Արտակարգ իրավիճակներում սոցիալ-հոգեբանական ադապտացիայի և հոգեբանական ռեսուրսների համահարաբերակցությունը

Технология

Ջերմաէներգետիկական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շոգեգազատուրբինային տեղակայանքի աշխատանքային ռեժիմների հետազոտությանը և դրանց լավարկման գիտատեխնիկական հիմունքների մշակմանը՝ Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոնի (ԵրՋԷԿ) օրինակով։ Քննության են առնվում շոգեգազատուրբինային տեղակայանքների կառուցվածքը, աշխատանքի սկզբունքները, գազատուրբինային և շոգետուրբինային ցիկլերի փոխկապակցվածությունը և դրանց նշանակությունը էլեկտրական ու ջերմային էներգիայի արդյունավետ արտադրության գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղակայանքի հիմնական սարքավորումների աշխատանքային բնութագրերին, էներգետիկական բեռնվածության փոփոխություններին և շահագործման տարբեր պայմաններում ջերմատեխնիկական ցուցանիշների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են վառելիքի ծախսի, օգտակար գործողության գործակցի, ջերմային կորուստների, գազերի ջերմաստիճանի և շոգու պարամետրերի ազդեցությունները տեղակայանքի ընդհանուր էներգետիկական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են աշխատանքային ռեժիմների կարգավորման, սարքավորումների համատեղ աշխատանքի համաձայնեցման, մասնակի բեռնվածության պայմաններում արդյունավետության պահպանման և շահագործման հուսալիության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ջերմադինամիկական հաշվարկների, էներգետիկական հաշվեկշիռների կազմման, աշխատանքային գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման և տարբեր շահագործման ռեժիմների համեմատական գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ԵրՋԷԿ-ի շոգեգազատուրբինային տեղակայանքի աշխատանքի լավարկման հնարավորություններին, էներգառեսուրսների խնայողությանը, արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունների նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջերմաէներգետիկայի, էներգետիկական սարքավորումների շահագործման, ջերմատեխնիկայի, էներգահամակարգերի կառավարման և էլեկտրակայանների աշխատանքային ռեժիմների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Право

Գիրքը նվիրված է ռազմական գործողությունների իրականացման նոր միջոցների կիրառման հետ կապված միջազգային իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ժամանակակից զինված հակամարտությունների պայմաններում ի հայտ եկող նոր տեխնոլոգիաների և ռազմական միջոցների կիրառման իրավական սահմանափակումները, ինչպես նաև դրանց համապատասխանությունը միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներին։ Ներկայացվում են միջազգային մարդասիրական իրավունքի, անվտանգության և ռազմական գործողությունների իրավական վերահսկման հիմնական հարցերը՝ ուշադրություն դարձնելով նոր մարտավարությունների ու միջոցների կիրառման հետևանքով առաջացող իրավական մարտահրավերներին։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է պետությունների պարտավորությունները, միջազգային նորմերի դերը և իրավական մեխանիզմները, որոնք ուղղված են զինված բախումների ընթացքում մարդու իրավունքների պաշտպանությանն ու ռազմական գործողությունների կարգավորմանը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, ռազմական ոլորտի հետազոտողների և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Լեհաստանի հայ համայնքի պատմության կարևոր և վիճահարույց էջերից մեկին՝ հայերի և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու միջև եկեղեցական միության հաստատման գործընթացին։ Լեհաստանի հայերը միջնադարում ձևավորել էին կազմակերպված համայնքներ՝ պահպանելով իրենց կրոնական ավանդույթները, եկեղեցական կառույցները և մշակութային ինքնությունը։ Ժամանակի ընթացքում հայ համայնքի ներսում և նրա շուրջ ծավալվեցին քննարկումներ Հռոմի եկեղեցու հետ միության, դավանաբանական տարբերությունների և եկեղեցական ենթակայության հարցերի շուրջ։ Այս գործընթացի կարևոր հանգրվաններից էր 1630-ական թվականներին Լվովի հայոց արքեպիսկոպոսության միացումը Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն, որը հետագայում ազդեց համայնքի հոգևոր կյանքի, ծիսական ավանդույթների և եկեղեցական կառավարման վրա։ Աշխատության վերնագրում միությունը բնութագրվում է որպես բռնի, ինչը մատնանշում է թեմայի քննադատական մեկնաբանությունը և անհրաժեշտություն է առաջացնում տարբերակելու պատմական փաստերը հեղինակի գնահատականներից։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս քննելու կրոնական իշխանության, համայնքային ինքնավարության, դավանաբանական ընտրության և ազգային ինքնության փոխհարաբերությունները։ Գիրքը կարևոր է Լեհաստանի հայերի պատմության, հայ եկեղեցու զարգացման, հայ-կաթոլիկ հարաբերությունների և Արևելյան Եվրոպայի հայկական համայնքների պատմական ճակատագրի ուսումնասիրության համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում համակարգչային կրթության կազմակերպման մեթոդական համակարգի ձևավորման, կառուցվածքի և արդյունավետ կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում համակարգչային գիտելիքների և թվային կարողությունների ուսուցման