Հրաչյա Սարուխանի պոեզիան

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է 1985–1991 թվականների Հայաստանի պարբերական մամուլի զարգացման, բովանդակային փոփոխությունների և հասարակական դերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վերակառուցման (պերեստրոյկա) և անկախության նախօրեի քաղաքական-սոցիալական գործընթացների ազդեցությունը մամուլի համակարգի վրա։ Գրքում վերլուծվում է խորհրդային վերջին տարիների հայկական մամուլի կառուցվածքը՝ կենտրոնական և հանրապետական թերթեր, գիտական հանդեսներ, արտադրական ու մասնագիտական պարբերականներ, ինչպես նաև դրանց խմբագրական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1985-ից սկսված գաղափարական մեղմացման և խոսքի հարաբերական ազատության աճին, որի արդյունքում մամուլում աստիճանաբար ընդլայնվեց քննադատական հրապարակումների շրջանակը, սկսեցին քննարկվել սոցիալական խնդիրներ, տնտեսական դժվարություններ, բնապահպանական հարցեր և հասարակական բարեփոխումների անհրաժեշտություն։ Աշխատությունում առանձնապես կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման, Սպիտակի երկրաշարժի և 1991 թվականի անկախության գործընթացի լուսաբանման վերլուծությունը, որոնք կտրուկ փոխեցին մամուլի թեմատիկան՝ այն դարձնելով առավել քաղաքականացված և ազգային օրակարգին ուղղված։ Քննարկվում է նաև մամուլի դերի աճը հասարակական կարծիքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման և քաղաքական մոբիլիզացիայի գործընթացներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես պարբերականները դարձան անցումային շրջանի կարևոր տեղեկատվական և գաղափարական հարթակներ։ Վերլուծվում են նաև գրաքննության թուլացման, խմբագրական անկախության ընդլայնման և նոր պարբերականների առաջացման միտումները, որոնք նախանշեցին հետխորհրդային մամուլի համակարգի ձևավորումը Հայաստանում։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել այդ շրջանի մամուլի բազմաշերտ զարգացումը՝ որպես հասարակական փոփոխությունների և պետական վերափոխման կարևոր աղբյուր։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում ապոզիտիվային կառուցվածքների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական կառույցներն են, որոնցում երկու կամ ավելի անվանական միավորներ գտնվում են փոխադարձ կապի մեջ, և դրանցից մեկը լրացուցիչ կերպով բնութագրում, հստակեցնում կամ վերանվանում է մյուսին։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում է ապոզիտիվային կառուցվածքների տեղը անգլերենի շարահյուսական համակարգում, դրանց ձևավորման սկզբունքները և նախադասության մեջ կատարած գործառույթները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ապոզիտիվային հարաբերությունները դրսևորվում տարբեր կառուցվածքային ձևերով և ինչպիսի իմաստային կապեր են առաջանում հիմնական և հավելյալ անվանական բաղադրիչների միջև։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ապոզիտիվային կառույցների դասակարգումը՝ հաշվի առնելով դրանց կառուցվածքային կազմակերպումը, բաղադրիչների հարաբերությունը, շարահյուսական դիրքը և հաղորդակցական նշանակությունը։ Քննության են առնվում ինչպես սահմանափակող, այնպես էլ չսահմանափակող բնույթի կառուցվածքները, որոնց միջոցով խոսողը կարող է կամ նույնականացնել տվյալ անձը կամ առարկան, կամ պարզապես հավելյալ տեղեկություն հաղորդել դրա մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կետադրության և ինտոնացիայի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ անգլերենում ապոզիտիվային կառուցվածքի առանձնացումը կամ չառանձնացումը կարող է կապված լինել դրա իմաստային և հաղորդակցական գործառույթի հետ։ Աշխատության մեջ կառուցվածքային վերլուծությունը զուգակցվում է իմաստաբանական ուսումնասիրության հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ապոզիտիվային կապերի տարբեր տեսակները, դրանցում առկա նույնականացման, բնութագրման, պարզաբանման և լրացման հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև այդ կառույցների գործածությունը տարբեր խոսքային և ոճական միջավայրերում՝ գրական, գիտական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառական բազմազանությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ապոզիտիվային կառույցների և շարահյուսական այլ հարակից երևույթների սահմանազատման խնդիրը, քանի որ արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն նույն քերականական կամ իմաստային բնույթը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից անգլերենի անվանական բառակապակցությունների և նախադասության կառուցվածքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել անգլերենի քերականությամբ և տեսական լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, անգլերենի դասավանդողներին, թարգմանիչներին, լեզվաբանության ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է ապոզիտիվային կառուցվածքների կառուցվածքային կազմակերպման, իմաստային բովանդակության և հաղորդակցական գործառույթի փոխկապակցվածությունը՝ ներկայացնելով դրանց դերը ժամանակակից անգլերենի շարահյուսական համակարգում և լեզվական հաղորդակցության մեջ։

