Литература

Գրականագիտական և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամերիկացի գրող Էդգար Ալլան Պոյի արձակում գրական ավանդույթի և գեղարվեստական նորարարության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի ամերիկյան և եվրոպական գրականության զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում Պոյի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման նախադրյալները, ռոմանտիզմի և գոթական գրականության ազդեցությունը նրա արձակի վրա, ինչպես նաև հեղինակի ինքնատիպ տեղը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Պոյի պատմվածքներում սարսափի, առեղծվածի, հոգեբանական լարվածության, մահվան, մեղքի և մարդկային գիտակցության սահմանային վիճակների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Վերլուծվում են ավանդական գրական սյուժեների և կերպարային համակարգերի վերամշակման առանձնահատկությունները, պատմողական կառուցվածքի նորարարական լուծումները, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են առաջին դեմքով պատմելու եղանակի, անվստահելի պատմողի, հոգեբանական ինքնավերլուծության և անսպասելի հանգուցալուծման կիրառման հնարավորությունները՝ ընթերցողի վրա որոշակի գեղարվեստական ազդեցություն ստեղծելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Պոյի դերը դետեկտիվ պատմվածքի ձևավորման, հոգեբանական արձակի զարգացման և հետագա գրական ուղղությունների վրա ազդեցության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի ստեղծագործությունների գաղափարական ու ոճական առանձնահատկություններին, գրական ժանրերի սահմանների ընդլայնմանը և ավանդական գեղարվեստական միջոցների նորովի մեկնաբանմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ամերիկյան գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության, գոթական արձակի և Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրական-գեղարվեստական բնույթի այս ժողովածուն ներկայացնում է հայ բանաստեղծության հարուստ ժառանգությունը՝ ընդգրկելով հայկական քնարերգության զարգացման տարբեր ժամանակաշրջաններին, գրական ուղղություններին և ստեղծագործական ավանդույթներին առնչվող բանաստեղծական երկեր։ Անթոլոգիայի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել հայ պոեզիայի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական բազմազանությանը, ինչպես նաև բացահայտել ազգային բանաստեղծական մտածողության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուի շրջանակներում կարող են ներկայացված լինել միջնադարյան հայ քնարերգության, նոր և նորագույն շրջանի բանաստեղծության, ինչպես նաև տարբեր գրական սերունդների ստեղծագործական ժառանգության նմուշներ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայրենիքի, սիրո, բնության, մարդկային ապրումների, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության և բարոյափիլիսոփայական խորհրդածությունների թեմաները։ Բանաստեղծական ստեղծագործությունների միջոցով արտացոլվում են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագիրը, հոգևոր արժեքները, մշակութային ավանդույթները և անհատի ներաշխարհի բազմազան դրսևորումները։ Անթոլոգիան հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ բանաստեղծության ժանրային առանձնահատկությունները, տաղաչափական ձևերը, պատկերավորման միջոցները, լեզվաոճական հարստությունը և տարբեր ժամանակաշրջանների գեղարվեստական մտածողության ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև հայ պոեզիայի դերը ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման, գրական ավանդույթների շարունակականության և համաշխարհային գրականության հետ մշակութային երկխոսության զարգացման գործում։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության ուսումնասիրողներին, ուսանողներին, դասախոսներին, գրականագետներին և հայ բանաստեղծական արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների լայն շրջանակին։

Գրականագիտական, բանահյուսագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգության և հայոց հնախոսության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ազգային բանավոր ավանդույթների, հնագույն հավատալիքների և ժողովրդական աշխարհընկալման համատեքստում։ Քննության են առնվում հայոց հնախոսության հիմնական առանձնահատկությունները, առասպելաբանական պատկերացումների, ավանդազրույցների, ժողովրդական պատումների և հնագույն մշակութային հիշողության դերը հայ գրականության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թումանյանի ստեղծագործություններում ժողովրդական բանահյուսության տարրերի, առասպելական մոտիվների, խորհրդանշական կերպարների և ազգային ավանդական պատկերացումների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Վերլուծվում են գրողի հեքիաթների, պոեմների, բալլադների և արձակ ստեղծագործությունների կապերը հայ ժողովրդական բանավոր ժառանգության հետ, ինչպես նաև հնագույն սյուժեների և կերպարների գրական վերամշակման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բնության, մարդու, հասարակության, բարոյական արժեքների և ազգային ինքնության վերաբերյալ ավանդական պատկերացումների արտացոլումները Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրողի հետաքրքրությունները հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, ժողովրդական սովորույթների, ավանդությունների և հնագույն մշակութային շերտերի նկատմամբ՝ բացահայտելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը նրա ստեղծագործական մտածողության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանահյուսական սկզբնաղբյուրների և հեղինակային գեղարվեստական մեկնաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև Թումանյանի դերին ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և վերաիմաստավորման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, թումանյանագիտության, հայ բանահյուսության, դիցաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Թատերագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս ատենախոսությունը նվիրված է նացիստական Գերմանիայում ձևավորված թատերական առանձնահատուկ երևույթի՝ թինգշփիլի (Thingspiel) ուսումնասիրությանը՝ որպես նացիստական գաղափարախոսության քարոզչության և հասարակական գիտակցության վրա ազդեցություն գործելու միջոց։ Քննության են առնվում թինգշփիլի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և նացիստական վարչակարգի մշակութային քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես երգչախմբային, զանգվածային և ազգային-պաշտամունքային թատրոնի առանձնահատկություններին, բեմադրական կառուցվածքին, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներին և հանդիսատեսի ներգրավման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են թատերական ներկայացումների միջոցով զանգվածային ինքնության ձևավորման, հասարակության գաղափարական համախմբման և նացիստական «ազգային միաբանության» (Volksgemeinschaft) գաղափարի տարածման նպատակները։ Քննարկվում են թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխհարաբերությունները, թատերական արվեստի քաղաքական գործիքավորման մեխանիզմները և զանգվածային ներկայացումների ազդեցության հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ծիսական ներկայացումների, քաղաքական խորհրդանշանների և ամբողջատիրական մշակույթի դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նացիստական գաղափարախոսության տարածման գործում թատրոնի օգտագործման պատմական փորձին, արվեստի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քարոզչական թատրոնի գեղագիտական ու գաղափարական հակասություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, գերմանական թատրոնի պատմության, մշակութաբանության, քաղաքական քարոզչության և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գրական միստիֆիկացիայի երևույթի տեսական հիմնախնդիրների, գեղարվեստական գործառույթների և ռուսական սիմվոլիզմի գրականության մեջ դրա դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրական միստիֆիկացիայի էությունը, ձևավորման պատմական նախադրյալները, հեղինակային ինքնության քողարկման և մտացածին հեղինակների կամ գրական կերպարների ստեղծման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուս սիմվոլիստ գրողների ստեղծագործություններում իրականության և երևակայության, հեղինակի և գեղարվեստական դիմակի, փաստի և հորինվածքի փոխհարաբերություններին։ Վերլուծվում են խորհրդանշական պատկերների, առասպելաստեղծման, միջտեքստային կապերի և ոճական հնարների նշանակությունը գրական միստիֆիկացիայի կառուցման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև սիմվոլիզմի գեղագիտական սկզբունքները, արվեստի և կյանքի փոխներթափանցման գաղափարը, ինչպես նաև ընթերցողի ընկալման վրա միստիֆիկացիոն հնարների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրական միստիֆիկացիայի կապերը կեղծանվան, գրական դիմակի, հեղինակային խաղի և գեղարվեստական պայմանականության հետ՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ռուսական սիմվոլիզմի ստեղծագործական մեթոդների և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ օգտակար լինելով ռուս գրականության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արևմտահայ նշանավոր գրողի հասարակական-գրական գործունեության, հրապարակախոսական ժառանգության և գեղագիտական հայացքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա հրապարակախոսական ստեղծագործությունների թեմատիկ ուղղությունները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և ժամանակաշրջանի քաղաքական ու մշակութային իրադարձությունների նկատմամբ արտահայտած դիրքորոշումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրողի գեղագիտական սկզբունքներին, արվեստի և գրականության նշանակության վերաբերյալ պատկերացումներին, ինչպես նաև գեղարվեստական ճաշակի ու ստեղծագործական մտածողության ձևավորման հարցերին։ Վերլուծվում են հրապարակախոսական խոսքի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, քննադատական մտածողության դրսևորումները և հասարակական ու բարոյական արժեքների արտացոլումը։ Քննարկվում են նաև գրականության և հասարակական կյանքի փոխհարաբերությունները, իրապաշտական գեղագիտության ազդեցությունը և հեղինակային աշխարհայացքի դերը ստեղծագործական ժառանգության ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու գրողի հրապարակախոսական և գեղագիտական գործունեության փոխկապակցվածության, ինչպես նաև արևմտահայ գրական և հասարակական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, գրականագիտության, հրապարակախոսության պատմության և գեղագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլոամերիկյան և քսաներորդ դարի իրանական մանկական գրականության ավանդույթների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկու գրական մշակույթներում մանկության պատկերման սկզբունքները, երեխայի աշխարհընկալման արտահայտման եղանակները և հասարակական միջավայրի ազդեցությունը գրական կերպարների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մարկ Տվենի և Հուշանգ Մորադի Քերմանիի ստեղծագործություններում մանկական կերպարների հոգեբանական առանձնահատկություններին, նրանց փոխհարաբերություններին ընտանիքի, հասարակության և շրջապատող աշխարհի հետ։ Վերլուծվում են պատմողական կառուցվածքի, հումորի, լեզվական արտահայտչամիջոցների, բարոյական արժեքների և դաստիարակչական գաղափարների դրսևորման ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև ազգային մշակութային ավանդույթների, սոցիալական պայմանների և պատմական միջավայրի նշանակությունը մանկական գրականության թեմատիկ ու գաղափարական բովանդակության ձևավորման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր գրական համակարգերի փոխհամեմատության միջոցով մանկական գրականության զարգացման առանձնահատկությունները և համամարդկային արժեքների գեղարվեստական արտահայտման ձևերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել համեմատական գրականագիտության, ամերիկյան գրականության, իրանագիտության և մանկական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմագրական և գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ մեծանուն գրողի հասարակական գործունեության առանձին դրվագների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի ազգային, մշակութային և հասարակական կյանքի համատեքստում։ Քննության են առնվում նրա մասնակցությունը հասարակական նախաձեռնություններին, ազգային նշանակության խնդիրների քննարկմանը, կրթական ու մշակութային կյանքի զարգացմանը և հասարակության տարբեր շերտերի միջև փոխըմբռնման հաստատմանն ուղղված գործունեությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրողի քաղաքացիական դիրքորոշմանը, մարդասիրական գաղափարներին, հասարակական պատասխանատվության ընկալմանը և ազգային համերաշխության պահպանմանն ուղղված ջանքերին։ Վերլուծվում են հասարակական գործունեության և գրական աշխարհայացքի փոխկապակցվածությունը, ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը նրա դիրքորոշումների վրա, ինչպես նաև մտավորականի դերակատարությունը հասարակական գործընթացներում։ Քննարկվում են նաև բարեգործական, մշակութային և հանրային նախաձեռնություններին առնչվող առանձին փաստեր ու իրադարձություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու գրողի գործունեության բազմակողմանիության մասին։ Աշխատանքը նպաստում է հայ հասարակական մտքի և ազգային մշակույթի պատմության մեջ գրողի ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, պատմագիտության, մշակութաբանության