Կառավարչական հաշվառման հիմնախնդիրները կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգում (Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային ոլորտի նյութերով)

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գոյության տարիներին հայկական կանոնավոր զինված ուժերի ձևավորման, կազմակերպական զարգացման և ռազմական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անկախ պետականության հաստատումից հետո ազգային բանակի ստեղծման անհրաժեշտության, նախկին ռազմական կառույցների վերակազմավորման, հրամանատարական համակարգի ձևավորման և երկրի պաշտպանության կազմակերպման խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում նորաստեղծ պետության ռազմաքաղաքական պայմանները, սահմանային անկայունությունը, նյութական և մարդկային սահմանափակ հնարավորությունները, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնց պայմաններում իրականացվում էր զինված ուժերի կառուցումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բանակի կազմակերպական կառուցվածքին, զորատեսակներին, զորամասերի համալրմանը, սպայական կազմի գործունեությանը, զինվորական պատրաստությանը, զորահավաքային համակարգին և ռազմական կառավարման մարմինների աշխատանքին։ Ներկայացվում է նախկին ռուսական բանակում ծառայած հայ սպաների և ռազմական գործիչների դերակատարությունը ազգային զինված ուժերի կայացման գործում, ինչպես նաև հայկական կամավորական և այլ ռազմական կազմավորումների փորձի օգտագործումը նոր պետական բանակի կազմակերպման ընթացքում։ Կարևորվում են ռազմական նախարարության և բարձրագույն հրամանատարության գործունեությունը, բանակի կառավարման կենտրոնացման, կարգապահության ամրապնդման և մարտունակության բարձրացման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերը։ Ուսումնասիրվում են նաև սպառազինության, զինամթերքի, հանդերձավորման, պարենային ապահովման, տրանսպորտի և ռազմական ենթակառուցվածքների հետ կապված դժվարությունները, որոնք անմիջական ազդեցություն էին ունենում զինված ուժերի հնարավորությունների վրա։ Բանակի գործունեությունը դիտարկվում է ժամանակաշրջանի ներքին և արտաքին քաղաքական զարգացումների համատեքստում՝ անդրադառնալով պետական սահմանների պաշտպանության, երկրի տարբեր շրջաններում անվտանգության ապահովման և ռազմական բախումների պայմաններում իրականացված գործողություններին։ Քննության են առնվում նաև հարևան պետությունների հետ հարաբերությունների ռազմական կողմերը և տարածաշրջանում ձևավորված ուժերի հարաբերակցությունը՝ ցույց տալով, թե արտաքին քաղաքական միջավայրն ինչպես էր ազդում ռազմական ծրագրավորման և զորքերի տեղաբաշխման վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում բանակի և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, ռազմական կառույցների դերին ներքին կայունության պահպանման գործում և զինված ուժերի նկատմամբ պետական վերահսկողության ձևավորմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև զինվորական կրթության, մասնագիտական պատրաստության և ազգային սպայական կադրերի ձևավորման խնդիրներին, որոնք կարևոր էին բանակի երկարաժամկետ զարգացման համար։ Վերլուծվում է, թե սահմանափակ տնտեսական ռեսուրսների, սոցիալական ծանր պայմանների և շարունակական ռազմաքաղաքական լարվածության պայմաններում որքանով էր հնարավոր ձևավորել կազմակերպված և մարտունակ պետական ռազմական համակարգ։ Ժամանակաշրջանի վերջին փուլը դիտարկվում է հանրապետության շուրջ ստեղծված բարդ ռազմաքաղաքական իրադրության և պետական համակարգի հետագա փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բանակի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին ռազմական գործողությունների, այլև պետականաշինության ընդհանուր գործընթացի բաղկացուցիչ մասի տեսանկյունից՝ բացահայտելով ազգային զինված ուժերի նշանակությունը անկախ պետականության պաշտպանության և պետական հաստատությունների կայացման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության, հայոց նորագույն պատմության, ռազմական պատմության և պետականաշինության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների կարգավորման հետ կապված նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Դեյտերսի կորիզի մասնակցությամբ ձևավորվող նյարդային