Երեքը նավում նովելը

Պատմություն

Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ընդհանուր ժողովի վեցերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության հերթական փուլի գրավոր փաստագրությունը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, ազգային կառավարման մարմինների և ներկայացուցչական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ժողովական աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, նիստի ընթացքում հարցերի ներկայացման ու քննարկման ընթացքը, մասնակիցների տեսակետների արձանագրման եղանակները և պաշտոնական ընթացակարգերը։ Փաստաթուղթը կարևոր նշանակություն ունի համայնքային ինքնակառավարման սկզբունքների, ազգային հաստատությունների գործունեության և հասարակական խնդիրների քննարկման մշակույթի բացահայտման համար։ Այն նաև տեղեկություններ է պահպանում ժամանակաշրջանի պաշտոնական հայերենի, վարչական բառապաշարի և ժողովական գրագրության առանձնահատկությունների մասին։ Այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ այս նյութը կարող է օգնել վերականգնելու ժողովի գործունեության հաջորդականությունը, դիտարկելու քննարկումների շարունակականությունը և ուսումնասիրելու համայնքային կառավարման գործընթացները։ Այն արժեքավոր փաստաթղթային նյութ է հայոց ազգային ինքնակառավարման, հայ համայնքի վարչական պատմության և 19-րդ դարի հասարակական կյանքի հետազոտության համար։

