Մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդները հոգեբանական հետազոտություններում

Literature

Սա գրականագիտական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ֆ. Մ. Դոստոևսկու ստեղծագործություններում ընտանիքի գաղափարի ընկալման և գեղարվեստական ներկայացման վերլուծությանը՝ 19-րդ դարի Ռուսաստանի սոցիալ-պատմական համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է ընտանիքի՝ որպես բարոյական, հոգեբանական և սոցիալական ինստիտուտի կերպավորումը հեղինակի վեպերում, ինչպես նաև ընտանեկան հարաբերությունների ճգնաժամի, սերունդների բախման, ծնողական պատասխանատվության և անհատի ներքին հակասությունների թեմատիկան։ Վերլուծվում են ընտանիքի գաղափարի կապերը Դոստոևսկու փիլիսոփայական և կրոնական հայացքների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործություններում արտացոլված սոցիալական անհավասարության, քաղաքային կյանքի և բարոյական արժեքների փոփոխության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը, ընտանեկան կոնֆլիկտների գեղարվեստական կառուցվածքին և դրանց խորհրդանշական նշանակությանը ռուս հասարակության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռուս գրականագիտության, պատմամշակութային ուսումնասիրությունների և սոցիալական փիլիսոփայության ոլորտներում՝ բացահայտելով ընտանիքի գաղափարի բազմաշերտ ընկալումը Դոստոևսկու ստեղծագործական համակարգում։

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է պատմական-վիճակագրական ուսումնասիրություն, որը նվիրված է Թուրքիայի հայկական տարածքների բնակչության կազմի, թվաքանակի և տարածքային բաշխվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ժողովրդագրական տվյալների հավաքագրման և վերլուծության փորձն է, որի միջոցով հեղինակն անդրադառնում է տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության սոցիալական, ազգային և տարածքային առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ վիճակագրական տեղեկությունների միջոցով հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատմական Հայաստանի արևմտյան հատվածներում բնակվող բնակչության մասին և վերականգնելու այն ժողովրդագրական պատկերը, որը ձևավորվել էր մինչև հետագա քաղաքական ու սոցիալական մեծ փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել բնակչության ընդհանուր թվաքանակը, բնակավայրերի կառուցվածքը, տարբեր համայնքների հարաբերակցությունը, քաղաքային և գյուղական բնակչության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնակչության տարածքային տեղաբաշխումը։ Հատուկ նշանակություն ունի վիճակագրական տվյալների նկատմամբ քննադատական մոտեցումը, քանի որ Օսմանյան կայսրության ժողովրդագրական հաշվառման համակարգերը, վարչական բաժանումները և տվյալների ներկայացման սկզբունքները կարող էին տարբերվել ժամանակակից վիճակագրական չափանիշներից։ Այդ պատճառով աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն թվային տեղեկությունների, այլև դրանց ձևավորման և օգտագործման պատմական համատեքստի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հնարավորություն տալ հետազոտելու նաև բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակը, զբաղվածության հիմնական ուղղությունները, բնակավայրերի բնույթը և համայնքային կյանքի որոշ առանձնահատկություններ։ Ժողովրդագրական պատկերի վերլուծությունը կարևոր է տարածաշրջանի պատմության, հայ բնակչության տարածական տեղաբաշխման և հասարակական կյանքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ձևավորման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ժողովրդագետներին, վիճակագիրներին, հայագետներին, քարտեզագետներին և Օսմանյան կայսրության սոցիալական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր՝ հետագա ժողովրդագրական և պատմական ուսումնասիրությունների համար՝ հատկապես բնակչության թվաքանակի և տարածքային կազմի վերաբերյալ տվյալները համադրելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է պատմական ժողովրդագրության կարևոր ուսումնասիրություն՝ վիճակագրական տվյալների միջոցով փորձելով վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության պատկերը և ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորել տարածաշրջանի հասարակական ու ժողովրդագրական կառուցվածքի վերաբերյալ։

