Сказки и басни
Армянские народные и литературные сказки, сказки Туманяна, басни Мхитара Гоша и сказки народов мира. Читайте вместе с детьми или найдите материал для урока.
Книг и материалов: 65Литература
Ընտիր առակներ
Գիրքը առակների ժողովածու է, որն ընթերցողին ներկայացնում է խրատական և դաստիարակչական բովանդակությամբ կարճ պատմություններ։ Առակը գրական այն ժանրերից է, որտեղ կենդանիների, մարդկանց կամ այլ կերպարների գործողությունների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, վարքագծի տարբեր դրսևորումները և հասարակական կյանքի հակասությունները։ Այս ժանրին բնորոշ այլաբանական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս պարզ ու պատկերավոր պատմությունների միջոցով բացահայտելու այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են ազնվությունը, արդարությունը, աշխատասիրությունը, խոհեմությունը, ընկերասիրությունը, ագահությունը, ինքնասիրահարվածությունը և խորամանկությունը։ Պատմությունների վերջում կամ դրանց ընդհանուր իմաստի մեջ ամփոփվող բարոյական խորհուրդը խրախուսում է ընթերցողին գնահատել հերոսների արարքները, համեմատել դրանք սեփական փորձի հետ և եզրակացություններ անել մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Առակների համառոտությունը, պատկերավոր լեզուն և հիշվող կերպարները ժողովածուն դարձնում են մատչելի ընթերցանության նյութ տարբեր տարիքի ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև կրթական և դաստիարակչական նպատակներով՝ ընթերցանության հմտությունները զարգացնելու, բառապաշարը հարստացնելու, բանավոր ու գրավոր խոսքը կատարելագործելու և բարոյական հարցերի շուրջ քննարկումներ կազմակերպելու համար։ Առակների միջոցով հնարավոր է ներկայացնել բարդ գաղափարներ հասկանալի ձևով՝ միաժամանակ զարգացնելով համեմատելու, մեկնաբանելու և քննադատաբար մտածելու կարողությունները։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի նաև հայերեն գրական և ուսումնական հրատարակությունների պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես առակագրության և բարոյախրատական ընթերցանության տարածմանը նպաստող հրատարակություն։
Обновлено. 2026-10-26
Литература
Սմբատի հեքիաթը
Մ. Գյուլգեազյանի այս ստեղծագործությունը հեքիաթային բնույթի պատմողական երկ է, որի կենտրոնում Սմբատ անունով հերոսն է։ Հեքիաթի ժանրին բնորոշ գեղարվեստական պատումի միջոցով ներկայացվում է հերոսի պատմությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով երևակայական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների աշխարհ։ Հեքիաթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության մեջ՝ փոխանցելով բարոյական պատկերացումներ, մարդկային արժեքներ, կյանքի փորձի ընդհանրացումներ և հասարակական միջավայրում ձևավորված ավանդույթներ։ Նման ստեղծագործություններում հերոսի արարքները, հանդիպումները և փորձությունները կարող են ծառայել որպես բնավորության, ընտրության և վարքագծի գեղարվեստական բացահայտման միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գեղարվեստական գրականության, մասնավորապես՝ հեքիաթային և մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև վկայում է Ալեքսանդրապոլի գրական ու տպագրական կյանքի մասին՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրքի ստեղծման և տարածման միջավայրը։
Обновлено. 2026-10-30
Литература
Իվան Կռիլովի առակները
Ժողովածուն ներկայացնում է ռուս նշանավոր առակագիր Իվան Կռիլովի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով նրա առակների գեղարվեստական աշխարհին, սուր դիտողականությանը և բարոյափիլիսոփայական գաղափարներին։ Կռիլովի առակներում կենդանիները, թռչուններն ու առարկաները հանդես են գալիս մարդկային բնավորությունների և հասարակական հարաբերությունների խորհրդանշական կերպարներով։ Նրանց գործողությունների միջոցով հեղինակը բացահայտում է մարդկային թերությունները՝ ագահությունը, մեծամտությունը, նախանձը, կեղծավորությունը, փառասիրությունը, տգիտությունն ու անպատասխանատվությունը։ Առակների սյուժեները հաճախ կառուցված են պարզ, հիշվող իրավիճակների շուրջ, սակայն դրանց ավարտին ներկայացվող խրատական միտքը տարածվում է մարդկային կյանքի և հասարակական վարքագծի ավելի լայն հարցերի վրա։ Հեղինակը քննադատում է անարդարությունը, պաշտոնական դիրքի չարաշահումը, դատարկ խոստումները և արտաքին փայլի հետևում թաքնված թերությունները՝ միաժամանակ կարևորելով խոհեմությունը, ազնվությունը, աշխատասիրությունն ու արդարամտությունը։ Կռիլովի ստեղծագործություններին բնորոշ են կենդանի երկխոսությունները, ժողովրդական խոսքին մոտ լեզուն, հումորը, երգիծանքը և պատկերավոր համեմատությունները, որոնց շնորհիվ առակները մնում են մատչելի ու ազդեցիկ տարբեր տարիքի ընթերցողների համար։ Դրանք ոչ միայն զվարճացնում են, այլև խթանում են քննադատական մտածողությունը՝ սովորեցնելով գնահատել արարքների հետևանքները և ճանաչել մարդկային վարքի հակասությունները։ Ժողովածուն արժեքավոր է ռուս գրականության դասական առակագրության, թարգմանական գրականության և բարոյական դաստիարակության պատմության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-11-09
Литература
Եզովպոսի առակները
Ժողովածուն ներառում է հին հունական առակագրության նշանավոր ներկայացուցիչ Եզովպոսին վերագրվող առակներ, որոնք համաշխարհային գրականության մեջ հայտնի են իրենց պարզ, պատկերավոր և խորիմաստ պատմություններով։ Դրանցում կենդանիների, մարդկանց և տարբեր երևակայական կերպարների միջոցով ներկայացվում են մարդկային բնավորության գծերը, հասարակական հարաբերությունները, վարքագծի դրսևորումներն ու կյանքի բազմազան իրավիճակները։ Առակների հիմքում ընկած են բարոյական և խրատական գաղափարներ, որոնք բացահայտում են ազնվության, արդարության, խոհեմության, աշխատասիրության, համեստության և պատասխանատվության կարևորությունը՝ միաժամանակ քննադատելով ագահությունը, գոռոզությունը, խաբեությունը, նախանձը, ծուլությունն ու անարդարությունը։ Յուրաքանչյուր պատմություն կառուցված է հակիրճ սյուժեի և ընդգծված գաղափարական եզրահանգման շուրջ, իսկ կենդանական կերպարներին վերագրված մարդկային հատկությունները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ճանաչել ու գնահատել հասարակության մեջ հանդիպող վարքագծային տարբեր տեսակները։ Պատմությունների պարզ ու մատչելի շարադրանքը, պատկերավոր համեմատություններն ու խորհրդանշական կերպարները առակները դարձնում են հասկանալի տարբեր տարիքի ընթերցողների համար՝ միաժամանակ խթանելով քննադատական մտածողությունը, բարոյական դատողությունը և կյանքի երևույթները համեմատելու կարողությունը։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի համաշխարհային առակագրության ավանդույթի պահպանման և տարածման գործում, քանի որ Եզովպոսին վերագրվող ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա դարերի գրականության, մանկավարժության և բարոյախոսական մտածողության զարգացման վրա։ Այն արժեքավոր է ինչպես գեղարվեստական ընթերցանության, այնպես էլ գրականության, առակագրության, բարոյագիտության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Обновлено. 2026-11-14
Лингвистика
Нарраторская оценка сказочного текста и фактор адресата (на материале англоязычной народной сказки)
Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու ժողովրդական հեքիաթներում պատմողի գնահատողական դիրքորոշման և հասցեատիրոջ գործոնի լեզվաբանական ու տեքստաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են հեքիաթային պատումի կառուցվածքը, պատմողի դերը գեղարվեստական տեղեկատվության փոխանցման գործընթացում, ինչպես նաև պատմողական խոսքում արտահայտվող գնահատողական իմաստների ձևավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմողի վերաբերմունքի արտահայտման լեզվական միջոցներին, կերպարների գործողությունների և վարքագծի գնահատմանը, հուզական ու արտահայտչական բառապաշարի կիրառմանը և տեքստի իմաստային կազմակերպմանը։ Քննարկվում են հասցեատիրոջ տարիքային, մշակութային և հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցությունները հեքիաթի լեզվական կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակների և գնահատողական արտահայտությունների ընտրության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պատմողի և ունկնդրի փոխհարաբերությանը, հեքիաթային խոսքի ներգործության միջոցներին, բարոյական արժեքների փոխանցմանը և գնահատողական իմաստների ընկալման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են տեքստի լեզվաոճական, իմաստաբանական և գործաբանական վերլուծության մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու պատմողի գնահատողական դիրքորոշման և հասցեատիրոջ ակնկալիքների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, բանահյուսագետների, անգլերենի մասնագետների, գրականագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-11
