Աշխատավորի որդիները

Technology

Այս գիտատեխնոլոգիական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում առկա մետաղահանքային հումքի քիմիկամետալուրգիական մշակման գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տարբեր մետաղներ պարունակող հանքաքարերի՝ պղնձի, մոլիբդենի, ոսկու և այլ համակցված հումքերի հարստացման և վերամշակման հիմնական տեխնոլոգիական փուլերը։ Հեղինակը ներկայացնում է հանքաքարերի նախնական պատրաստման, հարստացման, հալեցման և մաքրման գործընթացները, ինչպես նաև քիմիական ռեագենտների կիրառման առանձնահատկությունները մետաղների կորզման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցմանը, էներգախնայող մեթոդների ներդրմանը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մեղմացմանը՝ ներառյալ թափոնների վերամշակման և էկոլոգիական անվտանգության խնդիրները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև ժամանակակից մետալուրգիական տեխնոլոգիաները, հիդրոմետալուրգիական և պիրոմետալուրգիական գործընթացների համադրումը, ինչպես նաև արտադրական ցիկլերի օպտիմալացման ուղիները։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են հանքարդյունաբերության, քիմիական տեխնոլոգիաների և նյութագիտության ոլորտների զարգացման համար՝ նպաստելով Հայաստանի մետալուրգիական արդյունաբերության արդյունավետության և մրցունակության բարձրացմանը։

