Իսահակյան. Երկեր

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական կրթական ծրագրերի կատարելագործման հիմնախնդրին՝ աշխատաշուկայի փոփոխվող պահանջները կրթական գործընթացում արդյունավետորեն հաշվի առնելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կրթության և զբաղվածության ոլորտների փոխկապակցվածությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես պետք է ձևավորվեն և պարբերաբար թարմացվեն մասնագիտական կրթական ծրագրերը, որպեսզի շրջանավարտների գիտելիքները, կարողությունները և հմտությունները համապատասխանեն գործատուների ու տնտեսության իրական պահանջներին։ Աշխատությունում կարևորվում է աշխատաշուկայի միտումների, մասնագիտությունների նկատմամբ պահանջարկի, նոր մասնագիտական դերերի առաջացման և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել գործող կրթական ծրագրերի համապատասխանությունը և բացահայտել այն գիտելիքներն ու կարողությունները, որոնց ձևավորման ուղղությամբ անհրաժեշտ են փոփոխություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական և գործնական հմտությունների զարգացմանը, քանի որ ժամանակակից աշխատաշուկան պահանջում է ոչ միայն տեսական պատրաստվածություն, այլև խնդիրների լուծման, հաղորդակցության, թիմային աշխատանքի, թվային գործիքների կիրառման և մասնագիտական միջավայրում ինքնուրույն գործելու կարողություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կրթական ծրագրերի մշակման և վերանայման մեխանիզմներին, ուսումնական արդյունքների ձևակերպմանը, առարկաների բովանդակության արդիականացմանը, գործնական ուսուցման ընդլայնմանը և գործատուների ներգրավմանը կրթական գործընթացում։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրթական հաստատությունների և կազմակերպությունների համագործակցության զարգացումը՝ պրակտիկաների, ուսումնաարտադրական ուսուցման, համատեղ նախագծերի և աշխատաշուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության փոխանակման միջոցով։ Աշխատությունում կարող է քննարկվել նաև շրջանավարտների զբաղվածության և կարիերայի վերաբերյալ տվյալների օգտագործումը՝ կրթական ծրագրերի արդյունավետությունը գնահատելու և անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարելու նպատակով։ Կրթության որակի բարձրացման տեսանկյունից կարևոր է ստեղծել ճկուն համակարգ, որը հնարավորություն կտա արագ արձագանքել տնտեսության կառուցվածքային փոփոխություններին և նոր մասնագիտական պահանջներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև կրթական ծրագրերի միջազգային փորձի, որակավորումների շրջանակների և կարողունակությունների վրա հիմնված կրթության մոտեցումների վերլուծություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուհերի և մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ղեկավարների, դասախոսների, կրթության կառավարման մասնագետների, գործատուների, կրթական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն կարևորում է կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի շարունակական կապը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել մասնագիտական կրթության համապատասխանությունը, շրջանավարտների մրցունակությունը և նրանց հաջող ինտեգրումը մասնագիտական գործունեության մեջ։

Mathematics

Вводный курс математической логики աշխատությունը մաթեմատիկական տրամաբանության հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆորմալ տրամաբանության հիմնական հասկացությունները և մեթոդները, այն բացատրում է նախադասությունների տրամաբանությունը, պրեդիկատների տրամաբանությունը, տրամաբանական կապիչները և ճշմարտության աղյուսակները, ինչպես նաև ապացուցման համակարգերի հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է ֆորմալ լեզուների կառուցմանը, դեդուկտիվ համակարգերին և տրամաբանական բանաձևերի փոխակերպման կանոններին, միաժամանակ ընդգրկելով որոշելիության և ապացուցելիության հիմնական գաղափարները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, տեսական ինֆորմատիկայի և փիլիսոփայության ուսանողների համար։

Geography

Տնտեսաաշխարհագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լոռու մարզի արդյունաբերական համակարգի զարգացման հեռանկարների և արտադրության տարածքային կազմակերպման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարզի արդյունաբերական ներուժի ձևավորման նախադրյալները, արտադրական ռեսուրսների տեղաբաշխումը, բնակավայրերի տնտեսական մասնագիտացումը և արդյունաբերական գործունեության տարածքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական, աշխատանքային, ենթակառուցվածքային և տնտեսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությանը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը արդյունաբերական ձեռնարկությունների տեղաբաշխման և զարգացման հնարավորությունների վրա։ Վերլուծվում են առանձին արդյունաբերական ճյուղերի տարածքային կառուցվածքը, արտադրական կենտրոնների փոխկապակցվածությունը, տրանսպորտային հասանելիությունը և տնտեսական կապերի նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև արդյունաբերության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները, տարածքային անհամաչափությունների նվազեցման հնարավորությունները և արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մարզի արդյունաբերական զարգացման հեռանկարները և հիմնավորելու արտադրության տարածքային կազմակերպման առավել արդյունավետ մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսական աշխարհագրության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության, տարածքային պլանավորման և արդյունաբերական զարգացման ոլորտների մասնագետների համար։