և հասարակական մտքի պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամերիկյան արձակում հեղինակի կերպարի դրսևորման ձևերի, գեղարվեստական գործառույթների և ստեղծագործական ինքնարտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակային ներկայության տարբեր եղանակները, պատմողի և հեղինակի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կենսափորձի ու գեղարվեստական երևակայության փոխազդեցությունը գրական տեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնակենսագրական տարրերի, աշխարհայացքային դիրքորոշումների, արժեքային համակարգի և ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային իրողությունների արտացոլմանը։ Վերլուծվում են կերպարների հոգեբանական կառուցվածքը, հեղինակային գնահատականների արտահայտման միջոցները, խորհրդանշական պատկերները և պատմողական ռազմավարությունները։ Քննարկվում է նաև անհատի և հասարակության հակադրության, հաջողության, հիասթափության, երազանքի և իրականության փոխհարաբերության դերը հեղինակային աշխարհընկալման ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է հեղինակային անհատականությունը ներգրավվում ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական համակարգում՝ առանց անմիջականորեն նույնացվելու գրական հերոսների կամ պատմողի հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ամերիկյան գրականության, գրականագիտության, տեքստի մեկնաբանության և հեղինակային ոճի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդական բանավոր մշակույթի՝ երեխաների միջավայրում ձևավորված և սերնդեսերունդ փոխանցված ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մանկական բանահյուսության հիմնական ժանրերը՝ օրորոցայիններն ու մանկական երգերը, խաղերգերը, հաշվերգերը, հանելուկները, շուտասելուկները, զվարճախոսությունները և ժողովրդական խաղերին ուղեկցող բանավոր ստեղծագործությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց լեզվական կառուցվածքին, պատկերային համակարգին, ռիթմին, կրկնություններին և հիշողության միջոցով փոխանցմանը նպաստող արտահայտչամիջոցներին։ Վերլուծվում են մանկական բանահյուսության ճանաչողական, դաստիարակչական, հաղորդակցական և ժամանցային գործառույթները, ինչպես նաև դրանց դերը երեխայի լեզվամտածողության և մշակութային պատկերացումների ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են տարբեր ժանրերի ծագման, տարածման, տարբերակային դրսևորումների և ժողովրդական ավանդույթների հետ ունեցած կապերի հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մանկական բանավոր ստեղծագործության տեղը հայկական ավանդական մշակույթի համակարգում և գնահատելու դրա նշանակությունը ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանագետների, ազգագրագետների, մանկավարժների, գրականագետների և ժողովրդական մշակույթն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հենրիկ Էդոյանի պոեզիայում ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բանաստեղծի ստեղծագործական մտածողության ձևավորման առանձնահատկությունները, գրական ավանդույթի հետ նրա երկխոսությունը և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական ու ժամանակակից բանաստեղծական սկզբունքների համադրմանը, պատկերային համակարգին, խորհրդանշական մտածողությանը, լեզվաոճական առանձնահատկություններին և բանաստեղծական կառուցվածքի նորացման միտումներին։ Վերլուծվում են ավանդական թեմաների և մոտիվների վերաիմաստավորման ձևերը, ինչպես նաև նորարարական մոտեցումների դերը հեղինակային աշխարհընկալման և անհատական ոճի ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև ժամանակի, մարդու, մշակույթի, հոգևոր փորձառության և ստեղծագործական ինքնագիտակցության արտահայտման գեղարվեստական եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդույթի շարունակականության և գեղարվեստական նորարարության փոխկապակցվածությունը բանաստեղծի ստեղծագործական համակարգում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ նորագույն գրականության, պոեզիայի տեսության, գրականագիտության և ժամանակակից գրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ն. Ն. Բերբերովայի ստեղծագործական ժառանգության գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի արձակի թեմատիկ և գաղափարական ուղղությունները, կերպարային համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը և պատմողական եղանակների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հերոսների ներաշխարհի ներկայացմանը, անհատի ինքնության, օտարացման, հիշողության, հայրենիքի և արտագաղթի փորձառության գեղարվեստական արտահայտման միջոցներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների լեզվաոճական հատկանիշները, հեղինակային խոսքի կառուցվածքը, հոգեբանական նկարագրությունների դերը և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի, գրական ավանդույթի և մշակութային միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակի անհատական ոճի, գեղարվեստական մտածողության և ստեղծագործությունների կառուցվածքային ու բովանդակային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուս գրականության, գրականության տեսության, ոճագիտության և արտագաղթյան գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական և համեմատական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ալեքսանդր Բլոկի ստեղծագործական ժառանգության և հայ գրականության միջև առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ռուս բանաստեղծի ստեղծագործությունների ընկալումը հայկական գրական միջավայրում, դրանց թարգմանությունները, մեկնաբանությունները և ազդեցության հնարավոր դրսևորումները հայ հեղինակների ստեղծագործություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Բլոկի պոեզիայի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունների փոխանցմանը հայերեն թարգմանություններում, ինչպես նաև նրա բանաստեղծական աշխարհի նկատմամբ հայ գրական շրջանակների հետաքրքրությանը։ Վերլուծվում են ռուս և հայ գրականությունների փոխառնչությունները, գեղարվեստական ավանդույթների փոխազդեցությունը և տարբեր մշակութային միջավայրերում գրական ստեղծագործությունների ընկալման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև թարգմանության դերը միջգրական կապերի զարգացման գործում և գրական ազդեցությունների բացահայտման համեմատական մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ռուս-հայկական գրական կապերի և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, թարգմանագետների, ռուս գրականության և հայ-ռուսական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ջ. Ռ. Ռ. Թոլքիենի հայտնի եռագրության կերպարային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ գրական գործընթացի և գրական անվան խնդիրների համատեքստում։ Քննության են առնվում ստեղծագործության գլխավոր և երկրորդական կերպարների կառուցման սկզբունքները, նրանց փոխհարաբերությունները, գործառույթները և տեղը գեղարվեստական աշխարհի ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների անունների ընտրությանը, դրանց իմաստային, խորհրդանշական և լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև անվան և կերպարի բնութագրման միջև առկա կապերին։ Վերլուծվում են դիցաբանական, բանահյուսական և գրական ավանդույթների ազդեցությունները կերպարների ձևավորման և անվանակոչման համակարգի վրա։ Քննարկվում են հերոսականության, բարոյական ընտրության, իշխանության, բարու և չարի հակադրության դրսևորումները տարբեր կերպարների միջոցով։ Դիտարկվում է նաև ստեղծագործության կերպարային համակարգի տեղը ֆենթեզի գրականության զարգացման և գրական ավանդույթների վերաիմաստավորման շրջանակում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արտասահմանյան գրականության, գրական անվանագիտության, համեմատական գրականագիտության, ֆենթեզի ժանրի և Թոլքիենի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Գրականագիտական և համեմատական գրականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է օտարացման և հիշողության թեմաների գեղարվեստական արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Թոմաս Բերնհարդի և Քրիստոֆ Հայնի արձակում։ Քննության են առնվում անհատի և հասարակության հարաբերությունները, մարդու մեկուսացումը, ինքնության ճգնաժամը, անցյալի ընկալումը և անձնական ու հավաքական հիշողության դերը կերպարների աշխարհընկալման ձևավորման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են հերոսների հիշողությունները, անցյալի փորձառությունները և հասարակական միջավայրի հետ հակասությունները պայմանավորում նրանց ներքին օտարացումը։ Վերլուծվում են հեղինակների պատմողական եղանակները, ժամանակի և հիշողության կառուցվածքը, կերպարների հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրկնության, ներքին խոսքի և անցյալի վերաիմաստավորման գեղարվեստական գործառույթները։ Համեմատական քննության միջոցով բացահայտվում են երկու հեղինակների ստեղծագործություններում թեմաների մեկնաբանման ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով նրանց գրական և պատմամշակութային միջավայրերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հիշողության, ինքնության և հասարակությունից օտարման փոխկապակցվածությունը ժամանակակից գերմանալեզու արձակում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, գերմանագետների, համեմատական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Անավարզեցու շարականագրական ժառանգության, նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, գրական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի գործունեության պատմամշակութային միջավայրը, հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության զարգացման առանձնահատկությունները և շարականագրության մեջ նրա ունեցած տեղն ու նշանակությունը։ Վերլուծվում են նրան վերագրվող շարականների թեմատիկան, կառուցվածքը, լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունները, պատկերային համակարգը և աստվածաբանական բովանդակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգևոր գաղափարների բանաստեղծական արտահայտման միջոցներին, սուրբգրային պատկերների և խորհրդանիշների կիրառմանը, ինչպես նաև եկեղեցական ավանդույթի և հեղինակային ստեղծագործական մոտեցումների փոխհարաբերությանը։ Դիտարկվում են շարականների ժանրային առանձնահատկությունները, տաղաչափական կառուցվածքը, բառապաշարը և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները՝ միջնադարյան հայ հոգևոր բանաստեղծության ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Քննարկվում են նաև ստեղծագործությունների հեղինակային պատկանելության, ձեռագրական պահպանության և բնագրագիտական ուսումնասիրության հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է շարականների ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես եկեղեցական ծիսակարգի մաս, այլև որպես միջնադարյան հայ գրականության, երաժշտական մշակույթի և հոգևոր մտածողության արժեքավոր դրսևորում։ Անդրադարձ է կատարվում Գրիգոր Անավարզեցու ստեղծագործական ժառանգության կապերին նախորդ և ժամանակակից շարականագիրների ավանդույթների հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակի գրական գործունեության, շարականների գեղարվեստական արժեքի և հայ միջնադարյան մշակույթում դրանց նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան գրականության, շարականագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, երաժշտագիտության և ձեռագրագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անգլիական դասական արձակի և հայ գրականության միջև ձևավորված գրական առնչությունների, փոխազդեցությունների և գեղարվեստական ընդհանրությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անգլիական արձակի նշանակալի ավանդույթների ընկալումն ու տարածումը հայկական գրական միջավայրում, դրանց ազդեցության հնարավոր դրսևորումները հայ հեղինակների ստեղծագործական մտածողության, թեմատիկ ընտրության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր գրական ստեղծագործություններում հանդիպող գաղափարական, թեմատիկ, ժանրային և ոճական զուգահեռները՝ ուշադրություն դարձնելով կերպարների կառուցման, սյուժեի կազմակերպման, պատմողական տեխնիկայի և հասարակական միջավայրի պատկերման առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գրական թարգմանություններին՝ որպես երկու մշակույթների միջև կապերի ձևավորման և անգլիական դասական գրականության հայկական ընթերցողական միջավայր ներթափանցման կարևոր միջոցի։ Քննարկվում են նաև գրական ստեղծագործությունների ընդունման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները, թարգմանական ընտրությունները և դրանց դերը հայ գրական գործընթացում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են տարբեր ազգային գրական ավանդույթներում հանդիպող ընդհանուր թեմաներն ու դրանց ինքնատիպ գեղարվեստական արտահայտությունները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատի և հասարակության հարաբերություններին, բարոյական ընտրության, սոցիալական հակասությունների, մարդկային բնավորության և հասարակական փոփոխությունների պատկերման գրական եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ-անգլիական գրական կապերի պատմության, մշակութային փոխազդեցության և համաշխարհային գրական փորձի յուրացման գործընթացների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հայ և անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, թարգմանաբանների, բանասերների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի և անգլերենի դարձվածաբանական համակարգերում մարմնի մասերի անվանումներ պարունակող կայուն արտահայտությունների զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն դարձվածային միավորները, որոնց բաղադրիչներից մեկը մարդու մարմնի որևէ մասի անվանում է՝ գլուխ, աչք, ձեռք, ոտք, սիրտ, բերան, լեզու, ականջ և այլն։ Նման միավորները դիտարկվում են ոչ միայն որպես լեզվական կառույցներ, այլև որպես ժողովրդի մտածողությունը, մշակութային պատկերացումները, արժեքային համակարգը և աշխարհի ընկալման առանձնահատկությունները արտահայտող միջոցներ։ Վերլուծվում են դարձվածների իմաստային կառուցվածքը, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, փոխաբերական նշանակության ձևավորման մեխանիզմները և խոսքում դրանց գործածության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկու լեզուներում հանդիպող իմաստային և կառուցվածքային համապատասխանություններին՝ բացահայտելով ամբողջական կամ մասնակի համարժեք դարձվածները, ինչպես նաև այն միավորները, որոնք հատուկ են միայն լեզուներից մեկին։ Քննության են առնվում այն դեպքերը, երբ նույն մարմնի մասի անվանումը հայերենում և անգլերենում մասնակցում է տարբեր փոխաբերական իմաստների ձևավորմանը կամ, հակառակը, նույն գաղափարը երկու լեզուներում արտահայտվում է տարբեր մարմնական բաղադրիչներով։ Ուսումնասիրվում են նաև մարդու հույզերի, բնավորության, մտավոր գործունեության, վարքագծի, սոցիալական հարաբերությունների, աշխատանքի և առօրյա գործողությունների արտահայտման մեջ նման դարձվածների գործառույթները։ Զուգադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համընդհանուր լեզվամտածողական օրինաչափությունները և ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մարդու մարմինը վերածվում վերացական հասկացությունների լեզվական արտահայտման կարևոր աղբյուրի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դարձվածների դասակարգմանը ըստ իմաստային խմբերի, կառուցվածքային տիպերի և գործառական հատկանիշների, ինչպես նաև դրանց թարգմանության ընթացքում առաջացող համարժեքության խնդիրներին։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ դարձվածաբանության, զուգադրական և տիպաբանական լեզվաբանության, թարգմանաբանության ու լեզվամշակութաբանության համար, ինչպես նաև նպաստել հայերեն և անգլերեն դարձվածաբանական համակարգերի ընդհանրությունների ու տարբերությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Ստեղծագործությունը կենտրոնանում է մարդկային փոխհարաբերությունների, փոխադարձ վստահության, նվիրվածության և հոգևոր մտերմության թեմաների վրա՝ բացահայտելով մարդկանց միջև ձևավորվող ամուր կապերի նշանակությունը տարբեր կենսական իրավիճակներում։ Պատմության ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն արժեքներին, որոնց վրա կառուցվում են անկեղծ հարաբերությունները՝ ազնվությանը, փոխօգնությանը, պատասխանատվությանը, հարգանքին և դժվարությունների ժամանակ միմյանց աջակցելու պատրաստակամությանը։ Կերպարների հարաբերությունների և նրանց ապրումների միջոցով ներկայացվում է, թե ինչպես կարող են ընդհանուր փորձությունները, ուրախությունները, հակասությունները և համատեղ որոշումները նպաստել մարդկանց մերձեցմանը կամ, ընդհակառակը, փորձության ենթարկել արդեն ձևավորված կապերը։ Կարևորվում է վստահության խնդիրը, քանի որ իրական մտերմությունը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր հետաքրքրություններ, այլև դիմացինի զգացմունքներն ու ընտրությունները հասկանալու և ընդունելու կարողություն։ Ստեղծագործության մեջ կարող են արտացոլվել նաև անհատական շահերի և բարոյական պարտավորությունների միջև հակասությունները, որոնք հերոսներին կանգնեցնում են ընտրության առաջ և բացահայտում նրանց բնավորության տարբեր կողմերը։ Մարդկային հարաբերությունները ներկայացվում են որպես անհատի հոգևոր ու բարոյական զարգացման կարևոր միջավայր, որտեղ նա սովորում է պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար, գնահատել ուրիշի աջակցությունը և հաղթահարել անձնական տարաձայնությունները։ Միաժամանակ անդրադարձ է կատարվում միայնության, փոխըմբռնման անհրաժեշտության, ներողամտության և համերաշխության հարցերին։ Կերպարների փոխհարաբերությունների զարգացումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ ամուր մարդկային կապերը ձևավորվում են ժամանակի ընթացքում և հաճախ առավել հստակ դրսևորվում են բարդ իրավիճակներում։ Գեղարվեստական պատումը կարող է համադրել առօրյա կյանքի դրվագները, հոգեբանական ապրումները և բարոյական խնդիրները՝ ընթերցողին մղելով խորհելու մարդկանց միջև անկեղծ հարաբերությունների արժեքի մասին։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես մարդկային բնավորության, միջանձնային հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական արտացոլման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է բանաստեղծական խոսքի հնչյունային կազմակերպման և դրա թարգմանության ընթացքում առաջացող լեզվական ու գեղարվեստական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն հնչյունական միջոցները, որոնց շնորհիվ բանաստեղծական տեքստը ձեռք է բերում յուրահատուկ ռիթմ, երաժշտականություն, արտահայտչականություն և հուզական ազդեցություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանգին, ռիթմին, չափին, հնչյունների կրկնությանը, բաղաձայնույթի և առձայնույթի կիրառությանը, հնչերանգին ու հնչյունական այլ հնարքներին, որոնք բանաստեղծական ստեղծագործության գեղարվեստական կառուցվածքի կարևոր բաղադրիչներ են։ Վերլուծվում է հնչյունային ձևի և բովանդակության փոխկապակցվածությունը՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես կարող են որոշակի հնչյունների ընտրությունը և դրանց կրկնությունը նպաստել տրամադրության, զգացմունքային երանգի, շարժման կամ պատկերային տպավորության ձևավորմանը։ Քննության են առնվում այն դժվարությունները, որոնք առաջանում են բանաստեղծությունը մեկ լեզվից մյուսը փոխանցելիս, քանի որ տարբեր լեզուների հնչյունական համակարգերը, շեշտադրության կանոնները, բառերի կառուցվածքը և տաղաչափական հնարավորությունները հաճախ չեն համընկնում։ Կարևորվում է թարգմանչի ընտրությունը բնագրի իմաստային ճշգրտության և հնչյունային ու ռիթմական կառուցվածքի պահպանման միջև, ինչպես նաև այն փոխակերպումները, որոնք անհրաժեշտ են թարգմանված տարբերակում համարժեք գեղարվեստական ազդեցություն ստեղծելու համար։ Համեմատական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են բնագրի և թարգմանության հնչյունային կառուցվածքները, հանգավորման համակարգերը, ռիթմական փոփոխությունները և արտահայտչական միջոցների վերարտադրման եղանակները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն դեպքերին, երբ բառացի համապատասխանությունից հրաժարվելը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ պահպանել ստեղծագործության երաժշտականությունը, հուզական ազդեցությունը կամ հեղինակի ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հնչյունային կառուցվածքը դիտարկել ոչ միայն որպես բանաստեղծության արտաքին ձև, այլև որպես իմաստաստեղծ և գեղարվեստական կարևոր միջոց։ Աշխատանքը նշանակություն ունի գեղարվեստական թարգմանության տեսության, համեմատական լեզվաբանության, ոճաբանության և պոետիկայի համար՝ նպաստելով բանաստեղծական ստեղծագործությունների թարգմանության որակի և լեզուների միջև գեղարվեստական համարժեքության խնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Մարիետա Շահինյանի հրապարակախոսական ժառանգության մեջ Հայաստանի կերպարի ձևավորման, զարգացման և գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի՝ Հայաստանին վերաբերող ակնարկները, հոդվածները, ճանապարհորդական գրառումները և հրապարակախոսական այլ նյութերն են, որոնց միջոցով բացահայտվում են երկրի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, բնաշխարհի և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների վերաբերյալ նրա ընկալումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է Հայաստանը ներկայանում ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլև որպես պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի և հասարակական զարգացման բազմաշերտ միջավայր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել փաստագրական նյութի և հեղինակային մեկնաբանության փոխհարաբերությանը, քանի որ հրապարակախոսական խոսքում իրական իրադարձությունների նկարագրությունը հաճախ զուգորդվում է անձնական տպավորությունների, գնահատականների և գեղարվեստական պատկերավորման միջոցների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայկական քաղաքների ու գյուղերի, բնության, մշակութային հուշարձանների, մարդկանց առօրյայի և հասարակական գործընթացների նկարագրությունները՝ պարզելու դրանց դերը Հայաստանի ամբողջական կերպարի ձևավորման մեջ։ Կարևոր ուղղություն է նաև հրապարակախոսական լեզվի և ոճի քննությունը՝ ներառելով փաստականության, պատկերավորության, հուզականության, հեղինակային դիրքորոշման և լրագրողական դիտարկման համադրությունը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված նյութերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի վերաբերյալ հեղինակի պատկերացումների փոփոխությունները և դրանք կապելու նրա կենսագրական փորձի ու ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրի հետ։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ ազգային և մշակութային ինքնության թեման՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես են ներկայացվում պատմական ժառանգությունը, լեզուն, գրականությունը, արվեստը և հասարակության մշակութային հիշողությունը։ Միաժամանակ հրապարակախոսական նյութերը կարևոր է դիտարկել դրանց ստեղծման պատմական ու գաղափարական պայմանների շրջանակում, քանի որ խորհրդային ժամանակաշրջանի մամուլն ու հրապարակախոսությունը գործում էին որոշակի հասարակական և գաղափարական համակարգում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու փաստագրական տեղեկատվությունը, հեղինակային դիտարկումները և ժամանակաշրջանին բնորոշ մեկնաբանությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գրականագիտության, լրագրագիտության, հրապարակախոսության տեսության և հայագիտական ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի թեմայի տեղն ու նշանակությունը Մարիետա Շահինյանի ստեղծագործական ժառանգության մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ արձակագրության ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի կյանքի, ստեղծագործական ուղու և գրական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրականագիտական քննության առանցքում հեղինակի արձակի գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկություններն են, նրա ստեղծած կերպարների աշխարհը, պատմողական կառուցվածքը, լեզուն և ոճը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն կենսագրական և մշակութային միջավայրին, որի պայմաններում ձևավորվել է գրողի աշխարհայացքը․ Թեհրանում անցկացրած տարիները, բազմալեզու կրթական միջավայրը և հետագայում Հայաստան տեղափոխվելը նշանակալի ազդեցություն են ունեցել նրա ստեղծագործական փորձառության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայրենիքի, մարդու և բնության փոխհարաբերության, հիշողության, բարոյական ընտրության, մարդկային արժանապատվության, սիրո, հավատարմության և անհատի ներաշխարհի թեմաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել իրանական միջավայրի և հարավային բնաշխարհի գեղարվեստական արտացոլմանը, որոնք նրա արձակի ճանաչելի շերտերից են և նպաստում են հայ ու իրանական մշակութային աշխարհների միջև յուրահատուկ գրական կապի ձևավորմանը։ Գրական կերպարների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հերոսների հոգեբանական կառուցվածքը, նրանց հարաբերությունները շրջապատող աշխարհի հետ և այն բարոյական խնդիրները, որոնց շուրջ զարգանում են պատմողական իրավիճակները։ Կարևորվում է նաև բնապատկերի գործառույթը, որը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես կերպարների հոգեվիճակը, հիշողություններն ու աշխարհընկալումն արտահայտող գեղարվեստական միջոց։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել պատմվածքների և այլ արձակ ստեղծագործությունների ժանրային առանձնահատկությունների, սյուժետային կառուցվածքի, երկխոսությունների, պատկերավորման համակարգի և հեղինակային խոսքի քննությունը։ Գրողի ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակաշրջանի հայ արձակի ընդհանուր զարգացման միտումների հետ հնարավորություն է տալիս որոշելու նրա տեղը նորագույն հայ գրականության պատմության մեջ։ Նրա գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև սփյուռքից Խորհրդային Հայաստան ներգաղթած մտավորականի մշակութային փորձառության և տարբեր հասարակական միջավայրերի գեղարվեստական ընկալման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է կենսագրական, պատմագրական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ներկայացնելով գրողի ստեղծագործական անհատականությունը, թեմատիկ աշխարհը և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները XX դարի հայ արձակի զարգացման համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծության մեջ ազատ ոտանավորի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ավանդական չափածոյի կանոններից աստիճանաբար հեռացող բանաստեղծական կառուցվածքների առաջացումն է և դրանց դերը հայ պոեզիայի նորացման գործընթացում։ Ազատ ոտանավորը դիտարկվում է որպես բանաստեղծական խոսքի կազմակերպման