Պրոլինի նոր մոդիֆիկացված քիրալային կարբոնիլային ածանցյալների ստացումն ու հետազոտումն ասիմետրիկ սինթեզի ռեակցիաներում: Ամինաթթուների արդյունավետ ասիմետրիկ սինթեզ

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող դրամավարկային քաղաքականության արդյունքների գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով դրամավարկային կարգավորման դերը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են դրամավարկային քաղաքականության տեսական հիմքերը, նպատակները, գործիքները և փոխանցման մեխանիզմները, ինչպես նաև կենտրոնական բանկի գործունեության առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսական միջավայրում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դրամավարկային քաղաքականության հիմնական նպատակի՝ գների կայունության ապահովման, իրականացումը և դրա փոխկապակցվածությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության, ֆինանսական կայունության և փոխարժեքի դինամիկայի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամավարկային քաղաքականության գործիքներին, այդ թվում՝ քաղաքականության տոկոսադրույքին, բաց շուկայի գործառնություններին, պարտադիր պահուստավորման և իրացվելիության կառավարման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ֆինանսական շուկաների և իրական տնտեսության վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է դրամավարկային ազդակների փոխանցումը տնտեսություն՝ տոկոսադրույքների, վարկավորման, սպառման, ներդրումների, փոխարժեքի և գնաճային սպասումների միջոցով։ Կարևորվում է նաև դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման խնդիրը, քանի որ քաղաքականության որոշումների արդյունքները հաճախ դրսևորվում են որոշակի ժամանակային ուշացումով և կարող են կախված լինել ներքին ու արտաքին բազմաթիվ գործոններից։ Հայաստանի պայմաններում կարող են վերլուծվել գնաճի և դրա կառուցվածքի փոփոխությունները, տոկոսադրույքների դինամիկան, դրամավարկային պայմանների ազդեցությունը վարկային շուկայի և տնտեսական ակտիվության վրա, ինչպես նաև արտաքին տնտեսական միջավայրի և փոխարժեքային զարգացումների նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դրամավարկային քաղաքականության կանխատեսելիության, հաղորդակցության և հանրային վստահության հարցերին, քանի որ տնտեսավարող սուբյեկտների և բնակչության գնաճային սպասումները կարող են էականորեն ազդել քաղաքականության վերջնական արդյունքների վրա։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև դրամավարկային քաղաքականության արդյունքների գնահատման քանակական և որակական ցուցանիշներ, դրանց համեմատական վերլուծություն և քաղաքականության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական սահմանափակումների բացահայտում։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են արտաքին շոկերի, միջազգային գների փոփոխությունների, ֆինանսական շուկաների տատանումների և ներքին պահանջարկի փոփոխությունների պայմաններում դրամավարկային կարգավորման արդյունավետության պահպանման խնդիրները։ Վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրամավարկային քաղաքականության ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատելու դրա ազդեցությունը մակրոտնտեսական կայունության վրա և ձևակերպելու քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, բանկային համակարգի աշխատակիցների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Macrophomina phaseolina (Tassi) Goid. սնկատեսակի տարբեր մեկուսացումների գենոտիպային բազմազանության ուսումնասիրությանը, որոնք առանձնացվել են Իրանի Մազանդարան նահանգում տարածված տարբեր սուբստրատներից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այս բուսախտածին սնկի պոպուլյացիոն և գենետիկական բազմազանության առանձնահատկությունները և պարզել, թե որքանով են տարբեր միջավայրերից ստացված մեկուսացումները տարբերվում միմյանցից գենոտիպային մակարդակում։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ տվյալ սնկատեսակը կարող է ախտահարել տարբեր մշակաբույսեր և առաջացնել հիվանդություններ, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարբեր հողային, բուսական կամ այլ բնական սուբստրատներից ստացված սնկային մեկուսացումները՝ նպատակ ունենալով համեմատել դրանց գենետիկական առանձնահատկությունները և գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանության մակարդակը։ Գենոտիպային բազմազանության բացահայտումը կարևոր է սնկի տարածման, հարմարվողականության և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում գոյատևման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է ներառել