Փիլիսոփայություն

Այս գիրքը ներկայացնում է փիլիսոփայության հիմունքները՝ դասախոսությունների ձևաչափով, նպատակ ունենալով ընթերցողին տալ համակարգված պատկերացում փիլիսոփայական մտածողության հիմնական խնդիրների և ուղղությունների մասին։ Գրքում քննարկվում են փիլիսոփայության հիմնական բաժինները՝ գոյաբանություն, իմացաբանություն, տրամաբանություն, էթիկա և արժեքաբանություն, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև փիլիսոփայական մտածողության պատմական զարգացմանը՝ հին հունականից մինչև ժամանակակից փիլիսոփայական դպրոցներ։ Նյութում պարզաբանվում են հիմնական փիլիսոփայական հասկացությունները և խնդիրները՝ մատչելի լեզվով, օրինակների և մեկնաբանությունների միջոցով։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և փիլիսոփայությամբ հետաքրքրվողների համար՝ որպես ներածական և ուսումնական ձեռնարկ։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է թյուրքալեզու ցեղերի պատմության վաղ շրջանին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «թյուրք» և «օղուզ» էթնոնիմների ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են Կենտրոնական Ասիայի տափաստանային աշխարհում ձևավորված վաղ պետական և ցեղային միավորումները, որոնց սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքը, քոչվոր տնտեսությունը և ռազմական կազմակերպվածությունը կարևոր դեր են ունեցել թյուրքական էթնիկական ընդհանրության կայացման գործում։ Վերլուծվում է «թյուրք» անվան սկզբնական կիրառությունը որպես քաղաքական-համադաշնային ինքնանվանում, որը կապված է Թյուրքական խագանատների ձևավորման և ընդլայնման հետ, ինչպես նաև դրա աստիճանական վերածումը ավելի լայն էթնիկ և լեզվական նշանակության կրողի։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում «օղուզ» անվան ծագման և կիրառման առանձնահատկություններին, որը սկզբում հանդես է եկել որպես ցեղային միության անվանում, այնուհետև վերածվել է ավելի լայն էթնո-քաղաքական խմբավորման ինքնության բաղադրիչի՝ ազդեցություն ունենալով միջնադարյան թյուրքական պետական կազմավորումների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է այս երկու էթնոնիմների պատմական փոխկապակցվածությունը և նրանց դերը թյուրքական աշխարհի ինքնության ձևավորման գործընթացում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի գեներացնող հզորությունների երկարաժամկետ զարգացման հնարավոր տարբերակների հաշվարկին, համեմատական գնահատմանը և տեխնիկատնտեսական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի երկարաժամկետ փոփոխությունների պայմաններում Հայաստանի էներգահամակարգի հուսալի, կայուն և տնտեսապես արդյունավետ զարգացման համար անհրաժեշտ արտադրական հզորությունների կազմն ու կառուցվածքը։ Աշխատանքում դիտարկվում են էլեկտրաէներգիայի սպառման հնարավոր աճը, գործող գեներացնող օբյեկտների տեխնիկական վիճակն ու շահագործման հեռանկարները, նոր հզորությունների կառուցման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև տարբեր տեսակի էլեկտրակայանների համադրության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջերմային, հիդրոէներգետիկ և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների, մասնավորապես արևային և այլ փոփոխական գեներացման տեխնոլոգիաների դերին։ Հաշվարկային տարբերակների ձևավորման ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր հզորությունների շահագործման ժամկետները, նոր արտադրական բլոկների ներդրման ժամանակացույցը, պահանջարկի աճի սցենարները, վառելիքի և էլեկտրաէներգիայի գների փոփոխությունները, ինչպես նաև համակարգի պահուստային հզորությունների պահանջները։ Ստացված արդյունքների հիման վրա գնահատվում է յուրաքանչյուր զարգացման տարբերակի ազդեցությունը էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառուցվածքի, վառելիքի սպառման, ներդրումային և շահագործման ծախսերի, համակարգի հուսալիության և էներգետիկ անվտանգության վրա։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև տարբեր սցենարների համեմատությունը՝ թույլ տալով որոշել, թե ինչպիսի գեներացնող հզորությունների համադրությունն է առավել նպատակահարմար երկարաժամկետ հեռանկարում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև վերականգնվող էներգիայի ընդլայնման և էներգիայի կուտակման տեխնոլոգիաների կիրառման ազդեցության գնահատում, քանի որ փոփոխական գեներացիայի մեծացումը պահանջում է համակարգի ճկունության և հավասարակշռման հնարավորությունների համապատասխան զարգացում։ Արդյունքում ձևավորվում է Հայաստանի էներգահամակարգի զարգացման հնարավոր ռազմավարական պատկերը, որի միջոցով հնարավոր է հիմնավորել նոր գեներացնող հզորությունների անհրաժեշտությունը, դրանց ներդրման առաջնահերթությունները և համակարգի երկարաժամկետ օպտիմալ կառուցվածքը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ համակարգերի նախագծման և պլանավորման, էլեկտրաէներգիայի արտադրության զարգացման, ներդրումային որոշումների կայացման և Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության երկարաժամկետ գնահատման համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի և դրանցում տարբեր մետաղների պարունակության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային միջավայրի աղտոտվածության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անձրևաջրի և ձյան նմուշներում մետաղական տարրերի հայտնաբերման, դրանց կոնցենտրացիաների որոշման, տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների բացահայտման և հնարավոր ծագման աղբյուրների գնահատման վրա։ Մթնոլորտային տեղումները դիտարկվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակը բնութագրող կարևոր ցուցիչ, քանի որ օդում առկա մասնիկներն ու մի շարք քիմիական միացություններ կարող են ներգրավվել տեղումների ձևավորման գործընթացում և դրանց միջոցով տեղափոխվել երկրային մակերևույթ։ Քննության են առնվում տեղումների հիմնական ջրաքիմիական բնութագրերը, միջավայրի թթվահիմնային հատկությունները և մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր եղանակային ու սեզոնային պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային միջավայրում մետաղների հնարավոր մարդածին և բնական աղբյուրների տարբերակմանը։ Դրանց պարունակության վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տրանսպորտային հոսքերը, արդյունաբերական և շինարարական գործունեությունը, վառելիքի այրման գործընթացները, ճանապարհային փոշին, հողային մասնիկների տեղափոխումը և տարածաշրջանի բնական երկրաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նմուշների տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել քաղաքի տարբեր հատվածների միջև առկա տարբերությունները և առանձնացնել այն տարածքները, որտեղ որոշ տարրերի պարունակությունը կարող է համեմատաբար բարձր լինել։ Կարևորվում է նաև ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար տեղումների քիմիական կազմի կախվածությունը տարվա եղանակից, տեղումների ինտենսիվությունից և մթնոլորտային պայմաններից։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվող ջրաքիմիական և անալիտիկ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ քանակական տվյալներ, համադրել տարբեր նմուշների արդյունքները և բացահայտել առանձին մետաղների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մթնոլորտային աղտոտման գործընթացների գնահատման, աղտոտիչների տեղափոխման և նստեցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև երկարաժամկետ բնապահպանական փոփոխությունների վերահսկման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մթնոլորտ–ջուր–հող համակարգում քիմիական տարրերի շրջանառությանը, քանի որ տեղումների միջոցով մակերևույթ հասնող նյութերը կարող են հետագայում ներգործել հողերի, մակերևութային ջրերի և քաղաքային էկոհամակարգերի քիմիական վիճակի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատկերացումները քաղաքային տարածքներում մթնոլորտային տեղումների՝ որպես բնապահպանական տեղեկատվության աղբյուրի նշանակության մասին և ձևավորել գիտական հիմք շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, բնապահպանության, երկրաքիմիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է գրադարանագիտության, մատենագիտության և հարակից տեղեկատվական ոլորտների վերաբերյալ մասնագիտական գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն՝ նպատակ ունենալով մասնագետներին, հետազոտողներին, գրադարանային աշխատողներին և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողներին տրամադրել համապատասխան հրապարակումների մասին կազմակերպված տեղեկություններ։ Նյութերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել գրադարանային գործի տեսության և պրակտիկայի, գրադարանների գործունեության կազմակերպման, գրքային և փաստաթղթային ֆոնդերի համալրման, պահպանման ու օգտագործման, ընթերցողների սպասարկման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման վերաբերյալ մասնագիտական գրականության շրջանակի մասին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում մատենագիտական գործունեության մեթոդաբանությանը, գրականության հաշվառմանը, դասակարգմանը, նկարագրմանը և թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի կազմմանը վերաբերող հրապարակումները։ Տեղեկատվական նյութը կարող է ներառել գրքեր, գիտական աշխատություններ, մեթոդական հրատարակություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ տիպի փաստաթղթեր՝ ներկայացնելով դրանց նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական մատենագիտական տվյալները։ Հրատարակության կառուցվածքը նպաստում է մասնագիտական տեղեկատվության արագ որոնմանը և հնարավորություն է տալիս հետևելու ոլորտային գրականության զարգացման հիմնական ուղղություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նոր մասնագիտական հրապարակումների վերաբերյալ ընթացիկ տեղեկատվության տրամադրումը, քանի որ այն օգնում է գրադարանային և մատենագիտական հաստատություններին համալրել մասնագիտական ֆոնդերը և տեղեկանալ ոլորտում շրջանառվող նոր գաղափարներին, մեթոդներին ու կազմակերպական մոտեցումներին։ Միաժամանակ նման տեղեկատվական աղբյուրը կարող է ծառայել գիտական հետազոտությունների սկզբնական աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման, համապատասխան գրականության ընտրության և թեմատիկ որոնումների իրականացման համար։ Նյութերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության կապերը գրքագիտության, տեղեկատվագիտության, փաստաթղթագիտության և մշակութային ժառանգության պահպանության հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունն ունի տեղեկատու, մասնագիտական և հետազոտական նշանակություն՝ նպաստելով ոլորտային գրականության մատչելիությանը, մատենագիտական տեղեկատվության տարածմանը և գրադարանային ու տեղեկատվական գործունեության գիտամեթոդական ապահովմանը։