History

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Հունաստանի Հանրապետության միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը 1991-1998 թվականներին՝ Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո ձևավորված նոր միջազգային և տարածաշրջանային իրողությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու երկրների միջև քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական, ռազմական, մշակութային և հումանիտար կապերի զարգացումն է, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործոնների վերլուծությունը։ Հայաստանի անկախացումից հետո արտաքին քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկը միջազգային հարաբերությունների լիարժեք համակարգում ներգրավվելն ու տարբեր պետությունների հետ դիվանագիտական կապերի հաստատումն էր։ Այս գործընթացում Հունաստանը առանձնահատուկ նշանակություն ուներ՝ հաշվի առնելով երկու ժողովուրդների պատմական, մշակութային և քրիստոնեական ընդհանրությունները, ինչպես նաև փոխադարձ համակրանքի և պատմական հիշողության վրա հիմնված կապերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1990-ականների սկզբին դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման և երկկողմ քաղաքական երկխոսության ձևավորման գործընթացը։ Կարող են քննվել բարձրաստիճան պաշտոնյաների փոխայցերը, միջպետական շփումները, ստորագրված համաձայնագրերը և այն հիմնական հարցերը, որոնք ձևավորել են երկկողմ հարաբերությունների օրակարգը։ Այդ շրջանի հարաբերությունների առանձնահատկությունն այն էր, որ դրանք զարգանում էին Հայաստանի համար քաղաքական և տնտեսական ծանր պայմաններում՝ Արցախյան հակամարտության, շրջափակման, տնտեսական ճգնաժամի և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ֆոնին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հունաստանի դիրքորոշումը տարածաշրջանային գործընթացների նկատմամբ։ Հունաստանը, լինելով Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի անդամ, Հայաստանի համար կարող էր հանդես գալ որպես եվրոպական և միջազգային կառույցների հետ կապերի կարևոր գործընկեր։ Միաժամանակ երկու երկրների արտաքին քաղաքական օրակարգերում առկա էին մի շարք ընդհանուր հետաքրքրություններ, որոնք նպաստում էին փոխադարձ քաղաքական աջակցությանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ Հունաստանի դիրքորոշումները և այդ հարցի ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ 1990-ականների ընթացքում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջազգային մեխանիզմների ձևավորման գործընթացն էր, իսկ Հունաստանի վերաբերմունքը տարածաշրջանային կայունության և Հայաստանի նկատմամբ կարևոր դեր ուներ երկկողմ քաղաքական կապերի համատեքստում։ Առանձին ուշադրության է արժանի տնտեսական համագործակցությունը։ Հայաստանի անկախացումից հետո տնտեսական կապերի զարգացման համար անհրաժեշտ էր ստեղծել իրավական և կազմակերպական հիմքեր, զարգացնել առևտրային հարաբերությունները, ներդրումային համագործակցությունը և գործարար շփումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել առևտրաշրջանառության զարգացման միտումները, հունական ներդրումների և տնտեսական ծրագրերի նշանակությունը, ինչպես նաև Հայաստանի՝ արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման ձգտումները։ Կարևոր նշանակություն ուներ նաև Հունաստանի հնարավոր դերը Հայաստանի տնտեսական վերականգնման և միջազգային տնտեսական համակարգին ինտեգրվելու գործընթացում։ Ռազմական և պաշտպանական համագործակցությունը նույնպես կարող է դիտարկվել որպես երկկողմ հարաբերությունների առանձին ուղղություն։ 1990-ականների ընթացքում Հայաստանի զինված ուժերի ձևավորման և վերակազմավորման պայմաններում արտաքին գործընկերների հետ ռազմական կրթության, մասնագիտական պատրաստության և այլ ոլորտներում կապերի զարգացումը ձեռք էր բերում կարևոր նշանակություն։ Հունաստանի հետ համագործակցության ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված ռազմաքաղաքական կապերի բնույթն ու նշանակությունը։ Հատուկ տեղ կարող է հատկացվել մշակութային և հումանիտար հարաբերություններին։ Երկու ժողովուրդների պատմական կապերը, մշակութային ժառանգության նկատմամբ փոխադարձ հետաքրքրությունը, կրթական և գիտական համագործակցությունը, մշակութային միջոցառումները և հասարակական կազմակերպությունների շփումները նպաստել են երկկողմ հարաբերությունների հասարակական հիմքի ամրապնդմանը։ Այս ուղղությունը հատկապես կարևոր էր, քանի որ պետական դիվանագիտությանը զուգահեռ ձևավորվում էին նաև հասարակական և մշակութային կապերի կայուն մեխանիզմներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է ընդգրկվել նաև հայկական համայնքի և հունական հասարակության դերակատարությունը հարաբերությունների զարգացման գործում։ Պատմական հիշողությունը և երկու ժողովուրդների միջև առկա փոխադարձ ընկալումները նպաստել են քաղաքական հարաբերությունների համար բարենպաստ հասարակական միջավայրի ձևավորմանը։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես էին պատմական և մշակութային ընդհանրությունները վերածվում ժամանակակից միջպետական համագործակցության կոնկրետ ուղղությունների։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է 1991-1998 թվականների երկկողմ հարաբերությունների զարգացման փուլային պատկերի ներկայացումը։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեցին հարաբերությունների հիմնական ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ընդլայնվեց քաղաքական երկխոսությունը և ստեղծվեցին համագործակցության տարբեր ոլորտների հետագա զարգացման նախադրյալներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի և Հունաստանի հարաբերությունները 1991-1998 թվականներին ձևավորվեցին ոչ միայն ընթացիկ քաղաքական շահերի, այլև պատմական, մշակութային և աշխարհաքաղաքական գործոնների համադրության արդյունքում։ Այդ տարիները կարևոր նշանակություն ունեցան երկկողմ կապերի ինստիտուցիոնալացման և հետագա համագործակցության հիմքերի ստեղծման համար՝ քաղաքականությունից ու տնտեսությունից մինչև պաշտպանություն, մշակույթ, կրթություն և հումանիտար ոլորտներ։

