Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 10)
Այս աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից գրականության և արվեստի տեսության ոլորտում օգտագործվող հիմնական և նորագույն գիտական աղբյուրների համակարգված մատենագիտական հավաքածու, որը նպատակ ունի ապահովել տեսական և մեթոդաբանական հիմք մշակութային գործընթացների, գրականության զարգացման և արվեստի տարբեր ձևերի ուսումնասիրության համար։ Նյութը ընդգրկում է ինչպես արևմտյան, այնպես էլ ռուսական և միջազգային գիտական դպրոցների ներկայացուցիչների աշխատություններ, որոնք ձևավորել են ժամանակակից մշակութաբանական մտածողության հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ կառուցվածքաբանությունը, հետկառուցվածքաբանությունը, սեմիոտիկան, մշակութային ուսումնասիրությունները և քննադատական տեսությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հեղինակներին, ովքեր ուսումնասիրել են արվեստի սոցիալական, գաղափարական և պատմական համատեքստերը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են գրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունները փոխկապակցված հասարակական գործընթացների, իշխանության կառուցվածքների և մշակութային հիշողության հետ։ Նյութում ներառված աղբյուրները ընդգրկում են նաև արվեստի ընկալման և մեկնաբանման տեսությունները, որոնք վերլուծում են ստեղծագործության և դիտողի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև մեդիայի և տեխնոլոգիայի ազդեցությունը ժամանակակից արվեստի ձևերի վրա։ Այս մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես հետազոտական գործիք ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գիտնականների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով կողմնորոշվել բազմազան տեսական աղբյուրների մեջ և կառուցել սեփական գիտական վերլուծությունները արվեստի և մշակույթի ոլորտում։
Updated: 2026-08-21Mathematics
Statistical mechanics of active intracellular processes
Գրքում ներկայացվում է ակտիվ ներթաղանթային գործընթացների վիճակագրական մեխանիկայի տեսությունը, վերլուծվում են էներգիայի փոխանցումը, շարժվող մոլեկուլների և նանոկազմակերպությունների դինամիկան, ուսումնասիրվում են բջջային ներսում ակտիվ շարժումների և ինքնառազմակերպման մեխանիզմների վիճակագրական բնութագրերը, ներկայացվում են մոդելներ, որոնք ընդգրկում են իմպուլսային փոխազդեցություններ, ֆոսֆորի և ATP-ի դերը շարժիչ սպիտակուցների գործունեության մեջ, դիտարկվում է սպեկտրային վիճակագրության, Ֆոկեր–Պլանկի մոտեցումների և նանոսկեյլային ուժերի կիրառությունը բջջային գործընթացների կանխատեսման և վերլուծության համար, գործնական նշանակությունը ընդգրկում է բիոֆիզիկական փորձերի մեկնաբանությունը, միկրոֆլուիդիկ և մոլեկուլային համակարգերի հետազոտությունները, ինչպես նաև ակտիվ նյութերի մոդելավորումը բջջային և կենսաբժշկական տեխնոլոգիաներում, գիրքը միավորում է տեսական և կիրառական մոտեցումները՝ տրամադրելով ամբողջական պատկերացում բջջային ակտիվ գործընթացների ֆիզիկայի և դրանց վիճակագրական բնութագրերի վերաբերյալ։
Updated: 2026-09-20
Culture
Անիի Մայր տաճարի ճարտարապետությունը