Литература
Հեքիաթների գրական մշակումները 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ նոր գրականության մեջ
Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ նոր գրականության մեջ ժողովրդական հեքիաթների գրական մշակման առանձնահատկությունների, գեղարվեստական սկզբունքների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայ ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր գրականության փոխհարաբերությունները, բանավոր ավանդույթից գրական ստեղծագործություն անցման գործընթացները և հեքիաթային նյութի վերաիմաստավորման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական հեքիաթների սյուժեների, կերպարների, խորհրդանիշների և պատկերավորման միջոցների պահպանման ու փոփոխման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են գրողների անհատական ստեղծագործական մոտեցումները, հեղինակային միջամտության ձևերը, լեզվաոճական վերամշակումները և ժողովրդական պատմությունների գաղափարական ու գեղագիտական նոր մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Հովհաննես Թումանյանի, Ղազարոս Աղայանի և ժամանակաշրջանի այլ հեղինակների ստեղծագործություններում հեքիաթային ավանդույթների դրսևորումներին, ժողովրդական խոսքի գեղարվեստական օգտագործմանը և ազգային մտածողության արտահայտման միջոցներին։ Կարևորվում են հեքիաթների բարոյախրատական, դաստիարակչական և հասարակական գործառույթները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված արդարության, բարության, իմաստության և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Դիտարկվում են ժողովրդական սկզբնաղբյուրների և գրական տարբերակների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները, հեքիաթների ժանրային փոխակերպումները և դրանց ազդեցությունը հայ մանկական ու ընդհանուր գեղարվեստական գրականության զարգացման վրա։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, բանահյուսության և գրական փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանագետների, հայ գրականության պատմության մասնագետների, մանկավարժների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-14
Литература
Գերմանական ժողովրդական առակներ, տետրակ Ա
Գիրքը ներկայացնում է գերմանական ժողովրդական առակների ժողովածուի առաջին տետրը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով գերմանական մշակույթի առակախոսական ավանդույթին և ժողովրդական իմաստության արտահայտման ձևերին։ Առակը գրական կարճ ժանր է, որի միջոցով կենդանիների, մարդկանց կամ այլ կերպարների գործողությունների ու փոխհարաբերությունների օրինակով ներկայացվում են մարդկային բնավորության գծերը, հասարակական հարաբերությունները և բարոյական խնդիրները։ Առակներին բնորոշ են հակիրճ պատմությունը, պատկերավոր շարադրանքը, սրամիտ իրավիճակները և խրատական իմաստը, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս պատմության հետևում տեսնելու ավելի ընդհանրական գաղափարներ։ Ժողովրդական առակները հաճախ արտացոլում են տարբեր ժողովուրդների կենսափորձը, աշխարհայացքը, վարքականոններն ու հասարակական պատկերացումները՝ միաժամանակ պահպանելով տեղական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Գերմանական առակների հայերեն ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի տարբեր ժողովուրդների գրական ժառանգության ճանաչման և մշակութային փոխանակման տեսանկյունից։ Այն կարող է նպաստել ընթերցողների հետաքրքրության ձևավորմանը գերմանական բանահյուսության նկատմամբ, ինչպես նաև համեմատական ուսումնասիրությունների համար նյութ տրամադրել՝ բացահայտելու տարբեր մշակույթներում տարածված բարոյական գաղափարների նմանություններն ու տարբերությունները։ Առակների պարզ և պատկերավոր բնույթը ժողովածուն դարձնում է պիտանի նաև կրթական ու դաստիարակչական ընթերցանության համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում գերմանական ժողովրդական գրականության, հայերեն թարգմանական գրականության և 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Обновлено. 2026-10-29
Литература
Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակների մեկնությունը հայ մատենագրության մեջ
Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։
Обновлено. 2026-09-16
Литература
Գերմանական ժողովրդական առակներ, տետրակ Բ
Ժողովածուն ներկայացնում է գերմանական առակագրական և ժողովրդական պատմողական ավանդույթի նմուշներ՝ հայ ընթերցողին ծանոթացնելով եվրոպական գրականության բարոյախոսական ու գեղարվեստական ժառանգությանը։ Առակը կարճ պատմողական ժանր է, որի միջոցով կենդանիների, մարդկանց կամ պայմանական կերպարների գործողությունների ու փոխհարաբերությունների օգնությամբ ներկայացվում են մարդկային բնավորության գծերը, հասարակական վարքագիծը և բարոյական խնդիրները։ Առակներին բնորոշ են սեղմ սյուժեն, այլաբանական պատկերավորությունը, հումորը, քննադատական դիտանկյունը և խրատական եզրահանգումը։ Գերմանական ազգային ավանդույթի առակները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու տվյալ մշակույթին բնորոշ պատկերացումները, արժեքներն ու կենսափորձը՝ արտահայտված ժողովրդական պատմությունների միջոցով։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ թարգմանական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է 19-րդ դարում եվրոպական գրական ստեղծագործությունները հայերեն ներկայացնելու և տարածելու ձգտումը։ Այն կարող էր ծառայել ընթերցանության, լեզվական զարգացման և բարոյական դաստիարակության նպատակներին՝ հատկապես երիտասարդ ընթերցողների շրջանում։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է գերմանական առակագրության հայերեն ընկալման և հայ տպագիր գրականության մեջ թարգմանական ժառանգության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-10-31
Религия
Սողոմոնի երեք գիրքը՝ Առակներ, Իմաստություն և Ժողովող
Այս հրատարակությունը միավորում է Հին Կտակարանի իմաստասիրական գրականության կարևորագույն երեք գրքերը՝ Առակացը, Իմաստությունը և Ժողովողը, որոնք առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում աստվածաշնչյան գրականության, բարոյական մտածողության և մարդկային կյանքի փիլիսոփայական ըմբռնման մեջ։ Ավանդաբար Սողոմոն թագավորի անվան հետ կապվող այս գրքերը ներկայացնում են դարերի ընթացքում ձևավորված իմաստության գրականության հարուստ ժառանգությունը՝ անդրադառնալով մարդու վարքագծին, բարոյական ընտրությանը, արդարությանն ու անարդարությանը, գիտելիքին ու տգիտությանը, կյանքի անցողիկությանը, մարդկային երջանկությանը և Աստծո հանդեպ ունեցած պատասխանատվությանը։ Առակաց գիրքը կենտրոնանում է իմաստուն և առաքինի կյանքի սկզբունքների ներկայացման վրա՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի խոհեմություն, արդարամտություն, ազնվություն, աշխատասիրություն, չափավորություն և ինքնատիրապետում։ Դրանում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդկային բնավորության տարբեր գծերի, խոսքի ու գործի փոխհարաբերության, ընտանեկան և հասարակական վարքագծի, ընկերության, բարեկամության և բարոյական պատասխանատվության վերաբերյալ խրատները։ Առակների պատկերավոր ու հակիրճ ձևը հնարավորություն է տալիս բարդ բարոյական գաղափարները ներկայացնելու մատչելի, հիշվող և կիրառելի արտահայտություններով։ Իմաստության գիրքն ընդգծում է աստվածային իմաստության բարձրագույն արժեքը և դրա կարևորությունը մարդկային կյանքի