Biology

Կենսաքիմիական և բուսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է որոշ բույսերից կենսաբանորեն ակտիվ մետաբոլիտների անջատման և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բուսական հումքում առկա երկրորդային մետաբոլիտների հայտնաբերման, առանձնացման, մաքրման և բնութագրման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր դասերի բնական միացությունների քիմիական կազմին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և կենսաբանական ակտիվությանը։ Վերլուծվում են բուսական նյութից նպատակային բաղադրիչների ստացման մեթոդները, դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների որոշման և կենսաբանական ազդեցության գնահատման հնարավորությունները։ Քննարկվում են ուսումնասիրվող մետաբոլիտների հակամանրէային, հակաօքսիդանտային կամ այլ կենսաբանական հատկությունների բացահայտման մոտեցումները՝ կախված առանձնացված միացությունների բնույթից։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է բույսերի կենսաքիմիական ներուժի գնահատմանը և բնական ծագման կենսաակտիվ նյութերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Ստացված տվյալները կարող են նշանակություն ունենալ բնական միացությունների հետագա հետազոտության և դրանց հնարավոր կիրառական ուղղությունների որոշման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաքիմիայի, կենսաքիմիայի, դեղագիտության և բնական միացությունների քիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում իրացվելիության ապահովման, գնահատման և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ֆինանսական կայունության և առևտրային բանկերի արդյունավետ գործունեության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանկերի՝ իրենց ընթացիկ և սպասվող պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողության վրա, ինչպես նաև այն գործոնների վերլուծությանը, որոնք կարող են առաջացնել իրացվելիության պակաս կամ ավելցուկ։ Քննության են առնվում բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, ավանդների ու վարկային միջոցների հարաբերակցությունը, դրամական հոսքերի կառավարումը, բարձր իրացվելի ակտիվների ձևավորումը և ֆինանսավորման աղբյուրների կայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իրացվելիության ռիսկին՝ որպես բանկային գործունեության կարևորագույն ռիսկերից մեկին, և դրա փոխկապակցվածությանը վարկային, տոկոսադրույքային, արժութային ու շուկայական ռիսկերի հետ։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության գնահատման հիմնական ցուցանիշներն ու մեթոդները, ակտիվների և պարտավորությունների ժամկետային համապատասխանության խնդիրները, հնարավոր դրամական արտահոսքերի կանխատեսումը և սթրեսային իրավիճակներում բանկերի ֆինանսական դիմակայունության գնահատումը։ Կարևորվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դերը բանկային համակարգի կարգավորման, վերահսկողության և ընդհանուր ֆինանսական կայունության ապահովման գործում, ինչպես նաև պարտադիր նորմատիվների և դրամավարկային քաղաքականության գործիքների ազդեցությունը առևտրային բանկերի իրացվելիության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում միջբանկային շուկայի, վերաֆինանսավորման մեխանիզմների և ֆինանսական շուկայի զարգացման նշանակությանը՝ ժամանակավորապես ազատ միջոցների վերաբաշխման և իրացվելիության պահանջարկի բավարարման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև տնտեսության ընդհանուր վիճակի, տոկոսադրույքների փոփոխության, ազգային արժույթի տատանումների, ավանդատուների վարքագծի և արտաքին տնտեսական զարգացումների ազդեցությունները բանկային համակարգի իրացվելիության վրա։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ճգնաժամային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարմանը, երբ ֆինանսական միջոցների արագ արտահոսքը կամ ֆինանսավորման աղբյուրների սահմանափակումը կարող են մեծացնել առանձին բանկերի և ամբողջ համակարգի խոցելիությունը։ Իրացվելիության արդյունավետ կառավարումը դիտարկվում է որպես ակտիվների և պարտավորությունների հավասարակշռված կառավարման, ռիսկերի գնահատման, պահուստների ձևավորման և ֆինանսական պլանավորման միասնական գործընթաց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Հայաստանի բանկային համակարգին բնորոշ խնդիրները, գնահատել գործող կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և հիմնավորել ֆինանսական կայունության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսների, դրամավարկային քաղաքականության, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Շաղախի խոսվածքային համակարգի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Հադրութի ենթաբարբառային միջավայրի և հայերենի տարածքային տարբերակների փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ խոսվածքի հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և շարահյուսական առանձնահատկություններն են, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու դրա տեղը շրջանի բարբառային համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական հատկանիշներին, որոնք մի կողմից Շաղախի խոսվածքը կապում են Հադրութի ենթաբարբառի հետ, իսկ մյուս կողմից ձևավորում են դրա տեղային ինքնատիպությունը։ Հնչյունաբանական մակարդակում կարող են ուսումնասիրվել ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկությունները, պատմական հնչյունափոխությունների դրսևորումները, շեշտադրությունը և գրական հայերենի համապատասխան ձևերից շեղվող օրինաչափությունները։ Ձևաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գոյականի հոլովման, հոգնակի թվի կազմության, դերանունների, բայական խոնարհման, ժամանակային ու եղանակային ձևերի և այլ քերականական կարգերի տեղային առանձնահատկությունները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են տեղական բառերը, հնաբանությունները, իմաստային յուրահատկությունները և հարակից խոսվածքների հետ ընդհանուր բառային շերտերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև լեզվական փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ աշխարհագրորեն մերձակա բնակավայրերի խոսվածքները երկարատև հաղորդակցության պայմաններում կարող են փոխադարձաբար ազդել միմյանց վրա՝ ձևավորելով անցումային կամ համատեղ հատկանիշներ։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբերակիչ և ընդհանուր բարբառային երևույթների առանձնացմանը, ինչպես նաև դրանց պատմական զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Նման նյութերի գրանցումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև բարբառային բառապաշարի և ոչ գրական խոսքային ձևերի պահպանման տեսանկյունից, հատկապես այն պայմաններում, երբ բնակչության տեղաշարժերը և գրական լեզվի ազդեցությունը կարող են արագացնել ավանդական խոսվածքների փոփոխությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության, հնչյունաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բնութագրել տեղային խոսվածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ճշգրտել դրա հարաբերությունը Հադրութի ենթաբարբառային համակարգի հետ։