կապերին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վեստիբուլյար համակարգից ստացվող ազդակների մշակման և հետագա փոխանցման առանձնահատկությունները դեպի միջին ուղեղի տեկտալ կառույցներ և թալամուս՝ բացահայտելու համար տարբեր նյարդային կենտրոնների միջև տեղեկատվության փոխանակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեյտերսի կորիզի նեյրոնների ֆունկցիոնալ հատկություններին, դրանց գրգռման և արգելակման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր ուղղություններով ընթացող նյարդային ազդակների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում վեստիբուլյար ազդակների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը այն նեյրոնային համակարգերի վրա, որոնք մասնակցում են մարմնի դիրքի պահպանմանը, շարժումների համակարգմանը, տեսողական ու շարժողական արձագանքների համաձայնեցմանը և տարածական տեղեկատվության մշակմանը։ Վերլուծվում են նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները տարբեր գրգռիչների ազդեցության պայմաններում, պատասխանների ժամանակային բնութագրերը և տարբեր կենտրոնների միջև առաջացող ակտիվացնող ու արգելակող փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է վեստիբուլյար, տեկտալ և թալամիկ համակարգերի համատեղ գործունեությունը, որի շնորհիվ հավասարակշռության օրգաններից ստացվող տեղեկատվությունը կարող է ինտեգրվել զգայական և շարժողական այլ ազդակների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նյարդային ազդակների համակցման, փոխադարձ ազդեցության և կենտրոնական մշակման առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բարդ շարժողական ու դիրքային ռեակցիաների նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի մասին։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբեր նեյրոնային ուղիների ֆունկցիոնալ նշանակության և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նեյրոֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի համար՝ խորացնելով պատկերացումները հավասարակշռության պահպանման, շարժումների համակարգման և տարածական կողմնորոշման գործընթացներում ուղեղի տարբեր բաժինների փոխկապակցված գործունեության վերաբերյալ։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Other Subjects

Կենսաբանական հյուսվածքների էլեկտրական հատկությունները ներկայացնում են օրգանների և հյուսվածքների ունակությունը հաղորդել և պահպանել էլեկտրական լիցք, ինչը հիմնարար է մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիական գործընթացների համար։ Այս հատկությունները կախված են հյուսվածքի կառուցվածքից, ջրային և աղային բովանդակությունից, սելյուլյար և միջնուցային հեղուկների էլեկտրահաղորդականությունից, ինչպես նաև մեմբրանի պոտենցիալներից։ Կենսաբանական հյուսվածքները տարբերվում են միջուկային, մկանային, նյարդային և կապակցիչ հյուսվածքների էլեկտրական հատկություններով՝ օրինակ, նյարդային և մկանային հյուսվածքներում արտահայտվում է գործող պոտենցիալների ձևով, որոնք անհրաժեշտ են հուզական ազդակների փոխանցման և մկանների սեղմման համար։ Հյուսվածքների էլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությունը կիրառվում է բժշկության, կենսաէլեկտրոնիկայի, արհեստական օրգանների նախագծման, էլեկտրոէներգետիկ ախտորոշման և կենսալաբորատոր հետազոտությունների մեջ, ինչպիսիք են ԷԿԳ, ԷԷԳ և էլեկտրոմայոգրաֆիա։ Այս հատկությունների ճիշտ գնահատումը թույլ է տալիս հասկանալ օրգանիզմի կենսաբանական գործընթացները, հայտնաբերել հիվանդությունները, նախագծել բժշկական սարքավորումներ և մշակել բուժման ու վերականգնողական մեթոդներ։

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է Խորհրդային Հայաստանի տարածքում գտնվող ճարտարապետական հուշարձանները՝ ընդգծելով դրանց պատմական, մշակութային և գեղարվեստական նշանակությունը։ Այն կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջանների կառույցների՝ եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների, աշխարհիկ շինությունների և քաղաքաշինական համալիրների նկարագրություններ։ Հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական ճարտարապետության զարգացման հիմնական փուլերը, շինարարական ավանդույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գեղարվեստական ձևավորման սկզբունքները։ Կարող են դիտարկվել նաև կառույցների տեղադրությունը, ճարտարապետական հորինվածքը, շինանյութերը, զարդաքանդակները և դրանց առնչությունը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգևոր կյանքին։ Նյութը կարող է նպաստել Հայաստանի պատմական միջավայրի և մշակութային ժառանգության ճանաչմանը՝ ցույց տալով ճարտարապետական հուշարձանների դերը ազգային ինքնության պահպանման և պատմական հիշողության ձևավորման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության, արվեստի պատմության, հնագիտության, մշակութաբանության և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Գիտական աշխատությունը նվիրված է անկայուն ստենոկարդիայի պայմաններում սրտի փորոքային ռիթմի խանգարումների և իմունաբանական որոշ փոփոխությունների կանխատեսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ սրտանոթային հիվանդությունների ընթացքի, հնարավոր բարդությունների և հիվանդների կլինիկական վիճակի գնահատման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են սրտի իշեմիկ հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունները, անկայուն ստենոկարդիայի զարգացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, սրտամկանի արյունամատակարարման խանգարումների հետևանքները և դրանց ազդեցությունը սրտի էլեկտրական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորոքային առիթմիաների առաջացման պատճառներին, դրանց կլինիկական դրսևորումներին, հաճախականությանը, ծանրության աստիճանին և սրտանոթային անբարենպաստ իրադարձությունների կանխատեսման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են սրտի ռիթմի խանգարումների և սրտամկանի իշեմիայի փոխկապակցվածությունը, էլեկտրասրտագրական հետազոտությունների ու սրտի ռիթմի երկարատև մշտադիտարկման նշանակությունը, ինչպես նաև փորոքային էքստրասիստոլաների և այլ առիթմիկ դրսևորումների գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են օրգանիզմի իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունները, բորբոքային գործընթացների մասնակցությունը աթերոսկլերոտիկ ախտահարումների զարգացմանը, իմունաբանական ցուցանիշների հնարավոր կապը կորոնար արյան շրջանառության խանգարումների և սրտանոթային բարդությունների առաջացման հետ։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում իմունային պատասխանի առանձնահատկությունները, բջջային և հումորալ իմունիտետի որոշ ցուցանիշների փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կիրառությունը հիվանդության ընթացքի և կանխատեսման գնահատման գործընթացում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սրտի փորոքային ռիթմի խանգարումների և իմունաբանական շեղումների միջև հնարավոր փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ նպատակ ունենալով գնահատելու դրանց համակցված կանխատեսական նշանակությունը։ Դիտարկվում են կլինիկական, էլեկտրասրտագրական և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների համադրման հնարավորությունները, ռիսկի գործոնների տարբերակումը և հիվանդների վիճակի գնահատման առավել ամբողջական մոտեցումների մշակման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անկայուն ստենոկարդիայի ախտորոշման, հիվանդության ծանրության գնահատման, սրտամկանի ինֆարկտի և այլ սրտանոթային բարդությունների առաջացման վտանգի որոշման հարցերին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են սրտանոթային համակարգի և իմունային գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, հիվանդության զարգացման կենսաբանական մեխանիզմների բացահայտումը և կլինիկական կանխատեսման համար նշանակություն ունեցող ցուցանիշների առանձնացումը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել սրտի իշեմիկ հիվանդության կլինիկական ընթացքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ախտորոշիչ և կանխատեսական չափանիշների կատարելագործմանը, ինչպես նաև սրտանոթային բարդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, թերապևտների, կլինիկական իմունաբանների, ֆունկցիոնալ ախտորոշման մասնագետների, բժշկական գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար, ինչպես նաև սրտանոթային հիվանդությունների ախտածագման, ախտորոշման և կանխատեսման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։