ու բարոյական կատարելագործման համար։ Այն անդրադառնում է արդարության, հոգու անմահության, առաքինության, աստվածային նախախնամության և ճշմարիտ իմաստության ճանաչման հարցերին՝ հակադրելով արդարների ու ամբարիշտների ճանապարհները։ Գրքում իմաստությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների ամբողջություն, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական սկզբունք, որն ուղղորդում է մարդուն դեպի ճշմարտություն, արդարություն և Աստծո կամքին համապատասխան կյանք։ Ժողովողի գիրքը առանձնանում է իր խոհական և փիլիսոփայական բնույթով՝ քննության առնելով մարդկային գոյության իմաստը, ժամանակի ընթացքը, կյանքի անկայունությունը, երկրային ձեռքբերումների սահմանափակ արժեքը և մարդու հնարավորությունների սահմանները։ Այն ընթերցողին մղում է խորհելու հարստության, իշխանության, հաճույքների, աշխատանքի, գիտելիքի և փառքի անցողիկության մասին՝ ընդգծելով, որ միայն նյութական ձեռքբերումները չեն կարող ապահովել մարդու լիարժեք երջանկությունն ու ներքին խաղաղությունը։ Գրքի փիլիսոփայական խորությունը դրսևորվում է կյանքի հակասությունների, մարդկային ձգտումների և ժամանակի անխուսափելի ազդեցության վերաբերյալ դիտարկումներում, իսկ հիմնական հոգևոր ուղերձը կապված է Աստծո հանդեպ ակնածանքի, կյանքի իմաստի գիտակցման և բարոյական պատասխանատվության հետ։ Երեք գրքերի համադրությունը ստեղծում է մարդկային կյանքի տարբեր կողմերն ընդգրկող ամբողջական իմաստասիրական պատկեր։ Եթե Առակացը հիմնականում ներկայացնում է առաքինի վարքագծի գործնական կանոնները, ապա Իմաստությունը բացահայտում է աստվածային ճշմարտության և բարոյական գիտակցության խորքային հիմքերը, իսկ Ժողովողը քննում է գոյության բարդ հարցերն ու երկրային կյանքի սահմանափակումները։ Այս երեք ստեղծագործությունները փոխլրացնում են միմյանց՝ ընթերցողին առաջարկելով ոչ միայն բարոյական խրատներ, այլև ինքնաճանաչման, կյանքի իմաստի որոնման և հոգևոր հասունացման ուղի։ Դրանց գրական առանձնահատկություններից են պատկերավոր խոսքը, զուգահեռ կառուցվածքները, հակադրությունները, խորհրդանշական արտահայտությունները, առակային ձևակերպումները, խոհական դատողություններն ու բանաստեղծական լեզուն։ Աստվածաշնչյան իմաստության գրականության այս նմուշները մեծ ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային գրականության, փիլիսոփայական մտքի, բարոյագիտության և քրիստոնեական դաստիարակության զարգացման վրա։ Դրանց գաղափարները դարեր շարունակ ներգործել են մարդու, հասարակության և բարոյական արժեքների մասին պատկերացումների ձևավորման վրա՝ պահպանելով իրենց արդիականությունը նաև ժամանակակից ընթերցողի համար։ Հայ մշակութային և հոգևոր կյանքում այս գրքերի նշանակությունը հատկապես մեծ է, քանի որ աստվածաշնչյան իմաստասիրական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ քրիստոնեական մտածողության, կրթության, գրականության և բարոյական դաստիարակության ձևավորման գործում։ Հայերեն հրատարակությունը նպաստել է Սուրբ Գրքի իմաստասիրական ժառանգության հասանելիությանը և հայ ընթերցողի հաղորդակցությանը համամարդկային հոգևոր արժեքների հետ։ Այն կարևոր նյութ է աստվածաբանության, աստվածաշնչագիտության, հայ կրոնական գրականության, փիլիսոփայության և գրականագիտության ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ աշխատությունը արժեքավոր ընթերցանության նյութ է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են կյանքի իմաստի, մարդկային երջանկության, արդարության, իմաստության, բարոյական ընտրության և հոգևոր կատարելագործման հիմնարար հարցերով։
Обновлено. 2026-11-13
Литература
Եզովբոսի առակները
Գիրքն ընդգրկում է հին հունական առակագրության նշանավոր ներկայացուցիչ Եզովբոսին վերագրվող առակների ժողովածու, որտեղ գեղարվեստական պատկերավորությամբ ներկայացվում են մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, վարքագծի դրսևորումները, հասարակական հարաբերություններն ու կյանքի բազմազան իրավիճակները։ Առակների հիմնական նպատակն է ընթերցողին փոխանցել բարոյական արժեքներ, կյանքի փորձից բխող իմաստություն և խրատական մտքեր՝ դրանք ներկայացնելով պարզ, հասկանալի ու ազդեցիկ պատմությունների միջոցով։ Կենդանիների, թռչունների, բույսերի և մարդկանց կերպարների միջոցով բացահայտվում են մարդկային տարբեր հատկանիշներ ու թուլություններ՝ խորամանկությունը, ագահությունը, նախանձը, հպարտությունը, ծուլությունը, միամտությունը, ինչպես նաև իմաստությունը, ազնվությունը, համեստությունն ու բարությունը։ Կերպարները հաճախ օժտված են մարդկային մտածողությամբ և վարքագծով, ինչի շնորհիվ նրանց գործողություններն ու փոխհարաբերությունները դառնում են հասարակական կյանքի, մարդկային հակասությունների և բարոյական ընտրության խորհրդանշական արտացոլումը։ Յուրաքանչյուր առակ սովորաբար կառուցված է հակիրճ և դիպուկ սյուժեի շուրջ, որտեղ իրադարձությունների ընթացքը հանգեցնում է որոշակի եզրակացության կամ բարոյական խրատի։ Պատմություններին բնորոշ են պարզ լեզուն, պատկերավոր արտահայտչամիջոցները, սրամտությունը, հումորը և երբեմն նաև հասարակական երևույթների քննադատական ներկայացումը։ Առակներում հաճախ բացահայտվում են անարդարությունը, կեղծավորությունը, եսասիրությունը, անխոհեմությունը և իշխանության կամ ուժի չարաշահումը՝ հակադրելով դրանց խելամիտ, արդարացի ու ազնիվ վարվելակերպը։ Ժողովածուն ոչ միայն զվարճացնում է ընթերցողին, այլև խրախուսում է խորհել սեփական արարքների, դրանց հետևանքների և մարդկանց միջև հարաբերությունների մասին։ Այն կարևոր տեղ ունի համաշխարհային բարոյախրատական գրականության և առակագրության պատմության մեջ, քանի որ Եզովբոսյան ավանդույթը դարեր շարունակ ծառայել է որպես դաստիարակության, կրթության և կենսափորձի փոխանցման միջոց՝ զգալի ազդեցություն թողնելով տարբեր ժողովուրդների գրականության, բանավոր ստեղծագործության և առակագրական ժառանգության զարգացման վրա։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում գեղարվեստական գրականության ընթերցողների, ինչպես նաև հին հունական մշակույթի, առակագրության, բարոյական մտածողության և դաստիարակչական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։
Обновлено. 2026-11-16
Литература
Նվիրատուն և խորհրդատուն հայ ժողովրդական հեքիաթներում (տիպահամեմատական քննություն)
Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական հեքիաթներում նվիրատուի և խորհրդատուի կերպարների ուսումնասիրությանը՝ դրանց տիպաբանական առանձնահատկությունների, սյուժետային գործառույթների և համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննարկվում են ժողովրդական հեքիաթի կառուցվածքային օրինաչափությունները, կերպարների փոխհարաբերությունները և հերոսի գործողությունների զարգացման մեջ օժանդակ դերակատարների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նվիրատուի կերպարին, որը հեքիաթներում կարող է հանդես գալ որպես կախարդական առարկա, արտասովոր կարողություն կամ անհրաժեշտ միջոց տրամադրող անձնավորություն, ինչպես նաև խորհրդատուին, որի խորհուրդներն ու ցուցումները նպաստում են հերոսի փորձությունների հաղթահարմանը։ Ուսումնասիրվում են այս կերպարների դրսևորման տարբեր ձևերը, նրանց գործողությունների շարժառիթները, հերոսի հետ ունեցած հարաբերությունները և պատմողական կառուցվածքում զբաղեցրած տեղը։ Անդրադարձ է կատարվում հեքիաթային կերպարների դասակարգման, կրկնվող սյուժետային մոտիվների բացահայտման և տարբեր պատումների միջև ընդհանրությունների ու տարբերությունների համեմատական քննությանը։ Կարևորվում են ժողովրդական աշխարհայացքի, բարոյական պատկերացումների, ավանդական հավատալիքների և խորհրդանշական մտածողության արտահայտությունները նվիրատուի ու խորհրդատուի կերպարներում։ Դիտարկվում են նաև հայկական հեքիաթների առնչությունները այլ ժողովուրդների բանահյուսական ավանդույթների հետ՝ համընդհանուր հեքիաթային տիպերի և ազգային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ ժողովրդական հեքիաթների կառուցվածքային ու տիպաբանական ուսումնասիրության խորացմանը և բանահյուսական ժառանգության մեկնաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետների, գրականագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, հայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-13
