Եղիշե Չարենց

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է հեղեղային հոսքերի հիդրավլիկական կառավարման մեթոդների կատարելագործման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների կառավարման, բնական աղետների ռիսկերի նվազեցման և ինժեներական պաշտպանության համակարգերի զարգացման արդի պահանջները։ Գրքում վերլուծվում են հեղեղային հոսքերի ձևավորման պատճառները՝ ներառյալ ինտենսիվ տեղումները, ձյան հալոցքը, ռելիեֆի առանձնահատկությունները և հողածածկույթի վիճակը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը գետային համակարգերի վարքագծի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրավլիկական մոդելավորման մեթոդներին՝ թվային սիմուլյացիաներ, հոսքի տուրբուլենտության հաշվարկներ, գետային հուների դինամիկ փոփոխությունների գնահատում, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճշգրիտ կանխատեսել հեղեղային իրավիճակները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կառավարման ինժեներական լուծումները՝ ամբարտակներ, ջրահեռացման համակարգեր, կարգավորիչ ջրամբարներ և բնական լուծումների վրա հիմնված (nature-based) մոտեցումներ, որոնք նպաստում են հեղեղների ազդեցության մեղմմանը։ Վերլուծվում են նաև կլիմայի փոփոխության ազդեցությունները հեղեղային ռիսկերի աճի վրա և դրա հետևանքով անհրաժեշտ հարմարվողական ռազմավարությունները։ Գրքի նպատակն է առաջարկել համալիր մոտեցում հեղեղային հոսքերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար՝ համադրելով տեսական մոդելավորումը և գործնական ինժեներական լուծումները։

Պատմություն

Գիրքը համադրում է պատմական և ժողովրդագրական տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են պատերազմները, տնտեսական պայմանները, միգրացիան և սոցիալական փոփոխությունները ազդել բնակչության կազմի և շարժի վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժողովրդագրության հիմունքներ Բնակչության աճ, կառուցվածք, սեռատարիքային կազմ։ Պատմական ժողովրդագրություն Բնակչության փոփոխությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Միգրացիոն գործընթացներ Տեղաշարժեր, արտագաղթ և ներգաղթ՝ քաղաքական և տնտեսական պատճառներով։ Պատերազմների ազդեցություն Ժողովրդագրական կորուստներ և բնակչության վերափոխումներ։ Սոցիալ-տնտեսական գործոններ Աշխատանք, քաղաքացում, կենսամակարդակի փոփոխություն։