սնկային նմուշների առանձնացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, ԴՆԹ-ի մեկուսացման, մոլեկուլային գենետիկական մարկերների կիրառման և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության փուլեր։ Մոլեկուլային մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է տարբերակել արտաքին կամ մշակութային հատկանիշներով իրար մոտ մեկուսացումները և բացահայտել դրանց միջև առկա գենետիկական տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տարբեր սուբստրատներից ստացված մեկուսացումների միջև գենետիկական նմանության և տարբերության աստիճանին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր խմբավորմանը։ Այդպիսի վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե արդյոք գենոտիպային կառուցվածքը կապված է մեկուսացման աղբյուրի, աշխարհագրական դիրքի կամ որոշակի էկոլոգիական պայմանների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բուսախտաբանական տեսանկյունից, քանի որ սնկի գենետիկական բազմազանության իմացությունը կարող է նպաստել հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների, պաթոգենության տարբեր ձևերի և հնարավոր հարմարվողական մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և կառավարման ռազմավարությունների մշակման համար, քանի որ գենետիկորեն բազմազան պոպուլյացիաների առկայությունը կարող է ազդել պայքարի միջոցների արդյունավետության և հիվանդության զարգացման դինամիկայի վրա։ Մազանդարանի տարածաշրջանը որպես ուսումնասիրության տարածք կարևոր է իր գյուղատնտեսական նշանակությամբ և տարբեր էկոլոգիական պայմանների առկայությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պաթոգենի գենետիկական կառուցվածքը բազմազան բնական և ագրոէկոլոգիական միջավայրերում։ Աշխատությունը համադրում է միկոլոգիայի, բուսախտաբանության, գենետիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության և պոպուլյացիոն կենսաբանության մեթոդներն ու խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել բուսախտաբաններին, միկոլոգներին, գենետիկներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետներին և բույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ թույլ է տալիս գնահատել բուսախտածին սնկի ներպոպուլյացիոն բազմազանությունը և դրա հնարավոր կապը տարբեր սուբստրատների ու էկոլոգիական պայմանների հետ՝ ստեղծելով հիմք հետագա համաճարակաբանական, էվոլյուցիոն և գործնական բուսապաշտպանական ուսումնասիրությունների համար։

Գրականություն

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է 2012 թվականի ընթացքում գրադարանային կամ տեղեկատվական հավաքածուն համալրած նոր գրքերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ։ Նյութերը կազմված են ընթերցողներին, գրադարանավարներին և մասնագետներին նոր հրատարակություններին ծանոթացնելու և անհրաժեշտ գրականության որոնումը հեշտացնելու նպատակով։ Մատենագիտական գրառումներում կարող են ներկայացվել հրատարակությունների հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, հրատարակության վայր, հրատարակիչ, տարեթիվ, ծավալ և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության թեմատիկ դասակարգմանը և տարբեր գիտական, կրթական, մշակութային ու հասարակական ոլորտներին վերաբերող նոր նյութերի համակարգված ներկայացմանը։ Տեղեկատվական կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ տարվա հրատարակչական արտադրանքին և գրադարանային հավաքածուի համալրման հիմնական ուղղություններին։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև որպես օժանդակ աղբյուր մատենագիտական որոնումների, գրականության ընտրության և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման ընթացքում։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և նոր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ալիֆատիկ երկկարբոնաթթուների խոլինային էսթերների խոլինէսթերազային հիդրոլիզի կինետիկական օրինաչափությունների և ռեակցիայի մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են խոլինէսթերազ ֆերմենտների կատալիտիկ գործունեության առանձնահատկությունները, ֆերմենտի և սուբստրատի փոխազդեցության բնույթը, ինչպես նաև էսթերային կապերի ֆերմենտային ճեղքման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոլիզի ռեակցիաների արագության, կինետիկական պարամետրերի, սուբստրատների մոլեկուլային կառուցվածքի և դրանց քիմիական հատկությունների միջև առկա փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են ալիֆատիկ ածխաջրածնային շղթայի երկարության, ֆունկցիոնալ խմբերի դասավորության և մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի ազդեցությունը ֆերմենտային հիդրոլիզի արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ֆերմենտային կատալիզի մեխանիզմների պարզաբանմանը, միջանկյալ միացությունների հնարավոր առաջացմանը, ակտիվ կենտրոնի հետ սուբստրատների փոխազդեցությանը և ռեակցիայի ընթացքի վրա տարբեր ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությանը։ Դիտարկվում են նաև փորձարարական տվյալների կինետիկական վերլուծության, ռեակցիաների մաթեմատիկական նկարագրման և ստացված արդյունքների տեսական մեկնաբանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել խոլինէսթերազների ֆերմենտային ակտիվության և օրգանական էսթերների կենսաքիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, ֆերմենտաբանների, դեղագետների և կենսաբանական ակտիվ միացությունների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների ու ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է երկրաբանական կառուցվածքներում աղային գմբեթների հայտնաբերման և դրանց տարածական տեղադիրքի որոշման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գրավիչափական դիտարկումների տվյալների հիման վրա։ Ներկայացվում են երկրաբանական մարմինների եռաչափ մոդելավորման և գրավիտացիոն դաշտի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու ստորգետնյա աղային կազմավորումների ձևը, չափերը, խորությունը և տարածական բաշխվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրավիչափական տվյալների մշակման, մեկնաբանման և հակադարձ խնդիրների լուծման մեթոդներին՝ հաշվի առնելով երկրաբանական միջավայրի ֆիզիկական հատկությունները և խտության տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն երկրաբանության ու երկրաֆիզիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով ստորգետնյա կառուցվածքների առավել ճշգրիտ բացահայտմանը և երկրաբանական հետախուզական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել երկրաֆիզիկոսների, երկրաբանների, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների և երկրաբանական հետազոտություններով զբաղվող գիտնականների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի տեսության և փիլիսոփայության առանցքային հարցերից մեկի՝ պետության կողմից սահմանված կամ ճանաչված իրավական նորմերի օբյեկտիվ բնույթի, դրանց գոյության հիմքերի և հասարակական հարաբերությունների հետ փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում իրավական նորմի, իրավական համակարգի, պետական կամքի և հասարակական իրականության հարաբերակցության վերաբերյալ տարբեր տեսական մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե որքանով կարող է գործող իրավունքը դիտարկվել որպես անհատական կամ խմբային կամքից անկախ կարգավորող համակարգ, և ինչպիսի սոցիալական, քաղաքական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններ են ազդում դրա ձևավորման և զարգացման վրա։ Վերլուծվում են իրավական նորմերի պարտադիր ուժի, իրավաչափության, որոշակիության և կայունության հիմքերը, ինչպես նաև իրավունքի ու բարոյականության, արդարության և հասարակական արժեքների փոխհարաբերությունները։ Քննության են առնվում իրավաստեղծ գործունեության ընթացքում առաջացող տեսական խնդիրները, երբ անհրաժեշտ է հասարակական հարաբերությունների բազմազանությունը վերածել ընդհանուր և պարտադիր վարքագծի կանոնների։ Կարևորվում է նաև իրավակիրառ գործունեությունը, քանի որ իրավական նորմերի բովանդակությունը գործնական նշանակություն է ստանում դրանց մեկնաբանման և կոնկրետ հարաբերությունների նկատմամբ կիրառման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում է իրավական մեկնաբանության ազդեցությունը իրավունքի օբյեկտիվության ընկալման վրա և այն հարցը, թե ինչպես կարելի է սահմանափակել սուբյեկտիվ գնահատականների ազդեցությունը իրավական որոշումների կայացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում իրավական պոզիտիվիզմի, բնական իրավունքի և իրավափիլիսոփայական այլ ուղղությունների մոտեցումներին՝ բացահայտելով իրավունքի էության և պարտադիր ուժի վերաբերյալ դրանց հիմնական տարբերությունները։ Վերլուծվում է նաև պետության և իրավունքի փոխհարաբերությունը, իրավական համակարգի ինքնուրույնության աստիճանը և հասարակական փոփոխություններին իրավունքի արձագանքելու առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է իրավական իրականության, իրավական նորմերի գործողության և դրանց օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ բաղադրիչների հարաբերակցության առավել խորքային ըմբռնմանը՝ կարևոր նշանակություն ունենալով իրավունքի ընդհանուր տեսության, իրավափիլիսոփայության և իրավական մեթոդաբանության զարգացման համար։