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր VII
Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության հարուստ ավանդույթը՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով ժողովրդի պատկերացումներին, կենսափորձին, բարոյական արժեքներին և աշխարհընկալմանը։ Հեքիաթները բանահյուսական ժառանգության կարևոր տեսակներից են, որոնց միջոցով սերնդեսերունդ փոխանցվել են կյանքի մասին պատկերացումները, մարդկային հարաբերությունների ընկալումները, արդարության ու անարդարության, բարու և չարի, խելքի ու խորամանկության, աշխատասիրության և ազնվության գաղափարները։ Դրանցում իրական կյանքի դրվագները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում, երևակայական և խորհրդանշական տարրերին՝ ստեղծելով գեղարվեստական ինքնատիպ աշխարհ։ Ժողովրդական հեքիաթներին բնորոշ են կենդանի խոսքը, պատկերավոր արտահայտությունները, կրկնությունները, ավանդական սյուժետային կառուցվածքները և կերպարների հստակ հակադրությունները։ Դրանք ոչ միայն զվարճանքի ու գեղարվեստական հաճույքի աղբյուր են, այլև կարևոր նյութ՝ հայկական հասարակության հոգևոր մշակույթը, կենցաղը, սովորույթները, արժեքային համակարգը և բանավոր խոսքի առանձնահատկությունները ճանաչելու համար։ Ժողովածուն նպաստում է ժողովրդական ստեղծագործության պահպանմանը, ուսումնասիրությանն ու հետագա սերունդներին փոխանցմանը՝ միաժամանակ արժեքավոր լինելով բանահյուսությամբ, գրականությամբ, ազգագրությամբ և ազգային մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար։
Обновлено. 2026-11-03
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր XV
Ժողովածուն հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործական ժառանգության հերթական հատորն է, որն ընթերցողին ներկայացնում է ժողովրդական հեքիաթների գեղարվեստական և գաղափարական բազմազանությունը։ Հեքիաթները դարերի ընթացքում ձևավորված բանավոր ավանդույթի կարևոր մասն են․ դրանց միջոցով պահպանվել ու փոխանցվել են ժողովրդի կենսափորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղային սովորույթներն ու մշակութային հիշողությունը։ Հեքիաթային պատումներում հաճախ արտացոլվում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, ազնվության ու խաբեության, խելքի և ուժի հակադրությունները, ինչպես նաև մարդու՝ դժվարությունները հաղթահարելու և իր նպատակին հասնելու ձգտումը։ Ժողովրդական հեքիաթներին բնորոշ են երևակայական կերպարները, հրաշապատում իրադարձությունները, խորհրդանշական պատկերները, սյուժետային կրկնությունները և կենդանի, պատկերավոր խոսքը։ Դրանք միաժամանակ արտահայտում են ժողովրդի գեղարվեստական մտածողությունը և հասարակական կյանքի մասին պատկերացումները՝ պահպանելով տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային շերտեր։ Հեքիաթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանավոր խոսքի առանձնահատկությունները, ավանդական սյուժեների տարածումն ու փոփոխությունը, ինչպես նաև հայկական բանահյուսության կապերը համամարդկային հեքիաթային ավանդույթի հետ։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի ազգային բանահյուսական ժառանգության պահպանման, հետազոտման և սերունդներին փոխանցման համար։
Обновлено. 2026-11-03
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, տասներեքերորդ հատոր
Ժողովածուի այս հատորը հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործական ժառանգության պահպանման և ուսումնասիրության կարևոր մասն է։ Այն ընդգրկում է ժողովրդական հեքիաթներ, որոնց միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, կենսափորձը, կենցաղային սովորույթներն ու գեղարվեստական մտածողությունը։ Հեքիաթներում իրականությունն ու երևակայությունը միահյուսվում են՝ ստեղծելով յուրահատուկ աշխարհ, որտեղ հերոսները հաղթահարում են փորձություններ, բախվում դժվարությունների, որոնում արդարություն և ձգտում հասնել իրենց նպատակներին։ Ժողովրդական պատումներին բնորոշ են սյուժետային բազմազանությունը, պատկերավոր լեզուն, կրկնությունները, չափազանցությունները, խորհրդանշական կերպարներն ու հումորը։ Դրանց միջոցով փոխանցվում են սերունդների կուտակած իմաստությունը, բարու և չարի, ազնվության ու խաբեության, խիզախության ու վախի մասին պատկերացումները։ Հեքիաթները նաև արժեքավոր նյութ են ժողովրդական հավատալիքների, հասարակական հարաբերությունների, ընտանեկան կյանքի և պատմական հիշողության ուսումնասիրության համար։ Ժողովածուի հատորային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայկական հեքիաթային ավանդույթի հարստությունն ու բազմազանությունը՝ պահպանելով տարբեր պատումների լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Այն նշանակալի աղբյուր է բանահյուսագետների, ազգագրագետների, գրականագետների և ազգային մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-05
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, վեցերորդ հատոր
Ժողովածուի վեցերորդ հատորը հայ ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության հարուստ ժառանգության ուսումնասիրության և պահպանման կարևոր մասն է։ Նրանում ընդգրկված հեքիաթները ներկայացնում են ժողովրդի գեղարվեստական մտածողությունը, կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները և աշխարհընկալումը՝ ձևավորված տարբեր ժամանակաշրջաններում ու փոխանցված սերնդեսերունդ։ Հեքիաթային պատումներում իրական կյանքի դրվագները միահյուսվում են երևակայական իրադարձությունների, հրաշապատում տարրերի և խորհրդանշական կերպարների հետ։ Դրանց միջոցով արտահայտվում են բարու և չարի պայքարը, արդարության որոնումը, խելամտության ու հնարամտության արժեքը, աշխատասիրության, ազնվության և քաջության կարևորությունը։ Ժողովրդական հեքիաթներին բնորոշ են պատկերավոր լեզուն, սյուժետային զարգացումների բազմազանությունը, կրկնությունները, չափազանցությունները, հումորը և կենդանի խոսքի առանձնահատկությունները։ Դրանք նաև տեղեկություններ են պահպանել ժողովրդի կենցաղի, սովորույթների, ընտանեկան հարաբերությունների, հավատալիքների և հասարակական պատկերացումների մասին։ Ժողովածուի գիտական արժեքը պայմանավորված է բանավոր ժառանգության պահպանմամբ և հետագա ուսումնասիրության համար մատչելի դարձնելով։ Հատորը կարևոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, հեքիաթագիտության, ազգագրության և ազգային մշակութային հիշողության հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-11-05
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր առաջին
Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործական ժառանգության կարևորագույն շերտերից մեկը՝ սերնդեսերունդ փոխանցված ժողովրդական հեքիաթները։ Դրանցում արտացոլված են ժողովրդի աշխարհընկալումը, կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղը, սովորույթներն ու հասարակական հարաբերությունները։ Հեքիաթների բազմազան սյուժեների միջոցով բացահայտվում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, ազնվության և խաբեության, խելքի և հիմարության, աշխատասիրության և ծուլության հակադրությունները։ Գործողությունների կենտրոնում հաճախ հայտնվում են սովորական մարդիկ, հնարամիտ հերոսներ, թագավորներ, աղքատներ, արհեստավորներ, կենդանիներ և առասպելական կերպարներ, որոնց փորձություններն ու արարքները փոխանցում են ժողովրդական իմաստություն և կյանքի մասին խրատական պատկերացումներ։ Հեքիաթներին բնորոշ են սրամիտ երկխոսությունները, չափազանցությունները, կրկնվող արտահայտությունները, խորհրդանշական կերպարներն ու անսպասելի հանգուցալուծումները։ Դրանց լեզուն պահպանում է ժողովրդական խոսքի կենդանությունն ու պատկերավորությունը՝ միաժամանակ արտացոլելով հայերենի տարբեր խոսվածքների և բանավոր պատմելու ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ բանահյուսության գիտական ուսումնասիրության, ժողովրդական մտածողության, պատմական հիշողության և ազգային մշակութային ինքնության ճանաչման համար։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է ինչպես բանահյուսությամբ ու գրականությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ հայ ժողովրդի ավանդական կենցաղն ու հոգևոր աշխարհը ուսումնասիրողների համար։
