Հայոց լեզու

Հայոց լեզվի դասագրքեր, քերականություններ, ուղղագրության և կետադրության ձեռնարկներ, ժամանակակից հայերենի և լեզվի պատմության ուսումնասիրություններ։ Օգտակար է դպրոցականներին, դիմորդներին, ուսանողներին և ուսուցիչներին։

303 գիրք և նյութ
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայկազյան լեզվի քերականություն՝ բացատրված ռուսերենով

Աշխատությունը ներկայացնում է հայոց լեզվի քերականական համակարգը՝ այն բացատրելով ռուսերենով, որպեսզի ռուսախոս ընթերցողները կամ ռուսերենի միջոցով սովորող անձինք կարողանան ուսումնասիրել հայերենի կառուցվածքն ու կանոնները։ Այս մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի երկու լեզվական միջավայրերի միջև գիտելիքի փոխանցման համար․ ռուսերեն բացատրությունները կարող են օգնել հասկանալու հայերենի քերականական հասկացությունները, համեմատելու լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և յուրացնելու հայերեն խոսքի ձևավորման սկզբունքները։ Քերականական ձեռնարկի շրջանակում առանցքային են խոսքի մասերի ճանաչումը, բառերի ձևափոխությունը, հոլովման և խոնարհման համակարգերը, բառերի միջև կապերը և նախադասության կառուցման կանոնները։ Հայերենի քերականությունը մեկ այլ լեզվով ներկայացնելը պահանջում է ոչ միայն կանոնների թարգմանություն, այլև լեզվական երևույթների բացատրություն՝ դրանք հասկանալի դարձնելով այլ լեզվական համակարգի սովորույթներին ծանոթ ընթերցողի համար։ Այսպիսի հրատարակությունը կարող էր ծառայել որպես հայերեն սովորելու ուսումնական ձեռնարկ և նպաստել հայերենի տարածմանը ռուսախոս կրթական ու մշակութային միջավայրերում։ Այն արժեքավոր է հայերենի դասավանդման պատմության, հայ-ռուսական լեզվամշակութային կապերի, համեմատական լեզվաբանության և 19-րդ դարի հայագիտական ուսումնական գրականության ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-06
Հայկազյան լեզվի քերականություն՝ բացատրված ռուսերենով
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերեն-թուրքերեն քերականության առաջին մաս․ անունների և դերանունների հոլովում

Աշխատությունը հայերեն և թուրքերեն լեզուների քերականական կառուցվածքի համեմատական ուսուցմանն ուղղված ձեռնարկի առաջին մասն է։ Վերնագրից պարզ է դառնում, որ հիմնական ուշադրությունը հատկացված է անունների և դերանունների հոլովման համակարգերին՝ ներկայացնելով երկու լեզուների համապատասխան քերականական ձևերն ու դրանց կիրառության առանձնահատկությունները։ Նման ուսումնական աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեին բազմալեզու միջավայրում լեզուների յուրացման, թարգմանական հմտությունների զարգացման և քերականական տարբերությունների ընկալման համար։ Անունների հոլովման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզուներում արտահայտվում բառերի քերականական հարաբերությունները, նախադասության մեջ դրանց դերն ու կապը մյուս բառերի հետ։ Դերանունների ձևերի ներկայացումն էլ նպաստում է անձնական, ցուցական և այլ դերանվանական միավորների ճիշտ գործածության յուրացմանը։ Հայերենի և թուրքերենի զուգադրումը հատկապես հետաքրքիր է երկու լեզուների կառուցվածքային տարբերությունները բացահայտելու տեսանկյունից․ հայերենն ունի հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին բնորոշ քերականական համակարգ, իսկ թուրքերենը պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքին և ունի կցական կառուցվածք։ Այսպիսի ձեռնարկը կարող էր օգտակար լինել երկու լեզուներով սովորողների, թարգմանիչների և ուսուցիչների համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայերեն-թուրքերեն լեզվական կապերի, քերականական տերմինաբանության և 19-րդ դարի լեզվուսուցման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-06
Հայերեն-թուրքերեն քերականության առաջին մաս․ անունների և դերանունների հոլովում
Օնլայն

Ֆրանսերեն

Ֆրանսերենի քերականություն, հատոր երրորդ

Աշխատությունը ֆրանսերենի քերականության բազմահատոր ուսումնական շարքի երրորդ մասն է, որի նպատակն է շարունակել լեզվի կառուցվածքի և կիրառության կանոնների ուսումնասիրությունը։ Հատորի առանձին բնույթը ենթադրում է, որ այն լրացնում և զարգացնում է նախորդ մասերում ներկայացված լեզվական գիտելիքները՝ ընթերցողին տանելով դեպի քերականական ավելի մանրամասն ու բարդ երևույթների յուրացում։ Նման ուսումնական շարքի առաջադեմ բաժիններում սովորաբար դիտարկվում են բայերի ժամանակների և եղանակների կիրառության նրբությունները, խոնարհման առանձնահատուկ ձևերը, օժանդակ բայերի գործածությունը, բայական դարձվածքները, նախդիրների և շաղկապների նշանակությունը, ինչպես նաև բարդ նախադասությունների կառուցման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև շարադասության առանձնահատկությունները, ժխտական և հարցական կառույցները, ուղղակի ու անուղղակի խոսքը և տարբեր քերականական ձևերի իմաստային տարբերությունները։ Այսպիսի նյութի ուսումնասիրությունը սովորողին օգնում է ոչ միայն հիշելու կանոնները, այլև հասկանալու, թե ինչ պայմաններում և ինչ նպատակով են կիրառվում լեզվական տարբեր ձևերը։ Ֆրանսերենի ավելի խորացված իմացությունը կարևոր է գրավոր խոսքի մշակման, բնագրերի ընթերցման, թարգմանության և ճշգրիտ հաղորդակցության համար։ Հատորը արժեքավոր է նաև հայալեզու օտարալեզու կրթական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով ֆրանսերենի ուսուցումը փուլային և համակարգված եղանակով կազմակերպելու, լեզվական գիտելիքները հաջորդաբար խորացնելու և եվրոպական լեզվամշակութային ժառանգությունը հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու ձգտումը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-08
Ֆրանսերենի քերականություն, հատոր երրորդ
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Իտալերենի քերականության հիմունքներ

Աշխատությունը իտալերենի քերականական համակարգի հիմնական սկզբունքների ներկայացմանն ուղղված ուսումնական ձեռնարկ է։ Այն նպատակ ունի սովորողին ծանոթացնելու լեզվի կառուցվածքին, բառերի ձևափոխության կանոններին և նախադասության կազմության օրինաչափություններին՝ ապահովելով իտալերենով գրավոր ու բանավոր հաղորդակցվելու նախնական գիտելիքները։ Քերականական շարադրանքը նման բնույթի ձեռնարկներում սովորաբար ընդգրկում է այբուբենի և արտասանության առանձնահատկությունները, խոսքի մասերի դասակարգումը, գոյականների սեռի ու թվի ձևերը, հոդերի կիրառությունը, ածականների համաձայնեցումը, դերանունների գործածությունը և բայերի խոնարհումը։ Առանձին կարևորություն ունեն բայական ժամանակների ու եղանակների կազմությունը, կանոնավոր և անկանոն բայերի ձևերը, օժանդակ բայերի կիրառությունը, ինչպես նաև նախդիրների, մակբայների ու շաղկապների գործառույթները։ Նախադասության կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու բառերի շարադասությունը, հարցական ու ժխտական ձևերի կազմությունը և տարբեր քերականական միավորների փոխհարաբերությունները։ Հիմնական կանոնների համակարգված ներկայացումը նպաստում է լեզվի աստիճանական յուրացմանը, ընթերցանության և թարգմանության հմտությունների զարգացմանը, ինչպես նաև իտալերենով ինքնուրույն մտքեր արտահայտելու կարողության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հայալեզու կրթական գրականության պատմության համար՝ որպես իտալերենի ուսուցմանն ուղղված նյութ, որն արտացոլում է եվրոպական լեզուների նկատմամբ հետաքրքրությունը և օտար լեզուների գիտելիքը հայ ընթերցողին մայրենի լեզվով փոխանցելու կրթական ավանդույթը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-08
Իտալերենի քերականության հիմունքներ
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության հիմունքներ

Ա. Կ. Պետիկյանի աշխատությունը հայերենի աշխարհաբարի գործնական ուսուցմանն ուղղված կրթական ձեռնարկ է, որի նպատակն է սովորողներին ծանոթացնել լեզվի կառուցվածքին և զարգացնել գրավոր խոսքի ճիշտ ու գրագետ կիրառման հմտությունները։ Գործնական քերականության բաժինը նախատեսված է լեզվական կանոնները ոչ միայն տեսականորեն ներկայացնելու, այլև դրանք վարժությունների և օրինակների միջոցով յուրացնելու համար։ Նման ուսումնական ձեռնարկներում սովորաբար դիտարկվում են հնչյունների ու տառերի հարաբերակցությունը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, բառերի փոփոխությունը, հոլովումը, խոնարհումը, նախադասության անդամները և շարահյուսական հիմնական կանոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհաբարի առանձնահատկությունների ներկայացումը, քանի որ այն նպատակ ուներ հայերենը դարձնել հասարակական հաղորդակցության, կրթության և գրավոր արտահայտման ավելի մատչելի ու գործածական միջոց։ Շարադրության տարրերին նվիրված բաժինը լրացնում է քերականական գիտելիքները՝ սովորողին ուղղորդելով մտքերը տրամաբանական հաջորդականությամբ դասավորելու, նախադասությունները ճիշտ կառուցելու, բառապաշարը տեղին ընտրելու և ամբողջական գրավոր խոսք կազմելու գործում։ Այն կարող է ընդգրկել նկարագրության, պատմողական շարադրանքի, մտքերի արտահայտման և տարբեր թեմաների շուրջ գրելու նախնական սկզբունքներ։ Հեղինակի գործնական մոտեցումը կարևորում է լեզվական կանոնների կիրառությունը կենդանի խոսքում և գրավոր աշխատանքներում։ Ձեռնարկը արժեքավոր է հայերենի ուսուցման պատմության, աշխարհաբարի տարածման, լեզվական կրթության մեթոդների և հայերեն գրավոր խոսքի ձևավորման ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-09
Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության հիմունքներ
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենի քերականություն

Աշխատությունը գերմանացի լեզվաբան Հայնրիխ Հյուբշմանի կարևորագույն ուսումնասիրություններից է՝ նվիրված հայոց լեզվի կառուցվածքի, պատմական զարգացման և լեզվաբանական առանձնահատկությունների համակարգված քննությանը։ Հեղինակը հայերենը դիտարկում է որպես հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ՝ հիմնավորելով դրա տեղն ու առանձնահատկությունները համեմատական լեզվաբանության տվյալներով։ Քերականական ուսումնասիրությունն ընդգրկում է լեզվի հնչյունական համակարգը, հնչյունափոխական օրինաչափությունները, բառերի կազմությունը, ձևաբանությունը և շարահյուսական կառուցվածքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի պատմական հնչյունաբանությանը, քերականական ձևերի առաջացմանն ու փոփոխությանը, ինչպես նաև գրաբարի և հայերենի զարգացման տարբեր փուլերի լեզվական երևույթներին։ Համեմատական մոտեցման շնորհիվ հայերեն լեզվական իրողությունները ներկայացվում են հնդեվրոպական այլ լեզուների համապատասխան ձևերի համադրությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընդհանուր ծագումնաբանական կապերն ու հայերենի ինքնատիպ զարգացումը։ Հյուբշմանի գիտական մեթոդաբանությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել հայերենի պատմահամեմատական ուսումնասիրությունների ձևավորման համար՝ լեզվական փաստերը դիտարկելով ոչ թե մեկուսացված, այլ պատմական և համակարգային փոխկապակցվածության մեջ։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայոց լեզվի կառուցվածքն ու ծագումնաբանությունը խորությամբ ուսումնասիրելու, հայագիտության զարգացման պատմությունը ճանաչելու և համեմատական լեզվաբանության գիտական մեթոդներին ծանոթանալու համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-09
Հայերենի քերականություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայկազյան լեզվի քերականություն՝ գրաբարի հիմունքներով

Աշխատությունը նվիրված է հայկազյան լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանն ու կանոնների ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու դասական հայերենի կառուցվածքին, լեզվական առանձնահատկություններին և գրավոր խոսքի ճիշտ կազմության սկզբունքներին։ Նման բնույթի քերականական ձեռնարկներում սովորաբար ուսումնասիրվում են հնչյուններն ու վանկերը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, գոյականի հոլովումը, դերանունների գործածությունը, բայի խոնարհումը, ինչպես նաև նախադասության կառուցման և շարահյուսական կապերի կանոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրաբարի լեզվական օրինաչափությունների բացահայտումը, քանի որ այդ լեզվով են ստեղծվել հայ միջնադարյան մատենագրության, աստվածաբանական երկերի, պատմագրական աշխատությունների և գիտական գրականության կարևորագույն նմուշները։ Քերականական կանոնների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ ընկալելու հին հայերեն տեքստերի իմաստը, բառապաշարի նրբերանգները և լեզվական ձևերի պատմական զարգացումը։ Գիրքը կարևոր ուսումնական նշանակություն կարող էր ունենալ հատկապես հոգևորականների, ուսուցիչների, աշակերտների և հայ մատենագրությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով դասական լեզվի իմացության խորացմանը։ Այն նաև արտացոլում է Մխիթարյան կրթական և լեզվաբանական ավանդույթի կարևոր ուղղություններից մեկը՝ հայերենի կանոնակարգումը, ուսումնասիրությունը և սերունդներին փոխանցումը։ Այս առումով հրատարակությունը արժեքավոր է հայ քերականագիտության պատմության, գրաբարի ուսուցման մեթոդների և հայագիտական մտքի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-09
Հայկազյան լեզվի քերականություն՝ գրաբարի հիմունքներով
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայկազյան լեզվի քերականություն

Աշխատությունը դասական հայերենի՝ գրաբարի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված ծավալուն ձեռնարկ է։ Այն նպատակ ունի ներկայացնելու հայկազյան լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քերականական կանոնները և գրավոր խոսքի կազմակերպման սկզբունքները՝ ապահովելով հին հայերենի հետևողական յուրացման հնարավորություն։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար քննության են առնվում լեզվի հնչյունական կազմը, տառերի ու հնչյունների հարաբերակցությունը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, գոյականի հոլովումը, ածականի և դերանվան կիրառությունը, բայի խոնարհումը, ինչպես նաև շարահյուսական կապերն ու նախադասության կառուցման օրինաչափությունները։ Այս գիտելիքները կարևոր են գրաբարի բնագրերը ճիշտ ընթերցելու, բառերի իմաստային նրբերանգները հասկանալու և լեզվի պատմական զարգացման ընթացքը բացահայտելու համար։ Քերականական կանոնների համակարգված ներկայացումը կարող է նպաստել նաև թարգմանության, գրավոր շարադրանքի և լեզվաբանական վերլուծության հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատությունն ունի ուսումնական և գիտաճանաչողական նշանակություն՝ նախատեսված լինելով դասական հայերենով զբաղվող աշակերտների, ուսուցիչների, հոգևորականների և հայ մատենագրության ուսումնասիրողների համար։ Այն առնչվում է հայ լեզվաբանական մտքի այն ավանդույթին, որի նպատակն էր պահպանել գրաբարի կանոնակարգված ուսուցումը և ապահովել հին գրական ժառանգության հասանելիությունը նոր սերունդներին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հնդկահայ կրթական կյանքի պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, որ հայոց լեզվի ուսուցումն ու մշակութային ինքնության պահպանումը շարունակվել են հայկական համայնքներում՝ հայրենիքից հեռու։

Թարմացվել է՝ 2026-11-09
Հայկազյան լեզվի քերականություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայկազյան լեզվի քերականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայկազյան լեզվի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հայերենի դասական գրական ձևի կանոններն ու լեզվական առանձնահատկությունները։ Հայկազյան լեզու անվանումը կապված է հայերենի գրական ավանդույթի և հատկապես գրաբարի հետ, որը դարեր շարունակ ծառայել է որպես եկեղեցական, գիտական, պատմագրական ու գրական ստեղծագործության հիմնական լեզու։ Քերականական ուսումնասիրության առանցքում լեզվի հնչյունական, բառային և ձևաբանական կառուցվածքի, խոսքի մասերի, բառերի փոփոխության, հոլովման ու խոնարհման օրինաչափությունների և նախադասության կազմության կանոնների բացատրությունն է։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել գրաբարի ուսուցման, գրավոր խոսքի ճշգրտության պահպանման և դասական հայերենով ստեղծված մատենագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Քերականական կանոնների համակարգումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու լեզվի ներքին կառուցվածքը, տարբերակելու բառաձևերի գործածությունը և ճիշտ մեկնաբանելու հին գրավոր աղբյուրները։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական ձեռնարկ աշակերտների, ուսանողների, հոգևորականների և հայերենով գրական կամ գիտական աշխատանք կատարողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ քերականագիտական մտքի զարգացման պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով հայերենի դասական ձևի կանոնարկման, ուսուցման և պահպանման ուղղությամբ իրականացված աշխատանքները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է գրաբարի քերականությամբ, հայ բանասիրությամբ և 19-րդ դարի լեզվաբանական ու կրթական գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-09
Հայկազյան լեզվի քերականություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենից ռուսերեն բառարան, հատոր առաջին

Աշխատությունը հայերենից ռուսերեն թարգմանական բառարան է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել հայոց լեզվի բառապաշարը ռուսերեն համարժեքների միջոցով՝ նպաստելով երկու լեզուների միջև հաղորդակցությանը, բառերի իմաստների ընկալմանը և լեզվական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն ընդգրկում է հայերեն բառերի և արտահայտությունների համակարգված ներկայացում՝ դրանց ռուսերեն նշանակությունների բացահայտմամբ, հնարավորություն տալով ընթերցողին համեմատել երկու լեզուների բառային կազմը, հասկանալ բառերի իմաստային առանձնահատկություններն ու կիրառության տարբերությունները։ Բառարանը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն սովորողների, ռուսերենին տիրապետողների, թարգմանիչների, ուսուցիչների, հետազոտողների և լեզվաբանությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես գործնական ուսումնական միջոց՝ հայերեն բառապաշարի յուրացման, ռուսերեն թարգմանության հմտությունների զարգացման և երկու լեզուների միջև բառային կապերի ուսումնասիրման համար։ Միաժամանակ աշխատությունն արժեքավոր աղբյուր է հայերենի պատմական բառապաշարի, բառարանագրության զարգացման և հայ-ռուսական լեզվամշակութային առնչությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արտացոլում է հայերենը համակարգելու, նրա բառային հարստությունը ներկայացնելու և այլալեզու ընթերցողին հասանելի դարձնելու կարևոր ջանքերը՝ պահպանելով իր նշանակությունը թե՛ լեզվական կրթության, թե՛ հայագիտության և թարգմանական ուսումնասիրությունների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-14
Հայերենից ռուսերեն բառարան, հատոր առաջին
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենից փոխառված բառերը թուրքերենի բարբառներում

