և իշխանությունների հավասարակշռված համակարգի ապահովման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական ոլորտում բերքահավաքից հետո իրականացվող գործընթացների կառավարման ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի շարժը արտադրողից մինչև վերջնական սպառող՝ ներառելով հավաքումից հետո իրականացվող տեսակավորման, մաքրման, մշակման, փաթեթավորման, պահպանման, պահեստավորման, փոխադրման և իրացման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետբերքահավաքային կորուստների պատճառների բացահայտմանը, քանի որ ոչ արդյունավետ կազմակերպված պահպանման և տեղափոխման պայմանները կարող են հանգեցնել արտադրանքի քանակական և որակական զգալի կորուստների։ Վերլուծվում են պահեստային տնտեսությունների, սառնարանային համակարգերի, լոգիստիկ կենտրոնների և վերամշակող կազմակերպությունների դերը գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքային շղթայի արդյունավետ կազմակերպման գործում։ Քննության են առնվում նաև արտադրանքի որակի պահպանման, սննդային անվտանգության, համապատասխան ջերմաստիճանային ու խոնավության պայմանների ապահովման և ժամանակակից փաթեթավորման տեխնոլոգիաների կիրառման խնդիրները։ Հայաստանի պայմաններում գնահատվում են գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական հնարավորությունները, շուկաների հասանելիությունը, ենթակառուցվածքների վիճակը, փոխադրման ծախսերը և արտադրողների ու գնորդների միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի մատակարարման շղթաների համակարգված կառավարումը, որը կարող է նպաստել արտադրանքի կորուստների նվազեցմանը, իրացման ժամկետների երկարացմանը և արտադրողների եկամուտների կայունացմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, թվային հաշվառման, արտադրանքի հետագծելիության և շուկայի պահանջարկի կանխատեսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության զարգացումը, ընդհանուր պահեստային ու լոգիստիկ ենթակառուցվածքների ստեղծումը և արտադրանքի կազմակերպված իրացման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտահանման կազմակերպմանը, որակի չափանիշներին համապատասխանությանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը գործնական նշանակություն ունի ագրոպարենային համակարգի կառավարման բարելավման, հետբերքահավաքային կորուստների նվազեցման, գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման և Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է LVV-հեմորֆին-3 կենսաակտիվ պեպտիդի հակադիաբետիկ ազդեցության մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա հնարավոր մասնակցությունը գլյուկոզային հոմեոստազի, նյութափոխանակային գործընթացների և շաքարային դիաբետին բնորոշ կենսաքիմիական փոփոխությունների կարգավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պեպտիդի ազդեցությունները բջջային ազդանշանային ուղիների, գլյուկոզի յուրացման և օգտագործման, ինսուլինային ազդանշանների փոխանցման ու էներգետիկ նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մոլեկուլային թիրախների և կարգավորիչ համակարգերի բացահայտմանը, որոնց հետ փոխազդեցությունը կարող է պայմանավորել ուսումնասիրվող նյութի կենսաբանական ազդեցությունները։ Վերլուծվում են ածխաջրային և լիպիդային նյութափոխանակության ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը ինսուլինային զգայունության և բջիջների նյութափոխանակային վիճակի հետ։ Քննության են առնվում նաև օքսիդատիվ սթրեսի, ազատ ռադիկալային գործընթացների և հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի փոփոխությունները, քանի որ դրանց հավասարակշռության խախտումը կարող է մասնակցել նյութափոխանակային խանգարումների զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում է պեպտիդի հնարավոր ազդեցությունը բորբոքային գործընթացների և բջջային պատասխանները կարգավորող կենսաքիմիական գործոնների վրա՝ փորձելով պարզել հակադիաբետիկ ազդեցության բազմագործոն բնույթը։ Փորձարարական տվյալների հիման վրա գնահատվում են տարբեր կենսաբանական ցուցանիշներ և դրանց փոփոխությունները պեպտիդի ազդեցությունից հետո՝ համադրելով կենսաքիմիական, մոլեկուլային և ֆիզիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ազդեցության դոզայից և տևողությունից կախված օրինաչափությունների բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել նյութի կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարևոր է հեմորֆինների և դրանց ածանցյալների ֆունկցիոնալ հատկությունների պարզաբանման, ինչպես նաև նյութափոխանակային հիվանդությունների կարգավորման նոր մոլեկուլային թիրախների որոնման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կենսաակտիվ պեպտիդների հակադիաբետիկ ներուժի հետագա փորձարարական ուսումնասիրությունների և դրանց հնարավոր դեղաբանական կիրառությունների գնահատման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վերականգնվող նախահնդեվրոպական լեզվի պատմական կապերի, հայերենի ծագման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած դիրքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում հայերենի հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները՝ դրանք համադրելով նախահնդեվրոպական վերականգնված ձևերի և մյուս հնդեվրոպական լեզուների համապատասխան տվյալների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանոնավոր հնչյունական համապատասխանություններին և այն պատմական փոփոխություններին, որոնց միջոցով նախնական հնչյունական համակարգից ձևավորվել են հայերենին բնորոշ հնչյունները։ Ուսումնասիրվում են ձայնավորների և բաղաձայնների պատմական զարգացումը, հնչյունափոխությունների օրինաչափությունները, շեշտադրության հնարավոր ազդեցությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած լեզվական փոփոխությունները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում առանձնացվում են բնիկ հնդեվրոպական ծագում ունեցող բառերը և քննվում դրանց ստուգաբանությունը՝ համեմատելով ազգակցակից լեզուներում պահպանված ձևերի հետ։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բառերի հնագույն ձևերն ու իմաստները և հետևելու դրանց հետագա զարգացմանը հայերենում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քերականական համակարգի պատմությանը՝ գոյականի հոլովման, թվի և սեռի հնագույն կարգերի, դերանունների, բայական խոնարհման, ժամանակաձևերի և բառակազմական միջոցների ուսումնասիրությանը։ Քննության է առնվում, թե նախահնդեվրոպական քերականական համակարգի որ հատկանիշներն են պահպանվել հայերենում, որոնք են վերափոխվել, և ինչ նոր առանձնահատկություններ են առաջացել հայերենի ինքնուրույն զարգացման ընթացքում։ Միաժամանակ կարևորվում է բնիկ բառաշերտի տարբերակումը իրանական, հունական, ասորական և այլ լեզուներից կատարված պատմական փոխառություններից, քանի որ այդ տարբերակումը հիմնարար նշանակություն ունի հայերենի հնագույն վիճակի վերականգնման համար։ Համեմատական-պատմական մեթոդի կիրառմամբ հայերենի տվյալները դիտարկվում են հնդեվրոպական լեզուների ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ընդհանուր ժառանգությունը, այնպես էլ հայերենին հատուկ նորամուծությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի վաղ պատմության, ստուգաբանության և պատմական քերականության ուսումնասիրության համար և միաժամանակ նպաստում է նախահնդեվրոպական լեզվական համակարգի վերականգնման ու հնդեվրոպական լեզուների պատմական փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ոսկու, պլատինի և պալադիումի քանակական ու որակական որոշման մեթոդների մշակմանը և ուսումնասիրությանը՝ որոշ հիմնային օրգանական ներկանյութերի ու էքստրակցիոն-օպտիկական վերլուծության եղանակների կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ազնիվ մետաղների իոնների և օրգանական ռեագենտների միջև առաջացող գունավոր միացությունների ձևավորման պայմանները, դրանց բաղադրությունը, կայունությունը և օպտիկական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են համալիրների առաջացման և օրգանական փուլ տեղափոխման արդյունավետության վրա՝ լուծույթի թթվայնությանը, ռեագենտների կոնցենտրացիային, փոխազդեցության տևողությանը, լուծիչի բնույթին և ջերմաստիճանին։ Քննության են առնվում տարբեր հիմնային օրգանական ներկանյութերի ընտրողականությունն ու զգայունությունը՝ նպատակ ունենալով որոշել տվյալ մետաղների հայտնաբերման համար առավել արդյունավետ ռեագենտներն ու փորձարարական պայմանները։ Էքստրակցիայի միջոցով ուսումնասիրվող միացությունները տարանջատվում և խտացվում են համապատասխան օրգանական միջավայրում, իսկ հետագա օպտիկական չափումները հնարավորություն են տալիս գնահատել դրանց