այնպիսի ձև, որտեղ տողի երկարությունը, ռիթմական կառուցվածքը, հանգավորումը և չափական օրինաչափությունները կարող են ենթարկվել ավելի ազատ սկզբունքների՝ պահպանելով ստեղծագործության ներքին ռիթմը և գեղարվեստական ամբողջականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել արևելահայ և արևմտահայ բանաստեղծական ավանդույթներում տեղի ունեցած փոփոխությունները, դասական տաղաչափական համակարգերի և նոր ձևերի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ազատ բանաստեղծության տարածմանը նպաստած գրական ու մշակութային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռիթմի վերակազմավորմանը, քանի որ կանոնավոր չափի բացակայությունը չի նշանակում ռիթմի վերացում․ այն կարող է ձևավորվել շարահյուսական կրկնությունների, բառային շեշտադրումների, հնչերանգի, տողատման, դադարների և պատկերային կառուցվածքի միջոցով։ Կարևորվում է նաև բանաստեղծական տողի և նախադասության փոխհարաբերությունը, քանի որ ազատ կառուցվածքում տողատումը կարող է ինքնուրույն արտահայտչական դեր ստանալ և ազդել ստեղծագործության ընթերցման ու իմաստային ընկալման վրա։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ազատ ոտանավորի կապը ժամանակաշրջանի գրական նորարարությունների և եվրոպական պոեզիայի զարգացման միտումների հետ՝ միաժամանակ բացահայտելով հայկական բանաստեղծական ավանդույթի ներսում դրա ինքնատիպ դրսևորումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև թեմատիկ և պատկերային համակարգի փոփոխություններին՝ պարզաբանելով, թե ինչպես են նոր բանաստեղծական ձևերը հնարավորություն տվել արտահայտելու անհատական ապրումներ, հասարակական փոփոխություններ, քաղաքային կյանքի պատկերներ և ժամանակաշրջանի մշակութային փորձառությունը։ Համեմատական քննության միջոցով հնարավոր է տարբերակել ազատ ոտանավորի տարատեսակները և ցույց տալ անցումը կանոնավոր չափածոյից դեպի առավել ճկուն բանաստեղծական կառուցվածքներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ գրականության պատմության, պոետիկայի, տաղաչափության և համեմատական գրականագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ազատ ոտանավորի նշանակությունը XX դարի առաջին կեսի հայ բանաստեղծական լեզվի և ձևային մտածողության զարգացման մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի վիպական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական, հոգեբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում վիպական աշխարհի ձևավորման սկզբունքները, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական տեխնիկան, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ներաշխարհի բացահայտմանը, հոգեբանական հակասությունների ներկայացմանը և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ արտաքին իրադարձությունները վերածվում են կերպարների ներքին ապրումների ու ինքնաճանաչման գործընթացի բաղադրիչների։ Վերլուծվում է նաև վիպական պատումի լեզուն՝ բառապաշարի, շարահյուսության, պատկերավորման համակարգի, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի կիրառության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է ստեղծագործությունների կապի բացահայտումը արևմտահայ հասարակության պատմական և մշակութային իրականության հետ, քանի որ վիպական նյութի միջոցով ներկայացվում են ոչ միայն անհատական ճակատագրեր, այլև հասարակական հարաբերություններ, ավանդական կենսակերպ, արժեքային համակարգեր և դրանց փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գրողի ստեղծագործական մեթոդի զարգացմանը՝ տարբեր գործերի համեմատությամբ առանձնացնելով թեմատիկ ու ոճական շարունակականությունները և փոփոխությունները։ Քննվում է նաև հիշողության, անցյալի, ինքնության, ընտանիքի, համայնքի և մարդկային գոյության բարոյահոգեբանական խնդիրների դերը վիպական համակարգում։ Առանձին նշանակություն ունի կերպարների և միջավայրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում է սոցիալական իրականության ազդեցությունը մարդու մտածողության և վարքագծի վրա։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև հեղինակի տեղը արևմտահայ և ընդհանրապես հայ վեպի զարգացման պատմության մեջ՝ ցույց տալով նրա գեղարվեստական որոնումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը ներկայացնում է վիպական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ հոգեբանական խորությունը, լեզվական ինքնատիպությունը և պատմամշակութային միջավայրի պատկերումը միավորվում են հայ արձակի զարգացման կարևոր երևույթներից մեկի մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ գրականության մեջ Արցախի պատմական, մշակութային և գեղարվեստական կերպավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական ստեղծագործություններն ու հեղինակային մոտեցումներն են, որոնց միջոցով տարածաշրջանը ներկայացվել է որպես պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի, բնաշխարհի և հասարակական կյանքի նշանակալի տարածք։ Քննվում է, թե արձակ, չափածո, հրապարակախոսական և հուշագրական բնույթի տարբեր գործերում ինչպես են արտացոլվել տեղական բնակավայրերը, բնությունը, պատմական հուշարձանները, ավանդությունները, հասարակական հարաբերությունները և մարդկանց կենցաղը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կերպարի ձևավորման միջոցներին՝ բնապատկերային նկարագրություններին, պատմական հիշողության վերաիմաստավորմանը, ժողովրդական բանահյուսության տարրերի կիրառմանը և հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների դրսևորմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե դարի տարբեր փուլերում ինչպես է փոփոխվել տարածաշրջանի ընկալումն ու ներկայացումը և ինչպիսի կապեր են ձևավորվել պատմական իրականության ու գեղարվեստական մեկնաբանության միջև։ Կարևորվում է նաև գրականության և բանահյուսության փոխազդեցությունը, քանի որ ժողովրդական ավանդությունները, պատմական զրույցները, երգերն ու տեղական մշակութային հիշողությունը կարող էին դառնալ գրական ստեղծագործությունների պատկերային և թեմատիկ աղբյուր։ Հետազոտության մեջ տարածաշրջանային թեմատիկան դիտարկվում է XIX դարի հայ գրականության ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ այն կապելով պատմական վեպի, ճանապարհորդական գրականության, հայրենագիտական արձակի և ազգային թեմատիկայով պոեզիայի զարգացման հետ։ Գրական նյութի համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու կրկնվող կերպարները, խորհրդանշական պատկերները և տարածության գեղարվեստական ընկալման առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ գրական ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի մշակութային պատկերացումները պահպանող աղբյուրներ՝ անհրաժեշտ տարբերակմամբ գեղարվեստական պատկերման և պատմական փաստի միջև։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է XIX դարի հայ գրականության տարածական ու պատմամշակութային շերտերի առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը և բացահայտում է Արցախի թեմայի տեղը տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական գրական ու մշակութային մտածողության մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է Կոստանդնուպոլսում 1567–1850 թվականներին ձևավորված և զարգացած հայկական տպագրության պատմությանը՝ այն դիտարկելով հայ գրքի, մշակույթի, կրթության և մտավոր կյանքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայկական տպարանների հիմնադրումը, դրանց գործունեության հիմնական փուլերը, հրատարակված գրքերի թեմատիկ ու ժանրային կազմը, տպագրական մշակույթի առանձնահատկությունները և տպագիր արտադրանքի տարածման ուղիներն են։ Քննվում է Կոստանդնուպոլսի նշանակությունը որպես հայկական տպագրության կարևոր կենտրոն, որտեղ տարբեր ժամանակաշրջաններում գործունեություն են ծավալել տպագրիչներ, հրատարակիչներ, հոգևորականներ և մշակութային գործիչներ՝ նպաստելով հայերեն գրքի արտադրության ընդլայնմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վաղ շրջանի հրատարակություններին, դրանց տպագրական տեխնիկային, տառատեսակներին, ձևավորմանը, նկարազարդումներին, հիշատակարաններին և գրքային մշակույթի այլ բաղադրիչներին։ Ուսումնասիրվում են կրոնական, կրթական, լեզվաբանական, պատմական, գրական և այլ բնույթի հրատարակությունները՝ բացահայտելով ընթերցողական պահանջների և հասարակական-մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը տպագիր գրքի բովանդակության վրա։ Կարևորվում է նաև տպագրության և հայկական կրթական հաստատությունների փոխկապակցվածությունը, քանի որ դասագրքերի, քերականությունների, բառարանների և ուսումնական այլ նյութերի հրատարակումը նպաստել է կրթության տարածմանը և գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տպագրիչների ու մեկենասների գործունեությանը, տպարանների նյութական հնարավորություններին, հրատարակությունների տպաքանակներին և գրքերի տարածման աշխարհագրությանը։ Առանձին ուղղություն է տպագիր գրքի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ գրաբարի, աշխարհաբարի ձևավորման գործընթացների և տարբեր լեզվական ավանդույթների համատեքստում։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու շուրջ երեք դար տևած ժամանակահատվածում տպագրական գործի կազմակերպական, տեխնիկական և բովանդակային փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է հայ տպագրության պատմության, գրքագիտության և մշակութային պատմության համար՝ ներկայացնելով Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագիր ժառանգության ձևավորումն ու դրա նշանակությունը հայկական մտավոր և կրթական կյանքի զարգացման մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է 1950–1980-ական թվականների հայ բանաստեղծության զարգացման հիմնական միտումների, գեղարվեստական որոնումների և բանաստեղծական մտածողության փոփոխությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի պոեզիայի թեմատիկ, ժանրային, ոճական և պատկերային համակարգերի զարգացումն է՝ դիտարկված հասարակական ու մշակութային միջավայրի փոփոխությունների համատեքստում։ Քննվում է նախորդ գրական ավանդույթների շարունակականությունը և դրանց վերաիմաստավորումը նոր սերնդի հեղինակների ստեղծագործություններում, ինչպես նաև անհատական գեղարվեստական ոճերի ձևավորման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարդու ներաշխարհի, հայրենիքի, պատմական հիշողության, բնության, սիրո, ժամանակի, անհատի և հասարակության հարաբերությունների գեղարվեստական արտահայտման եղանակներին։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր փուլերում փոխվում բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքը, քնարական հերոսի կերպարը, պատկերային մտածողությունը և հեղինակային աշխարհընկալման արտահայտման ձևերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել դասական չափածոյի ավանդույթների և ազատ բանաստեղծական ձևերի հարաբերակցությունը, տաղաչափական որոնումները, լեզվական նորարարությունները, փոխաբերական համակարգի հարստացումը և խորհրդանշական մտածողության զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային պատմության և մշակութային հիշողության թեմաների վերաիմաստավորումը, ինչպես նաև անհատական փորձառության և հասարակական իրականության հարաբերակցության խնդիրը։ Տարբեր սերունդների բանաստեղծների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրական զարգացման շարունակականությունն ու ներքին հակասությունները, նոր գեղագիտական սկզբունքների ձևավորումը և բանաստեղծական լեզվի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև համաշխարհային գրական գործընթացների և թարգմանական մշակույթի ազդեցությունը հայ պոեզիայի արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնման վրա։ Առանձին ուշադրության է արժանանում բանաստեղծական անհատականության խնդիրը, քանի որ ժամանակաշրջանի ընդհանուր գեղարվեստական միտումները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում դրսևորվում են յուրահատուկ լեզվական, պատկերային և գաղափարական լուծումներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականության պատմության, պոետիկայի, ոճագիտության և համեմատական գրականագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բանաստեղծությունը որպես բազմաշերտ և շարունակաբար վերափոխվող գեղարվեստական համակարգ։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի դարձվածաբանական համակարգում համեմատության հիմքով ձևավորված կայուն լեզվական միավորների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն կայուն կապակցություններն են, որոնց պատկերավոր նշանակությունը կառուցվում է որևէ անձի, առարկայի, երևույթի, գործողության կամ հատկանիշի մեկ այլ հայտնի պատկերի հետ համադրման միջոցով։ Քննվում են այդ միավորների ձևավորման լեզվական օրինաչափությունները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, բառային կազմի կայունության աստիճանը և ամբողջական դարձվածաբանական իմաստի առաջացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համեմատության առարկայի և համեմատության հիմքի իմաստային կապին, ինչպես նաև այն պատկերներին, որոնք հայերենում ավանդաբար օգտագործվում են մարդու արտաքինի, բնավորության, վարքագծի, հուզական վիճակի, գործողությունների ուժգնության կամ տարբեր երևույթների հատկանիշների բնութագրման համար։ Ուսումնասիրվում են կենդանիների, բնության երևույթների, կենցաղային առարկաների, պատմամշակութային պատկերացումների և ժողովրդական մտածողության հետ կապված համեմատական բաղադրիչները՝ բացահայտելով դրանց լեզվամշակութային նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածային միավորների փոխաբերական և գնահատողական բնույթի վերլուծությունը, քանի որ դրանք հաճախ ոչ միայն անվանում կամ նկարագրում են երևույթը, այլև արտահայտում խոսողի վերաբերմունքը, հուզական գնահատականը և հաղորդակցական նպատակը։ Դիտարկվում են դրանց կիրառության առանձնահատկությունները գեղարվեստական գրականության, հրապարակախոսության և առօրյա խոսքի մեջ, ինչպես նաև ոճական արժեքը և խոսքի արտահայտչականության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել տարբեր կառուցվածքային կաղապարներ, իմաստային խմբեր և տարբերակային ձևեր՝ պարզելու դրանց տեղը հայերենի ընդհանուր դարձվածաբանական համակարգում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է լեզվի զարգացման ընթացքում նման միավորների պահպանման, փոփոխության և նոր ձևերի առաջացման խնդիրը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դարձվածաբանության, իմաստաբանության, ոճագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական ներկայացնել համեմատության վրա հիմնված կայուն արտահայտությունների լեզվական կառուցվածքն ու մշակութային բովանդակությունը։

