Երվանդ Օտյանի հուշագրությունը

Mathematics

Այս աշխատանքը նվիրված է էներգակախում չունեցող (էներգոնեզավիսիմ) մեմրիստիվ կառուցվածքների ստեղծման և դրանց էլեկտրոֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով զարգացնել նոր սերնդի ոչ-վոլատիլ հիշողության և նեյրոմորֆ հաշվողական համակարգերի տարրեր։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մեմրիստորների ֆիզիկական հիմքերը՝ հիմնված դիմադրության վիճակների հիշողության էֆեկտի վրա, ինչպես նաև այն նյութագիտական լուծումները, որոնք հնարավորություն են տալիս ապահովել կայուն, վերարտադրելի և ցածր էներգածախսով աշխատանք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարակ թաղանթային կառուցվածքների, օքսիդային նյութերի և նանոկառուցվածքային համակարգերի կիրառությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ վերահսկվող դիմադրական անցումներ և բարելավել սարքերի հուսալիությունը։ Աշխատությունում վերլուծվում են հոսանք-լարում բնութագրերը, հիստերեզիսի երևույթները, լիցքի տեղափոխման մեխանիզմները և անջատման/միացման դինամիկան, որոնք որոշում են մեմրիստիվ տարրերի գործունակությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է դրանց պոտենցիալ կիրառությունը արհեստական նեյրոնային ցանցերում, որտեղ նման կառուցվածքները կարող են ծառայել որպես սինապսային տարրերի ֆիզիկական մոդելներ՝ ապահովելով բարձր խտություն և էներգաարդյունավետություն։ Աշխատության նպատակն է ձևավորել գիտական հիմք էներգոնեզավիսիմ մեմրիստիվ սարքերի նախագծման և օպտիմալացման համար՝ խթանելով նանոէլեկտրոնիկայի և նեյրոմորֆ տեխնոլոգիաների զարգացումը։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հիվանդանոցային պայմաններում հիմնական դեղամիջոցների հասանելիության բարձրացման և դեղաբուժության որակի բարելավման նպատակով տեղեկատվական և կազմակերպչական համակարգի մշակման խնդիրներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են դեղերի մատակարարման շղթայի կառավարման փուլերը՝ սկսած պլանավորումից և գնումների կազմակերպումից մինչև պահեստավորում, բաշխում և օգտագործման վերահսկում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղորայքային պաշարների օպտիմալացման մեթոդներին, պահանջարկի կանխատեսման մոդելներին և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման ալգորիթմներին, որոնք նպաստում են դեղերի պակասի կամ ավելցուկի նվազեցմանը։ Քննարկվում են նաև դեղաբուժական գործընթացների որակի վերահսկման մեխանիզմները, կլինիկական ուղեցույցների կիրառումը և բժշկական անձնակազմի որոշումների աջակցման համակարգերի ներդրումը։ Աշխատությունը ընդգծում է թվայնացված լուծումների դերը առողջապահական համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հիվանդների անվտանգության ապահովման և բուժման արդյունքների բարելավման գործում։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին հայ մշակութային կյանքում երաժշտական թատրոնի ձևավորման և զարգացման պատմական ու գեղարվեստական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային թատերական և երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում աստիճանաբար ձևավորվեցին բեմական արվեստի նոր տեսակներ՝ համադրելով դրամատիկական գործողությունը, երաժշտությունը, երգը և կատարողական արվեստը։ Քննվում են այն հասարակական և մշակութային պայմանները, որոնք նպաստեցին երաժշտական թատրոնի սկզբնավորմանը, ինչպես նաև հայ մշակութային կենտրոնների, թատերական խմբերի, երաժիշտների, դերասանների և հասարակական գործիչների մասնակցությունը նոր բեմական մշակույթի զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային երաժշտական լեզվի ձևավորմանը, ժողովրդական երաժշտության և քաղաքային երգարվեստի տարրերի կիրառմանը, ինչպես նաև եվրոպական երաժշտաթատերական ավանդույթների յուրացման և տեղայնացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են երաժշտական ներկայացումների ժանրային առանձնահատկությունները, բեմադրական սկզբունքները, դերասանական և երգեցողական կատարողականության փոխհարաբերությունը, նվագակցությունը և երաժշտության դրամատուրգիական գործառույթը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օպերային և երաժշտական-կատակերգական ձևերի աստիճանական կայացումը, դրանց կապը ժամանակաշրջանի հայ դրամատուրգիայի և երաժշտական ստեղծագործության զարգացման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ներկայացումների ծրագրերը, թատերական մամուլը, ժամանակակիցների հուշագրությունները, երաժշտական ստեղծագործությունները և այլ պատմական նյութեր, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել բեմական կյանքի ընդհանուր պատկերը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տարբեր քաղաքներում և հայկական համայնքներում գործող մշակութային կենտրոնների փոխադարձ կապերին, հյուրախաղերին և ստեղծագործական փորձի տարածմանը։ Երաժշտական թատրոնի զարգացումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական երևույթ, այլև որպես ազգային մշակութային ինքնագիտակցության, հասարակական կյանքի և մասնագիտական արվեստի կայացման կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է երաժշտագիտության, թատերագիտության և մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հայ երաժշտական բեմարվեստի սկզբնական շրջանի առանձնահատկությունները և հետագա մասնագիտական զարգացման համար ձևավորված գեղարվեստական հիմքերը։

History

Աշխատությունը նվիրված է քրդերի պատմական դերին, Հայկական հարցի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին և հայերի ու քրդերի միջև հարաբերությունների բազմաշերտ պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրության, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հատկապես XIX դարի և XX դարի սկզբի իրադարձությունների վրա, երբ Օսմանյան կայսրությունում իրականացվող վարչական, սոցիալական և քաղաքական փոփոխությունները, ազգային շարժումների զարգացումը և եվրոպական տերությունների աճող ներգրավվածությունը նոր նշանակություն հաղորդեցին ինչպես Հայկական հարցին, այնպես էլ տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին։ Քննության են առնվում հայ և քուրդ բնակչության համակեցության պատմական պայմանները, բնակեցման տարածքները, տնտեսական կապերը, գյուղական և քաղաքային հարաբերությունները, տեղական իշխանական համակարգերը և սոցիալական կառուցվածքները։ Հայ-քրդական հարաբերությունները ներկայացվում են ոչ միայն հակամարտությունների, այլև առօրյա համագործակցության, տնտեսական փոխկախվածության, հարևանության և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված փոխգործակցության համատեքստում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խուսափել երկու ժողովուրդների հարաբերությունները միայն առճակատման պատմության վերածելուց և բացահայտել դրանց ներքին բազմազանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգների սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքին, որտեղ հայկական և քրդական համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն էին գործում պետական վարչական համակարգը, տեղական իշխանությունները, ցեղային կազմակերպությունները, հողատիրական հարաբերությունները և հարկային քաղաքականությունը։ Քննության են առնվում հողի, սեփականության, հարկերի, անվտանգության և տեղական իշխանության հետ կապված խնդիրները, որոնք որոշ ժամանակաշրջաններում հանգեցնում էին լարվածության և բախումների։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնցում տարբեր համայնքներ պահպանել են տնտեսական և հասարակական համագործակցության ձևեր։ Կարևորվում է քրդական հասարակության ներքին բազմազանությունը։ Տարբեր ցեղային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական խմբերի դիրքորոշումները նույնական չեն ներկայացվում, և ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր տարածաշրջաններում ու պատմական փուլերում հայերի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող էր էապես տարբերվել։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել անհատական և խմբային գործողությունները կոնկրետ պատմական պայմանների շրջանակում՝ խուսափելով ամբողջ ժողովրդի վարքագծի ընդհանրացված գնահատականներից։ Հայկական հարցը դիտարկվում է որպես Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության և միջազգային դիվանագիտության կարևոր խնդիր։ Քննության են առնվում հայկական բնակչության անվտանգության, իրավական կարգավիճակի և բարեփոխումների պահանջները, ինչպես նաև եվրոպական պետությունների և միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը հարցի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էին պետական բարեփոխումների ծրագրերը և դրանց իրականացման դժվարությունները անդրադառնում հայերի և քրդերի հարաբերությունների վրա արևելյան նահանգներում։ Առանձին տեղ է հատկացվում XIX դարի վերջին Օսմանյան իշխանությունների կողմից ստեղծված քրդական հեծելազորային կազմավորումներին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանի ուժային հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում է պետական իշխանության, տեղական ցեղային առաջնորդների և բնակչության տարբեր խմբերի միջև ձևավորված հարաբերությունների համակարգը։ Քննության են առնվում նաև XIX դարի վերջի հակահայկական բռնությունների և XX դարի սկզբի քաղաքական ճգնաժամերի հետևանքները՝ առանց պատմական գործընթացները մեկ պատճառի կամ մեկ դերակատարի գործողություններով բացատրելու։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձություններին և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանության ու բնաջնջման քաղաքականությանը։ Քրդական տարբեր խմբերի և անհատների վարքագիծը դիտարկվում է տարբերակված կերպով. որոշ ուժերի մասնակցությունը բռնություններին ուսումնասիրվում է պետական քաղաքականության և տեղական շահերի համատեքստում, մինչդեռ այլ դեպքերում ուշադրություն է դարձվում հայերին պաշտպանելու, ապաստան տրամադրելու կամ օգնություն ցուցաբերելու օրինակներին։ Այս տարբերակումը կարևոր է պատմական պատասխանատվության, պետական քաղաքականության և առանձին համայնքների կամ անհատների գործողությունների միջև սահմանները պահպանելու համար։ Քննության է առնվում նաև պատերազմի և Օսմանյան կայսրության փլուզման հետևանքով տարածաշրջանի ժողովրդագրական ու քաղաքական կառուցվածքի փոփոխությունը։ Նոր սահմանների ձևավորումը, բնակչության տեղաշարժերը, հայկական և քրդական ազգային շարժումների զարգացումը ստեղծեցին հարաբերությունների նոր միջավայր։ Ուսումնասիրվում են հայկական և քրդական քաղաքական կազմակերպությունների նպատակները, դրանց ծրագրերի նմանություններն ու հակասությունները, ինչպես նաև ինքնավարության, անկախության և տարածքային հարցերի շուրջ ձևավորված դիրքորոշումները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միջազգային պայմանագրերին և հետպատերազմյան կարգավորման ծրագրերին, որոնց շրջանակում հայկական և քրդական քաղաքական պահանջները տարբեր ձևերով հայտնվեցին միջազգային դիվանագիտության օրակարգում։ Դիտարկվում է նաև Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման գործընթացի ազդեցությունը երկու ժողովուրդների քաղաքական շարժումների և պատմական հիշողության վրա։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են Օսմանյան շրջանի իրադարձությունները շարունակել ազդել հայ-քրդական հարաբերությունների, ինքնության և պատմական անցյալի մեկնաբանությունների վրա։ Կարևորվում է պատմական հիշողության խնդիրը՝ հատկապես այն հարցը, թե տարբեր հասարակություններ և քաղաքական շարժումներ ինչպես են գնահատել XX դարի սկզբի իրադարձությունները և սեփական դերակատարների գործողությունները։ Քննության են առնվում պատմագրական տարբեր մոտեցումներ, վկայություններ, պաշտոնական փաստաթղթեր, հուշագրություններ և այլ աղբյուրներ՝ իրադարձությունների բազմակողմանի վերակազմության նպատակով։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայկական հարցի և հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը հաճախ ներկայացվել է ազգային կամ քաղաքական տարբեր մեկնաբանությունների շրջանակներում։ Տարբեր ծագման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց հնարավոր կողմնակալությունները, տարբերությունները և փոխլրացնող տեղեկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Հողային հարաբերությունները, գյուղատնտեսական արտադրությունը, անասնապահությունը, առևտուրը, հարկային պարտավորությունները և տեղական ռեսուրսների վերահսկողությունը դիտարկվում են որպես համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոններ։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական հակամարտությունների կողքին հասկանալ նաև այն առօրյա տնտեսական պայմանները, որոնք կարող էին նպաստել ինչպես համագործակցությանը, այնպես էլ լարվածությանը։ Ուսումնասիրվում է նաև կրոնական և մշակութային տարբերությունների նշանակությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով երկարատև հարևանության արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունները։ Լեզվական, կենցաղային և մշակութային շփումները ցույց են տալիս, որ հայերի և քրդերի պատմական հարաբերությունները չեն սահմանափակվել քաղաքական հակամարտություններով։ Երկարատև համակեցությունը ստեղծել է փոխադարձ ազդեցությունների, տեղական սովորույթների և սոցիալական կապերի բարդ համակարգ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազգային շարժումների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հայկական և քրդական քաղաքական ինքնագիտակցության ձևավորումը դիտարկվում է Օսմանյան կայսրության վերափոխումների, կենտրոնացման քաղաքականության և տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն դեպքերը, երբ երկու ժողովուրդների քաղաքական շահերը հակադրվել են, ինչպես նաև համագործակցության կամ ընդհանուր քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման փորձերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը լայն սոցիալական, քաղաքական և միջազգային համատեքստում դիտարկելու հնարավորությամբ։ Այն նպաստում է Հայկական հարցի զարգացման պատճառների, Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջանների հասարակական կառուցվածքի, ազգային շարժումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է պատմական հիշողության և ժամանակակից հայ-քրդական երկխոսության նախադրյալները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, քրդագիտության, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների, ցեղասպանագիտության և Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողների, պատմաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Literature

Գրականագիտական, համեմատական գրականագիտության և մշակութային կապերի պատմության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուս բանաստեղծ, գրող և թարգմանիչ Վալերի Յակովլևիչ Բրյուսովի ստեղծագործական ժառանգության ու անգլիական գրականության և մշակույթի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Բրյուսովի գրական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, ռուսական սիմվոլիզմի զարգացման համատեքստը և անգլիական գրական ավանդույթների հնարավոր ազդեցությունը նրա ստեղծագործական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլիացի գրողների և բանաստեղծների ստեղծագործությունների նկատմամբ Բրյուսովի հետաքրքրությանը, դրանց գեղարվեստական ընկալմանը և ռուսական գրական միջավայրում ներկայացման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են անգլիական պոեզիայի գեղագիտական սկզբունքների, պատկերային համակարգերի, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցների և բանաստեղծական ձևերի հնարավոր առնչությունները Բրյուսովի գրական որոնումների հետ։ Քննարկվում են գրական թարգմանության, միջմշակութային հաղորդակցության, ստեղծագործական ազդեցությունների և ազգային գրական ավանդույթների փոխազդեցության հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Բրյուսովի բանաստեղծությունները, արձակ ստեղծագործությունները, քննադատական հոդվածները, թարգմանությունները և նամակագրական նյութերը՝ անգլիական գրականության հետ ունեցած կապերի բացահայտման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում անգլիական և ռուսական գրականությունների զարգացման ընդհանուր գեղարվեստական միտումներին, ինչպես նաև եվրոպական սիմվոլիզմի և այլ գրական ուղղությունների փոխազդեցությանը։ Կարևորվում է Բրյուսովի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը ռուս-անգլիական գրական կապերի, գեղարվեստական փոխազդեցությունների և եվրոպական մշակութային հաղորդակցության պատմության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուս գրականության, անգլիական գրականության, համեմատական գրականագիտության, թարգմանաբանության և միջազգային գրական կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Հրատարակությունը նվիրված է բանահյուսության՝ որպես ժողովրդի հոգևոր և մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչի ուսումնասիրությանն ու ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության տարբեր դրսևորումներ՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու ավանդական հասարակության աշխարհընկալումը, պատմական հիշողությունը, հավատալիքները, կենցաղային պատկերացումները և գեղարվեստական մտածողությունը։ Բանահյուսությունը կարևոր աղբյուր է ժողովրդի պատմական փորձի, սոցիալական հարաբերությունների, բարոյական արժեքների, ծիսական սովորույթների և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր ժանրերի՝ հեքիաթների, ավանդազրույցների, երգերի, առասպելների, առածների, ասացվածքների, հանելուկների և այլ բանավոր ձևերի միջոցով պահպանվել ու սերունդներին են փոխանցվել համայնքների մշակութային հիշողությունն ու կենսափորձը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև բանավոր ավանդույթի ձևավորման, փոփոխության, տարածման և տարբեր պատմական միջավայրերում պահպանման առանձնահատկությունների ճանաչման տեսանկյունից։ Բանահյուսական ժառանգության հավաքումը, դասակարգումն ու գիտական ուսումնասիրությունը նպաստում են ազգային մշակույթի տարբեր շերտերի բացահայտմանը և դրանց արժեքի գիտակցմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել բանագետների, ազգագրագետների, գրականագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների և ժողովրդական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։