Չարլզ Դաուսեթը հայագետ

Other Subjects

Այս գործնական-ուսուցողական ձեռնարկը նախատեսված է շինարարական մասնագիտության նորեկների և երիտասարդ մասնագետների համար՝ ներկայացնելով շինարարության հիմնական տեխնոլոգիական գործընթացները, աշխատանքային կազմակերպման սկզբունքները և մասնագիտական հմտությունների ձևավորման ուղիները։ Աշխատության մեջ բացատրվում են շինարարական նյութերի հատկությունները, գործիքների և մեքենաների ճիշտ կիրառությունը, անվտանգության տեխնիկայի պահանջները, ինչպես նաև տարբեր տեսակի շինարարական աշխատանքների կատարման հիմնական փուլերը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում արտադրական կարգապահությանը, աշխատանքի որակի ապահովմանը և թիմային աշխատանքի կարևորությանը՝ որպես արդյունավետ շինարարական գործունեության հիմք։ Ներկայացվում են նաև գործնական խորհուրդներ՝ կապված մասնագիտական փորձի կուտակման, աշխատանքային իրավիճակների ճիշտ գնահատման և տեխնիկական խնդիրների լուծման հետ։ Աշխատությունը համադրում է տեխնիկական գիտելիքներն ու կիրառական փորձը՝ նպատակ ունենալով աջակցել երիտասարդ շինարարների մասնագիտական աճին և ոլորտում կայացմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է Ցեֆեյի համաստեղության ընտրված՝ մոտ 17 քառակուսի աստիճան մակերես ընդգրկող տիրույթում M սպեկտրային դասի աստղերի հայտնաբերմանը, սպեկտրալ դասակարգմանը և մանրամասն աստղագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է առանձնացնել տվյալ երկնային տիրույթում M տիպի աստղերը, որոշել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանց հիման վրա ուսումնասիրել աստղերի ֆիզիկական ու աստղագիտական բնութագրերը։ M դասի աստղերը համեմատաբար ցածր մակերևութային ջերմաստիճան ունեցող աստղեր են, որոնց սպեկտրներում կարևոր դեր ունեն մոլեկուլային կլանման գոտիները, հատկապես տիտանի օքսիդի և այլ մոլեկուլային միացությունների առաջացրած առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով դրանց սպեկտրալ դասակարգումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր սպեկտրային տեսքի գնահատում, այլև տարբեր ախտորոշիչ գծերի ու մոլեկուլային գոտիների մանրամասն վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել աստղագիտական սպեկտրների ստացման և մշակման մեթոդներ՝ հետազոտվող աստղերի սպեկտրային դասերը, ենթադասերը և լուսատվության դասերը որոշելու համար։ Սպեկտրալ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս աստղերին համակարգել ըստ նրանց ֆիզիկական վիճակի և մակերևութային ջերմաստիճանի, իսկ հետագա վերլուծությունը կարող է ներառել ջերմաստիճանի, լուսատվության, շառավղի և այլ աստղաֆիզիկական պարամետրերի գնահատում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտարկվող տիրույթում աստղերի նույնականացման խնդրին, քանի որ երկնքի մեկ փոքր հատվածում կարող են միաժամանակ առկա լինել ինչպես տվյալ համաստեղության ֆիզիկական անդամներ, այնպես էլ տեսագծի երկայնքով պատահաբար հայտնվող ավելի հեռավոր կամ ավելի մոտ աստղեր։ Այդ պատճառով կարևոր է նաև աստղերի տարածական դիրքի, սեփական շարժման, հեռավորության և այլ մատչելի տվյալների համադրումը սպեկտրային արդյունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև M տիպի աստղերի բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր ենթատիպեր և լուսատվության դասեր։ Այդ տարբերությունները կարևոր են աստղերի էվոլյուցիոն վիճակը հասկանալու համար, քանի որ M սպեկտրային դասում կարող են ընդգրկվել ինչպես ցածր զանգվածով և համեմատաբար թույլ լուսատվությամբ աստղեր, այնպես էլ շատ ավելի մեծ և լուսավոր ուշ տիպի աստղեր։ Սպեկտրային հատկությունների մանրամասն ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև առանձնահատուկ աստղային օբյեկտներ, փոփոխականության հնարավոր նշաններ կամ այլ ֆիզիկական գործընթացների հետ կապված առանձնահատկություններ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել դիտողական տվյալների համադրումը աստղային կատալոգների և նախկին ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։ Այդ եղանակով հնարավոր է ճշտել արդեն հայտնի օբյեկտների դասակարգումները, լրացնել տվյալների շտեմարանները և առանձնացնել հետագա մանրամասն ուսումնասիրության արժանի աստղեր։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև աստղային պոպուլյացիաների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշ սպեկտրային դասի աստղերի տարածական բաշխումը, ֆիզիկական հատկությունները և էվոլյուցիոն բնութագրերը տեղեկություններ են տալիս տվյալ երկնային շրջանի աստղային կազմի մասին։ Ցեֆեյի համաստեղության ուղղությամբ կատարված ուսումնասիրությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Գալակտիկայի կառուցվածքի և աստղաստեղծման գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ այդ ուղղությամբ դիտվում են տարբեր հեռավորությունների և էվոլյուցիոն փուլերի բազմաթիվ աստղեր։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև սպեկտրալ դասակարգման մեթոդների կիրառմամբ և դիտողական աստղագիտության տվյալների համակարգմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել հետագա աստղաֆիզիկական հետազոտությունների, աստղային կատալոգների կատարելագործման, փոփոխական աստղերի որոնման և տվյալ տարածաշրջանի աստղային բնակչության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիտողական աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Ցեֆեյի համաստեղության սահմանափակ երկնային տիրույթում բացահայտել և դասակարգել M տիպի աստղերը, ուսումնասիրել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանցից ստացվող տվյալների հիման վրա ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի ու աստղային պոպուլյացիայի մասին։

