Եկեղեցու գլուխը կամ Հռոմեական եկեղեցու պահանջները

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում ֆրանսերենով բանավոր հաղորդակցման քերականական մեխանիզմների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են սովորողների կողմից ֆրանսերենի քերականական կառուցվածքների ոչ միայն տեսական յուրացմանը, այլև դրանց ճիշտ և ինքնուրույն կիրառմանը բանավոր հաղորդակցության ընթացքում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են տարրական դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, օտար լեզվի ընկալման և յուրացման հնարավորությունները, ինչպես նաև բանավոր խոսքի զարգացման փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական նյութի հաղորդակցական ուղղվածությամբ ուսուցմանը՝ նպատակ ունենալով սովորողներին հնարավորություն տալ քերականական կանոններն օգտագործել իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Քննարկվում են երկխոսությունների, դերային խաղերի, հարցուպատասխանի, նկարների և իրավիճակային առաջադրանքների, լեզվական խաղերի և այլ ինտերակտիվ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում խոսքային վարժությունների աստիճանական բարդացմանը՝ պարզ քերականական կառույցների վերարտադրումից մինչև սեփական մտքերի ավելի ազատ և ստեղծագործ արտահայտում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև քերականական սխալների կանխարգելման և շտկման մեթոդներին, ուսուցչի ուղղորդող դերին և սովորողների խոսքային ակտիվության խթանմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քերականությունը դիտարկվում է որպես բանավոր հաղորդակցությունը սպասարկող գործիք, այլ ոչ թե միայն կանոնների և ձևերի մեխանիկական ամբողջություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարաններում ֆրանսերեն դասավանդող ուսուցիչների, օտար լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևորում է քերականական գիտելիքների, խոսքային հմտությունների և հաղորդակցական կարողությունների փոխկապակցված զարգացումը՝ առաջարկելով տարրական դպրոցում ֆրանսերենի բանավոր ուսուցումն առավել գործնական, տարիքին համապատասխան և հաղորդակցական դարձնելու մոտեցումներ։