Աշխատությունը նվիրված է հայերենից թուրքերենի տարբեր բարբառներ անցած բառերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հայերենի և թուրքերենի միջև ձևավորված լեզվական փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է հայերեն բառերի փոխառության գործընթացին, դրանց տարածմանը թուրքերենի բարբառային խոսքում, հնչյունական և ձևաբանական փոփոխություններին, ինչպես նաև նոր լեզվական միջավայրում դրանց իմաստային ու գործառական առանձնահատկություններին։ Նման փոխառությունները վկայում են հայ և թուրքախոս ժողովուրդների երկարատև հարևանության, առօրյա շփումների, տնտեսական ու հասարակական հարաբերությունների և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր լեզուների բառապաշարները փոխադարձաբար ազդել միմյանց վրա, ինչպես են բառերը հարմարվել նոր հնչյունական համակարգին և պահպանել կամ փոխել իրենց սկզբնական իմաստները։ Առանձնահատուկ արժեք ունի բարբառային բառապաշարի դիտարկումը, քանի որ այն պահպանում է լեզվական շփումների բազմաթիվ հետքեր, որոնք հաճախ դուրս են մնում գրական լեզվի ուսումնասիրության շրջանակներից։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի պատմական բառապաշարի, փոխառությունների, բարբառների և հայ-թուրքական լեզվական առնչությունների հետազոտության համար։ Այն օգտակար նյութ է տրամադրում լեզվաբաններին, բարբառագետներին, արևելագետներին, հայագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են տարածաշրջանի լեզուների պատմությամբ, բառային փոխազդեցություններով ու ժողովուրդների պատմամշակութային կապերով։

Թարմացվել է՝ 2026-11-16
Հայերենից փոխառված բառերը թուրքերենի բարբառներում
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Նոր քերականություն արդի հայերենի․ պատկերազարդ միջին դասընթաց

Գիրքը հայոց լեզվի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված ուսումնական աշխատություն է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել արդի հայերենի քերականական համակարգը և սովորողներին փոխանցել լեզվի կառուցվածքի, օրինաչափությունների ու գործածության վերաբերյալ անհրաժեշտ գիտելիքներ։ Նախատեսված լինելով միջին դասընթացի համար՝ այն ուղղված է լեզվական գիտելիքների աստիճանական խորացմանը, քերականական հասկացությունների ըմբռնմանը և գրավոր ու բանավոր խոսքի ճիշտ ձևավորման հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատությունն ընդգրկում է հայերենի քերականության հիմնական բաժիններն ու լեզվական երևույթները՝ նպաստելով բառերի, դրանց ձևափոխությունների, նախադասության կառուցվածքի և խոսքի բաղադրիչների փոխհարաբերությունների ընկալմանը։ Պատկերազարդ բնույթը կարևոր ուսումնական նշանակություն ունի, քանի որ տեսողական նյութերը կարող են նպաստել քերականական կանոնների առավել մատչելի ներկայացմանը, օրինակների ընկալմանը և գիտելիքների ամրապնդմանը։ Գիրքն արտացոլում է հայերենի դասավանդման ու լեզվական կրթության զարգացման որոշակի փուլ՝ արժեքավոր պատկերացում տալով տվյալ ժամանակաշրջանի մանկավարժական մոտեցումների, քերականական գիտելիքների մատուցման սկզբունքների և հայոց լեզվի ուսուցման մեթոդների մասին։ Այն օգտակար է հայերենի քերականությամբ հետաքրքրվողների, լեզվաբանների, մանկավարժների և հայագիտական ուսումնասիրություններ կատարողների համար՝ միաժամանակ ունենալով պատմալեզվաբանական ու կրթամշակութային նշանակություն՝ որպես հայերենի ուսուցման ավանդույթը ներկայացնող գրավոր հուշարձան։

Թարմացվել է՝ 2026-11-16
Նոր քերականություն արդի հայերենի․ պատկերազարդ միջին դասընթաց
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Ժամանակակից հայերենի անվանական վերլուծական բառակազմությունը

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի անվանական վերլուծական բառակազմության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով այն լեզվական գործընթացները, որոնց միջոցով երկու կամ ավելի բառային միավորների համադրմամբ ձևավորվում են նոր անվանական նշանակություն ունեցող բառային կամ բառակապակցական միավորներ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ժամանակակից հայերենում անվանական կազմությունների առաջացման հիմնական եղանակները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և իմաստային դրսևորումները։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ բառակազմությունը լեզվի զարգացման ամենաակտիվ ոլորտներից է, և նոր հասկացությունների, առարկաների, երևույթների ու հարաբերությունների անվանումների առաջացումը մշտապես պայմանավորված է հասարակական, գիտական, տեխնիկական և մշակութային փոփոխություններով։ Վերլուծական բառակազմության ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են հայերենի բառապաշարի համալրման ու ընդլայնման այն մեխանիզմները, որոնք տարբերվում են մեկ բառային հիմքի ներսում իրականացվող ածանցական կամ այլ կառուցվածքային գործընթացներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվանական միավորների կառուցվածքին, բաղադրիչների շարահյուսական և իմաստային կապերին, նրանց հարաբերական ինքնուրույնությանը և միասնական անվանական նշանակության ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվում արդեն գոյություն ունեցող բառերն ու արմատները համադրվում՝ նոր իմաստային ամբողջություններ ստեղծելու համար, ինչպես են ձևավորվում նոր անվանումներ և ինչ օրինաչափություններով են դրանք տարածվում ժամանակակից հայերենի բառապաշարում։ Ուսումնասիրության ընթացքում բառակազմական երևույթները կարող են դիտարկվել նաև ձևաբանական, շարահյուսական, բառագիտական և իմաստաբանական տեսանկյուններից, ինչը թույլ է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել անվանական վերլուծական կազմությունների բնույթի մասին։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև ժամանակակից հայերենի կառուցվածքային համակարգի և զարգացման միտումների ուսումնասիրման հնարավորությամբ․ վերլուծական բառակազմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է լեզուն արձագանքում նոր իրողություններին և ինչպես է իր ներքին միջոցներով ստեղծում ու կարգավորում նոր անվանական միավորներ։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի տեսական քերականությամբ, բառագիտությամբ և բառակազմությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և ժամանակակից հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից հայերենի անվանական բառակազմական համակարգի կարևոր հատվածը՝ բացահայտելով դրա կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները և ցույց տալով, թե ինչպիսի օրինաչափություններով է լեզուն ստեղծում նոր անվանական միավորներ։

Թարմացվել է՝ 2026-09-13
Ժամանակակից հայերենի անվանական վերլուծական բառակազմությունը
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Գենդերային հիմնախնդիրը անգլերենում (հայերենի զուգադրությամբ)

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում գենդերի լեզվական արտահայտության և դրա հետ կապված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի հետ զուգադրական համեմատության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով անգլերենում և հայերենում արտահայտվում են սեռային և գենդերային նշանակությունները, ինչպես նաև դրանց դրսևորումները քերականական, բառային, շարահյուսական և իմաստաբանական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձանց անվանմանը, դերանունների կիրառությանը, մասնագիտությունների և սոցիալական դերերի անվանումներին, ինչպես նաև այն բառապաշարին և լեզվական կառուցվածքներին, որոնք կարող են արտացոլել հասարակության մեջ ձևավորված գենդերային պատկերացումները։ Անգլերենի և հայերենի զուգադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները և հասկանալու, թե ինչպես են լեզվական կառուցվածքի առանձնահատկությունները ազդում գենդերային իմաստների արտահայտման վրա։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև լեզվական կարծրատիպերը, գենդերային նշանավորված բառապաշարը, լեզվի փոփոխության միտումները և հասարակական զարգացումների ազդեցությունը գենդերային չեզոք կամ առավել ներառական լեզվական միջոցների տարածման վրա։ Հետազոտությունը կարևոր է լեզվի և հասարակության փոխազդեցության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ գենդերային հարաբերությունների և սոցիալական դերերի մասին պատկերացումները կարող են արտացոլվել ինչպես լեզվի կառուցվածքում, այնպես էլ դրա գործածության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, անգլերենի և հայերենի մասնագետների, թարգմանիչների, գենդերային լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-09-07
Գենդերային հիմնախնդիրը անգլերենում (հայերենի զուգադրությամբ)
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Արդի հայերենի ասացական բայերի իմաստակառուցվածքային վերլուծություն

Աշխատությունը նվիրված է արդի հայերենի ասացական բայերի իմաստակառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել խոսքային հաղորդակցության գործընթացը արտահայտող բայերի իմաստային կազմակերպվածությունը, փոխհարաբերություններն ու գործածության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն բայական միավորները, որոնք տարբեր ձևերով արտահայտում են խոսելու, հաղորդելու, տեղեկացնելու, հարցնելու, պատասխանելու, պատմելու, բացատրելու, պնդելու, հերքելու, խնդրելու և այլ հաղորդակցական գործողություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ բայերի բառային իմաստի կառուցվածքին, իմաստային բաղադրիչներին և այն հատկանիշներին, որոնց միջոցով դրանք տարբերվում կամ մերձենում են միմյանց։ Աշխատության մեջ կարող են առանձնացվել իմաստային խմբեր և ենթախմբեր՝ ըստ խոսքային գործողության բնույթի, հաղորդակցության նպատակի, խոսողի վերաբերմունքի, հասցեատիրոջ առկայության և հաղորդվող բովանդակության առանձնահատկությունների։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բայերի բազմիմաստությանը, իմաստային փոխաբերական ընդլայնումներին, հոմանիշային և հականիշային հարաբերություններին, ինչպես նաև ընդհանուր և տարբերակիչ իմաստային հատկանիշների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ասացական բայերի շարահյուսական կապակցելիության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի լրացումներ, կառույցներ և խոսքային համատեքստեր են բնորոշ դրանց գործածությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խոսողի վերաբերմունքը, հաղորդակցության նպատակը և խոսքային գործողության եղանակը արտահայտող իմաստային նրբերանգներին, որոնք հաճախ պայմանավորում են բայերի ընտրությունը կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում։ Արդի հայերենի փաստական նյութի հիման վրա կատարվող վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ասացական բայերի համակարգային կազմակերպվածությունը և դրանց տեղը հայերենի բայական բառապաշարում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայերենի բառային իմաստաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության և բայական համակարգի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատանքը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն՝ օգտակար լինելով հայերենի բառարանների կազմման, լեզվական ուսուցման, թարգմանության և բնական լեզվի մշակման խնդիրներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, իմաստաբանությամբ և շարահյուսությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայոց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-09-15
Արդի հայերենի ասացական բայերի իմաստակառուցվածքային վերլուծություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Երկանդամ անվանական կառույցների իմաստաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները գրական արաբերենում (կոնտրաստիվ հետազոտության փորձ՝ հայերենի նյութի ընդգրկմամբ)