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ժողովրդավարական անցման գործընթացների սոցիոլոգիական ուսումնասիրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հասարակությունների քաղաքական ու սոցիալական վերափոխումների բացատրության համար կիրառվող հասկացություններին, հետազոտական մոտեցումներին և գնահատման չափանիշներին։ Ժողովրդավարական անցումը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ հասարակական գործընթաց, որը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական իշխանության կամ պետական կառավարման ձևերի փոփոխությամբ, այլ ներառում է սոցիալական ինստիտուտների, հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական մշակույթի, արժեքային համակարգերի և քաղաքացիների վարքագծի վերափոխումներ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեթոդաբանական խնդիրների վրա, որոնք առաջանում են տարբեր հասարակություններում ժողովրդավարացման ընթացքը նկարագրելու, համեմատելու և գնահատելու ժամանակ։ Քննության են առնվում ժողովրդավարություն, ժողովրդավարացում, քաղաքական անցում, ինստիտուցիոնալ փոփոխություն, քաղաքացիական հասարակություն, քաղաքական մասնակցություն և հասարակական վստահություն հասկացությունների սահմանման ու գործառնականացման խնդիրները։ Կարևորվում է ժողովրդավարական գործընթացների գնահատման համար տեսական հասկացությունները չափելի սոցիոլոգիական ցուցանիշների վերածելու անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպիսի չափանիշներով կարելի է գնահատել ժողովրդավարական վերափոխումների խորությունը, կայունությունը և հասարակական ազդեցությունը։ Այդ նպատակով կարող են դիտարկվել քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության մակարդակը, ընտրական վարքագիծը, պետական և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ վստահությունը, քաղաքական հանդուրժողականությունը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը, հասարակական երկխոսությունը և քաղաքացիների ազդեցությունը որոշումների ընդունման գործընթացների վրա։ Ժողովրդավարացումը ներկայացվում է ոչ թե որպես միագիծ և բոլոր հասարակությունների համար նույնական ընթացք, այլ որպես պատմական, մշակութային, տնտեսական և քաղաքական պայմաններից կախված գործընթաց։ Այս մոտեցումը կարևորում է տարբեր երկրների զարգացման փորձի մեխանիկական համեմատությունից խուսափելու և յուրաքանչյուր հասարակության առանձնահատկությունները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը։ Քննության են առնվում կառուցվածքային և գործակալակենտրոն մոտեցումների փոխհարաբերությունները։ Մի դեպքում ժողովրդավարական փոփոխությունները բացատրվում են հասարակության տնտեսական կառուցվածքով, սոցիալական շերտավորմամբ, կրթության մակարդակով, ինստիտուցիոնալ համակարգով և պատմական զարգացման առանձնահատկություններով, իսկ մյուս դեպքում առաջնային նշանակություն է տրվում քաղաքական ու հասարակական դերակատարների ընտրություններին, ռազմավարություններին և փոխհարաբերություններին։ Մեթոդաբանական կարևոր խնդիր է այս երկու մակարդակների համադրումը՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ընդհանուր կառուցվածքային պայմանները սահմանափակում կամ ընդլայնում մարդկանց և կազմակերպությունների գործողությունների հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական մշակույթի և արժեքային փոփոխությունների ուսումնասիրմանը։ Ժողովրդավարական ինստիտուտների արդյունավետ գործունեությունը կապվում է ոչ միայն դրանց իրավական ամրագրման, այլև հասարակության անդամների վերաբերմունքների, քաղաքական նորմերի ընդունման, փոխադարձ վստահության, հանդուրժողականության և քաղաքացիական պատասխանատվության զարգացման հետ։ Այդ պատճառով սոցիոլոգիական հետազոտության կարևոր ուղղություն է հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունը՝ հարցումների, հարցազրույցների և այլ մեթոդների միջոցով։ Դիտարկվում են քանակական և որակական հետազոտական մեթոդների հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Զանգվածային հարցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտել հասարակական դիրքորոշումների տարածվածությունը և դրանց փոփոխության միտումները, մինչդեռ խորքային հարցազրույցները, ֆոկուս խմբերը, դեպքերի ուսումնասիրությունը և որակական այլ մեթոդները կարող են ավելի մանրամասն բացահայտել մարդկանց պատկերացումների, քաղաքական փորձի և վարքագծի հիմքում ընկած պատճառները։ Կարևորվում է տարբեր մեթոդների համակցված կիրառումը, քանի որ ժողովրդավարական անցման նման բարդ գործընթացը միայն մեկ տեսակի տվյալներով ամբողջականորեն ուսումնասիրելը դժվար է։ Քննության է առնվում նաև համեմատական սոցիոլոգիական վերլուծության խնդիրը։ Տարբեր երկրների և ժամանակաշրջանների ժողովրդավարացման փորձի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ընդհանուր օրինաչափություններ և առանձնահատկություններ, սակայն պահանջում է համադրելի ցուցանիշների և հստակ ընտրված չափանիշների կիրառում։ Հակառակ դեպքում տարբեր պատմական ու մշակութային միջավայրերում ձևավորված երևույթները կարող են սխալ կերպով նույնացվել։ Առանձին նշանակություն է տրվում ժամանակային գործոնին, քանի որ ժողովրդավարական փոփոխությունների արդյունքները հաճախ հնարավոր չէ գնահատել միայն կարճաժամկետ դիտարկումների միջոցով։ Երկարաժամկետ ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հետևել հասարակական արժեքների, քաղաքական