Խոսեցյալք, հատոր Ա

Պատմություն

Ժողովածուն ամփոփում է Յուրի Մկրտումյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութերը՝ ներկայացնելով նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական հետաքրքրությունների և հայ հասարակության ու մշակույթի ուսումնասիրության մեջ ունեցած ներդրման հետ առնչվող հարցեր։ Հոբելյանական գիտաժողովի նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու գիտնականի գործունեության նշանակությանը, գնահատելու նրա հետազոտությունների տեղը համապատասխան գիտակարգերի զարգացման պատմության մեջ և դիտարկելու նրա առաջադրած խնդիրների շարունակական արդիականությունը։ Ազգագրական և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում ավանդական հասարակության կառուցվածքի, կենցաղի, սովորույթների, համայնքային հարաբերությունների, մշակութային ժառանգության և պատմական փոփոխությունների ուսումնասիրությունները։ Այսպիսի գիտական ժողովածուները նպաստում են տարբեր հետազոտական մոտեցումների և մեթոդների փոխանակմանը, գիտական բանավեճի զարգացմանը և նոր սերնդի մասնագետների ներգրավմանը համապատասխան բնագավառներում։ Դրանք միաժամանակ փաստագրում են գիտական հանրության վերաբերմունքը նշանավոր հետազոտողի ժառանգությանը և պահպանելով գիտաժողովի զեկուցումները՝ ստեղծում են հետագա ուսումնասիրությունների համար կարևոր նյութական հիմք։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ազգագրությամբ, մարդաբանությամբ, հայագիտությամբ և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև Յուրի Մկրտումյանի գիտական գործունեությամբ, հայ հասարակության ավանդական մշակույթի ուսումնասիրության պատմությամբ և հայաստանյան գիտական մտքի զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ծծմբի երկօքսիդի առկայությամբ ջրածին-թթվածինային խառնուրդների ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց առաջացման, տարածման և քիմիական փոխակերպումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բարդ ռեակցիոն համակարգերի վարքագծի բացահայտումը, երբ հիմնական ջրածին-թթվածինային փոխազդեցություններին միանում է լրացուցիչ բաղադրիչ, որը կարող է փոխել բոցի կառուցվածքը, ջերմաստիճանային ռեժիմը և քիմիական կինետիկան։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ձևավորման պայմանները, դրանց կայունության սահմանները և այրման գործընթացի վրա խառնուրդի բաղադրության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում SO₂-ի դերին, քանի որ դրա մասնակցությունը կարող է փոխել շղթայական ռեակցիաների ընթացքը, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների հարաբերակցությունը և համակարգում ընթացող օքսիդավերականգնման գործընթացների հավասարակշռությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բոցի կառուցվածքի և հիմնական ֆիզիկական պարամետրերի՝ ջերմաստիճանի, տարածման արագության և ռեակցիոն գոտու բնութագրերի վերլուծությունը տարբեր պայմաններում։ Միաժամանակ դիտարկվում են ջրածնի և թթվածնի փոխազդեցության մեխանիզմները և դրանց փոփոխությունները ծծմբի երկօքսիդի ներկայությամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել հավելանյութի ազդեցության հիմնական կինետիկական գործոնները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրություն՝ ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների, միջանկյալ նյութերի առաջացման և դրանց հետագա փոխակերպումների ավելի ամբողջական մեկնաբանության համար։ Ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է քիմիական կինետիկայի և այրման ֆիզիկաքիմիայի տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել շղթայական ռեակցիաների և ոչ հավասարակշռային գործընթացների այն առանձնահատկությունները, որոնք բարձր ջերմաստիճաններում կարող են քողարկվել այլ երևույթներով։ SO₂ պարունակող համակարգերի ուսումնասիրությունը լրացուցիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ծծմբային միացությունների մասնակցությամբ օքսիդացման գործընթացների և դրանց հնարավոր ազդեցությունների տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է նպաստել այրման գործընթացների կառավարման, քիմիական ռեակցիաների կինետիկայի և գազային միջավայրերում բարդ շղթայական մեխանիզմների ըմբռնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական ֆիզիկայի, այրման տեսության, քիմիական կինետիկայի և էներգետիկայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է նանոմաշտաբային համակարգ-չիպերի (SoC) մեջ ներկառուցված ինքնաթեստավորման (Built-In Self-Test, BIST) լուծումների որակի ապահովման արդյունավետության բարձրացման համար գործիքների և մեթոդների մշակմանը՝ հաշվի առնելով ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային տեխնոլոգիաների բարդությունը, խտության աճը և սխալների նկատմամբ զգայունության բարձրացումը։ Հեղինակը վերլուծում է BIST ճարտարապետությունների հիմնական սկզբունքները՝ ընդգծելով դրանց դերը արտադրական և գործառնական փուլերում սխալների հայտնաբերման, ախտորոշման և վավերացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոմաշտաբային տեխնոլոգիաներում առաջացող խնդիրներին՝ ներառյալ տրանզիստորային տատանումները, արտահոսքային հոսանքները, դելեյի փոփոխականությունը և soft-error-ների աճը, որոնք բարդացնում են ավանդական թեստավորման մեթոդների արդյունավետությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հոսպիտալյերների