Economics

Վերազգային կորպորացիաների (ՏՆԿ-ների) ծագումն ու զարգացումը կապված է համաշխարհային տնտեսության գլոբալացման գործընթացի հետ։ Վերազգային կորպորացիաները այն խոշոր ընկերություններն են, որոնք գործում են միաժամանակ մի քանի երկրներում՝ ունենալով գլխամաս և մասնաճյուղեր տարբեր պետություններում։ Դրանց ծագումը հիմնականում կապված է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի արդյունաբերական զարգացման, միջազգային առևտրի ընդլայնման և կապիտալի արտահանման հետ։ XX դարի երկրորդ կեսից, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, գլոբալիզացիա-ի խորացման արդյունքում վերազգային կորպորացիաները արագ զարգացան՝ դառնալով համաշխարհային տնտեսության հիմնական դերակատարներից։ Դրանք ընդլայնեցին իրենց գործունեությունը արտադրության, ֆինանսների, տեխնոլոգիաների և ծառայությունների ոլորտներում՝ ստեղծելով գլոբալ մատակարարման շղթաներ։ Այսօր վերազգային կորպորացիաները մեծ ազդեցություն ունեն երկրների տնտեսությունների վրա՝ նպաստելով ներդրումներին, տեխնոլոգիական փոխանցմանը և աշխատատեղերի ստեղծմանը, սակայն միաժամանակ առաջացնում են նաև մրցակցության անհավասարություն և տնտեսական կախվածություն զարգացող երկրների համար։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պատերազմի մասնակից և վետերան անձանց հոգեկան վիճակների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Իրանի և Իրաքի միջև պատերազմի ընթացքում ստացած ռազմական փորձի երկարաժամկետ հոգեբանական հետևանքներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել մարտական գործողությունների, կյանքի համար վտանգավոր իրավիճակների, ֆիզիկական և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության, կորստի ու երկարատև սթրեսի ազդեցությունը մարդու հոգեկան ոլորտի վրա և ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են հետպատերազմյան շրջանում հոգեկան վիճակների ձևավորումն ու դրսևորումը։ Աշխատության հիմքում այն դրույթն է, որ պատերազմական փորձառությունը կարող է խորապես ազդել մարդու հուզական, ճանաչողական և վարքային ոլորտների վրա, իսկ դրա հետևանքները կարող են պահպանվել նաև ռազմական գործողությունների ավարտից երկար ժամանակ անց։ Հետազոտության շրջանակում պատերազմը դիտարկվում է որպես ծայրահեղ սթրեսածին միջավայր, որտեղ մարդը կարող է պարբերաբար բախվել կյանքի կորստի վտանգի, բռնության, ֆիզիկական վնասվածքների, ընկերների և հարազատների մահվան, անորոշության, քնի խանգարման և մշտական վտանգի զգացման հետ։ Նման պայմաններում ձևավորվող հոգեբանական արձագանքները կարող են ունենալ տարբեր ինտենսիվություն և դրսևորվել ինչպես անմիջապես, այնպես էլ հետագա տարիներին։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է պատերազմի վետերանների հոգեկան վիճակների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Հեղինակը կարող է ուշադրություն դարձնել անհանգստության, վախի, հուզական լարվածության, դյուրագրգռության, տրամադրության անկման, ապատիայի, մեղքի զգացման, սոցիալական մեկուսացման և այլ հոգեբանական դրսևորումների առանձնահատկություններին։ Այս վիճակների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպիսի հոգեբանական մեխանիզմներով է մարդը արձագանքում երկարատև և