Обновлено. 2026-11-06
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր իններորդ
Ժողովածուի այս հատորը շարունակում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հավաքման, պահպանման և գիտական ուսումնասիրության կարևոր ավանդույթը՝ ընթերցողին ներկայացնելով ժողովրդական հեքիաթների հարուստ աշխարհը։ Հեքիաթներում պահպանվել են տարբեր սերունդների կենսափորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունների մասին դատողություններն ու ժողովրդական իմաստությունը։ Սյուժեների միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը, բարու և չարի, արդարության և անարդարության, խելքի և խորամանկության, ազնվության և խաբեության հակադրությունները։ Ժողովրդական հերոսների փորձությունները, դժվարությունների հաղթահարման եղանակներն ու անսպասելի լուծումները հաճախ արտահայտում են ժողովրդի հավատը մարդկային հնարամտության, համառության և արդարության հաղթանակի նկատմամբ։ Հեքիաթային աշխարհում իրական կյանքի պատկերները միահյուսվում են երևակայական ու հրաշապատում տարրերին, առասպելական կերպարներին և գերբնական իրադարձություններին՝ ստեղծելով բազմաշերտ գեղարվեստական միջավայր։ Հատուկ արժեք ունեն բանավոր խոսքին բնորոշ դարձվածքները, կրկնությունները, չափազանցությունները, սրամիտ երկխոսություններն ու պատմողական հնարքները, որոնք պահպանում են հեքիաթասացության կենդանի ոճը։ Նյութը կարևոր աղբյուր է հայ ժողովրդական մտածողության, ավանդական կենցաղի, տեղական մշակութային առանձնահատկությունների և բանահյուսական ժանրերի ուսումնասիրության համար։ Հատորը արժեքավոր է ինչպես գրականագետների ու բանահյուսների, այնպես էլ հայ մշակույթով և ազգային ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-06
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր երկրորդ
Ժողովածուի երկրորդ հատորը շարունակում է հայ ժողովրդական հեքիաթների բազմազան ժառանգության ներկայացումը՝ պահպանելով բանավոր ստեղծագործության այն առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով դարերի ընթացքում փոխանցվել են ժողովրդի կենսափորձը, պատկերացումները, հավատալիքներն ու բարոյական արժեքները։ Հեքիաթային պատմություններում արտացոլվում են մարդկային հարաբերությունները, ընտանեկան և հասարակական կյանքը, աշխատանքի ու կենցաղի ավանդական ձևերը, ինչպես նաև մարդու՝ դժվարությունների, անարդարության և կյանքի փորձությունների դեմ պայքարը։ Սյուժեների կենտրոնում կարող են հայտնվել խելացի ու հնարամիտ հերոսներ, հասարակ մարդիկ, իշխանավորներ, աղքատներ, կենդանիներ և հրաշապատում կերպարներ, որոնց արարքների միջոցով բացահայտվում են ազնվության, բարության, քաջության, խոհեմության և արդարության գաղափարները։ Ժողովրդական հեքիաթներին բնորոշ ֆանտաստիկ դեպքերն ու չափազանցությունները հաճախ միահյուսվում են իրական կյանքի ճանաչելի պատկերներին՝ ստեղծելով զվարճալի, ուսուցողական և երբեմն քննադատական պատմություններ։ Դրանց լեզուն պահպանում է ժողովրդական խոսքի անմիջականությունը, պատկերավորությունը, դարձվածքային հարստությունն ու պատմողական կենդանի ոճը։ Կրկնությունները, սրամիտ երկխոսությունները և անսպասելի հանգուցալուծումները նպաստում են պատմությունների գեղարվեստական ազդեցությանը։ Հատորը կարևոր նյութ է հայ բանահյուսության ժանրային առանձնահատկությունների, ազգային մտածողության, ավանդական աշխարհայացքի և մշակութային հիշողության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ճանաչելու այն արժեքներն ու կենսական պատկերացումները, որոնք ժողովրդական ստեղծագործության միջոցով փոխանցվել են սերնդեսերունդ։
Обновлено. 2026-11-06
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր երրորդ
Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդական հեքիաթային ժառանգության բազմազանությունը՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով ժողովրդի ստեղծագործական երևակայությանը, աշխարհընկալմանը, կենսափորձին և բարոյական պատկերացումներին։ Հեքիաթները ժողովրդական բանավոր մշակույթի կարևոր մասն են, որոնց միջոցով սերունդների ընթացքում պահպանվել ու փոխանցվել են կյանքի մասին պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունների ըմբռնումը, ավանդույթները, հավատալիքներն ու արժեքները։ Ժողովածուի նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու հայկական հեքիաթների բնորոշ թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկություններին՝ հրաշապատում ու արկածային սյուժեներին, կենդանական աշխարհի կերպարներին, կենցաղային իրավիճակներին, մարդկային հարաբերություններին և սոցիալական հակասություններին։ Հեքիաթների հերոսների փորձություններն ու արարքները հաճախ բացահայտում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, խելքի ու խորամանկության, աշխատասիրության ու ծուլության հակադրությունները։ Դրանցում արտահայտվում են նաև ժողովրդի հումորի զգացումը, կենսուրախությունը, դժվարությունները հաղթահարելու կամքը և ավելի արդար ու ներդաշնակ կյանքի ձգտումը։ Բանավոր խոսքին բնորոշ պատկերավոր լեզուն, կրկնությունները, չափազանցությունները, երկխոսություններն ու կայուն արտահայտությունները ձևավորում են պատմողական յուրահատուկ ոճ և ընդգծում հեքիաթների կենդանի հնչողությունը։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է հայ բանահյուսության ուսումնասիրության, ժողովրդական մտածողության, լեզվական առանձնահատկությունների և մշակութային ավանդույթների ճանաչման համար։ Այն կարևոր է ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ հայ ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով բանավոր ժառանգության պահպանմանն ու հետագա սերունդներին փոխանցմանը։
Обновлено. 2026-11-08
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր տասներորդ
Ժողովածուն ընդգրկում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործական ժառանգության կարևորագույն դրսևորումներից մեկը՝ ժողովրդական հեքիաթները, որոնց միջոցով արտահայտվել են ժողովրդի աշխարհընկալումը, կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները, երազանքներն ու հասարակական իդեալները։ Հեքիաթային պատումներում իրական կյանքի պատկերները միահյուսվում են երևակայական ու հրաշապատում տարրերին՝ ստեղծելով մի աշխարհ, որտեղ սովորական մարդիկ, թագավորներ, աղքատներ, արհեստավորներ, կենդանիներ և գերբնական էակներ հայտնվում են անսովոր փորձությունների ու իրադարձությունների մեջ։ Հեքիաթների սյուժեներում հաճախ կարևորվում են բարու և չարի հակադրությունը, արդարության վերականգնումը, խելքի ու հնարամտության հաղթանակը, ազնվությունը, աշխատասիրությունը, հավատարմությունն ու ընկերասիրությունը։ Ժողովրդական պատմողներին բնորոշ կենդանի խոսքը, կրկնությունները, երկխոսությունները, պատկերավոր համեմատություններն ու ավանդական դարձվածքները հաղորդում են պատումներին յուրահատուկ ռիթմ և արտահայտչականություն։ Հեքիաթները արժեքավոր են ոչ միայն որպես գեղարվեստական ընթերցանության նյութ, այլև որպես պատմական ու ազգագրական տեղեկությունների աղբյուր, քանի որ դրանցում պահպանվել են տարբեր ժամանակաշրջանների կենցաղի, ընտանեկան հարաբերությունների, սովորույթների, աշխատանքի ձևերի, հասարակական պատկերացումների և ժողովրդական մտածողության հետքերը։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ բանահյուսության պահպանման, ուսումնասիրության և հաջորդ սերունդներին փոխանցման համար՝ ընձեռելով հնարավորություն բացահայտելու հայկական հեքիաթային ավանդույթի թեմատիկ բազմազանությունը, պատումային առանձնահատկություններն ու մշակութային ինքնատիպությունը։
Обновлено. 2026-11-09
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր տասնութերորդ․ Պարսկահայք