ասպետական միաբանության ձևավորմանը, գործունեությանը և պատմական դերակատարությանը Լևանտում XI դարի երկրորդ կեսից մինչև XIV դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում սկզբնապես ուխտավորներին և հիվանդներին աջակցելու նպատակով ձևավորված կրոնական հաստատության աստիճանական վերափոխումն է միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի կարևոր ռազմաքաղաքական, տնտեսական և կրոնական կառույցներից մեկի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են միաբանության կազմակերպական կառուցվածքը, կառավարման համակարգը, նյութական և ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները, ամրոցների ու այլ տիրույթների կառավարումը և տարածաշրջանի քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաչակրաց պետությունների քաղաքական ու ռազմական համակարգում միաբանության զբաղեցրած դիրքին, ինչպես նաև Երուսաղեմի թագավորության, Տրիպոլիի կոմսության, Անտիոքի իշխանության և տարածաշրջանի այլ ուժերի հետ նրա փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում է նաև միաբանության գործունեության անդրազգային բնույթը, քանի որ Լևանտում նրա հնարավորությունները կապված էին Եվրոպայում ձևավորված տնտեսական, մարդկային և քաղաքական աջակցության լայն ցանցերի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ամրոցների և ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքների դերի ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն ռազմական պաշտպանության, այլև տարածքային կառավարման և տնտեսական վերահսկողության համակարգի բաղադրիչներ։ Միաժամանակ քննության են առնվում միաբանության կրոնական ինքնությունը, բարեգործական սկզբնական առաքելությունը և ռազմական գործառույթների ընդլայնման արդյունքում առաջացած ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հոսպիտալյերների հարաբերություններին տարածաշրջանի քրիստոնեական տարբեր համայնքների, մահմեդական իշխանությունների և այլ ասպետական միաբանությունների հետ՝ բացահայտելով համագործակցության, մրցակցության և հակամարտության տարբեր ձևերը։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու կազմակերպության զարգացմանը խաչակրաց շարժման վաղ փուլերից մինչև Լևանտում լատինական քաղաքական ներկայության էական վերափոխումները և միաբանության գործունեության աշխարհագրական կենտրոնի փոփոխությունը XIV դարի սկզբին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է խաչակրաց արշավանքների պատմության, միջնադարյան ռազմական ու կրոնական հաստատությունների, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության և միջերկրածովյան փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ներկայացնելով Հոսպիտալյերներին որպես միջնադարյան Լևանտի հասարակական, ռազմական և քաղաքական համակարգերի հետ սերտորեն փոխկապակցված հաստատություն։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ջ. Ռ. Ռ. Թոլքիենի հայտնի եռագրության կերպարային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ գրական գործընթացի և գրական անվան խնդիրների համատեքստում։ Քննության են առնվում ստեղծագործության գլխավոր և երկրորդական կերպարների կառուցման սկզբունքները, նրանց փոխհարաբերությունները, գործառույթները և տեղը գեղարվեստական աշխարհի ընդհանուր կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների անունների ընտրությանը, դրանց իմաստային, խորհրդանշական և լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև անվան և կերպարի բնութագրման միջև առկա կապերին։ Վերլուծվում են դիցաբանական, բանահյուսական և գրական ավանդույթների ազդեցությունները կերպարների ձևավորման և անվանակոչման համակարգի վրա։ Քննարկվում են հերոսականության, բարոյական ընտրության, իշխանության, բարու և չարի հակադրության դրսևորումները տարբեր կերպարների միջոցով։ Դիտարկվում է նաև ստեղծագործության կերպարային համակարգի տեղը ֆենթեզի գրականության զարգացման և գրական ավանդույթների վերաիմաստավորման շրջանակում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արտասահմանյան գրականության, գրական անվանագիտության, համեմատական գրականագիտության, ֆենթեզի ժանրի և Թոլքիենի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է ռազմավիճակագրական բնույթի նյութերի ժողովածու, որը վերաբերում է Ասիական Թուրքիա-ի տարածքներում XIX դարի ռազմական, վարչական, ժողովրդագրական և տնտեսական վիճակի ուսումնասիրությանը։ Նյութը կազմված է տարբեր վիճակագրական տվյալներից, հաշվետվություններից և դիտարկումներից, որոնք նպատակ ունեն համակարգված կերպով նկարագրել տարածաշրջանի բնակչության կազմը, բնակավայրերի բաշխվածությունը, հաղորդակցության ուղիները, ռազմական կայազորների տեղաբաշխումը և վարչական կառուցվածքը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տնտեսական ռեսուրսներին, գյուղատնտեսական արտադրությանը, հարկային համակարգին և ռազմավարական նշանակություն ունեցող շրջաններին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել կայսրության կառավարման և ռազմական պլանավորման մեջ։ Այսպիսի նյութերը արժեքավոր են որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, քանի որ թույլ են տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի տարածաշրջանային զարգացման ընդհանուր պատկերը և հասկանալ ռազմական-վարչական համակարգի առանձնահատկությունները։