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրականության երեք նշանավոր ներկայացուցիչների գրական ժառանգության՝ բազմահատոր հրատարակությամբ վերականգնված և նորից շրջանառության մեջ դրված նյութերի քննությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկար ժամանակ պարբերական մամուլի էջերում, արխիվներում կամ դժվարամատչելի հրատարակություններում մնացած ստեղծագործությունների հավաքման, տեքստաբանական մշակման և ընթերցողին ներկայացնելու նշանակությունն է։ Տասներկու հատորների ընդգրկուն նյութը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակների ստեղծագործական ճանապարհի, թեմատիկ հետաքրքրությունների, գեղարվեստական մտածողության և սփյուռքահայ գրական միջավայրի հետ ունեցած կապերի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայրենիքի և կորուսյալ ծննդավայրի հիշողությանը, գաղթի ու տարագրության փորձառությանը, նոր միջավայրում հայկական ինքնության պահպանմանը, ընտանեկան և համայնքային հարաբերություններին, ինչպես նաև անհատի՝ անցյալի և ներկայի միջև ձևավորվող ներքին երկխոսությանը։ Հեղինակների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես նրանց միավորող պատմամշակութային թեմաները, այնպես էլ յուրաքանչյուրի ինքնատիպ գրողական ձեռագիրը, պատմողական եղանակը, լեզվական առանձնահատկությունները և կերպարակերտման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքահայ մամուլի դերը գրական կյանքի կազմակերպման գործում, քանի որ բազմաթիվ ստեղծագործություններ սկզբնապես հրապարակվել են պարբերականներում և միայն հետագայում են ընդգրկվել առանձին ժողովածուներում կամ վերականգնվել նոր հրատարակություններով։ Այդ պատճառով բազմահատորյակը արժեքավոր է ոչ միայն գրականագիտական, այլև տեքստաբանական և մատենագիտական տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ճշտելու ստեղծագործությունների հրապարակման պատմությունը, տարբերակները և գրական ժառանգության ընդհանուր ծավալը։ Նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև XX դարի հայկական սփյուռքի առօրյայի, սոցիալական միջավայրի, մշակութային հաստատությունների և սերունդների փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է սփյուռքահայ գրական ժառանգության վերարժևորման և համակարգման գործում՝ ընդգծելով մոռացված կամ քիչ հայտնի բնագրերի վերադարձի նշանակությունը հայ գրականության պատմության առավել ամբողջական ներկայացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային ժամանակաշրջանի հայ մամուլում հասարակական իդեալի ձևավորման, ներկայացման և փոփոխության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն արժեքային պատկերացումներն են, որոնց միջոցով մամուլը ներկայացնում է ցանկալի հասարակության, քաղաքացու, պետության, սոցիալական հարաբերությունների և հանրային զարգացման մասին պատկերացումները։ Հասարակական իդեալը դիտարկվում է որպես պատմամշակութային և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությամբ վերափոխվող երևույթ, որը կարող է արտահայտվել հրապարակախոսական նյութերում, խմբագրական հոդվածներում, հարցազրույցներում, վերլուծական հրապարակումներում և հասարակական բանավեճերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված նոր հասարակական միջավայրին, երբ նախկին գաղափարական համակարգի փոխարեն հանրային խոսույթում սկսեցին վերաիմաստավորվել պետության, ազգային ինքնության, ազատության, սոցիալական արդարության, քաղաքացիական պատասխանատվության և անհատի դերի վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննվում է, թե ինչպես են տնտեսական, սոցիալական և մշակութային վերափոխումները արտացոլվել մամուլի լեզվում և արժեքային շեշտադրումներում, ինչպես են փոխվել հասարակական հաջողության, բարեկեցության, կրթության, աշխատանքի, ընտանիքի և հանրային մասնակցության մասին պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ժամանակաշրջանների մամուլի նյութերի համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հասարակական իդեալի հարաբերականորեն կայուն բաղադրիչներն ու ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հատկանիշները։ Ուսումնասիրության առարկա են նաև լեզվական և հռետորական միջոցները՝ գնահատողական բառապաշարը, փոխաբերությունները, հակադրությունները, խորհրդանշական պատկերները և այլ մեխանիզմներ, որոնց միջոցով լրատվամիջոցները կառուցում և տարածում են հասարակական արժեքների որոշակի պատկերներ։ Մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հասարակական փոփոխություններն արձանագրող տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես հանրային խոսույթի տարածք, որտեղ տարբեր գաղափարներ ու արժեքային համակարգեր մրցակցում, վերաիմաստավորվում և քննարկվում են։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է լրագրագիտության, սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության և խոսույթի վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել հետխորհրդային հայկական հասարակության արժեքային փոփոխությունները և դրանց արտացոլումը մամուլի հաղորդակցական ու գաղափարական կառուցվածքներում։

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի կյանքի, ստեղծագործական ժառանգության և գրականագիտական ուսումնասիրման հետ կապված հարցերի քննությանը՝ ընդգծելով չարենցագիտական հետազոտությունների զարգացման համար նոր նյութերի, մեկնաբանությունների և գիտական մոտեցումների նշանակությունը։ Հետազոտության առանցքում բանաստեղծի ստեղծագործական աշխարհի բազմակողմ ուսումնասիրությունն է՝ նրա պոեզիայի թեմատիկ, գաղափարական, գեղարվեստական և լեզվաոճական առանձնահատկությունների բացահայտմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրողի ստեղծագործական տարբեր շրջանների փոխկապակցվածությանը, աշխարհայացքի փոփոխություններին, գրական ուղղությունների ազդեցությանը և անհատական բանաստեղծական համակարգի ձևավորմանը։ Քննվում են հայրենիքի, պատմության, մարդու, ժամանակի, հեղափոխության, մշակույթի, սիրո և անհատական ճակատագրի թեմաների արտահայտման առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով 20-րդ դարի հայ գրականության և ժամանակաշրջանի հասարակական-մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրողի լեզվի ուսումնասիրությունը՝ բառապաշարի, պատկերային համակարգի, խորհրդանշական շերտերի, ռիթմի, բանաստեղծական կառուցվածքի և ժանրային նորարարությունների տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գրական ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով հայ դասական գրականության, համաշխարհային գրական շարժումների և ժամանակակից մշակութային երևույթների հետ ստեղծագործական կապերը։ Հետազոտությունը կարող է կարևորել ձեռագրերի, նամակների, արխիվային փաստաթղթերի, ժամանակակիցների հուշերի, մամուլի հրապարակումների և ստեղծագործությունների տարբեր հրատարակությունների ուսումնասիրությունը՝ որպես գրողի կենսագրության ու ստեղծագործական պատմության որոշ հարցերի ճշգրտման միջոց։ Առանձին նշանակություն ունի գրական քննադատության և չարենցագիտության պատմության դիտարկումը, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մեկնաբանվել գրողի ստեղծագործությունները և ինչպես են փոխվել նրա ժառանգության գիտական գնահատման մոտեցումները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև խորհրդային ժամանակաշրջանի գաղափարական միջավայրի ազդեցությանը գրողի ստեղծագործությունների ընկալման, հրատարակման և ուսումնասիրության վրա։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է չարենցագիտությունը որպես շարունակաբար զարգացող գրականագիտական ուղղություն, որտեղ նոր աղբյուրների շրջանառությունը, տեքստաբանական աշխատանքը և տարբեր մեկնաբանական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Եղիշե Չարենցի ստեղծագործական անհատականության և հայ գրականության պատմության մեջ նրա ժառանգության մասին։

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրական և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործական, խմբագրական ու հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա նախաձեռնած և խմբագրած գրական-մշակութային պարբերականի դերին։ Հետազոտության առանցքում գրողի աշխարհայացքի, գեղագիտական սկզբունքների և գրական գործունեության փոխկապակցվածությունն է այն խմբագրական ծրագրի հետ, որի միջոցով ձևավորվել է սփյուռքահայ մտավոր և մշակութային հաղորդակցության կարևոր հարթակ։ Քննվում են հեղինակի բանաստեղծական և քննադատական ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները, նրա վերաբերմունքը հայ գրական ավանդույթին, ազգային մշակույթին, լեզվին և սփյուռքի պայմաններում հայկական ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պարբերականի ստեղծման պատմամշակութային միջավայրին, նրա գաղափարական ու գեղարվեստական ուղղվածությանը, հրապարակումների թեմատիկ շրջանակին և հեղինակային կազմին։ Հանդեսը դիտարկվում է որպես գրական ստեղծագործությունների հրապարակման վայր և միաժամանակ որպես գրաքննադատական, մշակութաբանական ու հասարակական մտքի արտահայտման միջավայր, որտեղ քննարկվել են հայ գրականության զարգացման, ազգային մշակույթի շարունակականության և սփյուռքահայության մտավոր կյանքի հարցերը։ Ուսումնասիրվում է խմբագրի դերը պարբերականի բովանդակային քաղաքականության ձևավորման, հեղինակների ընտրության և տարբեր սերունդների գրողների միջև ստեղծագործական կապերի հաստատման գործում։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի և սփյուռքի գրական շրջանակների միջև մշակութային կապերը, որոնց արտահայտման ու ամրապնդման գործում պարբերական մամուլը կարող էր ունենալ նշանակալի դեր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել առանձին համարներում հրապարակված գեղարվեստական ստեղծագործությունները, գրախոսությունները, հոդվածները, թարգմանությունները և մշակութային նյութերը՝ դրանց միջոցով բացահայտելով տվյալ ժամանակաշրջանի գրական հետաքրքրությունների ու բանավեճերի շրջանակը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արևմտահայերենի պահպանման և զարգացման, գրական լեզվի մշակման ու հայ գրական ժառանգության փոխանցման խնդիրներին։ Հանդեսի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև սփյուռքահայ մամուլի պատմության տեսանկյունից, քանի որ պարբերական հրատարակությունները համայնքային կյանքում հանդես էին գալիս որպես մշակութային հիշողության պահպանման և մտավոր հաղորդակցության միջոցներ։ Աշխատությունը նպաստում է ինչպես Վահե-Վահյանի գրական և խմբագրական ժառանգության, այնպես էլ XX դարի սփյուռքահայ գրական գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ բացահայտելով անհատ ստեղծագործողի, պարբերական մամուլի և հայկական մշակութային միջավայրի միջև ձևավորված բազմակողմանի կապերը։