Լեզվաբանություն

Ռուսաց լեզվի քերականական կառուցվածքի և լեզվական հիմնական օրինաչափությունների ուսումնասիրման համար նախատեսված ուսումնական աշխատություն է, որի նպատակն է հայ ընթերցողին մայրենի լեզվով ծանոթացնել ռուսերենի քերականական համակարգին, բառերի ձևափոխության կանոններին և խոսքի կառուցման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարևոր տեղ ունի հայերենով օտար լեզվի ուսուցման պատմության մեջ, քանի որ արտացոլում է ռուսերենի ուսումնասիրման անհրաժեշտությունը և հայ ընթերցողների համար լեզվական գիտելիքները հասանելի դարձնելու կրթական ձգտումը։ Դրա հիմնական բովանդակային ուղղությունը ռուսերենի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական կառուցվածքի ներկայացումն է՝ հայերեն բացատրությունների միջոցով։ Ռուսերենի այբուբենի, տառերի, հնչյունների, արտասանության և շեշտադրության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը լեզվի յուրացման սկզբնական կարևոր հիմքն է։ Դրան հաջորդում է բառերի կառուցվածքի, խոսքի մասերի և դրանց քերականական հատկանիշների ներկայացումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ռուսերենի գոյականների հոլովման համակարգը, որը ներառում է հոլովների, սեռերի և թվի քերականական կարգերը։ Գոյականների ձևափոխության կանոնների իմացությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու բառերի միջև գոյություն ունեցող իմաստային ու քերականական հարաբերությունները և ճիշտ կիրառելու դրանք խոսքում։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև ածականների, դերանունների, թվականների և մակբայների քերականական առանձնահատկությունները, դրանց համաձայնեցման ու կիրառության սկզբունքները։ Աշխատության լեզվաբանական բովանդակության կարևոր բաղադրիչներից է բայի քերականական համակարգը։ Ռուսերենի բայերի խոնարհումը, դեմքի, թվի և ժամանակի կարգերը, եղանակները, ինչպես նաև գործողության բնույթն արտահայտող ձևերը կարևոր նշանակություն ունեն լեզվի ճիշտ յուրացման համար։ Բայական համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու գործողությունների արտահայտման տարբեր եղանակները և կառուցելու քերականորեն ճիշտ նախադասություններ։ Քերականական գիտելիքների մյուս կարևոր ուղղությունը շարահյուսությունն է, որն ընդգրկում է բառերի կապակցման, բառակապակցությունների և նախադասությունների կառուցման կանոնները։ Ռուսերենի նախադասության կառուցվածքի, նախադասության անդամների և բառերի միջև քերականական կապերի ուսումնասիրությունը նպաստում է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր խոսքի զարգացմանը։ Հայերեն բացատրությունների կիրառությունը կարևոր մեթոդական առավելություն է, քանի որ հնարավորություն է տալիս ռուսերենի քերականական երևույթները հասկանալու հայերեն լեզվական մտածողության միջոցով։ Երկու լեզուների քերականական համակարգերի համադրումը նպաստում է նմանությունների և տարբերությունների ճանաչմանը, լեզվական մտածողության զարգացմանը և օտար լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ավելի գիտակցված յուրացմանը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը չի սահմանափակվում միայն քերականական կանոնների փոխանցմամբ։ Այն նաև հնարավորություն է ստեղծում զարգացնելու ռուսերեն կարդալու, գրելու, խոսելու և թարգմանելու նախնական կարողությունները։ Ռուսերենի իմացությունը հատկապես կարևոր էր այն ժամանակաշրջանում, երբ հայ բնակչության մի զգալի հատվածի հասարակական, կրթական, վարչական և մշակութային հարաբերությունները սերտորեն կապված էին Ռուսական կայսրության հետ։ Այդ պատճառով ռուսերենի ուսումնասիրությունը ձեռք էր բերում ոչ միայն լեզվական, այլև գործնական ու հասարակական նշանակություն։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է օտար լեզուների համառոտ քերականական ձեռնարկների ավանդույթին։ Նման ձեռնարկներին բնորոշ է լեզվական նյութի համակարգված ներկայացումը, քերականական կանոնների բացատրությունը և ուսուցման համար անհրաժեշտ գիտելիքների դասակարգումը։ Հայերենով բացատրությունների առկայությունը նպաստում էր ուսումնական նյութի մատչելիությանը և նվազեցնում օտար լեզվի ինքնուրույն ուսումնասիրման դժվարությունները։ Այսպիսի աշխատությունները կարևոր դեր են կատարել հայ իրականության մեջ ռուսաց լեզվի ուսուցման մեթոդների ձևավորման, լեզվական գիտելիքների տարածման և հայ-ռուսական կրթական ու մշակութային կապերի զարգացման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է XIX դարի առաջին կեսի հայ կրթական և տպագրական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Մոսկվան այդ ժամանակաշրջանում հայ մտավորականության և կրթական գործունեության կարևոր կենտրոններից էր։ Հայերեն ուսումնական գրականության հրատարակումը ռուսալեզու միջավայրում հնարավորություն էր տալիս հայ ընթերցողներին մայրենի լեզվով յուրացնելու ռուսաց լեզուն և ընդլայնելու իրենց կրթական ու հաղորդակցական հնարավորությունները։ «Օգոստեան Սեմէնի» տպարանի միջոցով լույս տեսած այս աշխատությունը վկայում է նաև տպագրական գործունեության կարևորության մասին՝ որպես լեզվական և կրթական գիտելիքների տարածման միջոց։ Այն արտացոլում է հայ հասարակության մեջ օտար լեզուների ուսուցման նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը և մայրենի լեզվով դասագրքեր ստեղծելու անհրաժեշտության գիտակցումը։ Գիրքը կարևոր մատենագիտական և պատմալեզվաբանական արժեք ունի հայերեն ռուսագիտական գրականության, ռուսերենի դասավանդման պատմության, համեմատական քերականագիտության և XIX դարի հայ-ռուսական մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, ռուսագետների, հայագետների, մանկավարժների, թարգմանիչների և հայ հին ուսումնական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես հայերենով ռուսաց լեզվի համակարգված ուսուցման վաղ շրջանի նշանակալի նմուշ։