մասնակցության, վստահության և ինստիտուցիոնալ վարքագծի փոփոխություններին և տարբերակել ժամանակավոր տատանումները կայուն միտումներից։ Քաղաքացիական հասարակությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդավարացման սոցիոլոգիական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են հասարակական կազմակերպությունների, մասնագիտական միավորումների, նախաձեռնությունների, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և քաղաքացիների ոչ ֆորմալ համագործակցության դերը հանրային շահերի արտահայտման ու հասարակական վերահսկողության ձևավորման գործում։ Միաժամանակ քննության է առնվում պետության և հասարակության փոխհարաբերությունը՝ ուշադրություն դարձնելով իշխանության նկատմամբ վստահության, քաղաքական մասնակցության և հանրային որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության խնդիրներին։ Կարևորվում է նաև սոցիալական անհավասարության ազդեցությունը ժողովրդավարական մասնակցության վրա։ Տնտեսական հնարավորությունների, կրթության, սոցիալական կարգավիճակի և տեղեկատվական ռեսուրսների անհավասար բաշխումը կարող է տարբեր հասարակական խմբերի համար ստեղծել քաղաքական մասնակցության անհավասար հնարավորություններ։ Հետևաբար ժողովրդավարական անցման սոցիոլոգիական գնահատումը պահանջում է ուսումնասիրել ոչ միայն պաշտոնական քաղաքական ինստիտուտները, այլև այն սոցիալական պայմանները, որոնց շրջանակում քաղաքացիներն իրականացնում են իրենց իրավունքները և մասնակցում հասարակական կյանքին։ Մեթոդաբանական առումով կարևոր է նաև հետազոտողի դիրքի և գնահատողական մոտեցումների խնդիրը։ Ժողովրդավարության վերաբերյալ նախապես ընդունված պատկերացումները կարող են ազդել հետազոտական չափանիշների ընտրության և արդյունքների մեկնաբանության վրա, ուստի կարևորվում են հասկացությունների հստակ սահմանումը, տվյալների ստուգելիությունը և տարբեր տեսական մոտեցումների համադրումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով դիտարկել ժողովրդավարացման ուսումնասիրության հիմնական սոցիոլոգիական գործիքները, բացահայտել դրանց ճանաչողական հնարավորություններն ու սահմանափակումները և ձևավորել հասարակական անցումների բազմագործոն վերլուծության մեթոդաբանական հիմք։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, քաղաքական սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, ժողովրդավարացման տեսության և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմաիրավական, տեսական և գործնական տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են բարձրագույն դատական ատյանի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղն ու դերը Հայաստանի դատական իշխանության համակարգում, ինչպես նաև դատական պաշտպանության և արդարադատության արդյունավետ իրականացման գործում ունեցած նշանակությունը։ Պատմաիրավական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու վճռաբեկ ատյանի ինստիտուտի ձևավորման գործընթացին, դրա իրավական կարգավորման փոփոխություններին և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած գործառույթների զարգացմանը։ Տեսական հատվածում ուշադրություն է դարձվում վճռաբեկ դատարանի իրավական բնույթին, լիազորություններին, դատական ակտերի վերանայման սահմաններին, դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման և օրենքի միատեսակ կիրառության խնդիրներին։ Գործնական վերլուծության շրջանակում կարևորվում է վճռաբեկ վարույթի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ դատական ակտերի բողոքարկման հիմքերը, ընդունելիության չափանիշները, դատարանի կողմից իրավական հարցերի գնահատումը և կայացվող որոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների հետագա գործունեության վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև դատական իշխանության անկախության, իրավական որոշակիության, արդար դատաքննության և անձի դատական պաշտպանության իրավունքի ապահովման հետ կապված խնդիրներին։ Վճռաբեկ դատարանի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կոնկրետ գործերի վերանայման մեխանիզմ, այլև որպես իրավական համակարգում միասնական և կանխատեսելի դատական պրակտիկայի ձևավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և դատական համակարգի գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար՝ նպաստելով վճռաբեկ արդարադատության դերի և իրավական կարգավիճակի ավելի խորքային ընկալմանը։

Քաղաքագիտություն

Այս հրապարակումը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության սրացման ժամանակ Ռուսաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարների միջև ձևավորված դիվանագիտական դիրքորոշմանը՝ ուղղված ռազմական գործողությունների դադարեցմանը։ Նյութում ընդգծվում է երկու երկրների միջև ընդհանուր մոտեցումների ձևավորումը՝ հակամարտության լարվածության նվազեցման և հրադադարի հաստատման ուղղությամբ, ինչպես նաև անդրադարձ է կատարվում շփման ընթացքում ձեռք բերված համաձայնության կետերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ռազմական գործողությունների հետևանքով օտարերկրյա լրագրողների՝ մասնավորապես ֆրանսիացի լրագրողների վիրավորվելու դեպքին, ինչը միջազգային լրատվամիջոցների ուշադրությունը սևեռել է տարածաշրջանի վրա։ Հրապարակումը վերլուծում է Ռուսաստանի և Թուրքիայի դերակատարությունը Հարավային Կովկասում՝ որպես տարածաշրջանային ուժերի, ինչպես նաև նրանց ազդեցությունը հակամարտության կարգավորման գործընթացի վրա։