Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMedicine
Клиника, дифференциальная диагностика и лечение психо-сексуальных расстройств при резидуально-органических поражениях головного мозга
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մնացորդային-օրգանական բնույթի գլխուղեղի ախտահարումների պայմաններում զարգացող հոգեսեռական խանգարումների կլինիկական պատկերին, դիֆերենցիալ ախտորոշմանը և բուժման սկզբունքներին՝ ընդգծելով նյարդաբանական և հոգեբուժական գործոնների փոխազդեցությունը։ Նյութում վերլուծվում են հիվանդության կլինիկական դրսևորումները՝ ներառյալ լիբիդոյի խանգարումները, սեռական վարքի փոփոխությունները, էմոցիոնալ անկայունությունը և անձի կառուցվածքային փոփոխությունները, որոնք հաճախ ուղեկցվում են ճանաչողական դեֆիցիտներով և վարքային դիսհարմոնիայի տարբեր աստիճաններով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիֆերենցիալ ախտորոշմանը՝ տարբերակելով օրգանական հիմքով խանգարումները ֆունկցիոնալ հոգեսեռական խանգարումներից, էնդոգեն հոգեկան հիվանդություններից և էքսոգեն գործոններով պայմանավորված վիճակներից։ Քննարկվում են նաև բուժման համալիր մոտեցումները՝ դեղորայքային թերապիա, նեյրոմետաբոլիկ միջոցներ, հոգեթերապևտիկ միջամտություններ և վարքային վերականգնողական ծրագրեր, որոնք ուղղված են ինչպես նյարդաբանական հիմքի, այնպես էլ հոգեբանական և սոցիալական հետևանքների մեղմմանը։
Updated: 2026-08-19Agriculture
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ (1973, №4)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր գրքերի տեղեկատվական ցանկ, որը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրել արդի գիտելիքների և մասնագիտական աղբյուրների համակարգված պատկերացում։ Այն ընդգրկում է տարբեր ուղղություններ՝ սկսած հողի մշակման և բերքատվության բարձրացման ժամանակակից մեթոդներից մինչև բույսերի պաշտպանություն, անասնաբուծություն և ագրոտեխնոլոգիաների նորարարական մոտեցումներ։ Նյութը կառուցված է այնպես, որ օգտատերը կարողանա արագ կողմնորոշվել ոլորտի նոր հրապարակումների մեջ, գտնել իրեն հետաքրքրող թեմաները և ծանոթանալ համապատասխան հեղինակների ու ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղություններին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից գյուղատնտեսական մարտահրավերներին, կայուն զարգացման սկզբունքներին և էկոլոգիական մոտեցումների կիրառմանը, ինչը այն դարձնում է օգտակար ինչպես մասնագետների, այնպես էլ ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-20Literature
Սայաթ-Նովա
Սայաթ-Նովան հայ միջնադարյան և նոր շրջանի աշուղական արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկն է, որը հայտնի է որպես բանաստեղծ, երգիչ և երաժիշտ, ում ստեղծագործությունները դարձել են կովկասյան մշակույթի անբաժանելի մասը։ Նրա իրական անունը Հարություն Սայադյան է, և նա ծնվել է Թիֆլիսում, որտեղ էլ ձևավորվել է նրա բազմալեզու ստեղծագործական աշխարհը՝ գրելով հայերեն, վրացերեն և թուրքերեն։ Սայաթ-Նովայի արվեստը առանձնանում է սիրո, մարդկային զգացմունքների, բարոյական արժեքների և հոգևոր գեղեցկության խորքային արտահայտմամբ, որտեղ նա հաճախ ներկայացնում է սիրահարի տառապանքները, հավատարմությունը և հոգու ազնվությունը։ Նրա երգերն ու բանաստեղծությունները կառուցված են աշուղական ավանդույթների վրա, սակայն միաժամանակ ունեն բարձր գրական արժեք և փիլիսոփայական խորություն։ Սայաթ-Նովան ծառայել է նաև որպես պալատական աշուղ վրաց արքունիքում, սակայն հետագայում հրաժարվել է այդ կյանքից և դարձել հոգևորական՝ շարունակելով իր ստեղծագործական ուղին։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն պարզ է, բայց հուզականորեն հարուստ, ինչը թույլ է տալիս լսողին կամ ընթերցողին անմիջապես զգալ նրա ապրումները և մտքերը։ Սայաթ-Նովայի երգերը մինչ օրս հնչում են տարբեր կատարողների կողմից և համարվում են հայկական և կովկասյան երաժշտական ժառանգության կարևոր մաս։ Նրա անունը դարձել է սիրո և մարդկային ազնվության խորհրդանիշ, իսկ նրա ստեղծագործությունները շարունակաբար ուսումնասիրվում են որպես աշուղական արվեստի բարձրագույն օրինակ։