Աշխատությունը նվիրված է Անիի Մայր տաճարի ճարտարապետական հորինվածքի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների, գեղարվեստական հարդարանքի և հայկական միջնադարյան ճարտարապետության զարգացման մեջ ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Տաճարը կառուցվել է Բագրատունյաց Հայաստանի ծաղկման շրջանում՝ 989 թվականից սկսված շինարարությամբ, որը շարունակվել է ընդմիջումից հետո և ավարտին է հասցվել 11-րդ դարի սկզբին Կատրանիդե թագուհու հովանավորությամբ։ Կառույցի ճարտարապետը Տրդատն է՝ միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ճարտարապետներից մեկը։ S SacredTradition +1 Տաճարի հորինվածքը պատկանում է հայկական գմբեթավոր բազիլիկայի ավանդույթին․ այն եռանավ կառույց է, որի ներքին տարածքը կազմակերպված է չորս հիմնական մույթերի շուրջ, իսկ կենտրոնական հատվածը նախատեսված էր գմբեթային ծածկի համար։ Շինությունը բարձրանում է բազմաստիճան գետնախարիսխի վրա, իսկ արևելյան կողմում տեղակայված խորանը և նրան հարող օժանդակ տարածքները ամբողջացնում են ներքին հորինվածքը։ A armenianarchitecture.org Կառույցի առանձնահատկություններից է ներքին տարածության ընդգծված ուղղաձիգությունը․ Տրդատը կիրառել է սլաքաձև կամարներ և թաղեր, բարակեցված հենարաններ ու դրանց հետ կապված կառուցվածքային բաժանումներ, ինչի շնորհիվ ինտերիերը ստացել է ձգված, թեթև և վեր ուղղված բնույթ։ Այս լուծումները Անիի ճարտարապետական դպրոցի կարևոր հատկանիշներից են և հետագայում դիտարկվել են նաև միջնադարյան եվրոպական, մասնավորապես՝ գոթական ճարտարապետության որոշ ձևերի հետ համեմատության շրջանակում։ S SacredTradition +1 Արտաքին ճարտարապետության մեջ առանձնահատուկ դեր ունի ճակատների հարդարանքը։ Արևելյան, հյուսիսային և հարավային պատերը մասնատված են եռանկյունաձև որմնախորշերով, իսկ ճակատների երկայնքով անցնում են դեկորատիվ կույր կամարաշարեր, որոնք հենվում են նրբագեղ որմնասյուների վրա։ Այս լուծումը ոչ միայն զարդարում է պատային հարթությունները, այլև ընդգծում է շինության ուղղաձիգ ռիթմը և տեսողականորեն թեթևացնում նրա զանգվածային ծավալը։ Y Yerkir Տաճարի արտաքին հարդարանքում կարևոր են նաև շքամուտքերը, որմնասյուները, կամարները և քարե մանրամասների մշակումը։ Հարուստ արձանագրություններն ու դեկորատիվ տարրերը լրացնում են ճարտարապետական կերպարը և վկայում են շինարարական ու քանդակագործական բարձր վարպետության մասին։ A armenianarchitecture.org Հետազոտության կարևոր թեմաներից է նաև կառույցի տեղը այսպես կոչված «Անիի դպրոցի» ճարտարապետության մեջ։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Անիի հուշարձանային համալիրը գնահատում է որպես հայկական մշակութային, գեղարվեստական և ճարտարապետական զարգացման բացառիկ վկայություն և առանձնացնում է Անիի ճարտարապետական դպրոցը՝ որպես տարածաշրջանում ձևավորված ինքնատիպ ճարտարապետական լեզու։ U UNESCO World Heritage Centre +1 Այդ դպրոցի առանձնահատկություններն են ծավալների ընդգծված ուղղաձիգությունը, կառուցվածքային լուծումների հստակությունը, արտաքին պատերի նրբագեղ մասնատումը, կույր կամարաշարերի կիրառումը և զուսպ, բայց արտահայտիչ քանդակազարդումը։ Այս տեսանկյունից տաճարը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին եկեղեցական շինություն, այլև որպես միջնադարյան հայկական ճարտարապետական մտքի զարգացման կարևոր հանգրվան։ Նրա կառուցվածքային և գեղարվեստական լուծումները ցույց են տալիս, թե ինչպես էին հայկական ճարտարապետները համադրում ավանդական բազիլիկ հորինվածքը նոր կառուցվածքային և գեղագիտական մոտեցումների հետ։ Տաճարի պատմական և ճարտարապետական ուսումնասիրությունը չի կարող սահմանափակվել միայն սկզբնական շինարարության ժամանակաշրջանով, քանի որ կառույցը դարերի ընթացքում ենթարկվել է պատերազմների, երկրաշարժերի, բնական քայքայման և մարդու միջամտության ազդեցությանը։ 1319 թվականի ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով փլուզվել է գմբեթը, իսկ հետագա երկրաշարժերն ու այլ վնասները շարունակել են ազդել շինության պահպանված հատվածների վրա։ U UNESCO World Heritage Centre +1 1988 թվականի երկրաշարժը նույնպես զգալի վնաս է հասցրել