ինտենսիվ վտանգի պայմաններին, և ինչ փոփոխություններ կարող են պահպանվել խաղաղ ժամանակաշրջանում։ Առանձին կարևորություն ունի հետտրավմատիկ սթրեսային արձագանքների ուսումնասիրությունը։ Պատերազմի ընթացքում ստացած ծանր փորձառությունները որոշ անձանց մոտ կարող են հետագայում վերարտադրվել անցանկալի հիշողությունների, մղձավանջների, տրավմատիկ իրավիճակները հիշեցնող ազդակներից խուսափելու, գերզգոնության, քնի խանգարումների և ուժեղ հուզական արձագանքների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այս երևույթների տարածվածությունը, արտահայտվածության աստիճանը և դրանց փոխկապակցվածությունը վետերանի անձնային և սոցիալական առանձնահատկությունների հետ։ Միաժամանակ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել նորմատիվ հոգեբանական արձագանքները կլինիկական նշանակություն ունեցող խանգարումներից՝ խուսափելով պատերազմի բոլոր մասնակիցների փորձառությունը նույն կերպ մեկնաբանելուց։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև անհատական տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Նույնատիպ մարտական փորձառությունը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հոգեբանական հետևանքներ։ Դրանց վրա կարող են ազդել անձի նախապատերազմական հոգեբանական առանձնահատկությունները, տարիքը, մարտական փորձի տևողությունը, ստացած վնասվածքները, մարտական գործողությունների ինտենսիվությունը, կորստի փորձառությունը, սոցիալական աջակցությունը և հետպատերազմյան կյանքի պայմանները։ Այս գործոնների համադրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վետերանների հոգեկան վիճակների բազմազանության մասին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հուզական ոլորտի ուսումնասիրությունը։ Պատերազմական փորձառությունից հետո որոշ վետերանների մոտ կարող են պահպանվել բարձր տագնապայնություն, հուզական անկայունություն, զայրույթի վերահսկման դժվարություններ կամ բացասական հույզերի նկատմամբ բարձր զգայունություն։ Մյուսների դեպքում կարող է նկատվել հուզական բթացում, զգացմունքների արտահայտման նվազում կամ միջանձնային հարաբերություններից հեռանալու միտում։ Այս տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատերազմի հոգեբանական ազդեցության անհատական առանձնահատկությունները։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է պարաթիրեոիդային անբավարարության պայմաններում առաջացող շարժողական խանգարումների հիմքում ընկած ողնուղեղային նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են պարաթիրեոիդ հորմոնի անբավարարության ազդեցությունը նյարդամկանային համակարգի գործունեության, նեյրոնների գրգռելիության և շարժողական ֆունկցիաների կարգավորման վրա՝ վերլուծելով հիվանդության զարգացման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական և նեյրոբիոլոգիական փոփոխությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ողնուղեղային ռեֆլեքսային համակարգերի, շարժողական նեյրոնների և սինապտիկ փոխանցման առանձնահատկությունները, գնահատվում են շարժողական խանգարումների ձևավորման մեխանիզմները և դրանց փոխկապակցվածությունը կալցիումաֆոսֆորային փոխանակության խանգարումների հետ։ Քննարկվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, կիրառված հետազոտական մեթոդները և ստացված տվյալների գիտական նշանակությունը՝ նպաստելով շարժողական խանգարումների առաջացման պատճառների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, ֆիզիոլոգիայի, էնդոկրինոլոգիայի, բժշկակենսաբանական գիտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև նյարդամկանային համակարգի խանգարումների մեխանիզմներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Նյութը նվիրված է հելիկոբակտերային վարակով ասոցացված խոցային հիվանդության