Updated: 2026-09-19Technology
Некоторые аспекты биохимии созревания, технологии хранения плодов и исследование возможности производства пектина из местного сырья
Աշխատությունը նվիրված է պտուղների հասունացման ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների, դրանց պահպանման տեխնոլոգիական պայմանների և տեղական բուսական հումքից պեկտինի ստացման հնարավորությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է պտղի ձևավորումից մինչև լիարժեք հասունացում և հետբերքահավաքային պահպանում ընթացող ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական գործընթացների վրա, որոնք պայմանավորում են արտադրանքի սննդային արժեքը, կառուցվածքը, համային հատկությունները և պահպանունակությունը։ Քննության են առնվում հասունացման տարբեր փուլերում ածխաջրերի, օրգանական թթուների, պեկտինային նյութերի, գունանյութերի և կենսաբանական այլ բաղադրիչների քանակական ու որակական փոփոխությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բջջապատերի կառուցվածքային վերափոխումներին և պեկտինային միացությունների փոփոխություններին, քանի որ դրանք անմիջականորեն կապված են պտղի հյուսվածքների փափկացման և հասունացման աստիճանի հետ։ Ուսումնասիրվում է նաև ֆերմենտային գործընթացների նշանակությունը և դրանց ազդեցությունը պահպանման ընթացքում արտադրանքի որակական ցուցանիշների փոփոխության վրա։ Հասունացման կենսաքիմիական առանձնահատկությունների բացահայտումը դիտարկվում է որպես պահպանման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրության գիտական հիմք։ Քննության են առնվում ջերմաստիճանի, օդի հարաբերական խոնավության, պահպանման տևողության և միջավայրի այլ գործոնների ազդեցությունները պտուղների որակի ու պահպանունակության վրա։ Կարևորվում է հետբերքահավաքային կորուստների նվազեցումը, սննդային արժեքի հնարավորինս երկար պահպանումը և ապրանքային տեսքի վատթարացման կանխումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տեսակների և սորտերի կենսաբանական առանձնահատկություններին, քանի որ դրանց հասունացման արագությունը, կենսաքիմիական կազմը և պահպանման պայմանների նկատմամբ արձագանքը կարող են էապես տարբերվել։ Պահպանման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ռեժիմների արդյունավետությունը և ընտրել տվյալ հումքի առանձնահատկություններին առավել համապատասխան պայմաններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տեղական բուսական հումքի օգտագործմամբ պեկտինի ստացման հնարավորության գնահատումը։ Պեկտինը դիտարկվում է որպես բուսական ծագման արժեքավոր բնական նյութ, որի պարունակությունը և հատկությունները կախված են հումքի տեսակից, հասունության աստիճանից և մշակման պայմաններից։ Ուսումնասիրվում են պեկտինով հարուստ տեղական հումքի հնարավոր աղբյուրները, այդ թվում՝ պտուղների վերամշակման ընթացքում առաջացող բուսական մնացորդների նպատակային օգտագործման հեռանկարները։ Նման մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն նոր արտադրանքի ստացման, այլև սննդի արդյունաբերության երկրորդային հումքի առավել ամբողջական օգտագործման տեսանկյունից։ Քննության են առնվում պեկտինային նյութերի առանձնացման և ստացված արտադրանքի հիմնական ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատման տեխնոլոգիական սկզբունքները։ Կարևորվում է հումքի նախնական մշակման, արդյունահանման պայմանների և հետագա մաքրման փուլերի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի ելքի և որակի վրա։ Տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել պեկտինի առավել արդյունավետ ստացման պայմանները և գնահատել տեղական հումքի արդյունաբերական օգտագործման նպատակահարմարությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում ստացված պեկտինի հատկությունների գնահատմանը՝ սննդի արտադրության մեջ դրա հետագա կիրառման հնարավորությունները պարզելու համար։ Հետազոտությունը միավորում է կենսաքիմիական և տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ պտղի հասունացման գործընթացները