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը համակարգում է տարվա երրորդ եռամսյակին՝ հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող հիշարժան օրերը, հոբելյանական տարեթվերը և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող իրադարձությունները։ Այն նախատեսված է տարբեր ոլորտների կարևոր տարեդարձերի և հիշատակի օրերի վերաբերյալ արագ ու համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար՝ ընդգրկելով պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի հետ առնչվող թեմաներ։ Նյութերի կազմակերպման հիմքում ժամանակագրական սկզբունքն է, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ամսվա շրջանակում հնարավոր է հաջորդաբար ծանոթանալ համապատասխան օրերի հետ կապված անձանց, իրադարձություններին և նշանակալի երևույթներին։ Առանձին գրառումները կարող են ներկայացնել նշանավոր գրողների, արվեստագետների, գիտնականների, մշակույթի գործիչների և այլ անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցները, ինչպես նաև կարևոր պատմական ու մշակութային իրադարձությունների տարեդարձերը։ Տեղեկատվական բաղադրիչին զուգահեռ կարևոր դեր ունի մատենագիտական ուղղվածությունը, քանի որ նման հրատարակությունները ընթերցողին օգնում են գտնել տվյալ թեմայի վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն և կազմակերպել հետագա տեղեկատվական որոնումը։ Հատուկ նշանակություն ունի նյութի կիրառությունը գրադարանային և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքում։ Այն կարող է ծառայել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, հիշատակի միջոցառումների, զրույցների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման համար՝ տրամադրելով դրանց թեմատիկ ընտրության և բովանդակային մշակման համար անհրաժեշտ սկզբնական նյութ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հիշարժան համարված պատմական և մշակութային իրադարձությունների ընտրության սկզբունքների մասին։ Այդ տեսանկյունից այն կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես գործնական տեղեկատու, այլև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր։ Ժամանակագրական դասավորությունը հեշտացնում է նյութերի պարբերական օգտագործումը և հնարավորություն է տալիս նախապես ծրագրել համապատասխան ամսաթվերին նվիրված տեղեկատվական ու մշակութային գործունեությունը։ Նման տեղեկատուները կարևոր են նաև մատենագիտական աշխատանքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում են գրադարանների կողմից հասարակությանը տեղեկատվություն տրամադրելու և պատմամշակութային գիտելիքը տարածելու ձևերը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի իտալական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Ջակոմո Լեոպարդիի գրական և փիլիսոփայական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով եվրոպական և հատկապես իտալական ռոմանտիկական շարժման գաղափարագեղագիտական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են գրողի աշխարհայացքի ձևավորման աղբյուրները, դասական մշակույթի ազդեցությունը, ժամանակակից գրական ուղղությունների հետ նրա հարաբերությունները և այն առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ նրա ստեղծագործությունը միաժամանակ առնչվում է ռոմանտիզմին և պահպանում ինքնատիպ գեղարվեստական ու մտավոր բնույթ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնության, մարդու, ժամանակի, հիշողության, պատրանքի, միայնության, երջանկության որոնման և մարդկային գոյության սահմանափակության թեմաներին։ Քննվում է բանաստեղծական մտածողության և փիլիսոփայական մտորումների փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են վերացական գաղափարները նրա ստեղծագործություններում վերածվում զգայական պատկերների, հոգեբանական ապրումների և քնարական իրավիճակների։ Կարևորվում են հիշողության և երևակայության գործառույթները, որոնք հնարավորություն են տալիս առօրյա իրականությունից անցնելու դեպի անհատի ներաշխարհ և անցյալի վերապրման տարածք։ Ուսումնասիրվում են նաև բնության ընկալման փոփոխությունները՝ վաղ շրջանի ավելի ներդաշնակ պատկերացումներից մինչև մարդու և աշխարհի հարաբերությունների առավել հակասական ու փիլիսոփայական մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գրողի լեզվի և ոճի քննությունը՝ բառապաշարի, պատկերային համակարգի, երաժշտականության, ռիթմի և քնարական խոսքի կառուցվածքի տեսանկյունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դասական ժառանգության և նոր գրական զգացողության համադրությանը, որն առանձնահատուկ տեղ է ապահովում նրա ստեղծագործությանը իտալական գրականության պատմության մեջ։ Քննվում են նաև անհատի ներաշխարհի, զգացմունքների և անձնական փորձառության նկատմամբ հետաքրքրությունը, պատմական անցյալի ընկալումը և արդիականության հետ ունեցած հակադրությունները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ռոմանտիկական գեղագիտության մեջ։ Միաժամանակ ընդգծվում են այն հատկանիշները, որոնք թույլ չեն տալիս նրա գրականությունը ամբողջությամբ սահմանափակել որևէ մեկ ուղղության շրջանակներով։ Համեմատական դիտարկումների միջոցով հնարավոր է բացահայտել նրա ստեղծագործական մտածողության կապերը եվրոպական ռոմանտիզմի ընդհանուր գաղափարների հետ և առանձնացնել իտալական գրական միջավայրով պայմանավորված յուրահատկությունները։ Գրական տեքստերի և փիլիսոփայական մտքի համատեղ քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հեղինակի աշխարհընկալման զարգացման և նրա ստեղծագործական համակարգի մասին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել իտալական գրականության, ռոմանտիզմի, համեմատական գրականագիտության, գրական գեղագիտության և եվրոպական մշակույթի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի բրիտանական թատրոնի նշանավոր ներկայացուցիչ Հարոլդ Փինթերի դրամատուրգիական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով նրա պիեսների թեմատիկ, կառուցվածքային, լեզվաոճական և բեմական առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում քննվում է հեղինակի ստեղծած յուրահատուկ դրամատիկական աշխարհը, որտեղ առօրյա թվացող իրավիճակները հաճախ աստիճանաբար վերածվում են հոգեբանական լարվածության, անորոշության, օտարման և մարդկային հարաբերություններում իշխանության համար պայքարի արտահայտությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկխոսության կառուցմանը, խոսքի և լռության հարաբերակցությանը, ընդհատումներին, կրկնություններին և ենթատեքստին, որոնց միջոցով բացահայտվում են կերպարների միջև թաքնված հակասությունները։ Փինթերյան դրամատուրգիայում լռությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես խոսքի բացակայություն, այլև որպես գեղարվեստական միջոց, որը կարող է արտահայտել անվստահություն, վախ, դիմադրություն, ներքին լարվածություն կամ հաղորդակցվելու անկարողություն։ Քննվում է փակ տարածության նշանակությունը, որը բազմաթիվ ստեղծագործություններում դառնում է գործողության կարևոր կազմակերպիչ և ընդգծում կերպարների հոգեբանական մեկուսացումը։ Կարևորվում են հիշողության, անցյալի անորոշության և իրականության տարբեր մեկնաբանությունների խնդիրները, քանի որ կերպարները հաճախ նույն իրադարձությունները ներկայացնում են տարբեր կերպ՝ կասկածի տակ դնելով պատմվողի հավաստիությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև անհատի ինքնության, մարդկային արժանապատվության, բռնության, վերահսկողության, վախի և անձնական տարածքի պաշտպանության թեմաները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դրամատուրգի ստեղծագործական զարգացման փուլերի քննությունը՝ հնարավորություն տալով հետևելու վաղ շրջանի փակ ու խորհրդավոր միջավայրերով պիեսներից դեպի ավելի բաց սոցիալական և քաղաքական խնդիրներ շոշափող ստեղծագործությունների անցմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աբսուրդի թատրոնի հետ ունեցած առնչություններին, միաժամանակ ընդգծելով հեղինակի ինքնատիպությունը և առօրյա խոսքի միջոցով լարված դրամատիկական իրավիճակներ կառուցելու առանձնահատուկ եղանակը։ Քննվում է նաև բեմական տարածության, գործողությունների նվազագույնության, առարկաների խորհրդանշական գործառույթի և դերասանական խաղի համար նախատեսված դադարների նշանակությունը։ Դրամատիկական տեքստի և բեմական իրականացման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է գրողի լեզուն թատրոնում ձեռք բերում լրացուցիչ իմաստային շերտեր։ Համեմատական դիտարկումների միջոցով հնարավոր է նրա ստեղծագործությունը տեղադրել XX դարի եվրոպական դրամատուրգիայի զարգացման լայն համատեքստում՝ բացահայտելով կապերը ժամանակակից թատերական ուղղությունների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել գրականագիտության, անգլիական գրականության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության և XX դարի եվրոպական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Վիգեն Խեչումյանի գրական ժառանգության մեջ հայկական միջնադարի գեղարվեստական վերակերտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական իրականության, հեղինակային երևակայության և ազգային մշակութային հիշողության փոխհարաբերությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննվում է, թե ինչպես է գրողը պատմական նյութը վերածում գեղարվեստական աշխարհի՝ ներկայացնելով միջնադարյան մարդու մտածողությունը, կենցաղը, բարոյական արժեքները, հասարակական հարաբերությունները և հոգևոր միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմական փաստի և գեղարվեստական հորինվածքի հարաբերակցությանը, քանի որ ստեղծագործություններում անցյալի վերակազմությունը պայմանավորված է ոչ միայն պատմական տեղեկությունների օգտագործմամբ, այլև կերպարների հոգեբանական մշակմամբ, խորհրդանշական պատկերներով և հեղինակային մեկնաբանությամբ։ Քննվում են միջնադարյան քաղաքների, բնակավայրերի, վանքերի, արհեստանոցների և մշակութային կենտրոնների պատկերները, որոնց միջոցով ձևավորվում է ժամանակաշրջանի տարածական ու կենցաղային միջավայրը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայ վարպետների, գրիչների, մանրանկարիչների, ճարտարապետների և ստեղծագործ աշխատանքի այլ ներկայացուցիչների կերպավորումը՝ արվեստն ու արարումը ներկայացնելով որպես պատմական հիշողության և ազգային ինքնության պահպանման միջոց։ Ուսումնասիրվում են նաև կերպարային համակարգը, պատմողական եղանակները, լեզվաոճական առանձնահատկությունները, հնաբանությունների և պատմական բառաշերտերի կիրառությունը, որոնց միջոցով հեղինակը ստեղծում է անցյալին համապատասխան գեղարվեստական մթնոլորտ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժամանակի գաղափարական ընկալմանը, մարդու և պատմության հարաբերությանը, ստեղծագործ անհատի ճակատագրին, հոգևոր արժեքների պահպանմանը և պատմական փորձի փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջնադարի պատկերի և XX դարի ազգային ու մշակութային խնդիրների հնարավոր փոխառնչության բացահայտումը, քանի որ պատմական թեմատիկան կարող է ծառայել նաև ժամանակակից իրականության, մշակութային ինքնության և ժառանգության պահպանման հարցերի գեղարվեստական իմաստավորմանը։ Ստեղծագործությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու կրկնվող մոտիվները, խորհրդանիշները, պատմական կերպարների կառուցման սկզբունքները և միջնադարյան աշխարհի ներկայացման հեղինակային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը նպաստում է գրողի պատմական արձակի գեղարվեստական համակարգի առավել ամբողջական ընկալմանը և նրա ստեղծագործության տեղը հայ պատմավիպական ու պատմական թեմատիկայով արձակի զարգացման մեջ գնահատելուն։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, պատմական արձակի, միջնադարագիտության և մշակութային հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 1960–1980-ական թվականների ռուսական գեղարվեստական արձակում Հայաստանի թեմայի արտացոլման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով երկրի պատմության, մշակույթի, բնաշխարհի, հասարակական կյանքի և ազգային ինքնության գրական ներկայացմանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն արձակ ստեղծագործություններն են, որոնցում հայկական իրականությունը հանդես է գալիս որպես սյուժեի միջավայր, կերպարների կենսաշխարհի բաղադրիչ, պատմական հիշողության տարածք կամ հեղինակային գեղարվեստական ընկալման առարկա։ Ուսումնասիրվում է, թե ռուսագիր հեղինակները ինչպիսի պատկերային և լեզվաոճական միջոցներով են ներկայացրել Հայաստանը, ինչպես են մեկնաբանել հայկական մշակութային միջավայրը և ինչ դեր է այդ թեման կատարել ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղարվեստական կառուցվածքում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Հայաստանի գրական կերպարի ձևավորման վրա։ Գեղարվեստական արձակում երկիրը կարող է ներկայանալ իր բնաշխարհով, քաղաքային և գյուղական միջավայրով, պատմական հուշարձաններով, կենցաղով, մարդկանց փոխհարաբերություններով, ազգային ավանդույթներով և մշակութային հիշողությամբ։ Այս տարրերը ստեղծագործության մեջ հանդես են գալիս ոչ միայն որպես նկարագրական ֆոն, այլև կարող են մասնակցել կերպարների հոգեբանական աշխարհի, ստեղծագործության տրամադրության և գաղափարական բովանդակության ձևավորմանը։ Բնապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպես են լեռները, հովիտները, քաղաքները, գյուղերը և պատմամշակութային տարածքները վերածվում գեղարվեստական խորհրդանիշների և ինչպիսի զգացմունքային նշանակություն են ձեռք բերում հեղինակային պատումում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Երևանի գրական կերպարին։ Քաղաքային տարածքը կարող է ներկայացվել որպես ժամանակակից կյանքի, մշակութային հաղորդակցության և պատմական հիշողության հանդիպման վայր։ Քաղաքի ճարտարապետությունը, փողոցները, հասարակական ու մշակութային միջավայրը և առօրյա կյանքը հնարավորություն են տալիս հեղինակներին բացահայտել ժամանակաշրջանի սոցիալական փոփոխություններն ու մարդկանց կենսակերպը։ Միաժամանակ քաղաքային պատկերի միջոցով կարող է արտահայտվել հնի և նորի հարաբերակցությունը, երբ պատմական շերտերը համադրվում են արդիականացման գործընթացների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայկական գյուղի և ավանդական կենսակերպի ներկայացմանը։ Գյուղական միջավայրը գեղարվեստական արձակում կարող է կապվել աշխատանքի, ընտանիքի, սերունդների հարաբերությունների, հողի նկատմամբ վերաբերմունքի և ավանդույթների պահպանման թեմաների հետ։ Նման պատկերները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել, թե ռուսական արձակը ինչպես է ընկալել հայկական հասարակության առօրյա մշակույթը և ինչպիսի կերպարային միջոցներով է ներկայացրել ազգային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հայ մարդու գեղարվեստական կերպարի վերլուծությունը։ Ուսումնասիրվում են տարբեր սոցիալական խմբերի և սերունդների ներկայացուցիչների կերպարները, նրանց բնավորությունը, արժեքային պատկերացումները, ընտանեկան ու հասարակական հարաբերությունները։ Կարևորվում է այն հարցը, թե հեղինակները որքանով են ստեղծում անհատականացված կերպարներ և ինչպես են դրանց միջոցով ներկայացնում ավելի լայն մշակութային ու սոցիալական միջավայրը։ Այս տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում կերպարների խոսքին, վարքագծին, հոգեբանական նկարագրությանը և նրանց հարաբերություններին այլ մշակութային միջավայրերի ներկայացուցիչների հետ։ Կարևոր թեմա է պատմական հիշողության դերը։ Հայաստանի մասին գեղարվեստական պատումներում ժամանակակից իրականությունը հաճախ կարող է ընկալվել անցյալի հետ շարունակական կապի մեջ։ Հնագույն և միջնադարյան մշակութային հուշարձանները, պատմական տեղանունները, ընտանեկան պատմությունները և սերունդների հիշողությունը կարող են ծառայել որպես տարբեր ժամանակաշրջանների միջև կապ ստեղծող գեղարվեստական միջոցներ։ Այսպիսի կառուցվածքում անցյալը չի սահմանափակվում պատմական տեղեկատվությամբ, այլ ներգրավվում է կերպարների ինքնագիտակցության և ստեղծագործության ընդհանուր իմաստային համակարգի մեջ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայկական մշակութային ժառանգության ներկայացմանը։ Ճարտարապետական հուշարձանները, եկեղեցիները, վանքերը, ձեռագրական մշակույթը, երաժշտությունը, գրականությունը և ժողովրդական արվեստը կարող են դառնալ գեղարվեստական պատկերման կարևոր տարրեր։ Դրանց միջոցով ռուս հեղինակները հնարավորություն են ստանում ներկայացնելու հայկական մշակույթի պատմական խորությունը և տարբեր դարաշրջանների միջև պահպանվող շարունակականությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող է ուսումնասիրվել, թե մշակութային ժառանգությունը ստեղծագործություններում ինչ գործառույթ է կատարում՝ նկարագրակա՞ն, խորհրդանշակա՞ն, պատմակա՞ն, թե կերպարների աշխարհընկալումը բացահայտող։ Բնության պատկերը նույնպես դիտարկվում է որպես թեմայի կարևոր բաղադրիչ։ Հայկական բնաշխարհի նկարագրությունները կարող են ստեղծել ստեղծագործության տարածական միջավայրը և միաժամանակ արտահայտել հեղինակի վերաբերմունքը երկրի նկատմամբ։ Բնական պատկերները երբեմն կարող են համադրվել պատմական հիշողության կամ մարդու ներաշխարհի հետ՝ ձեռք բերելով խորհրդանշական նշանակություն։ Բնապատկերի լեզվաոճական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գունային, ձայնային, տարածական և զգայական պատկերների համակարգը և որոշել դրանց դերը պատումի կառուցվածքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է «սեփականի» և «օտարի» հարաբերակցության խնդիրը։ Մեկ այլ ազգային մշակույթի մասին գրող հեղինակը գործում է իր լեզվական ու մշակութային փորձի շրջանակում և միաժամանակ փորձում է ճանաչել այլ միջավայր։ Այդ պատճառով Հայաստանի գրական պատկերը կարող է կառուցվել արտաքին դիտարկման և ներքին մշակութային ընկալման փոխազդեցությամբ։ Ուսումնասիրվում է, թե հեղինակներն ինչպես են հաղթահարում մշակութային հեռավորությունը, ինչպես են մեկնաբանում իրենց համար նոր կամ առանձնահատուկ երևույթները և որքանով են կարողանում խուսափել ընդհանրացված պատկերացումներից։ Այս խնդիրը կարևոր է ազգային կերպարների և միջմշակութային հաղորդակցության գրական ուսումնասիրության համար։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում հայ և ռուս ժողովուրդների մշակութային հարաբերությունների թեման։ Գրական ստեղծագործություններում տարբեր ազգային պատկանելություն ունեցող կերպարների հանդիպումները կարող են ներկայացնել փոխադարձ ճանաչման, բարեկամության, մասնագիտական համագործակցության կամ մշակութային հետաքրքրության տարբեր ձևեր։ Նման դրվագների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե տվյալ ժամանակաշրջանի արձակում ինչպիսի պատկերացումներ են ձևավորվել միջմշակութային հարաբերությունների վերաբերյալ և ինչպես է Հայաստանը ներառվել ռուսական գրական աշխարհընկալման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1960–1980-ական թվականների գրական միջավայրի առանձնահատկություններին։ Այդ ժամանակաշրջանի արձակում նկատելի էին մարդու ներաշխարհի, բարոյական ընտրության, պատմական հիշողության, առօրյա կյանքի և ազգային մշակույթների նկատմամբ հետաքրքրության տարբեր դրսևորումներ։ Հայաստանի թեմայի ուսումնասիրությունը այս լայն գրական գործընթացների համատեքստում հնարավորություն է տալիս պարզել, թե այն ինչպիսի տեղ է զբաղեցրել ժամանակաշրջանի ռուսական արձակում և ինչպես է փոխվել դրա գեղարվեստական մեկնաբանությունը տարբեր տասնամյակների ընթացքում։ Կարևորվում է հեղինակային դիրքորոշման վերլուծությունը։ Նույն մշակութային տարածքը տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում կարող է ներկայացվել տարբեր կերպ՝ պայմանավորված նրանց կենսափորձով, ճանապարհորդություններով, անձնական կապերով, գեղագիտական սկզբունքներով և ընտրված ժանրով։ Հետևաբար համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Հայաստանի վերաբերյալ տարբեր հեղինակային պատկերացումները և առանձնացնել կրկնվող թեմատիկ ու պատկերային կառուցվածքները։ Հետազոտության մեջ կարող են համադրվել վեպերը, վիպակները, պատմվածքները, գեղարվեստական ակնարկները և արձակի այլ ձևեր։ Ժանրային տարբերությունները նույնպես ազդում են թեմայի ներկայացման եղանակի վրա։ Ծավալուն վեպում հայկական միջավայրը կարող է դառնալ սյուժեի ամբողջական տարածք, մինչդեռ պատմվածքում կամ ակնարկում այն կարող է կենտրոնանալ մեկ դրվագի, կերպարի կամ մշակութային տպավորության շուրջ։ Ժանրային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպես է նույն թեման փոփոխվում ստեղծագործության կառուցվածքային պահանջներին համապատասխան։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լեզվաոճական առանձնահատկություններին։ Հայաստանի և հայկական իրականության ներկայացման ժամանակ ռուսերեն արձակում կարող են օգտագործվել հայկական տեղանուններ, անձնանուններ, մշակութային հասկացություններ և առանձին ազգային իրողություններ արտահայտող բառեր։ Դրանց ներգրավումը ռուսերեն գեղարվեստական տեքստ կարող է կատարել ոչ միայն տեղեկատվական, այլև ոճական ու մշակութային գործառույթ։ Ուսումնասիրվում է, թե այդ լեզվական միավորները ինչպես են բացատրվում կամ մեկնաբանվում համատեքստում և ինչ դեր ունեն ազգային միջավայրի գեղարվեստական հավաստիության ձևավորման գործում։ Կարևոր խնդիր է նաև կերպավորման միջոցների ուսումնասիրությունը։ Փոխաբերությունները, համեմատությունները, խորհրդանիշները, բնապատկերային նկարագրությունները, դիմանկարները և հեղինակային մեկնաբանությունները միասին ձևավորում են Հայաստանի գեղարվեստական պատկերը։ Դրանց համակարգային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն այն, թե ինչ է պատմվում երկրի մասին, այլև այն, թե ինչպես է ստեղծվում այդ պատկերը գրական լեզվի միջոցով։ Այս տարբերակումը կարևոր է թեմատիկ ուսումնասիրությունը զուտ բովանդակային նկարագրությունից գրականագիտական վերլուծության վերածելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են լինել պատմագրական, համեմատական-տիպաբանական, թեմատիկ, պատկերաբանական և լեզվաոճական վերլուծության մեթոդները։ Առանձին ստեղծագործությունների մանրամասն քննությունը կարող է համադրվել ժամանակաշրջանի ընդհանուր գրական գործընթացների ուսումնասիրության հետ։ Սա հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես անհատական հեղինակային առանձնահատկությունները, այնպես էլ մի շարք ստեղծագործություններում հանդիպող ընդհանուր միտումները։ Կարևոր է նաև գրական տեքստերի համադրումը պատմամշակութային համատեքստի հետ՝ առանց գեղարվեստական ստեղծագործությունը փաստագրական աղբյուրի հետ նույնացնելու։ Գեղարվեստական արձակը ներկայացնում է ոչ թե իրականության ուղղակի պատճենը, այլ հեղինակային ընտրությամբ, պատկերային համակարգով և ժանրային պայմանականություններով ձևավորված աշխարհ։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է տարբերակել պատմական կամ մշակութային իրողությունը դրա գրական վերաիմաստավորումից։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ Հայաստանի թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ դիտարկել ռուսական արձակի թեմատիկ զարգացումը, ազգային կերպարի ստեղծման սկզբունքները և հայ-ռուսական գրական ու մշակութային փոխառնչությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է լրացնել XX դարի ռուս գրականության պատմության վերաբերյալ պատկերացումները և ցույց տալ, թե ինչպես է մեկ ազգային մշակույթ ներկայացվել մեկ այլ լեզվով ստեղծված գեղարվեստական գրականության մեջ։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Հայաստանի գրական կերպարի փոփոխությունները և առանձնացնել այն թեմաները, պատկերներն ու խորհրդանիշները, որոնք առավել կայուն տեղ են զբաղեցրել ռուսագիր հեղինակների ստեղծագործություններում։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է Հայաստանի պատմամշակութային և ազգային կերպարի բազմակողմ գրականագիտական ուսումնասիրություն՝ ռուսական գեղարվեստական արձակի երեք տասնամյակների նյութի հիման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել ռուս գրականության, համեմատական գրականագիտության, հայ-ռուսական գրական կապերի, մշակութային փոխազդեցությունների և ազգային կերպարների գրական ներկայացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը ճանապարհորդական և պատմամշակութային բնույթի գրականություն է, որի առանցքում Հայաստանն ու Արարատի խորհրդանշական աշխարհն են՝ ներկայացված ճանապարհորդի դիտարկումների, անձնական տպավորությունների և պատմական անդրադարձների միջոցով։ Հեղինակը ճանապարհորդությունը վերածում է ոչ միայն աշխարհագրական տարածքի ճանաչման, այլև հայկական պատմության, մշակույթի, ազգային ինքնության և հիշողության բացահայտման միջոցի։ Նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է հայկական բնաշխարհին, բնակավայրերին, պատմական վայրերին, ճարտարապետական հուշարձաններին և այն մշակութային միջավայրին, որի մեջ ձևավորվել ու պահպանվել են հայկական ավանդույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Արարատ լեռան պատմական և խորհրդանշական ընկալմանը, որը ներկայացվում է որպես աշխարհագրական սահմաններից դուրս եկող և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության ու մշակութային ինքնագիտակցության հետ սերտորեն կապված խորհրդանիշ։ Ճանապարհորդական տպավորությունները զուգակցվում են պատմական տեղեկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով տարբեր ժամանակաշրջանների իրադարձությունները դիտարկել կոնկրետ վայրերի և մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ժողովրդի պատմական փորձառությանը, կրոնական և մշակութային ավանդույթներին, համայնքային կյանքին ու արտաքին աշխարհի հետ ունեցած հարաբերություններին։ Բնության և ճարտարապետության նկարագրությունները կարևոր դեր են կատարում ընդհանուր պատկերի ձևավորման մեջ՝ ներկայացնելով լեռնային լանդշաֆտները, հնագույն բնակավայրերը, եկեղեցիներն ու վանքերը որպես պատմական հիշողության կրողներ։ Միաժամանակ ճանապարհորդական հայացքը հնարավորություն է տալիս համադրել անցյալն ու հեղինակի ժամանակաշրջանի իրականությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները և մշակութային ժառանգությունը շարունակել ազդեցություն ունենալ մարդկանց ինքնընկալման ու հասարակական կյանքի վրա։ Նյութի արժեքը պայմանավորված է նաև արտաքին դիտորդի հայացքով, քանի որ հայկական աշխարհը ներկայացվում է անձնական հանդիպումների, տեղային դիտարկումների և ճանապարհորդության ընթացքում ձեռք բերված փորձառությունների միջոցով։ Այդ պատճառով աշխատությունը կարելի է դիտարկել միաժամանակ որպես ճանապարհորդական պատմություն, մշակութային նկարագրություն և հայագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն որոշակի աշխարհագրական տարածք, այլև հասկանալ Արարատի և Հայաստանի տեղը պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի և ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ, ճանապարհորդական գրականությամբ, մշակութային աշխարհագրությամբ, հայագիտությամբ և հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի դրամատուրգ և բանաստեղծ Էդմոն Ռոստանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ֆրանսիական նեոռոմանտիզմի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում Ռոստանի գեղարվեստական աշխարհայացքի, գրական-թատերական սկզբունքների և ստեղծագործական մեթոդի առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրանց կապը ռոմանտիկական ավանդույթի վերաիմաստավորման գործընթացների հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է հեղինակը դասական ռոմանտիզմին բնորոշ հերոսականությունը, իդեալների ձգտումը, բարձր զգացմունքայնությունը, անհատի ազատության գաղափարը և հակասությունների դրամատիկ արտահայտությունը հարմարեցրել իր ժամանակաշրջանի գրական ու հասարակական միջավայրին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռոստանի դրամատուրգիայում բանաստեղծական խոսքի, վառ կերպարների, սյուժետային դինամիկայի, հումորի, ռոմանտիկական պաթոսի և թատերական արտահայտչականության համադրությանը։ Նրա ստեղծագործությունները դիտարկվում են որպես այնպիսի գեղարվեստական փորձ, որտեղ ավանդական ռոմանտիկական պատկերացումները միահյուսվում են ժամանակակից թատրոնի պահանջներին՝ ստեղծելով ոճական յուրահատուկ համակարգ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեղինակի ամենահայտնի դրամատիկական ստեղծագործությունների վերլուծությունը՝ հատկապես դրանց հերոսների կերպավորման, գաղափարական բախումների, սիրո և անձնազոհության թեմաների, պատվի և արժանապատվության ընկալումների տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև Ռոստանի լեզվական և բանաստեղծական վարպետությունը՝ ուշադրություն դարձնելով չափածո երկխոսությանը, փոխաբերական պատկերներին, հռետորական հնարքներին և խոսքի երաժշտականությանը։ Ֆրանսիական նեոռոմանտիզմի