նպատակների, բովանդակության, մեթոդների, միջոցների և կազմակերպական ձևերի փոխկապակցվածությունն է։ Համակարգչային կրթությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական միջոցների օգտագործման հմտությունների փոխանցում, այլև որպես սովորողների տրամաբանական և ալգորիթմական մտածողության, տեղեկատվության հետ աշխատելու կարողությունների, խնդիրների լուծման և թվային միջավայրում գիտակցված գործունեության զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տարիքային խմբերի համար ուսումնական նյութի ընտրության և հաջորդական ներկայացման սկզբունքները, տեսական գիտելիքների ու գործնական առաջադրանքների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև սովորողների անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման կազմակերպման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցչի գործունեությանը՝ որպես մեթոդական համակարգի առանցքային բաղադրիչի, ներառյալ դասի պլանավորումը, ուսումնական առաջադրանքների մշակումը, սովորողների առաջընթացի գնահատումը և թվային գործիքների նպատակային կիրառումը։ Կարևորվում է համակարգչային կրթության կապը հանրակրթական մյուս առարկաների հետ, քանի որ թվային տեխնոլոգիաները կարող են ծառայել ինչպես առանձին ուսումնառության առարկա, այնպես էլ տարբեր ուսումնական խնդիրների լուծման միջոց։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ծրագրավորման տարրերի, ալգորիթմների, տվյալների մշակման, տեղեկատվական համակարգերի և թվային հաղորդակցության վերաբերյալ հիմնական պատկերացումների աստիճանական ձևավորումը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական անվտանգության, թվային պատասխանատվության և տեխնոլոգիաների գիտակցված օգտագործման վերաբերյալ սովորողների համապատասխան կարողությունների զարգացմանը։ Մեթոդական համակարգի արդյունավետությունը կարող է գնահատվել սովորողների գիտելիքների, գործնական հմտությունների, ինքնուրույն աշխատանքի և խնդիրների լուծման կարողությունների փոփոխությունների միջոցով։ Կարևոր է նաև ուսուցման բովանդակության պարբերական արդիականացումը՝ հաշվի առնելով տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը և կրթական միջավայրի փոփոխվող պահանջները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, ինֆորմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, կրթական տեխնոլոգիաների և թվային գրագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել դպրոցական համակարգչային կրթության ամբողջական և արդյունավետ մեթոդական կազմակերպումը։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է ներդրումային միջավայրի և ձեռնարկությունների ներդրումային վարքագծի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պղնձամոլիբդենային արդյունաբերության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական, ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և շուկայական գործոններն են, որոնք ազդում են ձեռնարկությունների կողմից ներդրումային որոշումների կայացման վրա։ Աշխատությունում ներդրումային միջավայրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված պայմանների ամբողջություն, որը ներառում է տնտեսական կայունությունը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, իրավական դաշտը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, ենթակառուցվածքները, պետական կարգավորման արդյունավետությունը, շուկաների վիճակը և ներդրողների վստահությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պղնձամոլիբդենային արդյունաբերության առանձնահատկություններին, քանի որ հանքարդյունաբերության այս ճյուղը բնութագրվում է կապիտալատար արտադրությամբ, երկարաժամկետ ներդրումային ցիկլերով, միջազգային հումքային շուկաների գների փոփոխականությամբ և տեխնոլոգիական ու բնապահպանական նշանակալի պահանջներով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ձեռնարկությունների ներդրումային վարքագիծը պայմանավորող հիմնական շարժառիթները, այդ թվում՝ արտադրական հզորությունների ընդլայնումը, տեխնոլոգիական վերազինումը, ծախսերի նվազեցումը, արտադրողականության բարձրացումը, նոր հանքավայրերի յուրացումը և միջազգային մրցունակության ապահովումը։ Կարևորվում է նաև ներդրումային ռիսկերի գնահատումը, քանի որ պղնձի և մոլիբդենի միջազգային գների տատանումները, փոխարժեքային փոփոխությունները, ֆինանսավորման արժեքը, քաղաքական և կարգավորող անորոշությունը կարող են էական ազդեցություն ունենալ ներդրումային ծրագրերի իրականացման վրա։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել ինչպես ներքին, այնպես էլ օտարերկրյա ներդրումների դերը ոլորտի զարգացման գործում, ինչպես նաև պետության կողմից իրականացվող տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի ներդրումների արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ոչ միայն ֆինանսական արդյունքները, այլև արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացումը, աշխատատեղերի ստեղծումը, արտահանման ներուժի ընդլայնումը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել պղնձամոլիբդենային արդյունաբերության ձեռնարկությունների գործունեության ցուցանիշների վերլուծություն, ներդրումային գործընթացների