պարունակությունը ըստ լույսի կլանման բնութագրերի։ Վերլուծվում են կլանման սպեկտրները, առավելագույն կլանման տիրույթները, չափումների գծայնությունը և որոշման զգայունությունը, ինչպես նաև մշակվող մեթոդների ճշգրտությունն ու վերարտադրելիությունը։ Կարևորվում է ուղեկցող իոնների և այլ նյութերի հնարավոր խանգարող ազդեցության գնահատումը, քանի որ իրական նմուշներում ազնիվ մետաղները հաճախ առկա են բազմաբաղադրիչ համակարգերում։ Ուսումնասիրվում են խանգարող ազդեցությունների նվազեցման, մետաղների ընտրողական տարանջատման և փոքր կոնցենտրացիաների նախնական խտացման հնարավորությունները։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառվել հանքային հումքի, տեխնոլոգիական լուծույթների, արդյունաբերական նյութերի և այլ նմուշների վերլուծության ընթացքում։ Աշխատանքը նպաստում է ազնիվ մետաղների որոշման համեմատաբար զգայուն և արդյունավետ վերլուծական եղանակների կատարելագործմանը՝ համադրելով հեղուկային էքստրակցիայի և օպտիկական չափումների հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրակտալային երկրաչափության և ֆոտոնիկ կառուցվածքների կիրառմամբ փոքր չափեր ունեցող անտենաների հետազոտմանը, նախագծմանը և դրանց տեխնիկական բնութագրերի կատարելագործմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անտենաների չափերի փոքրացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել կամ բարելավել ճառագայթման արդյունավետությունը, աշխատանքային հաճախականությունների տիրույթը և ազդանշանի ընդունման ու հաղորդման որակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆրակտալային կառուցվածքներին, որոնց ինքնանման և բազմամաս երկրաչափությունը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ մակերեսում մեծացնել հաղորդիչի արդյունավետ էլեկտրական երկարությունը և ձևավորել բազմահաճախական կամ լայնաշերտ աշխատանքային ռեժիմներ։ Քննության են առնվում տարբեր ֆրակտալային երկրաչափությունների պարամետրերը, կրկնությունների աստիճանը, կառուցվածքային տարրերի չափերը և դրանց ազդեցությունը ռեզոնանսային հաճախականությունների, թողունակության, ուղղվածության ու ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ֆոտոնիկ կառուցվածքների էլեկտրամագնիսական հատկությունները և դրանց օգտագործման հնարավորությունները անտենային համակարգերում՝ անցանկալի ալիքների տարածումը սահմանափակելու, էներգետիկ կորուստները նվազեցնելու և ճառագայթման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Վերլուծվում են ֆրակտալային և ֆոտոնիկ տարրերի համատեղ կիրառման հնարավորությունները՝ փոքրաչափ անտենաների կառուցվածքային և էլեկտրադինամիկական պարամետրերի օպտիմալացման համար։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր տեղ է հատկացվում թվային մոդելավորմանը, էլեկտրամագնիսական դաշտերի բաշխման հաշվարկին և փորձարարական նմուշների բնութագրերի համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում նաև անտենայի երկրաչափական չափերի, նյութերի էլեկտրական հատկությունների, սնուցման եղանակի և աշխատանքային միջավայրի ազդեցությունները վերջնական տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Մշակվող լուծումները կարող են կիրառվել շարժական և անլար կապի սարքերում, սենսորային համակարգերում, փոքրաչափ էլեկտրոնային սարքավորումներում և այլ համակարգերում, որտեղ սահմանափակ տարածության պայմաններում անհրաժեշտ է ապահովել արդյունավետ էլեկտրամագնիսական հաղորդակցություն։ Աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից անտենային տեխնիկայի զարգացմանը՝ համադրելով ֆրակտալային երկրաչափության, ֆոտոնիկայի և էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության սկզբունքները փոքրաչափ ու արդյունավետ անտենային համակարգերի ստեղծման համար։