History

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն-ում 1956–1990 թվականներին մշակույթը զարգանում էր ուշ ստալինյան շրջանից հետո սկսված հարաբերական ազատականացման, ապա հետագա գաղափարական վերահսկողության պահպանման պայմաններում՝ ձևավորելով բարդ ու բազմաշերտ մշակութային պատկեր։ Այս շրջանում առանձնապես ակտիվ էր գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը և կինոն, որտեղ մի կողմից շարունակվում էին սոցիալիստական ռեալիզմի պահանջները, իսկ մյուս կողմից աստիճանաբար աճում էր ազգային թեմաների, պատմական հիշողության և ինքնության արտահայտման ձգտումը։ Գրականության մեջ զարգանում էին ինչպես դասական ավանդույթներին հարող ստեղծագործություններ, այնպես էլ նոր սերնդի հեղինակների փորձերը՝ ավելի խորքային հոգեբանական և ազգային հարցադրումներ ներկայացնելու համար։ Կերպարվեստում և երաժշտությունում նկատվում էր ավանդական հայկական մոտիվների համադրություն ժամանակակից ձևերի հետ, իսկ թատրոնն ու կինոն դարձան հասարակական մտածողության վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր հարթակներ։ 1960–80-ականներին կրթության և մշակութային հաստատությունների ընդլայնումը, թանգարանների և հրատարակչությունների ակտիվությունը նպաստեցին մշակութային կյանքի աշխուժացմանը, սակայն այդ ամենը շարունակվում էր խիստ գաղափարական վերահսկողության պայմաններում, ինչը սահմանափակում էր լիարժեք ստեղծագործական ազատությունը։ 1980-ականների վերջում՝ վերակառուցման շրջանում, սկսվեց ավելի բաց քննարկումների և ազգային թեմաների ակտիվ վերաիմաստավորման փուլ, որը նախապատրաստեց անկախության շրջանի մշակութային անցումները։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Փոքր Ասիայի տարածքում ձևավորված թուրքերենի բարբառների բառապաշարի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է տարբեր բարբառներում գործածվող բառերի և արտահայտությունների կազմը, դրանց ծագումը, իմաստային դաշտերը, տարածքային տարածվածությունը և գործածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական կենցաղին, գյուղատնտեսությանը, արհեստներին, բնությանը, ընտանեկան և հասարակական հարաբերություններին վերաբերող բառապաշարին, քանի որ նման բառային միավորները հաճախ անմիջականորեն արտացոլում են տվյալ տարածաշրջանի պատմական ու մշակութային միջավայրը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև բարբառային բառերի և գրական թուրքերենի բառապաշարի համեմատությունը՝ բացահայտելու համար հնչյունական, իմաստային և ձևաբանական տարբերությունները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև այլ լեզուներից կատարված փոխառությունները, դրանց տարածման ուղիները և տեղական լեզվական շփումների ազդեցությունը բարբառային բառապաշարի ձևավորման վրա։ Փոքրասիական բարբառների բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու թուրքերենի տարածքային բազմազանության, պատմական զարգացման և լեզվական փոխազդեցությունների մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև լեզվամշակութային տեսանկյունից, քանի որ բարբառային բառապաշարում պահպանվում են տվյալ համայնքների կենցաղի, ավանդույթների, զբաղմունքի և պատմական փորձի հետ կապված բազմաթիվ լեզվական վկայություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել թուրքերենի բարբառային քարտեզագրման, պատմական բառագիտության և համեմատական լեզվաբանության հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել թուրքագետներին, բարբառագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, պատմական լեզվաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև Փոքր Ասիայի լեզվական և մշակութային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է տեղական հումքի հիման վրա ջերմամեկուսիչ նյութերի արտադրության էներգախնայող տեխնոլոգիաների մշակման և կատարելագործման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր բնական և արդյունաբերական հումքային ռեսուրսների հատկություններին, դրանց մշակման եղանակներին և ջերմամեկուսիչ նյութերի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և նվազեցնել էներգիայի սպառումը։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է պատրաստի նյութերի ջերմաֆիզիկական, մեխանիկական և շահագործման բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները շինարարության, արդյունաբերության և էներգաարդյունավետ շենքերի նախագծման ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական ծախսերի կրճատմանը, տեղական հումքային ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցմանը և կայուն զարգացման պահանջներին համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների ներդրմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է նյութագիտության, շինարարական ճարտարագիտության, արտադրական տեխնոլոգիաների, էներգաարդյունավետության և բնապահպանական ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդերքի և ջրային ռեսուրսների կառավարման օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են բնական ռեսուրսների օգտագործման, պահպանության և վերահսկման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց կառավարման համակարգերի ձևավորման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է ընդերքի և ջրային պաշարների տնտեսական, բնապահպանական և սոցիալական նշանակությանը, դրանց արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությանը և պետական կառավարման մեխանիզմների դերին։ Վերլուծվում են ոլորտներում առկա խնդիրները, այդ թվում՝ ռեսուրսների ոչ արդյունավետ շահագործումը, բնապահպանական ռիսկերը, վերահսկողական համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը և կառավարման թափանցիկության ապահովման հարցերը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հանրային ռեսուրսների կառավարման միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները, կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրման ուղիները և պետական քաղաքականության բարելավման առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, տնտեսագիտության, բնապահպանության, երկրագիտության և ռեսուրսների կառավարման ոլորտների ուսանողների, մասնագետների, հետազոտողների, ինչպես նաև Հայաստանի բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։