Մշակույթ

Այս գիրքը նվիրված է նկարիչ Ստեփան Աղաջանյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայ կերպարվեստի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի գեղարվեստական ուղին և արվեստային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են նկարչի ստեղծագործությունների թեմատիկան, գեղանկարչական լեզուն, դիմանկարչության և ժանրային պատկերների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա ներդրումը հայկական կերպարվեստի զարգացման գործում։ Գրքում ներկայացվում են նկարչի ստեղծագործական մեթոդները, ոճական բնորոշ գծերը և նրա արվեստի կապը ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, նկարիչների, ուսանողների, հետազոտողների և հայկական կերպարվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի գազամատակարարման համակարգի կառավարման կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսական, տեխնոլոգիական և էներգետիկ պայմանների համատեքստում։ Աշխատանքում վերլուծվում են գազամատակարարման ոլորտի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կառավարման մեխանիզմները, էներգետիկ անվտանգության ապահովման խնդիրները և համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բնական գազի մատակարարման, բաշխման և սպառման գործընթացների կազմակերպումը, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությունը, տեխնիկական արդիականացման ուղղությունները և կառավարման նորարարական մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում ոլորտի տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, սակագնային քաղաքականության, ներդրումային գործընթացների, ռիսկերի կառավարման և արտաքին էներգետիկ գործոնների ազդեցության հարցերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի էներգետիկ համակարգի առանձնահատկություններին, գազամատակարարման կայունության ապահովմանը, մատակարարումների դիվերսիֆիկացման հնարավորություններին և կառավարման համակարգի կատարելագործման ուղիներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են առաջարկություններ, որոնք ուղղված են գազամատակարարման գործընթացների օպտիմալացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, տեխնոլոգիական զարգացմանը և ոլորտի հուսալիության բարձրացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, կառավարման համակարգերի հետազոտողների, պետական կառույցների ներկայացուցիչների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության և գազամատակարարման կառավարման խնդիրներով։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը 1975 թվականին կազմված հանձնարարական մատենագիտական նյութ է, որի նպատակն է ընթերցողներին ուղղորդել բանվորական աշխատանքի, աշխատավոր մարդու հասարակական դերի, մասնագիտական գործունեության և աշխատանքային մշակույթի վերաբերյալ գրականության ընտրության հարցում։ Երկրորդ պրակը շարունակում է համապատասխան թեմատիկ շարքը՝ ներկայացնելով գրքեր, հոդվածներ, ակնարկներ և այլ տպագիր նյութեր, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարական ու սոցիալ-մշակութային միջավայրում լուսաբանում էին բանվոր դասակարգի գործունեությունը և աշխատանքի հասարակական նշանակությունը։ Նյութերի ընտրության մեջ կարող են արտացոլվել արդյունաբերական արտադրության զարգացումը, տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների աշխատանքային փորձը, արտադրական կոլեկտիվների գործունեությունը, մասնագիտական հմտությունների կատարելագործումը և աշխատանքի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորումը։ Հանձնարարական բնույթը նշանակում է, որ մատենագիտական ցանկը նախատեսված է ոչ միայն համապատասխան հրապարակումները գրանցելու, այլև որոշակի ընթերցողական շրջանակի համար առավել օգտակար գրականությունը առանձնացնելու և թեմատիկ ընթերցանությունը կազմակերպելու նպատակով։ Այն կարող էր կիրառվել գրադարանների տեղեկատվական և մշակութային աշխատանքում՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրականության տեսությունների, ընթերցողական քննարկումների և այլ միջոցառումների կազմակերպման ժամանակ։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե խորհրդային շրջանում աշխատանքի և բանվորական մասնագիտությունների մասին ինչպիսի պատկերացումներ էին տարածվում գրականության միջոցով և ինչպիսի արժեքներ էին ընդգծվում աշխատավոր մարդու կերպարի ներկայացման ժամանակ։ Այն կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի արդյունաբերական կյանքի, արտադրական հարաբերությունների և աշխատանքային կոլեկտիվների մասին գրականության շրջանակի վերաբերյալ։ Մատենագիտական տեսանկյունից կարևոր են նյութերի ընտրության, դասակարգման և ընթերցողին ներկայացնելու սկզբունքները, որոնք արտացոլում են 1970-ական թվականների հանձնարարական մատենագիտության գործառույթներն ու մեթոդական առանձնահատկությունները։ Նման աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գրադարանային գործունեության պատկերը, այլև հասկանալու աշխատանքի թեմայի տեղը խորհրդային հասարակական ու մշակութային դիսկուրսում։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում մատենագիտության, գրադարանագիտության, աշխատանքի պատմության և խորհրդային շրջանի սոցիալ-մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներառում է հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի տարբեր տարիներին ստեղծված ստեղծագործությունները՝ պոեզիա, արձակ հատվածներ և գրական փորձեր, որոնք միասին ներկայացնում են նրա ստեղծագործական զարգացման ամբողջական պատկերը։ Չարենցի երկերում արտացոլված են ազգային ինքնության, հայրենիքի ճակատագրի, մարդու ներքին աշխարհի, սիրո, ցավի և պատմական իրադարձությունների խորքային ընկալումները։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պատկերավոր լեզվով, հուզական ուժգնությամբ և նորարարական ոճով, որտեղ համադրվում են ավանդական հայկական գրականության տարրերը և ժամանակակից գրական ուղղությունների ազդեցությունները։ Ժողովածուն թույլ է տալիս ընթերցողին հետևել Չարենցի աշխարհայացքի ձևավորմանը՝ սկսած վաղ շրջանի քնարական գործերից մինչև հասուն շրջանի ավելի փիլիսոփայական և սոցիալապես հագեցած ստեղծագործություններ։ Նրա երկերում հաճախ հանդիպում են հայրենիքի կորուստի ու վերածննդի գաղափարները, անհատի և հասարակության հարաբերությունների բարդությունները, ինչպես նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային իրողությունների արտացոլումը։ Եղիշե Չարենց