Ժողովածուի այս հատորը նվիրված է Պարսկահայքի հայ բնակչության շրջանում պահպանված ժողովրդական հեքիաթներին և ներկայացնում է տարածաշրջանի բանավոր ստեղծագործության հարուստ ու բազմազան ժառանգությունը։ Հեքիաթները ձևավորվել և փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ արտացոլելով ժողովրդի կենսափորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղն ու հասարակական հարաբերությունները։ Դրանցում ժողովրդական երևակայությունը միահյուսվում է առօրյա կյանքի դիտարկումներին, իսկ իրականության և հրաշապատում աշխարհի սահմանները հաճախ միտումնավոր խախտվում են՝ ստեղծելով խորհրդանշական ու ուսուցողական պատմություններ։ Հեքիաթների հերոսները կարող են բախվել դժվարությունների, փորձությունների և անարդարության՝ հաղթահարելով դրանք հնարամտության, քաջության, համառության կամ բարության շնորհիվ։ Ժողովրդական պատումներին բնորոշ են սրամիտ երկխոսությունները, կրկնությունները, չափազանցությունները, անսպասելի շրջադարձերը և բարու ու չարի հակադրությունը։ Դրանց միջոցով բացահայտվում են մարդկային հարաբերությունների, ընտանիքի, աշխատանքի, արդարության, պատվի, հավատարմության և հասարակական համերաշխության վերաբերյալ ավանդական պատկերացումները։ Տարածաշրջանային հեքիաթների գրառումն ու գիտական հրատարակումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև լեզվական և ազգագրական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ բանավոր պատումներում պահպանվում են տեղական խոսվածքի առանձնահատկություններ, արտահայտություններ, կենցաղային մանրամասներ և մշակութային հիշողության հետքեր։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու Պարսկահայքի հայ համայնքի հոգևոր աշխարհը և տարածաշրջանային բանահյուսության ինքնատիպությունը՝ միաժամանակ նպաստելով հայկական ժողովրդական ստեղծագործության պահպանմանն ու գիտական ուսումնասիրմանը:
Обновлено. 2026-11-09
Литература
Պարսկական զվարճալի առակներ
Պարսկական գրականության առակային և զվարճապատում ավանդույթին առնչվող գրական ժողովածու, որն ընթերցողին ներկայացնում է խրատական, երգիծական և զվարճալի պատմությունների աշխարհը՝ միավորելով գեղարվեստական պատումը, կյանքի դիտարկումները և բարոյախոսական գաղափարները։ Աշխատության հիմքում ընկած է առակի՝ որպես գրական և դաստիարակչական ժանրի ավանդական նշանակությունը, որի միջոցով մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները, հասարակական հարաբերությունները, վարքի հակասությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակները ներկայացվում են պատկերավոր ու հաճախ հումորային ձևով։ Պարսկական առակագրությունը դարերի ընթացքում զարգացել է արևելյան գրականության հարուստ ավանդույթների շրջանակում՝ առանձնանալով սրամիտ պատումներով, իմաստալից երկխոսություններով, անսպասելի հանգուցալուծումներով և բարոյական ընդհանրացումներով։ Այս գրական միջավայրին բնորոշ պատմությունները հաճախ անդրադառնում են մարդկային թուլություններին, ագահությանը, սնափառությանը, խաբեությանը, տգիտությանը, անարդարությանը և կեղծավորությանը՝ բացահայտելով դրանց ծիծաղելի կամ հակասական կողմերը։ Հումորը և սրամտությունը հանդես են գալիս ոչ միայն որպես ընթերցանությունը հաճելի դարձնող միջոցներ, այլև որպես հասարակական ու բարոյական երևույթները քննադատելու արդյունավետ եղանակ։ Առակային պատումների միջոցով ընթերցողին հնարավորություն է տրվում դիտարկել մարդկային վարքը տարբեր տեսանկյուններից, ճանաչել կյանքի կրկնվող իրավիճակները և քաղել բարոյական դասեր՝ առանց ուղղակի քարոզչության։ Ժողովածուի վերնագրում ընդգծված զվարճախոս բնույթը մատնանշում է պատմությունների ժամանցային և սրամիտ ուղղվածությունը, որը միաժամանակ համադրվում է ճանաչողական ու դաստիարակչական նշանակության հետ։ Այսպիսի գրականության կարևոր առանձնահատկություններից է առօրյա կյանքի պարզ դրվագները ընդհանրացնող իմաստի վերածելու կարողությունը։ Կարճ պատումները, կերպարների վարքագծային հակադրությունները և հումորային իրավիճակները ընթերցողին ներկայացնում են մարդկային բնության բազմազան կողմերը՝ խրախուսելով խոհեմությունը, չափավորությունը, արդարամտությունը և քննադատական մտածողությունը։ Գրական առումով ժողովածուն առնչվում է արևելյան առակագրության և զվարճապատում արձակի ավանդույթներին, որոնց բնորոշ են սեղմ կառուցվածքը, պատկերավոր լեզուն, սրամիտ արտահայտությունները, երկխոսությունների աշխուժությունը և հաճախ անակնկալ ավարտը։ Առակի ժանրային առանձնահատկությունն այն է, որ փոքրածավալ պատումի միջոցով հնարավոր է ներկայացնել ավելի լայն հասարակական կամ բարոյական խնդիր՝ ընթերցողին թողնելով ինքնուրույն մեկնաբանության և եզրակացության հնարավորություն։ Զվարճալի պատմությունների միջոցով քննադատվում են մարդկային արատները, բացահայտվում են խելքի ու հիմարության, իմաստության ու տգիտության, ազնվության ու խաբեության հակադրությունները։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի 19-րդ դարի հայ-պարսկական գրական և մշակութային առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Այն լույս է տեսել Կալկաթայում՝ Արարատյան ընկերության տպարանում, ինչը վկայում է Հնդկաստանի հայ համայնքի ակտիվ մասնակցության մասին հայերեն գրականության տարածման և արևելյան մշակութային ժառանգության հանրահռչակման գործում։ Կալկաթան 19-րդ դարում հայկական սփյուռքի կարևորագույն մտավոր և տպագրական կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն գրքերի հրատարակությունը նպաստում էր ազգային կրթության, գրականության և մշակութային ինքնագիտակցության զարգացմանը։ Արևելյան գրականության նմուշների հրատարակությունը նաև արտահայտում էր հայ ընթերցողական միջավայրի հետաքրքրությունը հարևան ժողովուրդների բանավոր և գրավոր ավանդույթների, նրանց իմաստասիրական մտածողության ու գեղարվեստական ստեղծագործության նկատմամբ։ Պարսկական առակների հայերեն տարածումը կարևոր էր միջմշակութային հաղորդակցության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն էր տալիս հայ ընթերցողին ծանոթանալու պարսկական գրականության պատումային ձևերին, հումորի առանձնահատկություններին և բարոյախոսական պատկերացումներին։ Նման գրականությունը նպաստում էր նաև հայ գրական միջավայրում արևելյան սյուժեների, թեմաների և գեղարվեստական հնարքների ճանաչմանը։ Հրատարակությունն արժեքավոր նյութ է հայ թարգմանական գրականության, պարսկական առակագրության, հայ-պարսկական մշակութային կապերի, 19-րդ դարի հնդկահայ համայնքի և հայկական տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, բանասերների, պատմաբանների, արևելագետների և տարբեր ժողովուրդների բանահյուսական ու առակային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ընթերցողական տեսանկյունից ժողովածուն գրավիչ է իր զվարճալի պատումներով, սրամիտ դիտարկումներով և բարոյական իմաստով։ Այն հնարավորություն է տալիս միաժամանակ վայելելու պատմությունների գեղարվեստական ու ժամանցային կողմը և խորհելու մարդկային բնավորության, հասարակական հարաբերությունների ու կյանքի իմաստության մասին։ Իր գրական և պատմամշակութային նշանակությամբ հրատարակությունը հայ ընթերցողին պարսկական առակային ժառանգությանը հաղորդակից դարձնող արժեքավոր գործերից է՝ արտահայտելով արևելյան գրական ավանդույթների նկատմամբ հետաքրքրությունն ու տարբեր մշակույթների միջև գրավոր հաղորդակցության զարգացումը։
Обновлено. 2026-11-13
Религия
Սողոմոնի՝ Դավթի որդու Առակների գիրքը
