Ա. Չոպանյանի քննադատական և գրականագիտական հայացքները

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված կոշտության կողերով ուժեղացված շերտավոր սալերի օպտիմալ նախագծման տեսական և ինժեներական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են շերտավոր կառուցվածքների մեխանիկական վարքագծի առանձնահատկությունները, դրանց դեֆորմացիոն և լարվածային վիճակները արտաքին բեռնվածությունների ազդեցության տակ, ինչպես նաև կոշտության կողերի ներդրման ազդեցությունը կառուցվածքային ամրության և կայունության վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են իզոտրոպ և անիզոտրոպ նյութերի մեխանիկական հատկությունների համեմատական վերլուծությունը, դրանց կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից շինարարական և ինժեներական համակարգերում, ինչպես նաև շերտավոր սալերի հաշվարկային մոդելավորման մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալ նախագծման մեթոդներին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել նյութածախսը, բարձրացնել կրողունակությունը և ապահովել կառուցվածքի երկարաժամկետ կայունությունը։ Վերլուծվում են նաև մաթեմատիկական մոդելավորման, վերջավոր տարրերի մեթոդի և թվային սիմուլյացիաների կիրառությունները նախագծման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է ինժեներական օպտիմալացման դերը ժամանակակից կառուցվածքային համակարգերի արդյունավետության բարձրացման գործում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել կառուցվածքային ինժեներների, մեխանիկայի մասնագետների, շինարարական տեխնոլոգների և կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող գիտնականների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է տեղական ծագման հրաբխային հանքային նյութերի օգտագործմամբ բետոնապոլիմերային կոմպոզիտների ստացման, դրանց կառուցվածքի ձևավորման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բնական հրաբխային հումքի՝ որպես շինարարական կոմպոզիտային նյութերի բաղադրիչ օգտագործելու հնարավորությունների գնահատումն է՝ հաշվի առնելով դրա հանքաբանական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ծակոտկենությունը և կապակցող համակարգերի հետ փոխազդեցությունը։ Քննվում են հանքային և պոլիմերային բաղադրիչների համատեղման ընդհանուր սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է նպատակային կերպով փոփոխել նյութի կառուցվածքն ու շահագործական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիմերային բաղադրիչների ազդեցությանը կոմպոզիտի ամրության, ջրակայունության, մաշակայունության, խոնավության ներթափանցման նկատմամբ դիմադրության և երկարատև շահագործման ընթացքում կառուցվածքային կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում է սկզբնական հումքի հատկությունների և պատրաստի նյութի բնութագրերի միջև կապը՝ պարզելու համար, թե հրաբխային նյութերի առանձնահատկություններն ինչպես կարող են ազդել կոմպոզիտային համակարգի ընդհանուր վարքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նյութի միկրոկառուցվածքի ձևավորման, հանքային մասնիկների և կապակցող միջավայրի փոխազդեցության, ինչպես նաև ծակոտկեն կառուցվածքի փոփոխությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր բաղադրակազմերով ստացված նմուշների ֆիզիկական և մեխանիկական ցուցանիշները՝ առավել արդյունավետ կոմպոզիցիաների ընտրության տեսական և փորձարարական հիմքերը ձևավորելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական հումքի կիրառման տնտեսական և բնապահպանական նշանակությանը, քանի որ տարածաշրջանում հասանելի բնական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը կարող է նպաստել ներմուծվող նյութերից կախվածության նվազեցմանը և շինանյութերի արտադրության ռեսուրսային արդյունավետության բարձրացմանը։ Դիտարկվում են նման կոմպոզիտների հնարավոր կիրառությունները տարբեր շինարարական տարրերում և կառուցվածքներում՝ դրանց ֆունկցիոնալ հատկությունների և շահագործման պայմանների համապատասխանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության և բնական հանքային հումքի ուսումնասիրման մոտեցումները՝ տեղական ռեսուրսների հիման վրա արդյունավետ և բարելավված հատկություններով շինարարական նյութերի ստեղծման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է վերամշակող կազմակերպություններում արտահանման ռազմավարության ձևավորման, գնահատման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների և գործնական փորձի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արտահանման նշանակությունը վերամշակող արդյունաբերության զարգացման, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման, արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և արտաքին շուկաներում դիրքերի ամրապնդման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արտահանման ռազմավարության էությունը, նպատակներն ու հիմնական բաղադրիչները, արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը կազմակերպությունների գործունեության վրա, ինչպես նաև արտահանման շուկաների ընտրության, ապրանքների մրցունակության գնահատման, գնագոյացման, շուկայավարման և լոգիստիկայի հետ կապված հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի վերամշակող կազմակերպությունների արտահանման հնարավորություններին և այն գործոններին, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել դրանց մուտքը միջազգային շուկաներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են արտադրանքի որակը, միջազգային չափանիշներին համապատասխանությունը, տեխնոլոգիական վերազինումը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը, բրենդավորման և շուկայավարման արդյունավետությունը, ինչպես նաև արտաքին շուկաների պահանջների ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև արտահանման գործընթացում հանդիպող հիմնական խոչընդոտներին՝ շուկաների սահմանափակ հասանելիությանը, մրցակցային ճնշմանը, ֆինանսական և լոգիստիկ խնդիրներին, մաքսային և վարչական ընթացակարգերին, արտադրական հզորությունների սահմանափակումներին և միջազգային պահանջներին համապատասխանելու անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության կարևոր նպատակներից է բացահայտել այն գործնական ուղղությունները, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել արտահանման գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են շուկաների դիվերսիֆիկացման, նոր արտահանման ուղղությունների որոնման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման, որակի կառավարման համակարգերի կատարելագործման, միջազգային համագործակցության և թվային շուկայավարման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, արտահանմամբ զբաղվող կազմակերպությունների և Հայաստանի արտաքին տնտեսական ներուժի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել վերամշակող ոլորտում արտահանման ռազմավարության արդյունավետության վրա ազդող գործոնների և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների վերաբերյալ։