Աշխատությունը նվիրված է գրական արաբերենի երկանդամ անվանական կառույցների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց իմաստաբանական և շարահյուսական առանձնահատկություններին և հայերենի համապատասխան կառուցվածքների հետ համադրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կոնտրաստիվ մոտեցումը, որի միջոցով բացահայտվում են երկու լեզուների անվանական բառակապակցությունների կառուցվածքային, գործառական և իմաստային ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են երկանդամ անվանական կառույցների բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, դրանց շարահյուսական կազմակերպումը, որոշյալության և անորոշության արտահայտման միջոցները, քերականական կապերը և նախադասության մեջ դրանց կատարած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են նույն կամ մերձավոր իմաստային հարաբերությունները դրսևորվում գրական արաբերենի և հայերենի տարբեր քերականական կառուցվածքներում։ Կոնտրաստիվ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են էական նշանակություն ունենալ արաբերենի ուսուցման, թարգմանության և երկու լեզուների համեմատական քերականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը միաժամանակ անդրադառնում է անվանական կառույցների իմաստային դրսևորումներին՝ բացահայտելով դրանցում առկա պատկանելիության, բնութագրման, սահմանման, հարաբերակցության և այլ իմաստային կապերի արտահայտման եղանակները։ Նյութի վերլուծությունը հիմնված է լեզվական փաստերի համակարգված դիտարկման վրա և նպաստում է գրական արաբերենի շարահյուսական համակարգի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Հայերենի նյութի ներգրավումը հետազոտությանը տալիս է համադրական բնույթ՝ հնարավորություն ընձեռելով ոչ միայն նկարագրել արաբերենի համապատասխան կառույցները, այլև դրանք դիտարկել մեկ այլ լեզվի կառուցվածքային համակարգի համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել արաբերենագիտությամբ, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանությամբ, հայերենագիտությամբ, թարգմանագիտությամբ և օտար լեզուների դասավանդմամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-09-23
Երկանդամ անվանական կառույցների իմաստաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները գրական արաբերենում (կոնտրաստիվ հետազոտության փորձ՝ հայերենի նյութի ընդգրկմամբ)
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Քաղաքավարության լեզվաոճական արտահայջամիջոցները ժամանակակից ֆրանսերենում (հայերենի զուգադրությամբ)

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում քաղաքավարության արտահայտման լեզվական և ոճական միջոցների ուսումնասիրությանը՝ դրանք զուգադրելով հայերենի համապատասխան ձևերի ու հաղորդակցական առանձնահատկությունների հետ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բառային, քերականական, շարահյուսական և ոճական միջոցների վրա, որոնց օգնությամբ հաղորդակցվողները արտահայտում են հարգանք, բարեկրթություն, սոցիալական հեռավորություն, մտերմություն, խնդրանք, շնորհակալություն, ներողություն, համաձայնություն կամ անհամաձայնություն։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական ձևերի համակարգ, այլև որպես հաղորդակցական վարքի կարևոր բաղադրիչ, որի ընտրությունը պայմանավորված է խոսողների փոխհարաբերություններով, տարիքով, սոցիալական դիրքով, հաղորդակցման իրավիճակով և խոսքային նպատակի բնույթով։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի դիմելաձևերը, անձնական դերանունների ընտրությունը, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական հաղորդակցության տարբերությունները, ինչպես նաև համապատասխան բառապաշարային ու քերականական կառուցվածքների գործածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆրանսերենում «tu» և «vous» դիմելաձևերի հաղորդակցական նշանակությանը, դրանց ընտրության պայմաններին և խոսակիցների միջև սոցիալական հարաբերությունների արտահայտման գործառույթին։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել «դու» և «Դուք» ձևերի կիրառության ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե երկու լեզուներում ինչպես են արտահայտվում պաշտոնականությունը, մտերմությունը և հարգալից վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են խնդրանքների, առաջարկությունների, հրավերների, խորհուրդների և պահանջների մեղմացման լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով խոսողը կարող է նվազեցնել արտահայտության ուղղակիությունը և պահպանել հաղորդակցական քաղաքավարությունը։ Կարևորվում է պայմանական եղանակի, հարցական կառուցվածքների, եղանակավորող բառերի, քաղաքավարական բանաձևերի և անուղղակի խոսքային գործողությունների կիրառությունը։ Առանձին վերլուծության են ենթարկվում ողջույնի, հրաժեշտի, շնորհակալության, ներողության, շնորհավորանքի և բարեմաղթանքի կայուն արտահայտությունները՝ որպես առօրյա հաղորդակցության մեջ քաղաքավարության մշակութային նորմերն արտացոլող լեզվական միավորներ։ Լեզվաոճական տեսանկյունից դիտարկվում է նույն հաղորդակցական նպատակի արտահայտման տարբեր ձևերի ընտրությունը՝ պաշտոնական, չեզոք և խոսակցական միջավայրերում։ Զուգադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն դեպքերը, երբ երկու լեզուներում ձևով նման արտահայտությունները կարող են ունենալ տարբեր գործածական պայմաններ կամ հաղորդակցական երանգներ։ Հատուկ նշանակություն է տրվում լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությանը, քանի որ քաղաքավարության նորմերը ձևավորվում են ոչ միայն քերականական համակարգի, այլև հասարակության մեջ ընդունված վարքականոնների, արժեքների և հաղորդակցական ավանդույթների ազդեցությամբ։ Ֆրանսիական և հայկական լեզվամշակութային միջավայրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե նույն իրավիճակում ինչպիսի լեզվական ռազմավարություններ են նախընտրում տարբեր լեզուների կրողները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խոսքային քաղաքավարության խախտման հնարավոր դեպքերին, երբ ոչ ճիշտ ընտրված դիմելաձևը, չափազանց ուղղակի արտահայտությունը կամ տվյալ իրավիճակին անհամապատասխան ոճը կարող են հաղորդակցական թյուրըմբռնման պատճառ դառնալ։ Նման տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր կիրառական նշանակություն ունի օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ լեզվի քերականական ու բառապաշարային իմացությունը միշտ չէ, որ բավարար է տվյալ մշակույթին համապատասխան հաղորդակցություն ապահովելու համար։ Ֆրանսերեն սովորողների համար քաղաքավարության ձևերի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է հաղորդակցական և միջմշակութային կարողությունների զարգացմանը, իսկ թարգմանության ընթացքում զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն իմաստային, այլև գործաբանական առումով համարժեք տարբերակներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի և հայերենի լեզվաբանության, ոճագիտության, գործաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության, թարգմանագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, թարգմանիչների և ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-09-18
Քաղաքավարության լեզվաոճական արտահայջամիջոցները ժամանակակից ֆրանսերենում (հայերենի զուգադրությամբ)
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենի, ռուսերենի և անգլերենի գունանիշ բաղադրիչներով դարձվածքների զուգադրական ուսումնասիրություն

Աշխատությունը նվիրված է երեք լեզուներում գույն նշանակող բաղադրիչներ պարունակող դարձվածային միավորների համեմատական-զուգադրական քննությանը՝ դրանց իմաստային, կառուցվածքային, գործառական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածքներն են, որոնց կազմում գունանունը հանդես է գալիս ոչ միայն իր ուղղակի նշանակությամբ, այլև ձեռք է բերում փոխաբերական, խորհրդանշական, գնահատողական կամ հուզարտահայտչական բովանդակություն։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր լեզուներում միևնույն գույնը ինչպիսի իմաստային կապեր կարող է ձևավորել մարդու բնավորության, հույզերի, հասարակական հարաբերությունների, հաջողության, վտանգի, մաքրության, տխրության և մշակութային այլ պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դարձվածային համարժեքության խնդրին՝ տարբերակելով այն դեպքերը, երբ երեք լեզուներում գոյություն ունեն կառուցվածքով և իմաստով մոտ միավորներ, երբ նույն գաղափարն արտահայտվում է տարբեր գունային բաղադրիչներով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ որևէ դարձվածք տվյալ լեզվամշակութային համակարգին հատուկ երևույթ է և մյուս լեզուներում չունի անմիջական համարժեք։ Քննվում են հիմնական գունանունների մասնակցությամբ կազմված դարձվածքների իմաստային խմբերը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական զարգացումը և խոսքում կիրառության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է դարձվածքների ազգային-մշակութային պայմանավորվածությունը, քանի որ գույների խորհրդանշական ընկալումը ձևավորվում է պատմական փորձի, ավանդույթների, գրականության, կրոնական պատկերացումների և առօրյա մշակույթի ազդեցությամբ։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համընդհանուր լեզվամտածողական օրինաչափություններ, այնպես էլ հայերենին, ռուսերենին և անգլերենին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դարձվածքների կառուցվածքային քննությունը՝ ըստ բաղադրիչների հարաբերության, քերականական կառուցվածքի և խոսքիմասային պատկանելության։ Առանձին նշանակություն ունի թարգմանական համարժեքության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառացիորեն փոխանցված գունային բաղադրիչը միշտ չէ, որ պահպանում է սկզբնաղբյուր դարձվածքի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Այդ պատճառով համեմատական քննությունը կարող է նպաստել համարժեք թարգմանական տարբերակների ընտրության և լեզվամշակութային տարբերությունների ճիշտ մեկնաբանման սկզբունքների մշակմանը։ Աշխատությունը կարևոր է դարձվածաբանության, իմաստաբանության և լեզվամշակութաբանության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գույների մասին պատկերացումները լեզվի մեջ վերածվում կայուն արտահայտությունների և արտացոլում տարբեր լեզվակիր հանրությունների մշակութային փորձը։