Հին Կտակարանի իմաստասիրական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը, որն ամփոփում է մարդկային կյանքի, բարոյական վարքի, իմաստության, արդարության և աստվածապաշտության վերաբերյալ խոհերն ու խրատները։ Ավանդաբար վերագրվելով Իսրայելի թագավոր Սողոմոնին՝ այն ներկայացնում է դարերի ընթացքում ձևավորված իմաստասիրական ավանդույթը, որի հիմնական նպատակն է մարդուն սովորեցնել խոհեմություն, գիտակցված վարքագիծ և բարոյական պատասխանատվություն։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը իմաստության և հիմարության, արդարության և անարդարության, բարության և չարության, ճշմարտության և ստի հակադրությունն է։ Գրքում իմաստությունը ներկայացվում է որպես մարդու կյանքի կարևորագույն առաջնորդող ուժ, որը հնարավորություն է տալիս տարբերելու ճիշտը սխալից, խուսափելու վնասակար արարքներից և կայացնելու ողջամիտ որոշումներ։ Հատուկ ընդգծվում է Աստծո հանդեպ երկյուղածության նշանակությունը, որը աստվածաշնչյան իմաստասիրական մտածողության մեջ դիտարկվում է որպես ճշմարիտ գիտելիքի և իմաստության սկզբնաղբյուր։ Մարդու մտավոր զարգացումը ներկայացվում է որպես բարոյական հասունության հետ անքակտելիորեն կապված գործընթաց, քանի որ գիտելիքն առանց առաքինության և խոհեմության չի կարող ապահովել արժանապատիվ կյանք։ Ստեղծագործության կարևոր թեմաներից են արդարության պահպանումը, ազնվությունը, աշխատասիրությունը, չափավորությունը, համբերությունը, խոնարհությունը և սեփական խոսքի ու գործի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային հարաբերություններին՝ ընտանիքում, հասարակության մեջ և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում դրսևորվող վարքագծին։ Խրատական խոսքը զգուշացնում է բամբասանքից, ստախոսությունից, նախանձից, ամբարտավանությունից, ծուլությունից, ագահությունից և անզուսպ ցանկություններից՝ ցույց տալով դրանց կործանարար ազդեցությունը մարդու անհատական և հասարակական կյանքի վրա։ Հակառակ դրան՝ գովաբանվում են արդարամտությունը, բարեգործությունը, հավատարիմ ընկերությունը, ծնողների խրատը լսելու կարողությունը և իմաստուն խորհրդի գնահատումը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ ունի նաև խոսքի բարոյական նշանակությունը։ Մարդու արտահայտությունները դիտարկվում են որպես նրա ներաշխարհի և բնավորության արտացոլում, ուստի խրախուսվում են ճշմարտախոսությունը, զուսպ խոսքը, խոհեմ պատասխանը և լեզվի նկատմամբ վերահսկողությունը։ Ընտանեկան դաստիարակությունը ներկայացվում է որպես անհատի բարոյական ձևավորման հիմնարար պայման, իսկ ծնողական խրատը՝ որպես կյանքի փորձի և իմաստության փոխանցման կարևոր միջոց։ Գիրքը անդրադառնում է նաև հարստության և աղքատության, աշխատանքի և ծուլության, իշխանության և արդար կառավարման, մարդկային հաջողության և կյանքի անցողիկության հարցերին։ Նյութական բարեկեցությունը չի դիտարկվում որպես ինքնանպատակ արժեք․ այն իմաստավորվում է արդար աշխատանքի, ազնիվ ձեռքբերումների և բարոյական սկզբունքների պահպանման համատեքստում։ Աշխատության հիմնական գաղափարներից է այն համոզմունքը, որ մարդու իրական արժանիքը որոշվում է ոչ թե արտաքին դիրքով կամ ունեցվածքով, այլ նրա իմաստությամբ, գործերով և բարոյական նկարագրով։ Գրական առումով ստեղծագործությունն առանձնանում է աֆորիստիկ ոճով, սեղմ ու դիպուկ ձևակերպումներով, պատկերավոր համեմատություններով, զուգահեռ կառույցներով և հակադրությունների լայն կիրառությամբ։ Առակային խոսքը հնարավորություն է տալիս բարդ բարոյական և փիլիսոփայական գաղափարները փոխանցելու մատչելի, հիշվող և ընդհանրացնող ձևով։ Հատկապես բնորոշ են իմաստունի և անմիտի, արդարի և ամբարիշտի, աշխատասերի և ծույլին հակադրող պատկերները, որոնց միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության և հասարակական վարքի հիմնական օրինաչափությունները։ Այս ստեղծագործությունը ոչ միայն կրոնական խրատների ժողովածու է, այլև համամարդկային իմաստասիրական երկ, որի գաղափարները դուրս են գալիս որոշակի պատմական կամ ազգային միջավայրի սահմաններից։ Պատմամշակութային առումով այն կարևոր տեղ ունի հրեական իմաստասիրական ավանդույթի և համաշխարհային կրոնական գրականության մեջ։ Դարեր շարունակ այն օգտագործվել է քրիստոնեական և հուդայական կրթության, բարոյական դաստիարակության և հոգևոր խորհրդածության նպատակներով։ Հայ եկեղեցական ու գրական ավանդության մեջ այս գրքի տարածումը նպաստել է աստվածաշնչյան իմաստասիրական մտածողության արմատավորմանը, բարոյախոսական գրականության զարգացմանը և քրիստոնեական արժեքների փոխանցմանը։ Հատկապես կարևոր է դրա նշանակությունը հայերեն աստվածաշնչյան գրականության պատմության համար, քանի որ հայերեն թարգմանությունն ու տպագրական ավանդույթը հնարավորություն են տվել սերունդներին հաղորդակից լինելու Հին Կտակարանի իմաստասիրական ժառանգությանը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել Կոստանդնուպոլսում՝ Պողոս Հովհաննիսյանի՝ Արապյանի տպարանում, 19-րդ դարի սկզբի հայկական գրահրատարակչության զարգացման կարևոր ժամանակաշրջանում։ Կոստանդնուպոլիսը հայ հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի խոշոր կենտրոններից էր, որտեղ աստվածաշնչյան գրքերի հրատարակությունը նպաստում էր եկեղեցական ընթերցանության, կրոնական կրթության և հայերեն գրավոր մշակույթի պահպանմանը։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է աստվածաշնչագիտության, հայ մատենագրության, կրոնական մտքի պատմության, բարոյագիտության և հայկական տպագրության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, գրականագետներին և իմաստասիրական գրականության ընթերցողներին։ Իր բովանդակային խորությամբ և բարոյական գաղափարների համամարդկային նշանակությամբ գիրքը շարունակում է մնալ հոգևոր դաստիարակության, ինքնաճանաչման և իմաստուն կյանքի սկզբունքների յուրացման կարևոր աղբյուր։
Обновлено. 2026-11-13
Литература
Առակներ և պատմություններ՝ նախնական ընթերցանության համար
Գիրքը նախատեսված է ընթերցանության առաջին քայլերն անող երեխաների համար և միավորում է առակներ ու պատմություններ, որոնք նպաստում են ինչպես ընթերցանության հմտությունների զարգացմանը, այնպես էլ երեխայի մտավոր, բարոյական ու հոգևոր դաստիարակությանը։ Պարզ և մատչելի լեզվով շարադրված պատմողական նյութերի միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է մարդկային վարքի, բնավորության, փոխհարաբերությունների և առօրյա կյանքի տարբեր դրսևորումներին։ Առակներին բնորոշ այլաբանական պատկերման ու խրատական ավարտների միջոցով ներկայացվում են բարության, ազնվության, արդարության, աշխատասիրության, համեստության, խոհեմության և պատասխանատվության գաղափարները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պատմությունների օրինակներով ճանաչել ճիշտ ու սխալ վարքագիծը և խորհել դրանց հետևանքների մասին։ Նման գրականությունը կարևոր դեր ունի երեխայի արժեքային համակարգի ձևավորման, բարոյական դատողության զարգացման և շրջապատող աշխարհի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ամրապնդման գործում։ Պատմությունների բազմազանությունն ու առակների սեղմ, պատկերավոր կառուցվածքը գիրքը դարձնում են հարմար ընթերցանության սկզբնական փուլում՝ օգնելով աստիճանաբար ընդլայնել բառապաշարը, զարգացնել լեզվական ընկալումը, ուշադրությունը, հիշողությունը և ընթերցածը հասկանալու կարողությունը։ Այն նաև խթանում է ինքնուրույն ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ ընթերցանությունը դարձնելով ոչ միայն լեզվական հմտությունների ձեռքբերման, այլև ճանաչողական ու դաստիարակչական փորձառության միջոց։ Իր բովանդակությամբ աշխատությունը ներկայացնում է հայ մանկական և ուսուցողական գրականության այն ուղղությունը, որտեղ ընթերցանության ուսուցումը զուգակցվում է բարոյական դաստիարակության և կյանքի պարզ ճշմարտությունների փոխանցման հետ։ Այն արժեքավոր է մանկական գրականության պատմության, հայերեն ընթերցանության վաղ ուսումնական նյութերի և 19-րդ դարի հայ կրթադաստիարակչական մտքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Обновлено. 2026-11-16
Религия
Մեկնողական գրականության քրեստոմատիա․ Ավետարանական առակների մեկնություններ