Culture

Այս պարբերական մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողներին և մասնագետներին արդի տեղեկատվությամբ տվյալ ոլորտի գիտական և գեղարվեստական զարգացումների վերաբերյալ։ Հրատարակության մեջ ընդգրկվում են ընթացիկ շրջանում լույս տեսած գրքեր, հոդվածներ, գիտական ժողովածուներ և այլ հրապարակումներ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ արվեստագիտություն, երաժշտություն, թատրոն, կերպարվեստ, կինո և մշակութային քաղաքականություն։ Հեղինակը կամ կազմողները ներկայացնում են մատենագիտական հղումներ, աղբյուրների նկարագրություններ և համառոտ ծանոթագրություններ, որոնք օգնում են արագ կողմնորոշվել նոր գրականության հոսքում և ընտրել անհրաժեշտ նյութերը գիտական կամ ուսումնական նպատակների համար։ Տեղեկատուն նաև արտացոլում է մշակութային կյանքի զարգացման միտումները ՀՍՍՀ-ում՝ ցույց տալով գիտական հետաքրքրությունների շրջանակի ընդլայնումը և արվեստի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ հետազոտությունների ակտիվացումը։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, ուսանողների և մշակույթի ոլորտի մասնագետների համար։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է սփյուռքահայ նշանավոր գրող Հակոբ Կարապենցի գրական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակի ստեղծագործությունը առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում ժամանակակից հայ արձակի և հատկապես սփյուռքահայ գրականության մեջ՝ միավորելով ազգային ինքնության, հայրենիքի, օտարության, մարդու ներաշխարհի, հիշողության, գոյության իմաստի և ժամանակակից քաղաքակրթության խնդիրները։ Գրականագիտական ուսումնասիրությունները նրա ստեղծագործությունը բնորոշում են նաև որպես փիլիսոփայական որոնումների տարածք՝ ընդգծելով գոյապաշտական և արդիապաշտ մտածողության ազդեցությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գրողի արձակի թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, կերպարակերտման սկզբունքները, պատմողական եղանակը, լեզվաոճական միջոցները և ժամանակակից մարդու հոգեբանական աշխարհի ներկայացման ձևերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սփյուռքահայ մարդու ինքնության խնդիրը․ նրա հերոսները հաճախ հայտնվում են հայրենիքի և օտար միջավայրի, ազգային պատկանելիության և համամարդկային արժեքների, անցյալի հիշողության և ներկայի իրականության միջև։ Կարապենցի գրական աշխարհում հայրենիքը ոչ միայն աշխարհագրական տարածք է, այլև հոգևոր հիշողության, ինքնության և գոյության կարևոր հենարան։ Միաժամանակ նրա ստեղծագործության մեջ նկատելի է ժամանակակից մեծ քաղաքի և քաղաքակրթական միջավայրի ազդեցությունը․ գրողը անդրադառնում է անհատի օտարմանը, ներքին մենությանը, հաղորդակցության դժվարություններին և ժամանակակից կյանքի հակասություններին։ Այդ պատճառով նրա արձակը կարող է դիտարկվել ոչ միայն ազգային, այլև համամարդկային խնդիրների տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ընդգրկվել նրա պատմվածքները, վիպակներն ու վեպերը, այդ թվում՝ «Ադամի գիրքը», որը ներկայացվել է նաև որպես գրողի գրական ժառանգության կարևորագույն հրատարակություններից մեկը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրա գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները, որտեղ ազգային հիշողությունը, անձնական փորձառությունը և ժամանակակից աշխարհի նկատմամբ քննադատական հայացքը միահյուսվում են։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի նաև հեղինակի գեղագիտական համակարգը, որի ուսումնասիրություններում նրա ստեղծագործությունը կապվում է հայկական գոյապաշտական գեղարվեստական մտածողության և արդիապաշտ գրականության հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է գրողի ստեղծագործական ժառանգությունը որպես ազգային և համամարդկային արժեքների, անհատի ներաշխարհի և սփյուռքահայ ինքնության բարդ հարաբերությունների արտահայտություն և կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, սփյուռքահայ գրականության և ժամանակակից արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի խորհրդային և եվրոպական կրթական համակարգերում սովորող կրտսեր դպրոցականների կարդիոհեմոդինամիկ և սոմատոմետրիկ ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են երեխաների սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, ֆիզիկական զարգացման և մարմնի չափաբանական ցուցանիշների գնահատման արդյունքները՝ հաշվի առնելով կրթական միջավայրի, ուսումնական ծանրաբեռնվածության և կենսակերպի առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունը։ Հեղինակը վերլուծում է սրտի աշխատանքի, արյան շրջանառության, հասակի, քաշի և այլ սոմատոմետրիկ ցուցանիշների միջև առկա փոխկապակցվածությունները՝ համեմատելով տարբեր կրթական համակարգերում սովորող երեխաների առողջական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունն ընդգրկում է կլինիկական և վիճակագրական հետազոտությունների արդյունքներ, գիտական վերլուծություններ և եզրահանգումներ, որոնք կարող են կիրառվել երեխաների առողջության մշտադիտարկման, կրթական միջավայրի գնահատման և կանխարգելիչ առողջապահական ծրագրերի մշակման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է մանկաբույժների, ֆիզիոլոգների, հանրային առողջապահության մասնագետների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և երեխաների առողջության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։