Մշակույթ

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հայ կոմպոզիտորների ստեղծած համերգային ջութակի երկերի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարողական ավանդույթների վերլուծությանը՝ XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 60-ական թվականների վերջն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական ջութակի երաժշտության ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքը՝ դիտարկելով այն ազգային երաժշտական մշակույթի ընդհանուր զարգացման համատեքստում և բացահայտելով հայ կոմպոզիտորների ներդրումը ջութակի մենակատարային ու համերգային երկացանկի հարստացման գործում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ստեղծագործությունների ժանրային, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանցում ազգային երաժշտական մտածողության դրսևորումները, ինչպես նաև եվրոպական դասական և ռոմանտիկական երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական երաժշտության մեղեդային, ռիթմական, լադային և ինտոնացիոն առանձնահատկությունները վերածվում պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորական լեզվի և արտահայտվում ջութակի համար գրված համերգային երկերում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ստեղծագործությունների կատարողական առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Քննարկվում են ջութակահարի առջև դրվող տեխնիկական և գեղարվեստական խնդիրները՝ կապված ձայնարտադրության, աղեղնավարման, դիրքերի փոփոխության, ֆրազավորման, ինտոնացիայի, ռիթմական ճկունության, դինամիկայի և արտահայտչականության հետ։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործության ամբողջական ընկալման համար կարևոր է ոչ միայն նոտային տեքստի ճշգրիտ վերարտադրությունը, այլև տվյալ երկի ոճական բնույթի, ազգային երաժշտական լեզվի և պատմամշակութային միջավայրի ըմբռնումը։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև հայկական ջութակի կատարողական դպրոցի ձևավորման և զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում կատարողների, մանկավարժների և երաժշտական հաստատությունների գործունեությանը, որոնց միջոցով ձևավորվել և փոխանցվել են մեկնաբանման որոշակի սկզբունքներ ու ավանդույթներ։ Կատարողական ավանդույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր սերունդների երաժիշտները մոտեցել նույն ստեղծագործություններին, ինչպիսի փոփոխություններ են տեղի ունեցել կատարողական ոճում և ինչպես են ազգային երաժշտական առանձնահատկությունները պահպանվել կամ վերաիմաստավորվել տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հետևել հայկական ջութակի երաժշտության զարգացմանը XIX դարի վերջից մինչև XX դարի երկրորդ կեսը՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, գեղարվեստական միտումները և կատարողական մտածողության փոփոխությունները։ Այդ ընթացքում հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության զարգացման հետ մեկտեղ ընդլայնվել են նաև ջութակի համար ստեղծվող երկերի ժանրային և արտահայտչական հնարավորությունները՝ ձևավորելով ազգային ինքնատիպությամբ առանձնացող համերգային երկացանկ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև հայ ջութակահարների գործունեության նշանակությունը ստեղծագործությունների տարածման և կատարողական ավանդույթների հաստատման գործում։ Նրանց համերգային գործունեությունը, մանկավարժական աշխատանքը և տարբեր երաժշտական կենտրոնների հետ կապերը նպաստել են հայկական ջութակի երկերի ներգրավմանը մասնագիտական կատարողական պրակտիկայում և դրանց փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատանքը միավորում է երաժշտագիտական, պատմական և կատարողական վերլուծության մեթոդները՝ հնարավորություն տալով ստեղծագործությունները դիտարկել միաժամանակ որպես կոմպոզիտորական արվեստի արդյունք և որպես կենդանի կատարողական ավանդույթի մաս։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է հայկական համերգային ջութակի երաժշտության զարգացման ամբողջական պատկերը՝ ընդգծելով դրա ազգային ինքնատիպությունը, եվրոպական երաժշտական մշակույթի հետ փոխազդեցությունը և կատարողական ավանդույթների շարունակականությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կատարող երաժիշտներին, ջութակահարներին, երաժշտական մանկավարժներին, արվեստաբաններին և հայկական երաժշտական մշակույթի պատմությամբ ու ազգային կատարողական դպրոցի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Բժշկություն