Ստեղծագործությունը կենտրոնանում է մարդկային փոխհարաբերությունների, փոխադարձ վստահության, նվիրվածության և հոգևոր մտերմության թեմաների վրա՝ բացահայտելով մարդկանց միջև ձևավորվող ամուր կապերի նշանակությունը տարբեր կենսական իրավիճակներում։ Պատմության ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն արժեքներին, որոնց վրա կառուցվում են անկեղծ հարաբերությունները՝ ազնվությանը, փոխօգնությանը, պատասխանատվությանը, հարգանքին և դժվարությունների ժամանակ միմյանց աջակցելու պատրաստակամությանը։ Կերպարների հարաբերությունների և նրանց ապրումների միջոցով ներկայացվում է, թե ինչպես կարող են ընդհանուր փորձությունները, ուրախությունները, հակասությունները և համատեղ որոշումները նպաստել մարդկանց մերձեցմանը կամ, ընդհակառակը, փորձության ենթարկել արդեն ձևավորված կապերը։ Կարևորվում է վստահության խնդիրը, քանի որ իրական մտերմությունը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր հետաքրքրություններ, այլև դիմացինի զգացմունքներն ու ընտրությունները հասկանալու և ընդունելու կարողություն։ Ստեղծագործության մեջ կարող են արտացոլվել նաև անհատական շահերի և բարոյական պարտավորությունների միջև հակասությունները, որոնք հերոսներին կանգնեցնում են ընտրության առաջ և բացահայտում նրանց բնավորության տարբեր կողմերը։ Մարդկային հարաբերությունները ներկայացվում են որպես անհատի հոգևոր ու բարոյական զարգացման կարևոր միջավայր, որտեղ նա սովորում է պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար, գնահատել ուրիշի աջակցությունը և հաղթահարել անձնական տարաձայնությունները։ Միաժամանակ անդրադարձ է կատարվում միայնության, փոխըմբռնման անհրաժեշտության, ներողամտության և համերաշխության հարցերին։ Կերպարների փոխհարաբերությունների զարգացումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ ամուր մարդկային կապերը ձևավորվում են ժամանակի ընթացքում և հաճախ առավել հստակ դրսևորվում են բարդ իրավիճակներում։ Գեղարվեստական պատումը կարող է համադրել առօրյա կյանքի դրվագները, հոգեբանական ապրումները և բարոյական խնդիրները՝ ընթերցողին մղելով խորհելու մարդկանց միջև անկեղծ հարաբերությունների արժեքի մասին։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես մարդկային բնավորության, միջանձնային հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական արտացոլման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է 1918–1939 թվականների գերմանական վեպի գաղափարական, գեղարվեստական և աշխարհայացքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանի պատմական ու մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքների, Վայմարյան հանրապետության հասարակական ու քաղաքական հակասությունների, տնտեսական ճգնաժամերի, քաղաքային կյանքի փոփոխությունների, գաղափարական բախումների և նացիոնալ-սոցիալիզմի վերելքի արտացոլումները գերմանական արձակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության հարաբերությանը, մարդու հոգևոր ճգնաժամին, պատերազմի փորձառությանը, օտարման, միայնության, բարոյական ընտրության, պատմական պատասխանատվության և մարդկային ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում է այն, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի գրողները գեղարվեստական կերպարների և պատմողական կառուցվածքների միջոցով ներկայացրել ավանդական արժեքների վերանայումը, հասարակական անկայունությունը և նոր քաղաքական ու մշակութային իրականության ձևավորումը։ Քննության են առնվում վեպի ժանրային ու կառուցվածքային փոփոխությունները, հոգեբանական վերլուծության խորացումը, ժամանակի և տարածության կազմակերպման նոր եղանակները, խորհրդանշական պատկերները, ներքին մենախոսությունը, բազմաձայն պատմողական ձևերը և գեղարվեստական փորձարարության այլ դրսևորումներ։ Կարևորվում են նաև ինտելեկտուալ, սոցիալական, պատմական, հակապատերազմական և հոգեբանական վեպերի առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց միջոցով արտահայտված գաղափարական խնդիրների բազմազանությունը։ Անդրադարձ է կատարվում գրականության և ժամանակաշրջանի փիլիսոփայական ու հասարակական մտքի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են պատմական ցնցումները փոխել մարդու, պետության, մշակույթի և քաղաքակրթության վերաբերյալ գրական պատկերացումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում 1930-ական թվականներին քաղաքական ճնշումների, գրաքննության, արտագաղթի և վտարանդիության պայմաններում ստեղծված գրականությանը, որը գերմանական արձակի զարգացման մեջ ձևավորեց նոր թեմաներ և գաղափարական շեշտադրումներ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս միջպատերազմյան գերմանական վեպը դիտարկել որպես ժամանակաշրջանի պատմական փորձառության և մտավոր ճգնաժամերի գեղարվեստական արտահայտություն՝ բացահայտելով գրական ձևի, գաղափարական բովանդակության և հասարակական իրականության փոխադարձ կապերը։