համատեքստում նրա ստեղծագործությունը ներկայացվում է որպես գրական ավանդույթի և նորարարական թատերական մտածողության փոխազդեցության արդյունք։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև Ռոստանի ստեղծագործության և ժամանակի այլ գրական ուղղությունների հարաբերությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչու նրա գեղարվեստական աշխարհը չի սահմանափակվում միայն ռոմանտիկական ավանդույթի պարզ վերարտադրությամբ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել Ռոստանի տեղն ու դերը ֆրանսիական գրականության և թատրոնի պատմության մեջ, ինչպես նաև հասկանալ նեոռոմանտիկական գեղագիտության առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին, ֆրանսիական գրականության մասնագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և XIX-XX դարերի սահմանագծի եվրոպական գրական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից գերմաներենում գույն նշանակող ածականների հարանշանակային՝ կոնոտատիվ իմաստների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ոչ միայն ուղղակի անվանական, այլև մշակութային, հուզական, խորհրդանշական և գնահատողական նշանակությունները։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, ըստ որի գույնի անվանումը լեզվում հաճախ դուրս է գալիս իր հիմնական՝ տեսողական ընկալման սահմաններից և կարող է փոխանցել մարդու հուզական վիճակ, վերաբերմունք, սոցիալական կամ մշակութային գնահատական, փոխաբերական իմաստ և որոշակի ասոցիացիաներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են ժամանակակից գերմաներենում գործածվող հիմնական գույն նշանակող ածականները և դրանց տարբեր իմաստային դրսևորումները՝ ուշադրություն դարձնելով այն լեզվական համատեքստերին, որոնցում ձևավորվում կամ փոփոխվում է դրանց կոնոտատիվ նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխաբերական և դարձվածային կիրառություններին, քանի որ հենց այդպիսի կառուցվածքներում գույնի անվանումները հաճախ ձեռք են բերում մշակութայինորեն պայմանավորված լրացուցիչ իմաստներ։ Հետազոտությունը դիտարկում է նաև գունային խորհրդանիշների և հասարակական պատկերացումների փոխհարաբերությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են որոշակի գույներ կապվել դրական կամ բացասական գնահատականների, հոգեբանական վիճակների, վտանգի, հաջողության, տխրության, ուրախության, նախանձի կամ այլ հասկացությունների հետ։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է գունային ածականների իմաստի կախվածությունը հաղորդակցական իրավիճակից և խոսքային միջավայրից, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբերակել դրանց բառարանային և համատեքստային նշանակությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է լեզվական և մշակութային գործոնների դերը կոնոտացիաների ձևավորման ու պահպանման գործընթացում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել գերմաներենի բառապաշարի իմաստային կազմակերպման և լեզվում մշակութային տեղեկատվության արտահայտման մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել գերմանագետների, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, բառարանագիրների, թարգմանիչների, մշակութաբանների, դասախոսների, հետազոտողների և լեզվաբանական ուղղությունների ուսանողների համար։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ միջնադարյան բանաստեղծական ավանդների և 20-րդ դարի 60-80-ական թվականների ժամանակակից հայ պոեզիայի փոխառնչությունների բացահայտմանը։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես են դարերի ընթացքում ձևավորված գեղարվեստական մտածողության, թեմատիկ մոտիվների, պատկերային համակարգերի, լեզվական արտահայտչամիջոցների և բանաստեղծական ավանդույթների տարրերը շարունակվել, վերաիմաստավորվել և նոր ձևերով դրսևորվել ժամանակակից հայ հեղինակների ստեղծագործություններում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակակից պոեզիան դիտարկել ոչ թե որպես անցյալի գրականությունից կտրված երևույթ, այլ որպես ազգային բանաստեղծական մշակույթի շարունակական զարգացման մի փուլ, որտեղ հին ավանդույթները կարող են միավորվել նոր աշխարհընկալման, ժամանակակից մարդու հոգեբանական խնդիրների և հասարակական իրականության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան գրական ժառանգության այն կողմերին, որոնք առավել ազդեցիկ են եղել հետագա բանաստեղծական մտածողության վրա՝ հոգևոր և աշխարհիկ թեմաների համադրությանը, հայրենիքի և մարդու կերպարներին, սիրո ու բնության ընկալմանը, փիլիսոփայական խորհրդածությանը, ժամանակի և գոյության մասին մտորումներին։ Միաժամանակ վերլուծվում է 60-80-ականների պոեզիայի գեղարվեստական առանձնահատկությունը՝ դրա նորարարական որոնումները, ավանդույթի և արդիականության հարաբերակցությունը, անհատի ներաշխարհի արտահայտման եղանակները և բանաստեղծական լեզվի փոփոխությունները։ Գիրքը հետաքրքիր է հատկապես այն ընթերցողների և հետազոտողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են հայ գրականության պատմական շարունակականությունը, միջնադարյան գրականության ազդեցությունը նորագույն շրջանի գրականության վրա և ժամանակակից հայ պոեզիայի ձևավորման գործընթացները։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայ բանաստեղծական մշակույթի զարգացման տրամաբանությունը հասկանալու համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ազգային գրական ավանդույթները պահպանվել ոչ միայն ուղղակի կրկնության, այլև ստեղծագործական վերափոխման և նոր գեղագիտական պայմաններում վերաիմաստավորման միջոցով։

Գիրքը նվիրված է հակաուտոպիայի և առասպելի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը ռուս գրականության զարգացման համատեքստում XX դարի երկրորդ կեսին։ Աշխատության մեջ հակաուտոպիան դիտարկվում է որպես հասարակական և քաղաքական իրականության քննադատական արտացոլման կարևոր գրական ձև, որը թույլ է տալիս հեղինակներին պատկերել ապագայի կամ այլընտրանքային հասարակությունների միջոցով ժամանակակից իրականության հակասություններն ու վտանգները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելական մտածողության և առասպելաբանական կառուցվածքների ներթափանցմանը հակաուտոպիական ստեղծագործությունների պոետիկայի մեջ, ինչպես նաև դրանց միջոցով պատմական փորձի, հասարակական հիշողության և մարդկային վարքագծի խորքային իմաստների բացահայտմանը։ Հեղինակը վերլուծում է ռուս գրականության XX դարի երկրորդ կեսի զարգացման միտումները՝ դիտարկելով գրական գործընթացի վրա հասարակական և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում են հակաուտոպիական տեքստերի ժանրային առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, խորհրդանիշների ու փոխաբերությունների կիրառությունը, ինչպես նաև առասպելական սյուժեների և մոտիվների վերաիմաստավորման եղանակները։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելը կարող է հակաուտոպիայում հանդես գալ ոչ միայն որպես հին պատմությունների կամ պատկերների օգտագործման միջոց, այլև որպես իրականության կառուցվածքը մեկնաբանող և դրա թաքնված մեխանիզմները բացահայտող գեղարվեստական համակարգ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և իշխանության փոխհարաբերություններին, անհատի ազատության սահմանափակմանը, զանգվածային գիտակցության ձևավորմանը, սոցիալական վերահսկողությանը և հասարակության ապամարդկայնացման վտանգին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են XX դարի երկրորդ կեսի ռուս գրողները հակաուտոպիական և առասպելական ձևերի միջոցով արձագանքել իրենց ժամանակի պատմական ու հասարակական իրողություններին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, փիլիսոփաներին, դասախոսներին, ուսանողներին և հակաուտոպիայի ու առասպելի գեղարվեստական փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Այս մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընթերցողներին և մասնագետներին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրելու նպատակով։ Այն հանդես է գալիս որպես տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների, հոդվածների, ժողովածուների, մենագրությունների և այլ նյութերի ընթացիկ համալրմանը։ Հրատարակության հիմնական նշանակությունը տեղեկատվության արագ որոնման, ընտրության և համակարգման հնարավորությունն է։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ընդգրկել մշակույթի տարբեր բնագավառներին՝ գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատություններին և արվեստի պատմությանը վերաբերող նյութեր։ Այդպիսի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի հեշտ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրականության հոսքում և ընտրել իրեն անհրաժեշտ աղբյուրները։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը ընթացիկ տեղեկատվական բնույթն է։ Ի տարբերություն միայն պատմական կամ թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի՝ ընթացիկ տեղեկատուն նպատակ ունի պարբերաբար արձանագրել նոր հրապարակումները՝ ապահովելով գիտական, մշակութային և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական շրջանառություն։ Այդ առումով այն կարևոր օղակ է գրադարանային և տեղեկատվական սպասարկման համակարգում։ Հրատարակության մեջ մատենագիտական գրառումների դասակարգումը և համակարգումը կարող են իրականացվել թեմատիկ, հեղինակային, ժամանակագրական կամ այլ սկզբունքներով։ Յուրաքանչյուր գրառում կարող է պարունակել հրատարակության նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակի անունը, աշխատության վերնագիրը, հրատարակության վայրը, հրատարակչական տվյալները, տարեթիվը, էջաքանակը կամ հոդվածի դեպքում՝ համապատասխան պարբերականի մասին տեղեկությունները։ Այսպիսի միասնական ձևաչափը հեշտացնում է ինչպես գրադարանավարների, այնպես էլ հետազոտողների և ընթերցողների աշխատանքը։ Մատենագիտական տեղեկատվության կարևոր գործառույթներից է մշակույթի և արվեստի ոլորտներում գիտական հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովումը։ Հետազոտողը կարող է օգտագործել տեղեկատուն՝ որոշակի թեմայով հրատարակված նյութերը հայտնաբերելու, գրականության շրջանակը նախնականորեն ձևավորելու և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման ուղղությունը ճշտելու համար։ Այն հատկապես օգտակար է այնպիսի թեմաների դեպքում, որոնց վերաբերյալ գրականության ծավալը մեծ է և անհրաժեշտ է արագ կողմնորոշվել նոր հրապարակումների մեջ։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրադարանների համալրման և ֆոնդերի կազմակերպման տեսանկյունից։ Նոր գրականության մասին համակարգված տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս գրադարանային մասնագետներին հետևել համապատասխան հրատարակություններին, կատարել ֆոնդի համալրման նպատակային ընտրություն և ընթերցողների պահանջներին համապատասխանեցնել տեղեկատվական սպասարկումը։ Այս առումով մատենագիտական տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, կողմնորոշիչ և գրադարանագիտական գործառույթներ։

Աշխատանքը նվիրված է գրադարանագիտական և մատենագիտական գրականության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մատենագիտական տեղեկատվության ձևավորման, կազմակերպման, տարածման և կիրառման գործընթացներին։ Այն ներկայացնում է մատենագիտական տեղեկատվության նշանակությունը որպես գիտական, կրթական և մշակութային գործունեության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական ռեսուրս և դիտարկում դրա դերը գրականության ու տեղեկատվական աղբյուրների որոնման, ընտրության, նույնականացման և համակարգման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել գրադարանագիտության և մատենագիտության հիմնական հասկացությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, մատենագիտական աղբյուրների տեսակները և դրանց կազմման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական նկարագրությանը, գրականության դասակարգմանը, հեղինակային և առարկայական ցուցիչների կազմմանը, մատենագիտական ցանկերի ու շտեմարանների ձևավորմանը և տեղեկատվության որոնման արդյունավետ մեթոդներին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ինչպես ավանդական տպագիր մատենագիտական հրատարակություններին, այնպես էլ էլեկտրոնային կատալոգներին, թվային գրադարաններին և ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերին, որոնք էապես ընդլայնել են մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության և տարածման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև գրադարանների դերը տեղեկատվական միջավայրի ձևավորման, օգտվողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման և գիտական ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ճիշտ կազմակերպված մատենագիտական տեղեկատվությունը նպաստում անհրաժեշտ գրականության արագ և ճշգրիտ հայտնաբերմանը, գիտական հետազոտությունների արդյունավետ իրականացմանը և տեղեկատվական հոսքերի կառավարմանը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև ժամանակակից թվայնացման գործընթացների ազդեցության դիտարկումը գրադարանագիտական և մատենագիտական գործունեության վրա, ներառյալ էլեկտրոնային ռեսուրսների նկարագրումը, թվային հավաքածուների կազմակերպումը և տեղեկատվության հեռահար հասանելիության ապահովումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության և տեղեկատվական գիտության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով մատենագիտական տեղեկատվության դերի և ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում դրա կազմակերպման սկզբունքների ավելի խոր ըմբռնմանը։