Հայ բժշկագիտական մտքի և միջնադարյան գիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը նվիրված արժեքավոր աշխատություն է, որտեղ Ս․ Ա․ Վարդանյանը ներկայացնում է, թե ինչպես էին հայ միջնադարյան բժիշկները պատկերացնում ուռուցքների առաջացումը, դրանց տեսակները և բուժման եղանակները։ Հեղինակը հիմնվում է Մխիթար Հերացու, Գրիգորիսի, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլ հայ բժիշկների աշխատությունների վրա՝ ցույց տալով, որ ուռուցքների խնդիրը դեռ միջնադարում եղել է հայ բժշկության ուշադրության կենտրոնում։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են հիվանդության պատճառների, ախտանիշների, զարգացման փուլերի և բուժման մեթոդների մասին միջնադարյան պատկերացումները, որոնք ձևավորվել էին անտիկ և արաբական բժշկության ազդեցությամբ։ Գրքում ներկայացվում է, որ հայ բժիշկները կարևորել են ոչ միայն դեղաբուժությունը, այլ նաև սննդակարգը, կենսակերպը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն փաստին, որ միջնադարյան հայկական բժշկական դպրոցը բավական զարգացած էր և շատ հարցերում համահունչ էր ժամանակի առաջատար բժշկական գիտելիքներին։ Ստեղծագործությունը կարևոր աղբյուր է ինչպես բժշկության պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ հայ միջնադարյան գիտության ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն բացահայտում է հայկական բժշկական մտքի գիտական խորությունը և նրա կապը համաշխարհային բժշկության զարգացման հետ։

Լեզվաբանություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է գիտակցության հոսքի (stream of consciousness) խոսքայնացման եղանակները գեղարվեստական տեքստում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով The Sound and the Fury և As I Lay Dying վեպերին։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ցույց տալն է, թե ինչպես է հեղինակային խոսքը վերածվում ներքին մենախոսության, հիշողությունների, ընկալումների և ասոցիատիվ մտածողության բազմաշերտ հոսքի՝ քանդելով ավանդական սյուժետային և շարադրանքային կառուցվածքները։ Ֆոլքների ստեղծագործություններում գիտակցության հոսքը դրսևորվում է տարբեր տեխնիկական միջոցներով՝ ժամանակի ոչ գծային կազմակերպմամբ, նախադասությունների սինտակտիկ խախտումներով, կետադրության նվազագույն կիրառմամբ և տարբեր պատմող ձայների միահյուսմամբ, որոնք միասին ստեղծում են հոգեբանական խորության և ընկալման անմիջականության տպավորություն։ «Շառաչ և ցասում» վեպում առանձնահատուկ դեր ունի բազմապատմող կառուցվածքը, որտեղ նույն իրադարձությունները ներկայացվում են տարբեր գիտակցական մակարդակներից՝ բացահայտելով հերոսների ներքին հակասությունները և ընկալման սուբյեկտիվությունը։ «Երբ ես մեռնում էի» վեպում գիտակցության հոսքը ավելի ընդգծված է բազմաձայնության և ներքին մենախոսությունների միջոցով, որոնք հաճախ համակցվում են հումորային, ողբերգական և աբսուրդային տարրերի հետ՝ ստեղծելով հոգեբանական և գոյաբանական խորքային շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ գիտակցության հոսքի խոսքայնացումը Ֆոլքների մոտ ոչ միայն տեխնիկական հնարք է, այլև աշխարհի ընկալման յուրահատուկ մոդել, որը թույլ է տալիս բացահայտել մարդու ներաշխարհի բարդությունն ու բազմաձայնությունը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտում թողարկված նոր գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։