Թարմացվել է՝ 2026-09-18
Հայերենի, ռուսերենի և անգլերենի գունանիշ բաղադրիչներով դարձվածքների զուգադրական ուսումնասիրություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենի բառաքննական եվ ստուգաբանական ուսումնասիրությունների խնդիրները լեզվի պատմության համատեքստում

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարի պատմական զարգացման, բառերի ծագման, կառուցվածքային փոփոխությունների և իմաստային վերափոխումների ուսումնասիրության տեսական ու մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բառաքննական և ստուգաբանական վերլուծությունների դերն է լեզվի պատմական ընթացքը վերականգնելու, բառային հնագույն շերտերը տարբերակելու և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած լեզվական փոփոխությունները բացահայտելու գործում։ Քննվում են բառերի նախնական ձևերի և նշանակությունների որոշման սկզբունքները, հնչյունական համապատասխանությունների բացահայտումը, ձևաբանական կառուցվածքի պատմական մեկնաբանությունը և իմաստային զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնիկ բառապաշարի, հնդեվրոպական ժառանգության, փոխառությունների և պատմական տարբեր փուլերում ձևավորված բառային շերտերի տարբերակման խնդիրներին։ Ստուգաբանական քննությունը դիտարկվում է համեմատական-պատմական լեզվաբանության համատեքստում՝ հայերենի տվյալները համադրելով ցեղակից լեզուների նյութի հետ և հաշվի առնելով կանոնավոր հնչյունական փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրաբարի, միջին հայերենի, աշխարհաբարի և բարբառային նյութի փոխադարձ համադրումը, քանի որ լեզվի տարբեր ժամանակագրական ու տարածքային ձևերը կարող են պահպանել բառերի պատմության համար արժեքավոր հնագույն հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև փոխառությունների աղբյուրների և ժամանակագրության որոշման դժվարությունները, լեզվական շփումների հետևանքով բառերի հնչյունական ու իմաստային հարմարեցման երևույթները և դրանց նշանակությունը հայերենի պատմական բառապաշարի ձևավորման համար։ Անդրադարձ է կատարվում ժողովրդական ստուգաբանության, արտաքին նմանության վրա հիմնված պատահական զուգադրումների և գիտական ստուգաբանության տարբերակման անհրաժեշտությանը՝ կարևորելով պատմական հնչյունաբանության, ձևաբանության, իմաստաբանության և աղբյուրագիտական տվյալների համատեղ կիրառումը։ Բառաքննական ուսումնասիրությունների շրջանակում կարևորվում են հին գրավոր հուշարձանների ընթերցումները, բառաձևերի տարբերակները, ձեռագրական վկայությունները և բառերի կիրառության պատմական համատեքստը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց լեզվի պատմության, պատմահամեմատական լեզվաբանության, բառագիտության և ստուգաբանության մոտեցումները՝ բառապաշարի զարգացումը ներկայացնելով որպես լեզվի ներքին օրինաչափությունների, պատմական փոփոխությունների և միջլեզվական շփումների փոխկապակցված գործընթաց։

Թարմացվել է՝ 2026-09-22
Հայերենի բառաքննական եվ ստուգաբանական ուսումնասիրությունների խնդիրները լեզվի պատմության համատեքստում
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Բայի սեռի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստային յուրահատկությունները ժամանակակից թուրքերենում (հայերենի զուգադրությամբ)

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենում բայի սեռի քերականական համակարգի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստային առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համապատասխան կառուցվածքների հետ զուգադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գործողության և դրա մասնակիցների միջև քերականական հարաբերությունների արտահայտման միջոցներն են, ինչպես նաև այն լեզվական մեխանիզմները, որոնց օգնությամբ տարբերակվում են ներգործական, կրավորական, անդրադարձ և փոխադարձ հարաբերություններ արտահայտող բայական կառույցները։ Ձևաբանական մակարդակում քննվում են բայահիմքին միացող համապատասխան քերականական ցուցիչների գործառույթները, դրանց համակցելիությունը և բայի կառուցվածքի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Շարահյուսական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ենթակայի, խնդրի և գործողության այլ մասնակիցների դերերի փոփոխությունները՝ պարզելու համար, թե բայի սեռային ձևափոխություններն ինչպես են վերակազմավորում նախադասության անդամների միջև հարաբերությունները։ Իմաստաբանական վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գործողության կատարողի, կրողի, շահառուի և այլ իմաստային դերերի արտահայտմանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն ձևաբանական կառուցվածքը համատեքստից կախված կարող է ձեռք բերել տարբեր գործառական նշանակություններ։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների միջև ինչպես կառուցվածքային ընդհանրությունները, այնպես էլ էական տարբերությունները՝ հատկապես բայական սեռի քերականականացման եղանակների և շարահյուսական դրսևորումների առումով։ Կարևորվում են այն դեպքերը, երբ մի լեզվում ձևաբանական միջոցներով արտահայտվող հարաբերությունը մյուսում կարող է փոխանցվել շարահյուսական, բառային կամ համակցված միջոցներով։ Նման համեմատությունը նպաստում է նաև թուրքերենից հայերեն և հակառակ ուղղությամբ թարգմանության ընթացքում առաջացող քերականական համապատասխանությունների ավելի հստակ ընկալմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ժամանակակից գրավոր և խոսակցական լեզվից ընտրված օրինակների դասակարգում՝ ըստ կառուցվածքի, իմաստի և հաղորդակցական գործառույթի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները համակարգված կերպով բացահայտելու նպատակով։

Թարմացվել է՝ 2026-09-25
Բայի սեռի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստային յուրահատկությունները ժամանակակից թուրքերենում (հայերենի զուգադրությամբ)
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Անգլերենի և հայերենի «տարիք» իմաստային դաշտի լեզվաճանաչողական վերլուծություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի և հայերենի «տարիք» իմաստային դաշտի լեզվաճանաչողական և զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարիք հասկացության լեզվական արտահայտման և ընկալման առանձնահատկությունները երկու լեզուներում։ Քննության են առնվում տվյալ իմաստային դաշտը կազմող բառային միավորները, դրանց իմաստային կապերը, գործածության առանձնահատկությունները և համապատասխան հասկացությունների ներքին կառուցվածքը։ Վերլուծվում են մարդու կյանքի տարբեր տարիքային փուլերն արտահայտող բառերն ու բառակապակցությունները, տարիքային հատկանիշների անվանումները, ինչպես նաև տարիքի հետ կապված գնահատողական և փոխաբերական նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի և մտածողության փոխհարաբերությանը՝ պարզելու, թե ինչպես են անգլերենն ու հայերենը լեզվական միջոցներով դասակարգում և ներկայացնում մարդու տարիքային զարգացման փուլերը։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են երկու լեզուների իմաստային համակարգերում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, բառային միավորների իմաստային սահմանները և դրանց մշակութային պայմանավորվածությունը։ Դիտարկվում է նաև համատեքստի դերը տարիքային իմաստների ձևավորման և մեկնաբանման գործընթացում։ Քննարկվում են դարձվածային, փոխաբերական և գնահատողական արտահայտությունները, որոնց միջոցով տարիքը կարող է կապվել մարդու ֆիզիկական, հոգեբանական կամ սոցիալական հատկանիշների հետ։ Կարևորվում է ազգային լեզվամտածողության և մշակութային պատկերացումների ազդեցությունը տվյալ հասկացության լեզվական ներկայացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անգլերենի և հայերենի բառաիմաստային համակարգերի առավել խորքային նկարագրությանը և օգտակար լինել ճանաչողական լեզվաբանության, իմաստաբանության, զուգադրական լեզվաբանության, բառագիտության և թարգմանաբանության ոլորտներում իրականացվող հետազոտությունների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-10-01
Անգլերենի և հայերենի «տարիք» իմաստային դաշտի լեզվաճանաչողական վերլուծություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Արդի հայերենի խոսակցական լեզվի բառապաշարը

Լեզվաբանական, բառագիտական և հանրալեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդի հայերենի խոսակցական լեզվի բառապաշարի կազմի, կառուցվածքի, զարգացման միտումների և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խոսակցական բառապաշարի ձևավորման աղբյուրները, գրական լեզվի հետ ունեցած փոխհարաբերությունները և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում բառային միավորների կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսակցական բառերին ու արտահայտություններին, դրանց իմաստային երանգներին, հուզարտահայտչական նշանակությանը և հաղորդակցական գործառույթներին։ Վերլուծվում են խոսակցական բառապաշարի տարբեր շերտերը, այդ թվում՝ ժողովրդախոսակցական բառերը, բարբառային տարրերը, փոխառությունները, նորաբանությունները և ժարգոնային միավորները։ Քննարկվում են բառիմաստային փոփոխությունները, բառերի իմաստների ընդլայնման ու նեղացման գործընթացները, ինչպես նաև խոսակցական միջավայրում նոր բառերի և արտահայտությունների առաջացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարիքային, սոցիալական, մասնագիտական և տարածքային գործոնների ազդեցությունները խոսակցական բառապաշարի ընտրության ու գործածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանավոր խոսքի ինքնաբուխ բնույթին, խոսքային իրավիճակի նշանակությանը և բառային միավորների գործաբանական առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է խոսակցական և գրական լեզվական տարբերակների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ ժամանակակից հայերենի բառապաշարային փոփոխությունների և լեզվական զարգացման միտումների բացահայտման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել կենդանի խոսքի օրինակների, բանավոր հաղորդակցության նյութերի, բառարանների և ժամանակակից լեզվական կիրառությունների համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հայերենի խոսակցական բառապաշարի համակարգված նկարագրությանը, բառարանագրական աշխատանքների կատարելագործմանը և ժամանակակից լեզվական գործընթացների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի բառագիտության, ոճագիտության, հանրալեզվաբանության, բառարանագրության և խոսույթի վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-10-10
Արդի հայերենի խոսակցական լեզվի բառապաշարը
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Ժամանականիշ բառերը հայերենի բարբառներում