Culture

Այս մատենագիտական տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ տեղեկատու-ցանկը՝ ընդգրկելով արվեստագիտության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոգիտության, կերպարվեստի պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրություններին նվիրված աշխատություններ։ Ցանկում համակարգված կերպով ներկայացվում են նոր հրատարակություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ և մեթոդական նյութեր, որոնք արտացոլում են ժամանակաշրջանի գիտական և ստեղծագործական գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական մշակույթի զարգացման միտումներին, արվեստի տարբեր ճյուղերի պատմական ու տեսական ուսումնասիրություններին, ինչպես նաև մշակութային կյանքի կազմակերպման և պետական քաղաքականության վերաբերյալ հրապարակումներին։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես օժանդակ տեղեկատու աղբյուր գիտնականների, գրադարանավարների, արվեստաբանների, ուսանողների և մշակույթի ոլորտի մասնագետների համար՝ ապահովելով արդիական մատենագիտական տեղեկատվություն և նպաստելով գիտական հետազոտությունների համակարգմանը։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր ստացված և նոր լույս տեսած գրքերի մատենագիտական համակարգված հավաքածուն՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և գյուղատնտեսության բնագավառով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, սննդամթերքի արտադրության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և ոլորտի այլ կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններ՝ արտացոլելով ժամանակակից գիտական հետազոտությունները, տեխնոլոգիական առաջընթացը և գործնական նորարարությունները։ Ցանկը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ ոլորտի արդիական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ մասնագիտական, ուսումնական կամ գիտահետազոտական նպատակների համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և ոլորտի շարունակական զարգացմանը։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է կազմակերպության՝ որպես կառավարման օբյեկտի էությանը, կառուցվածքին և գործառույթներին ժամանակակից կառավարման համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է կազմակերպությունը որպես սոցիալ-տնտեսական համակարգ, որը միավորում է մարդկանց, ռեսուրսները և գործընթացները՝ ընդհանուր նպատակների հասնելու համար։ Հեղինակը անդրադառնում է կազմակերպության ներքին կառուցվածքին՝ կառավարման մակարդակներ, բաժիններ, դերաբաշխում և պատասխանատվության համակարգ, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ազդեցությանը՝ շուկա, մրցակցություն, իրավական և տնտեսական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման գործընթացին՝ պլանավորում, կազմակերպում, մոտիվացիա և վերահսկողություն, որոնք միասին ապահովում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։ Գրքում քննարկվում են նաև կազմակերպական վարքագծի, ղեկավարության ոճերի, հաղորդակցության և որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում է կազմակերպության զարգացման դինամիկան, փոփոխությունների կառավարումը և արդյունավետության բարձրացման գործոնները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են կազմակերպությունների կառավարման հիմնարար սկզբունքները։

Medicine

Բժշկագիտական և կլինիկափորձարարական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գլխուղեղի իշեմիկ ախտահարումների ժամանակ ֆիզիկական գործոնների նեյրոպաշտպանիչ և շտկող ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների ախտաֆիզիոլոգիական հիմունքները, նյարդային հյուսվածքի թթվածնային անբավարարության հետևանքները և իշեմիկ վնասման պայմաններում առաջացող բջջային ու կենսաքիմիական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ֆիզիկական գործոնների հնարավոր ազդեցությանը նյարդային բջիջների կենսունակության, ուղեղային արյան շրջանառության, նյութափոխանակության և վերականգնողական գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են նեյրոպաշտպանության մեխանիզմները, օքսիդատիվ սթրեսի, բորբոքային գործընթացների, բջջային էներգետիկ փոխանակության և նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են ֆիզիկական ներգործության տարբեր եղանակների կիրառման տեսական նախադրյալները, դրանց հնարավոր շտկող ազդեցությունները և նյարդաբանական խանգարումների վերականգնման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կլինիկական և փորձարարական հետազոտությունների համադրման, նյարդաբանական վիճակի գնահատման, ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական ցուցանիշների վերլուծության և կիրառվող մեթոդների արդյունավետության որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գլխուղեղի իշեմիկ ախտահարումների հետևանքների մեղմացման, վերականգնողական բուժման գիտական հիմքերի զարգացման և նյարդային համակարգի պաշտպանական հնարավորությունների ուսումնասիրման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, նեյրոֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, վերականգնողական բժշկության և գլխուղեղի անոթային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։