Ժողովածուն ներկայացնում է քրիստոնեական մեկնողական գրականության կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ նվիրված Ավետարանում տեղ գտած առակների աստվածաբանական, հոգևոր, բարոյական և խորհրդաբանական մեկնությանը։ Այն ընդգրկում է ավետարանական առակների բովանդակության և գաղափարական շերտերի բացահայտմանը միտված մեկնություններ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորությամբ ընկալելու Հիսուս Քրիստոսի ուսուցման այս առանձնահատուկ ձևը և դրա նշանակությունը քրիստոնեական հավատքի ու հոգևոր կյանքի համակարգում։ Ավետարանական առակները քրիստոնեական քարոզչության կարևորագույն բաղադրիչներից են․ դրանց միջոցով բարդ աստվածաբանական ճշմարտությունները, հոգևոր օրենքներն ու բարոյական սկզբունքները ներկայացվում են առօրյա կյանքից վերցված պատկերների, հարաբերությունների և իրավիճակների միջոցով։ Դրանց մեկնությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն պատմվող իրադարձությունների անմիջական իմաստը, այլև դրանցում ամփոփված խորքային խորհուրդները, հոգևոր խորհրդանշանները և մարդու ներաշխարհին ուղղված պատգամները։ Ժողովածուի բովանդակային առանցքը կազմում է առակների մեկնողական ընկալումը՝ անդրադառնալով մարդու և Աստծո հարաբերությանը, հավատքի զորությանը, ապաշխարությանը, սիրուն, ողորմածությանը, ներողամտությանը, խոնարհությանը, արդարությանը, հոգևոր արթնությանը և բարոյական պատասխանատվությանը։ Առակների մեկնության միջոցով լուսաբանվում են քրիստոնեական աշխարհայացքի հիմնարար դրույթները, մարդու հոգևոր կատարելագործման ուղին, մեղքի և փրկության խնդիրը, աստվածային ողորմածության նշանակությունը, ինչպես նաև երկրային կյանքի և հավիտենական արժեքների փոխհարաբերությունը։ Հատուկ կարևորություն է ստանում առակների բազմաշերտ բնույթը, քանի որ դրանց պատկերային լեզուն հնարավորություն է տալիս միաժամանակ դիտարկելու մարդկային վարքի, հասարակական հարաբերությունների և հոգևոր իրականության տարբեր կողմերը։ Մեկնողական մոտեցումը ընթերցողին առաջնորդում է առակների առանձին պատկերների և գաղափարների խորքային ընկալմանը՝ բացահայտելով դրանց բարոյական խորհուրդը, աստվածաբանական նշանակությունը և կիրառելիությունը քրիստոնյայի առօրյա կյանքում։ Այս առումով ժողովածուն կարևոր է ոչ միայն որպես ավետարանական տեքստերի բացատրությանն ուղղված աշխատություն, այլև որպես քրիստոնեական մտածողության, հոգևոր դաստիարակության և բարոյական ինքնաճանաչողության աղբյուր։ Մեկնողական գրականության ավանդույթը քրիստոնեական մշակույթում ձևավորվել է դեռևս վաղ եկեղեցու ժամանակաշրջանից՝ դառնալով Սուրբ Գրքի ընկալման, պահպանման և սերունդներին փոխանցման կարևոր միջոց։ Ավետարանական առակների մեկնությունները նշանակալի տեղ են զբաղեցնում այդ ավանդույթում, քանի որ առակների իմաստային խորությունը հաճախ պահանջում է ոչ միայն լեզվական ու պատմական ընկալում, այլև աստվածաբանական գիտելիք, հոգևոր փորձառություն և խորհրդաբանական մտածողություն։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև հայ քրիստոնեական մատենագրության և մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ ընթերցողին հաղորդակից է դարձնում Սուրբ Գրքի մեկնության այն մշակութային և հոգևոր ավանդույթին, որի զարգացումն էական դեր է ունեցել հայ եկեղեցական մտքի ձևավորման ու պահպանման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբանության, կրոնագիտության, հայագիտության և եկեղեցական պատմության ուսումնասիրողների, հոգևորականների, աստվածաբանական կրթություն ստացողների, ինչպես նաև քրիստոնեական գրականությամբ և Ավետարանի ուսմունքի խորքային ընկալմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ ժողովածուն ունի ճանաչողական, կրթական և դաստիարակչական նշանակություն՝ նպաստելով ավետարանական արժեքների գիտակցմանը, քրիստոնեական բարոյական սկզբունքների յուրացմանը և հոգևոր մտածողության զարգացմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս առակները դիտարկել ոչ միայն որպես կրոնական պատմություններ կամ բարոյախոսական պատումներ, այլև որպես մարդկային կյանքի, հոգևոր ընտրության և Աստծո հետ հարաբերության վերաբերյալ համընդհանուր նշանակություն ունեցող ուսմունքներ։
Обновлено. 2026-11-18
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր XIV
Բազմահատոր հրատարակության այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության կարևորագույն տեսակներից մեկի՝ ժողովրդական հեքիաթների հարուստ ժառանգությունը։ Հեքիաթները սերունդների ընթացքում փոխանցված պատմություններ են, որոնցում արտացոլվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, կենսափորձը, հասարակական հարաբերություններն ու գեղարվեստական մտածողությունը։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է ավանդական կենցաղին, ընտանեկան և համայնքային հարաբերություններին, աշխատանքի ու բարության արժեքներին, մարդկային բնավորության տարբեր դրսևորումներին և կյանքի դժվարությունները հաղթահարելու ժողովրդական պատկերացումներին։ Հայկական հեքիաթային ավանդույթում միահյուսվում են հրաշապատում, իրապատում, կենդանական և կենցաղային պատմությունների տարրեր, ինչպես նաև սրամտության, հնարամտության, արդարության և բարու հաղթանակի գաղափարներ։ Հեքիաթների կերպարները, սյուժեները, կրկնվող մոտիվներն ու խորհրդանշական պատկերները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայկական բանահյուսության գեղարվեստական առանձնահատկությունները և դրա կապերը ժողովրդի պատմական հիշողության ու մշակութային միջավայրի հետ։ Այսպիսի ժողովածուները կարևոր դեր ունեն բանավոր ավանդույթի պահպանման, գրառված պատումների գիտական շրջանառության և հետագա սերունդներին փոխանցման գործում։ Հատորը արժեքավոր է բանագետների, գրականագետների, մանկավարժների, ուսանողների և հայկական ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-03
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր VIII
Ժողովածուն հայ ժողովրդական բանահյուսության բազմաշերտ ժառանգության հերթական հատորն է, որն արտացոլում է ժողովրդի ստեղծագործական երևակայությունը, կենսափորձը, բարոյական պատկերացումներն ու աշխարհընկալումը։ Հեքիաթները բանավոր ավանդույթի միջոցով պահպանված պատմություններ են, որոնցում միահյուսվում են իրական կյանքի դրվագները, ժողովրդական իմաստությունը, երևակայական իրադարձություններն ու խորհրդանշական կերպարները։ Դրանց սյուժեներում հաճախ հանդիպում են բարու և չարի պայքարը, արդարության վերականգնումը, դժվարությունների հաղթահարումը, խելքի ու հնարամտության դերը, մարդկային հարաբերությունների բարդությունները և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը։ Հեքիաթային պատումները առանձնանում են պատկերավոր լեզվով, կենդանի երկխոսություններով, կրկնվող արտահայտություններով, ավանդական սյուժետային կառուցվածքներով և կերպարների բնորոշ համակարգով։ Դրանք կարևոր տեղեկություններ են պարունակում ժողովրդի կենցաղի, սովորույթների, արժեքների, հավատալիքների ու մշակութային հիշողության մասին։ Հեքիաթների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև բանավոր ստեղծագործության փոխանցման, փոփոխության և պահպանման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է հայ բանահյուսության հետազոտման, ժողովրդական գրականության գեղարվեստական առանձնահատկությունների բացահայտման և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել բանագետներին, ազգագրագետներին, գրականագետներին, ուսանողներին և ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-11-03
Литература
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, տասնվեցերորդ հատոր
Ժողովածուի տասնվեցերորդ հատորը շարունակում է հայ ժողովրդական հեքիաթային ժառանգության հավաքման, պահպանման և գիտական ներկայացման ավանդույթը։ Հեքիաթները ժողովրդական ստեղծագործության յուրահատուկ ձև են, որոնցում արտացոլվում են ժողովրդի պատմական հիշողությունը, կենսափորձը, կենցաղը, բարոյական արժեքներն ու աշխարհընկալումը։ Դրանց պատումներում առօրյա կյանքի պատկերները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում դեպքերի, երևակայական կերպարների և խորհրդանշական իրադարձությունների հետ՝ ստեղծելով հարուստ ու բազմաշերտ գեղարվեստական աշխարհ։ Հերոսների փորձությունները, դժվարությունների հաղթահարումը և նպատակին հասնելու ձգտումը բացահայտում են ժողովրդական պատկերացումները արդարության, ազնվության, խելամտության, աշխատասիրության ու քաջության մասին։ Հեքիաթներին բնորոշ են կենդանի ժողովրդական լեզուն, պատկերավոր արտահայտությունները, կրկնությունները, սրամիտ երկխոսությունները, հումորն ու սյուժետային բազմազանությունը։ Դրանք կարևոր տեղեկություններ են պահպանում նաև ավանդական կենցաղի, ընտանեկան հարաբերությունների, սովորույթների, հավատալիքների և հասարակական կյանքի վերաբերյալ։ Հատորի գիտական ու մշակութային նշանակությունը կապված է բանավոր ավանդույթի պահպանման և հայկական հեքիաթային մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հետ։ Այն արժեքավոր նյութ է բանահյուսագետների, ազգագրագետների, գրականագետների, ինչպես նաև ազգային մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-05