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառներում ժամանակ արտահայտող բառերի ուսումնասիրությանը, դրանց իմաստային, կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են ժամանակի լեզվական արտահայտման միջոցները, ժամանակային հարաբերությունների ընկալման և անվանման յուրահատկությունները, ինչպես նաև բարբառային բառապաշարում ժամանականիշ միավորների ձևավորման ու զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրվա տարբեր հատվածները, տարվա եղանակները, ժամանակային հաջորդականությունը, տևողությունը, հաճախականությունը և ժամանակի այլ բնութագրեր արտահայտող բառերին ու արտահայտություններին։ Ուսումնասիրվում են հայերենի տարբեր բարբառներում հանդիպող ժամանականիշ բառերի բառիմաստային խմբերը, դրանց հնչյունական և բառակազմական տարբերակները, տարածքային գործածությունը և գրական հայերենի համապատասխան միավորների հետ ունեցած առնչությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակ արտահայտող բառերի պատմական զարգացմանը, հնագույն լեզվական շերտերի պահպանմանը, իմաստափոխության երևույթներին և բարբառների փոխազդեցության հետևանքով առաջացած տարբերություններին։ Կարևորվում են ժողովրդական խոսքի, բանահյուսական նյութերի, բարբառագիտական բառարանների և կենդանի խոսքի տվյալների նշանակությունը լեզվական միավորների համեմատական ուսումնասիրության համար։ Դիտարկվում են նաև ժամանակի ընկալման ժողովրդական պատկերացումները, ավանդական կենցաղի, գյուղատնտեսական աշխատանքների և օրացուցային սովորույթների ազդեցությունը համապատասխան բառապաշարի ձևավորման վրա։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բարբառային բառապաշարի համակարգման, լեզվի պատմական զարգացման ուսումնասիրության և բարբառային լեզվամշակութային ժառանգության պահպանման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բարբառագետների, բառագետների, հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, բանագետների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-10-14
Ժամանականիշ բառերը հայերենի բարբառներում
Օնլայն

Մանկավարժություն

Հաղորդակցական քերականության սկզբունքների կիրառումը մասնագիտական անգլերենի դասընթացում

Աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական անգլերենի ուսուցման գործընթացում հաղորդակցական քերականության սկզբունքների կիրառման տեսական և մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են օտար լեզվի դասավանդման հաղորդակցական մոտեցման հիմնական դրույթները, քերականական գիտելիքների և գործնական հաղորդակցական կարողությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական կառույցների ուսուցման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական կանոնների յուրացման և դրանց իրական հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառման միջև կապի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են մասնագիտական հաղորդակցության համար անհրաժեշտ քերականական կառույցները, դրանց իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մասնագիտական տեքստերում և խոսքային իրավիճակներում կիրառման օրինաչափությունները։ Դիտարկվում են մասնագիտական բառապաշարի և քերականության համակցված ուսուցման մեթոդները, հաղորդակցական առաջադրանքների մշակման սկզբունքները և սովորողների լեզվական հմտությունների զարգացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են երկխոսությունների, դերային խաղերի, մասնագիտական քննարկումների, իրավիճակային վարժությունների և գործնական հաղորդակցական առաջադրանքների կիրառումը քերականական գիտելիքների ամրապնդման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել մասնագիտական անգլերենի դասընթացների կազմակերպման մեթոդական մոդելներ, ուսումնական նյութերի ընտրության չափանիշներ և քերականական կառույցների գործառական ուսուցման օրինակներ։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների հաղորդակցական պահանջմունքների վերլուծությանը, մասնագիտական գործունեության առանձնահատկությունների հաշվառմանը և ուսուցման բովանդակության համապատասխանեցմանը կոնկրետ մասնագիտական ոլորտներին։ Առանձնացվում են քերականական ճշգրտության, խոսքի սահունության, մասնագիտական հաղորդակցության արդյունավետության և լեզվական ինքնուրույնության զարգացման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև ուսուցման արդյունքների գնահատման մեթոդները, սովորողների ակտիվ մասնակցությունը դասապրոցեսին և հաղորդակցական կարողությունների աստիճանական ձևավորումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, մասնագիտական լեզվական կրթության, կիրառական լեզվաբանության և հաղորդակցական ուսուցման տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասախոսների, օտար լեզուների ուսուցիչների, լեզվաբանների, կրթության հետազոտողների, մեթոդիստների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-10-15
Հաղորդակցական քերականության սկզբունքների կիրառումը մասնագիտական անգլերենի դասընթացում
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Նոր դասագիրք հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության

Այս հրատարակությունը հայոց լեզվի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված քերականական դասագիրք է, որի վերնագիրը հստակորեն ընդգծում է հայերենի երկու կարևոր լեզվական ձևերի՝ գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ներկայացումը։ Այն պատկանում է հայերեն լեզվաբանական և ուսումնական գրականության այն շրջանակին, որը նպատակ է ունեցել սովորողներին ծանոթացնել լեզվի կառուցվածքին, քերականական կանոններին և գրավոր խոսքի կազմակերպման սկզբունքներին։ Գրաբարը հայերենի պատմական գրական լեզուն է, որի հիման վրա ստեղծվել է հայ մատենագրության մեծ մասը։ Այն երկար ժամանակ օգտագործվել է կրոնական, պատմագիտական, փիլիսոփայական, իրավական և այլ բնույթի գրավոր աշխատություններում՝ պահպանելով իր նշանակությունը նաև այն ժամանակաշրջաններում, երբ կենդանի խոսքում զարգանում էին հայերենի նոր ձևերը։ Գրաբարի ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ հին գրականությունը, պատմական աղբյուրները և եկեղեցական տեքստերը հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայերենի պատմական քերականական համակարգին, հոլովման ու խոնարհման ձևերին, բառապաշարին և գրավոր խոսքի ավանդական կանոններին։ Աշխարհաբարը, իր հերթին, հայերենի նոր գրական ձևերի ընդհանուր անվանումն է, որոնք զարգացել են կենդանի խոսակցական լեզվի հիմքի վրա և ժամանակի ընթացքում դարձել կրթության, գրականության, մամուլի ու հասարակական հաղորդակցության կարևոր միջոցներ։ Տասնիններորդ դարում աշխարհաբարի զարգացումն ու տարածումը հայ կրթական և գրական կյանքի կարևոր գործընթացներից էին։ Այդ ժամանակաշրջանում մեծացել էր մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու, լեզուն ավելի համակարգված ուսումնասիրելու և քերականական գիտելիքները սովորողների համար հասանելի դարձնելու անհրաժեշտությունը։ Գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն էր տալիս համեմատելու հայերենի պատմական և ժամանակակից ձևերը՝ հասկանալու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Նման համեմատությունը կարող էր օգնել սովորողներին տարբերակելու լեզվական հին և նոր ձևերը, ճանաչելու գրաբարյան տեքստերի առանձնահատկությունները և զարգացնելու աշխարհաբարով ճիշտ գրելու ու արտահայտվելու հմտությունները։ Վերնագրում «նոր դասագիրք» բնորոշման առկայությունը ցույց է տալիս, որ աշխատությունը նախատեսված է ուսումնական նպատակների համար և ներկայացվել է որպես քերականության ուսումնասիրման դասագիրք։ Այդպիսի գրքերը սովորաբար ձգտում են լեզվական նյութը կազմակերպել որոշակի հաջորդականությամբ՝ կանոնների, բացատրությունների և հնարավոր վարժությունների միջոցով։ Քերականական դասագրքերում կարող են քննարկվել խոսքի մասերը, գոյականի և դերանվան ձևերը, բայի խոնարհումը, հոլովական հարաբերությունները, նախադասության կառուցվածքը, բառերի կապակցման եղանակները և ուղղագրական կանոնները։ Գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ընդգրկումը կարող էր նաև ենթադրել լեզվական ձևերի համեմատություն՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են պատմականորեն փոխվել բառաձևերը և քերականական կառուցվածքները։ Այնուամենայնիվ, նշված թեմաները բնորոշ են նման դասագրքերի ընդհանուր ուղղվածությանը և չեն կարող համարվել այս կոնկրետ հրատարակության հաստատված բովանդակությունը՝ առանց գրքի տեքստը ուսումնասիրելու։ Միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ որոշել, թե դասագիրքը որքան մանրամասն է ներկայացնում յուրաքանչյուր լեզվական ձևը, արդյոք պարունակում է համեմատական աղյուսակներ, օրինակներ կամ վարժություններ, և ինչ ուսումնական մեթոդ է կիրառվում։ Այս հրատարակության նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև հայերենի դասավանդման պատմության համատեքստում։ Տասնիններորդ դարի հայ կրթական միջավայրում դասագրքերի ստեղծումն ու հրատարակումը նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը, գրագիտության տարածմանը և ուսուցման համար անհրաժեշտ նյութերի հասանելիությանը։ Քերականական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել լեզվի կանոնների բացատրման և գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացման գործում։ Գրաբարի ուսուցումը պահպանում էր կապը հայ հին գրական և հոգևոր ժառանգության հետ, իսկ աշխարհաբարի ուսուցումը նպաստում էր ժամանակակից հաղորդակցության և կրթության պահանջներին համապատասխան լեզվական հմտությունների ձևավորմանը։ Այս երկու ուղղությունների համադրությունը հատկապես նշանակալի էր այն ժամանակաշրջանում, երբ հայերեն գրական լեզվի զարգացումը, կրթական բարեփոխումները և տպագրության ընդլայնումը սերտորեն կապված էին ազգային մշակութային կյանքի վերելքի հետ։ Կոստանդնուպոլիսը հայ գրքի հրատարակության և կրթական մտքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ տպագրված դասագրքերն ու լեզվաբանական աշխատությունները տարածվում էին հայ կրթական միջավայրում և նպաստում մայրենի լեզվի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հետևաբար, այս գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի պատմությամբ, հայերենի քերականության զարգացման ընթացքով, գրաբարի և աշխարհաբարի հարաբերություններով, ինչպես նաև տասնիններորդ դարի հայ կրթական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է օգտագործվել նաև պատմական քերականական դասագրքերի համեմատական ուսումնասիրության, լեզվական տերմինաբանության զարգացման և հայերեն ուսումնական գրականության պատմության հետազոտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարելի է բնութագրել որպես հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության ուսուցմանն ուղղված դասագիրք, որն արտացոլում է լեզվական գիտելիքը համակարգելու և տարբեր լեզվական ձևերի ուսումնասիրությունը կրթական գործընթացում միավորելու ձգտումը։ Դրա իրական կառուցվածքը, կիրառված քերականական մոտեցումները, օրինակների բնույթը և լեզվական կանոնների ներկայացման եղանակները հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հրատարակության բնագիրը։