կապելով պահպանման և վերամշակման հետ։ Այսպիսի համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ուսումնասիրել պտուղների կենսաբանական փոփոխությունները, այլև դրանց վերաբերյալ ստացված գիտելիքները կիրառել արտադրական խնդիրների լուծման համար։ Տեղական հումքի արդյունավետ օգտագործումը կարող է նպաստել վերամշակման խորության բարձրացմանը, թափոնների քանակի նվազեցմանը և հավելյալ արժեք ունեցող արտադրանքի ստացմանը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է պտղաբուծական արտադրանքի հետբերքահավաքային կորուստների նվազեցման, պահպանման տեխնոլոգիաների կատարելագործման և տեղական հումքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությամբ։ Այն կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև սննդի արդյունաբերության համար անհրաժեշտ բնական բաղադրիչների տեղական արտադրության զարգացման և պտուղների վերամշակման մնացորդների օգտակար կիրառման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սննդի կենսաքիմիայի, սննդի տեխնոլոգիայի, պտուղների պահպանման և վերամշակման, կենսատեխնոլոգիայի ու գյուղատնտեսական արտադրանքի ապրանքագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, տեխնոլոգների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15Medicine
Клинико морфологические параллели гигантских язв желудка
Աշխատությունը նվիրված է ստամոքսի հսկա խոցերի կլինիկական և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հիվանդության դրսևորումների, հյուսվածքային փոփոխությունների և ախտաբանական գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Ներկայացվում են ստամոքսի խոցային հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, խոշոր խոցային գոյացությունների առաջացման պատճառները, դրանց կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումները։ Աշխատությունում վերլուծվում են հիվանդների կլինիկական տվյալները, էնդոսկոպիկ և հյուսվածաբանական հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են ստամոքսի պատի կառուցվածքային փոփոխությունները՝ կախված հիվանդության փուլից և բարդություններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մորֆոլոգիական նշանների և կլինիկական ախտանիշների միջև կապերի բացահայտմանը, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը և բուժական ռազմավարությունների ընտրության հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ստամոքսի խոցային հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և բուժման արդյունավետության բարձրացման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գաստրոէնտերոլոգների, վիրաբույժների, ախտաբանների, բժշկական գիտությունների ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև մարսողական համակարգի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-02Literature
Նիկողայոս Մառի դրույթների արդիականությունը հայագիտության համար
Աշխատությունը նվիրված է Նիկողայոս Մառի գիտական ժառանգության հիմնական դրույթների քննությանը և դրանց արդիականության գնահատմանը ժամանակակից հայագիտության համատեքստում։ Վերլուծվում են Մառի լեզվաբանական և պատմամշակութային տեսությունների հիմնական սկզբունքները՝ կապված լեզվի ծագման բազմաշերտ մոդելի, «յակենտային» լեզվական փոխազդեցությունների և Կովկասի ժողովուրդների մշակութային փոխառնչությունների վերաբերյալ նրա մոտեցումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են Մառի գաղափարները ազդեցություն ունեցել հայ լեզվաբանության, պատմության և միջնադարյան աղբյուրների ուսումնասիրության վրա, ինչպես նաև դրանց վերաիմաստավորումը ժամանակակից գիտական մեթոդաբանության լույսի ներքո։ Ուսումնասիրությունը քննարկում է ինչպես Մառի տեսությունների արտադրական ներուժը, այնպես էլ դրանց վիճահարույց կողմերը՝ համադրելով դասական հայագիտական դպրոցների և արդի հետազոտական մոտեցումների արդյունքները։ Գիրքը նպատակ ունի ցույց տալ Մառի գաղափարների տեղը հայագիտության զարգացման պատմության մեջ և գնահատել դրանց կիրառելիությունը ժամանակակից գիտական հետազոտություններում։
Updated: 2026-09-21