կառույցին, հատկապես հյուսիսարևմտյան հատվածին։ S SacredTradition Այդ պատճառով ներկայիս վիճակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն սկզբնական ճարտարապետական գաղափարը, այլև ժամանակի ընթացքում հուշարձանի կրած փոփոխությունները և պահպանության խնդիրները։ Անիի Մայր տաճարի ճարտարապետական արժեքը պայմանավորված է նաև Անի քաղաքի ընդհանուր պատմական միջավայրով։ Անիի միջնադարյան քաղաքը եղել է Բագրատունյաց Հայաստանի կարևորագույն քաղաքական, մշակութային և առևտրական կենտրոններից մեկը, իսկ նրա դիրքը Մետաքսի ճանապարհի ճյուղերից մեկի վրա նպաստել է տարբեր մշակութային և ճարտարապետական ավանդույթների շփմանը։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Անիի ամբողջ հուշարձանային համալիրը 2016 թվականին ընդգրկել է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ ընդգծելով հայկական, վրացական, բյուզանդական և իսլամական մշակութային ազդեցությունների փոխազդեցությունը և Անիի յուրահատուկ ճարտարապետական լեզվի ձևավորումը։ U UNESCO World Heritage Centre +1 Այսպիսով, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ինչպես կոնկրետ հուշարձանի կառուցվածքն ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները հասկանալու, այնպես էլ 10-11-րդ դարերի հայկական ճարտարապետության ընդհանուր զարգացման ընթացքը պատկերացնելու համար։ Այն ցույց է տալիս, որ տաճարի նշանակությունը սահմանափակված չէ նրա կրոնական գործառույթով․ այն միջնադարյան հայկական շինարարական արվեստի բարձրագույն նվաճումներից է, որտեղ կառուցվածքային հաշվարկը, տարածական կազմակերպումը, ուղղաձիգ ձգտումը և դեկորատիվ հարդարանքը միավորվում են միասնական ճարտարապետական գաղափարի մեջ։
Updated: 2026-09-01
Other Subjects
Տարեգիրք: (ԶԼՄ արձագանքներ) 2024
Հրատարակությունը ներկայացնում է 2024 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվության միջոցներում հրապարակված արձագանքների, անդրադարձների և տեղեկատվական նյութերի համակարգված հավաքածու՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակահատվածի հանրային ու մեդիա օրակարգում արտացոլված գործունեության, իրադարձությունների և նախաձեռնությունների վերաբերյալ։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մամուլի հրապարակումներ, լրատվական հաղորդագրություններ, հարցազրույցներ, մեկնաբանություններ, վերլուծական անդրադարձներ և այլ տեղեկատվական ձևաչափեր, որոնք ընտրվել ու դասակարգվել են ժամանակագրական կամ թեմատիկ սկզբունքով։ Հավաքածուի կարևոր առանձնահատկությունը տարբեր լրատվամիջոցներում տարածված տեղեկությունների մեկ միասնական տեղեկատվական հենքում ներկայացումն է, ինչը հեշտացնում է տվյալ տարվա մեդիա պատկերի ուսումնասիրությունը և առանձին իրադարձությունների վերաբերյալ արձագանքների համադրումը։ Հրատարակությունը կարող է արտացոլել ինչպես կոնկրետ հաստատության կամ ոլորտի գործունեության լուսաբանումը, այնպես էլ այդ գործունեության նկատմամբ լրատվամիջոցների ուշադրության հիմնական ուղղությունները։ Նյութերի ժամանակագրական դասավորությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարվա ընթացքում տեղեկատվական ակտիվության փոփոխություններին, առանձնացնելու առավել հաճախ լուսաբանված թեմաները և դիտարկելու որոշակի իրադարձությունների շուրջ ձևավորված հաղորդակցական դինամիկան։ Միաժամանակ նման հավաքածուն կարևոր աղբյուր է մեդիա ուսումնասիրությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս վերլուծելու թեմաների ընտրությունը, տեղեկատվության ներկայացման ձևերը, հրապարակումների հաճախականությունը և տարբեր լրատվական հարթակների արձագանքների առանձնահատկությունները։ Տարեկան ամփոփ բնույթը հրատարակությանը հաղորդում է նաև փաստագրական նշանակություն՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական դաշտի որոշակի հատվածը հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրողների, հաղորդակցության մասնագետների, հետազոտողների, գրադարանավարների և այն ընթերցողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են հասարակական հաղորդակցությունը կամ որևէ կազմակերպության ու ոլորտի մեդիա ներկայությունը։ Ընդհանուր առմամբ նյութերի համակարգված ներկայացումը ծառայում է որպես տեղեկատվական և փաստագրական աղբյուր՝ նպաստելով 2024 թվականի մեդիա արձագանքների պահպանմանը, որոնելիությանը, համեմատական ուսումնասիրմանը և հետագա վերլուծությանը։
Updated: 2026-09-25
Literature
Առձեռն բանաստեղծութիւն
Գիրքը հայ բանասիրական և գրականագիտական մտքի պատմության մեջ կարևոր նշանակություն ունեցող տեսական աշխատություն է, որը նվիրված է բանաստեղծության արվեստին, նրա կառուցվածքին, արտահայտչամիջոցներին և ստեղծագործության գեղարվեստական կազմակերպման սկզբունքներին։ Հեղինակը՝ Էդուարդ Հյուրմյուզյանը (1799–1876), հայ կլասիցիզմի նշանավոր ներկայացուցիչներից էր, Մխիթարյան միաբանության անդամ, բանաստեղծ, բանասեր, լեզվաբան, աստվածաբան և թարգմանիչ։ Նրա տեսական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել հայ գրականագիտության ձևավորման և բանաստեղծական արվեստի կանոնների համակարգման գործում։ 1839 թվականին Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում հրատարակված այս աշխատությունը հայերենով բանաստեղծության տեսությունը ներկայացնելու և գրական ստեղծագործության օրինաչափությունները բացահայտելու վաղ փորձերից է։ Այն արտացոլում է դասական գեղագիտության ազդեցությունը հայ գրական մտքի վրա և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել բանաստեղծական խոսքի սկզբունքներին ու չափածո ստեղծագործության առանձնահատկություններին։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է հայ գրականագիտական տերմինաբանության, 19-րդ դարի հայ կրթական և մշակութային միջավայրի, ինչպես նաև հայ դասական գրականության տեսական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը լույս է տեսել գրաբարով և ներկայացնում է այն ժամանակաշրջանի մտավորականների ձգտումը՝ զարգացնելու հայերեն գիտական ու գրական խոսքը՝ հենվելով դասական ավանդույթների վրա։
Updated: 2026-10-23
Biology
Механизмы действия богатого пролином полипептида-1 и Gx-NH2 на уровень и активность анти- и прооксидантных Металлопротеинов
Գրքում ուսումնասիրվում են պրոլինով հարուստ պոլիպեպտիդ-1-ի և Gx-NH2 նուկլեոտիդային միացությունների ազդեցության մեխանիզմները հակաօքսիդանտ և պրոօքսիդանտ մետալլոպրոտեինների մակարդակի և ակտիվության վրա, վերլուծվում են դրանց միջգործակցությունները սպիտակուցների հետ, դիտարկվում են լիպիդային պերօքսիդացման, ազատ ռադիկալների գործունեության և էնդոգեն հակաօքսիդանտ համակարգերի վրա ազդեցությունները, ներկայացվում են մոլեկուլային ուղիները, որոնց միջոցով պոլիպեպտիդները կարգավորում են մետալլոպրոտեինների ֆունկցիոնալությունը և խթանում են բջջային պաշտպանիչ մեխանիզմները, կիրառվում են բիոքիմիական, սպեկտրոսկոպիկ և կենսաքիմիական փորձարկման մեթոդներ՝ ակտիվության և կոնցենտրացիայի գնահատման համար, աշխատանքը համադրում է մոլեկուլային կենսաբանության, ֆարմակոլոգիայի և բիոքիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով թիրախային բիոակտիվ նյութերի կիրառման գիտական հիմնավորմանը և օքսիդատիվ սթրեսի կանխարգելման ուղիների մշակմանը բժշկության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։
Updated: 2026-09-10