Թարմացվել է՝ 2026-10-24
Նոր դասագիրք հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Համառոտ նոր քերականություն

1892 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Միհրան Փափազյանի տպարանում հրատարակված այս՝ 78 էջից բաղկացած աշխատությունն ըստ վերնագրի քերականական ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի լեզվական կանոնները ներկայացնել համառոտ և համակարգված ձևով։ Քերականական նման ձեռնարկները XIX դարի կրթական միջավայրում կարևոր նշանակություն ունեին՝ օգնելով սովորողներին հասկանալ լեզվի կառուցվածքը, բառերի կազմությունը, դրանց փոփոխության օրինաչափությունները և նախադասության կառուցման սկզբունքները։ «Նոր քերականություն» ձևակերպումը կարող է մատնանշել քերականական նյութի նորացված շարադրանք կամ տվյալ ժամանակաշրջանում կիրառվող ուսուցման մոտեցում, սակայն միայն վերնագրից հնարավոր չէ որոշել, թե հատկապես որ լեզվի քերականությանն է նվիրված գիրքը։ Հրատարակության վերնագրում լեզուն հստակ նշված չէ, ուստի այն առանց բնագրի ուսումնասիրության միանշանակ հայերենի քերականության դասագիրք համարելը ճիշտ չի լինի։ Կոստանդնուպոլիսը XIX դարում հայալեզու տպագրության, կրթական գործունեության և մտավոր կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Քաղաքում հրատարակվում էին դպրոցական դասագրքեր, լեզվական ձեռնարկներ և այլ ուսումնական նյութեր, որոնք նպաստում էին գրագիտության տարածմանը և լեզվական գիտելիքների համակարգմանը։ Գրքի համեմատաբար փոքր ծավալը թույլ է տալիս ենթադրել, որ այն նախատեսված է եղել հիմնական քերականական գիտելիքների ամփոփ ներկայացման համար, թեև դրա նպատակային լսարանը և կիրառման ոլորտը վերջնականապես պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բովանդակությունը։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի վերջի լեզվական ուսումնական գրականության և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Թարմացվել է՝ 2026-11-02
Համառոտ նոր քերականություն
Օնլայն

Ֆրանսերեն

Գործնական քերականություն ֆրանսերեն լեզվի՝ Անի ոճով

Այս ուսումնական ձեռնարկը նվիրված է ֆրանսերենի քերականության գործնական ուսուցմանը և նախատեսված է լեզուն սովորողների համար՝ որպես քերականական գիտելիքների ձեռքբերման ու ամրապնդման օժանդակ միջոց։ Այն նպատակ ունի ներկայացնել ֆրանսերեն լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, օգնել հասկանալու բառերի ձևափոխության, խոսքի մասերի գործածության և նախադասությունների կազմության հիմնական սկզբունքները։ Գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է քերականական կանոնների կիրառական յուրացում՝ լեզուն ավելի ճիշտ հասկանալու, կարդալու և գրավոր արտահայտվելու հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել օտար լեզուների դասավանդման ավանդույթների ձևավորման գործում՝ սովորողներին հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ուսումնասիրել լեզվի կանոնները և կիրառել դրանք ուսումնական գործընթացում։ Գիրքը նշանակալի է նաև հայալեզու ֆրանսերենի ուսուցման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործածվող լեզվական ձեռնարկների տեսակը։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի ուսուցիչներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ հետաքրքրվողներին և հին հայկական ուսումնական գրականության հետազոտողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-10-25
Գործնական քերականություն ֆրանսերեն լեզվի՝ Անի ոճով
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Գործնական քերականություն հայերեն լեզվի, հատոր 1

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանը և նախատեսված է լեզվի կանոնները համակարգված կերպով յուրացնելու ու գործնականում կիրառելու համար։ Այն ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքի ուսումնասիրման կարևոր սկզբունքները՝ նպաստելով լեզվական ձևերի, բառերի քերականական հատկանիշների և նախադասության կազմության վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորմանը։ Գործնական քերականության այս հատորը պատկանում է հայոց լեզվի ուսուցման և լեզվաբանական գիտելիքների տարածման պատմական ավանդույթին, երբ քերականական ձեռնարկները կարևոր նշանակություն ունեին դպրոցական կրթության, ինքնուսուցման և գրագետ հայերեն խոսքի զարգացման համար։ Նման աշխատությունները նպաստել են լեզվի կանոնների դասակարգմանը, քերականական հասկացությունների բացատրությանը և հայերենի ուսուցման մեթոդների կատարելագործմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես լեզվի ուսումնասիրման ուսումնական նյութ, այլև որպես հայերեն քերականական մտքի և 19-րդ դարի կրթական մշակույթի պատմության աղբյուր։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչներին, բանասերներին, լեզվաբաններին, մանկավարժության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին հայկական դասագրքերի ուսումնասիրողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-10-25
Գործնական քերականություն հայերեն լեզվի, հատոր 1
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Արևելահայերենի ընդհանուր տեսություն

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի՝ հայոց լեզվի արևելյան գրական տարբերակի ընդհանուր տեսությանը և դրա լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արևելահայերենի կառուցվածքի, գործածության և գրավոր խոսքի ձևավորման հետ կապված հարցեր՝ նպատակ ունենալով համակարգված պատկերացում տալ լեզվի հիմնական հատկանիշների մասին։ Արևելահայերենը զարգացել է հայերենի պատմական ու տարածքային տարբերակների հիման վրա և ժամանակի ընթացքում ձևավորվել որպես գրական լեզվի ինքնուրույն տարբերակ՝ իր հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկություններով։ Այսպիսի լեզվաբանական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել գրական լեզվի կանոնների բացատրման, լեզվական երևույթների դասակարգման և լեզվի ուսուցման տեսական հիմքերի ձևավորման գործում։ Լեզվի ընդհանուր տեսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու բառերի կազմությանը, քերականական ձևերին, նախադասության կառուցվածքին, բառապաշարի զարգացմանը և գրավոր խոսքի առանձնահատկություններին՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայերենի արևելյան գրական տարբերակի զարգացման պատմության տեսանկյունից, քանի որ նման ուսումնասիրությունները նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը և գրական լեզվի գիտակցված գործածության տարածմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, քերականությամբ և լեզվաբանական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, բանասերների և հետազոտողների համար։ Հրատարակությունը ներկայացնում է տասնիններորդ դարի հայ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների կարևոր ուղղություններից մեկը և հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արևելահայերենի տեսական նկարագրության ու լեզվական կրթության զարգացման պատմական ընթացքը։

Թարմացվել է՝ 2026-10-27
Արևելահայերենի ընդհանուր տեսություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայերենի և վրացերենի ինքնուսույց

Գիրքը նախատեսված է հայերեն և վրացերեն լեզուների ինքնուրույն ուսումնասիրման համար՝ ընթերցողին տրամադրելով երկու լեզուների հիմնական տարրերին ծանոթանալու հնարավորություն։ Նմանատիպ ինքնուսույցները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական գիտելիքների տարածման գործում՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուներով խոսող համայնքները սերտորեն փոխգործակցել են առօրյա կյանքում, առևտրում, կրթության և հասարակական գործունեության ընթացքում։ Հայերենի և վրացերենի համատեղ ուսուցումը կարող էր նպաստել հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, հարևան ժողովուրդների լեզուների ճանաչմանը և միջմշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Ինքնուսուցման ձեռնարկների կառուցվածքը սովորաբար հիմնվում է այբուբենի, արտասանության, բառապաշարի, քերականական հիմնական կանոնների և առօրյա հաղորդակցության համար անհրաժեշտ արտահայտությունների աստիճանական յուրացման վրա։ Այսպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողին ինքնուրույն կազմակերպելու ուսուցման ընթացքը՝ առանց դասընթացի մշտական ղեկավարության, և կիրառելու ձեռք բերած գիտելիքները գործնական իրավիճակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ-վրացական լեզվական ու մշակութային հարաբերությունների և Կովկասում լեզուների ուսուցման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայերենով և վրացերենով հետաքրքրվող ընթերցողներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-10-28
Հայերենի և վրացերենի ինքնուսույց
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Դպրություն կամ հայերենի նոր քերականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի քերականության ուսուցմանը և նախատեսված է լեզվի կառուցվածքն ու գործածության կանոնները համակարգված ձևով ներկայացնելու համար։ Քերականական ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայերենի ուսուցման, գրավոր խոսքի մշակման և լեզվական գիտելիքների տարածման գործում։ Դրանք սովորաբար անդրադառնում են լեզվի հնչյունական, բառային և ձևաբանական առանձնահատկություններին, բառերի փոփոխության ձևերին, խոսքի մասերին և նախադասության կառուցման սկզբունքներին։ Նման աշխատությունների նպատակը սովորողին հայերենով ճիշտ կարդալու, գրելու և արտահայտվելու համար անհրաժեշտ գիտելիքներ տրամադրելն է, ինչպես նաև լեզվական կանոնների գործնական կիրառությունը զարգացնելը։ «Նոր քերականություն» ձևակերպումը ցույց է տալիս, որ գիրքը ներկայացվել է որպես քերականական գիտելիքների ուսուցման որոշակի համակարգ կամ ժամանակի կրթական պահանջներին համապատասխան ձեռնարկ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ լեզվաբանական մտքի պատմության, հայերենի դասավանդման մեթոդների և տասնիններորդ դարի կրթական գրականության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև պատմական քերականությունների համեմատական քննության, հայերենի ուսուցման ավանդույթների և հայերեն լեզվաբանական տերմինաբանության ձևավորման հետազոտության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-02
Դպրություն կամ հայերենի նոր քերականություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Արդի աշխարհաբարի գործնական քերականություն