համալիր բուժման ընթացքում «Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ Helicobacter pylori-ի վերացմանն ուղղված հակաբակտերիալ բուժումը, չնայած իր կարևորությանը, կարող է ուղեկցվել աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումներով և տարբեր անցանկալի երևույթներով, ինչի պատճառով լրացուցիչ պրոբիոտիկային աջակցությունը դիտարկվում է որպես բուժման հանդուրժողականությունն ու հնարավոր արդյունավետությունը բարելավելու միջոց։ «Նարինե»-ի հիմքում ընկած է կաթնաթթվային բակտերիաների շտամը, որը երկար տարիներ ուսումնասիրվել է Հայաստանում և կիրառվել որպես պրոբիոտիկային արտադրանք։ Հետազոտության շրջանակում կարող է գնահատվել, թե ինչպես է պրոբիոտիկի ավելացումը ստանդարտ էրադիկացիոն բուժմանը ազդում Helicobacter pylori-ի վերացման արդյունքների, հիվանդության կրկնության և վարակման կրկնակի առաջացման հաճախականության վրա։ Այս ուղղությամբ հրապարակված աշխատանքներում համեմատվել են միայն ստանդարտ բուժում ստացած և «Նարինե» հավելյալ ստացած հիվանդների խմբերը, իսկ արդյունքները գնահատվել են ինչպես բուժումից անմիջապես հետո, այնպես էլ հետագա հսկողության փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աղիքային միկրոֆլորայի վիճակին, քանի որ հակաբիոտիկների օգտագործումը կարող է փոխել դրա կազմն ու հավասարակշռությունը։ Պրոբիոտիկի կիրառման նպատակներից մեկը կարող է լինել աղիքային մանրէային հավասարակշռության պահպանմանը կամ վերականգնմանը նպաստելը և հակաբիոտիկային բուժման հետ կապված անցանկալի աղիքային ախտանշանների նվազեցումը։ Հրապարակված տվյալներում «Նարինե»-ի համակցումը ստանդարտ բուժման հետ կապված է եղել վերավարակի և խոցային հիվանդության ռեցիդիվների նվազման, ինչպես նաև որոշ անցանկալի երևույթների ավելի ցածր հաճախականության հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հիվանդների կլինիկական վիճակի, ցավային համախտանիշի, մարսողական գանգատների, խոցի ապաքինման և Helicobacter pylori-ի առկայության կրկնակի գնահատում։ Հատկապես կարևոր է բուժման արդյունավետությունը գնահատել ոչ միայն ախտանշանների նվազման, այլև վարակի օբյեկտիվ վերացման տեսանկյունից, քանի որ կլինիկական բարելավումը ինքնին չի նշանակում, որ հարուցիչը ամբողջությամբ վերացվել է։ Այդ նպատակով հետազոտություններում կիրառվել են, մասնավորապես, C13 շնչական թեստը և որոշ դեպքերում էնդոսկոպիկ ու հյուսվածաբանական հետազոտություններ։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև պրոբիոտիկի հնարավոր փոխազդեցությունը հակաբակտերիալ դեղամիջոցների հետ և դրա կիրառման օպտիմալ ժամանակային սխեմաների ուսումնասիրությունը։ Գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում այն հարցը, թե ինչ մեխանիզմներով կարող են կաթնաթթվային բակտերիաները սահմանափակել Helicobacter pylori-ի կենսագործունեությունը և ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ աղիքային միկրոբիոտայի վրա։ Միևնույն ժամանակ, նման արդյունքները պետք է մեկնաբանել տվյալ հետազոտությունների մեթոդաբանության և ապացույցների մակարդակի համատեքստում, քանի որ առանձին ուսումնասիրությունների արդյունքները ինքնուրույն բավարար չեն բուժման ընդհանուր արդյունավետության վերաբերյալ վերջնական եզրակացության համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման համադրում է գաստրոէնտերոլոգիայի, կլինիկական մանրէաբանության և պրոբիոտիկների ուսումնասիրության ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի լրացուցիչ դեր կարող է ունենալ «Նարինե»-ն Helicobacter pylori-ի հետ կապված խոցային հիվանդության համալիր բուժման մեջ, ինչպես նաև գնահատել դրա հնարավոր ազդեցությունը վարակի վերացման, հիվանդության կրկնության և բուժման հետ կապված աղիքային խանգարումների վրա։