համեմատական գնահատում և ներդրումային վարքագծի վրա ազդող գործոնների բացահայտում։ Այդ հիմքի վրա հնարավոր է մշակել ներդրումային միջավայրի բարելավման և ձեռնարկությունների ներդրումային ակտիվության խթանման ուղղություններ՝ ներառյալ ֆինանսական հասանելիության բարձրացումը, իրավական և հարկային կայունության ապահովումը, ներդրումային ռիսկերի նվազեցումը, տեխնոլոգիական նորարարությունների խրախուսումը և պետական-մասնավոր համագործակցության զարգացումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ներդրումային քաղաքականության մասնագետներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հանքարդյունաբերության ոլորտի հետազոտողներին և տնտեսական քաղաքականություն մշակողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ներդրումային միջավայրի ազդեցությունը ձեռնարկությունների վարքագծի վրա և բացահայտել այն պայմանները, որոնց բարելավումը կարող է նպաստել Հայաստանի պղնձամոլիբդենային արդյունաբերության տեխնոլոգիական զարգացմանը, ներդրումային ակտիվության աճին և երկարաժամկետ մրցունակության բարձրացմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում աղքատության հաղթահարման քաղաքականության սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել աղքատության ձևավորման հիմնական պատճառները, դրա դրսևորումները և սոցիալական ու տնտեսական հետևանքները, ինչպես նաև գնահատել աղքատության նվազեցմանն ուղղված քաղաքականության արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում աղքատությունը դիտարկվում է որպես բազմակողմանի երևույթ, որը պայմանավորված է ոչ միայն բնակչության եկամուտների անբավարար մակարդակով, այլև զբաղվածության, կրթության, առողջապահության, սոցիալական պաշտպանության, բնակարանային պայմանների և տնտեսական հնարավորությունների անհավասար հասանելիությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ՀՀ-ում աղքատության մակարդակի և դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ տարբեր սոցիալական և ժողովրդագրական խմբերի, բնակավայրերի և տարածաշրջանների կտրվածքով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել քաղաքային և գյուղական բնակչության միջև տարբերություններին, բազմազավակ ընտանիքների, տարեցների, գործազուրկների և սահմանափակ տնտեսական հնարավորություններ ունեցող այլ խմբերի սոցիալական վիճակին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև եկամուտների բաշխվածությունը, գործազրկությունը, ցածր վարձատրվող զբաղվածությունը, սոցիալական տրանսֆերտների դերը և տնտեսական աճի ազդեցությունը բնակչության կենսամակարդակի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական պաշտպանության համակարգի ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ նպաստների, կենսաթոշակների, սոցիալական աջակցության և զբաղվածության խթանման ծրագրերի ազդեցությունը աղքատության նվազեցման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն խնդրին, թե որքանով են սոցիալական աջակցության ծրագրերը նպաստում ոչ միայն աղքատության հետևանքների մեղմացմանը, այլև դրա պատճառների երկարաժամկետ հաղթահարմանը։ Այդ համատեքստում կարևոր են աշխատաշուկայի զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման, փոքր ձեռնարկատիրության խթանման և բնակչության տնտեսական ակտիվության բարձրացման միջոցառումները։ Հետազոտության մեջ կարող է կարևորվել նաև մարդկային կապիտալի զարգացումը, քանի որ կրթության և մասնագիտական հմտությունների հասանելիության բարելավումը երկարաժամկետ հեռանկարում կարող է բարձրացնել անձի զբաղվածության և եկամուտների հնարավորությունները և նվազեցնել աղքատության վերարտադրման ռիսկը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են տնտեսական աճի և սոցիալական արդարության փոխհարաբերությունները՝ պարզելու համար, թե տնտեսական զարգացման արդյունքները որքանով են հասանելի բնակչության տարբեր խմբերին։ Աշխատությունը կարող է ներառել աղքատության հաղթահարման քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ սոցիալական ծրագրերի հասցեականության բարձրացում, զբաղվածության խթանում, կրթական և առողջապահական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնում, տարածաշրջանային անհավասարությունների նվազեցում և սոցիալական պաշտպանության համակարգի արդյունավետության բարձրացում։ Կարևոր է նաև պետական քաղաքականության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցված դիտարկումը, քանի որ աղքատության կայուն նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն սոցիալական աջակցության, այլև տնտեսական զարգացման, զբաղվածության և մարդկային կապիտալի զարգացման միջոցառումների համադրում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, սոցիոլոգների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ-ում աղքատության սոցիալ-տնտեսական պատճառների և հետևանքների, աղքատության հաղթահարման քաղաքականության առկա մոտեցումների և դրանց արդյունավետության խնդիրների մասին՝ ընդգծելով այնպիսի համակարգային միջոցառումների անհրաժեշտությունը, որոնք միաժամանակ կնպաստեն բնակչության եկամուտների աճին, զբաղվածության ընդլայնմանը, սոցիալական անհավասարության նվազեցմանը և կյանքի որակի կայուն բարելավմանը։