Աշխատությունը նվիրված է արդի աշխարհաբարի քերականական կառուցվածքի գործնական ուսումնասիրությանը և հայերենի կանոնների համակարգված ուսուցմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու աշխարհաբարի լեզվական առանձնահատկություններին, խոսքի կառուցման սկզբունքներին և քերականական ձևերի ճիշտ կիրառությանը։ Գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է լեզվական կանոնների ներկայացում՝ դրանց կիրառությունը պարզաբանելու և լեզվական հմտություններ զարգացնելու նպատակով։ Քերականական ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բառերի ձևափոխությունը, խոսքի մասերը, նախադասության կառուցվածքը, բառերի միջև քերականական կապերը և գրավոր ու բանավոր խոսքի ճիշտ կազմության սկզբունքները։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել աշխարհաբարի ուսուցման և գրական լեզվի կանոնակարգման գործընթացում՝ նպաստելով լեզվական գիտելիքների տարածմանը և հայերենով գրագետ հաղորդակցվելու հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է XIX դարի վերջի հայ լեզվաբանական մտքի, արևմտահայերենի քերականական նկարագրության և հայերեն ուսումնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է ժամանակաշրջանի կրթական միջավայրում մայրենի լեզվի ուսուցմանն ու գործնական կիրառությանը տրված կարևորությունը։

Թարմացվել է՝ 2026-10-30
Արդի աշխարհաբարի գործնական քերականություն
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայոց լեզվի գործնական քերականության բանալի

Այս ուսումնական աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվի գործնական քերականության սկզբունքների ներկայացմանն ու լեզվական գիտելիքների կիրառական յուրացմանը։ Այն նախատեսված է հայերենի քերականական կառուցվածքը հասկանալու, լեզվական ձևերը տարբերակելու և գրավոր ու բանավոր խոսքում դրանք ճիշտ կիրառելու համար։ Գործնական քերականությունը կարևոր նշանակություն ունի լեզվի ուսուցման գործընթացում, քանի որ տեսական կանոնները կապում է լեզվի առօրյա գործածության հետ՝ նպաստելով քերականական գիտելիքների ամրապնդմանը և լեզվական հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատության «բանալի» բնորոշումը մատնանշում է դրա օժանդակ և բացատրական նշանակությունը՝ ընթերցողին տրամադրելով քերականական նյութը հասկանալու և կիրառելու ուղենիշներ։ Նման ձեռնարկները նպաստել են հայերենի ուսուցման մեթոդների կատարելագործմանը, լեզվական կանոնների համակարգմանը և գրավոր խոսքի մշակույթի տարածմանը։ Հրատարակությունը կարևոր է 19-րդ դարի հայերեն լեզվաբանական ու մանկավարժական գրականության պատմության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի պատմությամբ, քերականության դասավանդմամբ, լեզվաբանական մտքի զարգացմամբ և հայերեն ուսումնական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-02
Հայոց լեզվի գործնական քերականության բանալի
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության տարրեր

Աշխատությունը գործնական ուսումնական ձեռնարկ է՝ նվիրված աշխարհաբարի քերականական կանոնների յուրացմանը և գրավոր խոսքի հմտությունների զարգացմանը։ Այն համադրում է լեզվի կառուցվածքի ուսումնասիրությունն ու շարադրության նախնական սկզբունքները՝ սովորողին հնարավորություն տալով ոչ միայն հասկանալու լեզվական կանոնները, այլև դրանք կիրառելու սեփական խոսքում։ Քերականական բաժինը միտված է լեզվի հիմնական կառուցվածքային առանձնահատկությունների, բառերի ձևերի, խոսքի մասերի, նախադասության կազմության և ճիշտ լեզվագործածության ընկալմանը։ Շարադրության տարրերի ներառումը ձեռնարկին հաղորդում է կիրառական ուղղվածություն՝ ուշադրություն հրավիրելով մտքերի հաջորդական շարադրման, բովանդակության կազմակերպման, բառապաշարի նպատակային ընտրության, նախադասությունների կապակցման և գրավոր խոսքի հստակության վրա։ Այս երկու բաղադրիչների համադրությունը կարևոր է լեզվական գիտելիքը գործնական կարողության վերածելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է սովորողների ինքնուրույն արտահայտվելու, տրամաբանված տեքստ կազմելու և գրավոր հաղորդակցվելու հմտությունների ձևավորմանը։ Այն նաև արտացոլում է 19-րդ դարի վերջի հայ կրթական միջավայրում աշխարհաբարի ուսուցման և մայրենի լեզվով գրավոր հաղորդակցության զարգացման կարևորությունը։ Գիրքը արժեքավոր է հայերենի դասավանդման պատմության, աշխարհաբարի կանոնակարգման և հայ մանկավարժական գրականության ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-04
Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության տարրեր
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության տարրեր

Ա. Կ. Պետիկյանի այս ուսումնական աշխատությունը միավորում է աշխարհաբարի քերականության գործնական ուսուցումն ու շարադրության նախնական հմտությունների զարգացումը։ Այն նպատակ ունի սովորողներին ծանոթացնելու հայերենի կառուցվածքին, լեզվական կանոնների ճիշտ կիրառությանը և գրավոր խոսքի կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Քերականական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու բառերի կազմությունն ու ձևափոխությունը, խոսքի մասերի առանձնահատկությունները, նախադասության կառուցվածքը և բառերի միջև քերականական կապերը։ Շարադրության տարրերի ընդգրկումը լրացնում է այդ գիտելիքները՝ ուղղորդելով սովորողին մտքերը տրամաբանված հաջորդականությամբ ներկայացնելու, համապատասխան բառապաշար ընտրելու, նախադասությունները կապակցելու և ամբողջական տեքստ կազմելու գործում։ Գործնական ուղղվածությունը կարևոր է, քանի որ լեզվական կանոնների իմացությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեսական գիտելիք, այլև որպես բանավոր և գրավոր հաղորդակցության հիմք։ Այսպիսի ձեռնարկները նպաստել են աշխարհաբարի ուսուցման համակարգմանը և մայրենի լեզվով գրագետ արտահայտվելու կարողությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի դասավանդման պատմության, 19-րդ դարի վերջի լեզվաբանական մտքի և հայ մանկավարժական գրականության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով քերականական գիտելիքն ու գրավոր խոսքի զարգացումը մեկ ուսումնական համակարգում համադրելու մոտեցումը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-04
Աշխարհաբարի գործնական քերականություն և շարադրության տարրեր
Օնլայն

Լեզվաբանություն

Հայոց լեզվի այբբենարան

Դասագիրքը նախատեսված է հայերեն կարդալ և գրել սովորող սկսնակների համար՝ ապահովելով գրագիտության ձեռքբերման առաջին անհրաժեշտ գիտելիքները։ Այն ներկայացնում է հայոց այբուբենը, տառերի ճանաչման և արտասանության սկզբունքները, ինչպես նաև տառերը վանկերի, բառերի և պարզ նախադասությունների մեջ միավորելու հիմունքները։ Այբբենարանի ուսուցողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն սովորողին աստիճանաբար ծանոթացնում է գրավոր խոսքի կառուցվածքին և օգնում ձևավորել ընթերցանության ու գրության նախնական հմտություններ։ Նման դասագրքերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում տառերի հերթական ուսումնասիրությունը, հնչյունների և գրանշանների կապի ըմբռնումը, բառերի վերծանումը և պարզ ընթերցանության վարժությունները։ Գիրքը նաև արտացոլում է 19-րդ դարի հայ կրթական միջավայրում մայրենի լեզվի ուսուցման և տարածման կարևորությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերեն այբբենարանները մեծ դեր ունեին դպրոցական կրթության կազմակերպման, համայնքային գրագիտության բարձրացման և ազգային լեզվամշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ մանկավարժության, տարրական կրթության պատմության, հայոց լեզվի ուսուցման մեթոդների և 19-րդ դարի հայկական դպրոցական գրքի ուսումնասիրության համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-04
Հայոց լեզվի այբբենարան

Այլ թեմաներ

Շտեմարաններ Դասագրքեր և ուսումնական ձեռնարկներ Հայոց պատմություն Հայ դասական գրականություն Հեքիաթներ և առակներ Հայոց ցեղասպանություն Արցախ Բանաստեղծություններ և պոեմներ Բառարաններ Անգլերենի ուսուցում Ռուսաց լեզու Ռեֆերատներ և կուրսային աշխատանքներ Ատենախոսություններ Ծրագրավորում և ալգորիթմներ Միջնադարյան գրականություն և գրաբար Բանահյուսություն և ազգագրություն Կրոն և Հայ եկեղեցի Անգլերենի շտեմարան 1, 2, 3 (angleren shtemaran) Կենսաբանության շտեմարան 1, 2, 3 (kensabanutyun shtemaran) Քիմիայի շտեմարան 1, 2 (qimia shtemaran) Մաթեմատիկայի շտեմարան 1, 2, 3 (matematika shtemaran) Հայոց լեզու և հայ գրականություն շտեմարան 1-5 (hayots lezu shtemaran) Հայոց պատմության շտեմարան 1, 2 (hayots patmutyun shtemaran) Ռուսաց լեզվի շտեմարան 1, 2 (rusats lezvi shtemaran) Թուրքերեն լեզու