Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Опыт начертания истории Царства Армянского, сочиненный Я. и Д. Арзановыми

    Աշխատությունը պատմագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայկական պետականության և հայ ժողովրդի պատմական անցյալի համակարգված ներկայացմանը՝ հին և միջնադարյան պատմության վերաբերյալ հեղինակներին հասանելի աղբյուրների ու պատմագրական պատկերացումների հիման վրա։ Բովանդակության առանցքում հայկական թագավորությունների առաջացման, զարգացման, քաղաքական հարաբերությունների, իշխանական համակարգերի և հարևան պետությունների հետ փոխհարաբերությունների պատմությունն է։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ժամանակագրական հաջորդականությամբ՝ փորձելով ամբողջական պատկեր ստեղծել Հայաստանի քաղաքական պատմության հիմնական փուլերի վերաբերյալ։ Ուշադրություն է հատկացվում հայկական պետական կազմավորումների իշխանական կառուցվածքին, թագավորական տոհմերին, գահակալական հաջորդականությանը, պատերազմներին, դիվանագիտական հարաբերություններին և երկրի ներքին քաղաքական զարգացումներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայաստանի և տարածաշրջանային խոշոր տերությունների փոխհարաբերությունները, որոնց համատեքստում ներկայացվում են հայկական պետականության պահպանման, վերականգնման կամ քաղաքական դիրքի փոփոխության տարբեր ժամանակաշրջաններ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն իր հաղորդած պատմական նյութով, այլև որպես պատմագրական հուշարձան, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի գիտական միջավայրում Հայաստանի պատմության ընկալման և շարադրման առանձնահատկությունները։ Հեղինակների կողմից օգտագործված տեղեկությունների քննությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպիսի պատմական աղբյուրներ և նախորդ աշխատություններ էին հասանելի նրանց և ինչպես էին այդ նյութերը համադրվում միասնական պատմական շարադրանքի մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական և օտար պատմագրական ավանդույթների հնարավոր փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայոց պատմության առանձին դրվագների մեկնաբանման եղանակների համեմատությունը հետագա պատմագիտական մոտեցումների հետ։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևոր է տարբերակել աշխատության մեջ ներկայացված պատմական տեղեկությունները և հեղինակների սեփական մեկնաբանությունները՝ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի պատմագիտության մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի պատմության վերաբերյալ ռուսալեզու պատմագրության ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես էին հայկական պետականության պատմությունը, քաղաքական ավանդույթները և տարածաշրջանային հարաբերությունները ներկայացվում ավելի վաղ պատմագիտական գրականության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայագետների, պատմաբանների և աղբյուրագետների համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես նյութ հայոց պատմության պատմագրության, հայկական պետականության վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման և պատմագիտական գիտելիքի տարածման ուղիների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-20
    Опыт начертания истории Царства Армянского, сочиненный Я. и Д. Арзановыми
    Online

    History

    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1969: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր

    Հրատարակությունը 1969 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար կազմված նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց է, որը մեկտեղում է տվյալ ժամանակահատվածին վերաբերող պատմական, մշակութային, գիտական, հասարակական և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Նյութը դասավորված է ժամանակագրական սկզբունքով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հեշտությամբ գտնել տարբեր իրադարձությունների, տարելիցների և նշանավոր անհատների կյանքի կարևոր ամսաթվերը։ Օրացույցը կարող է ներառել պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, մշակույթի, գրականության, արվեստի և գիտության ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև հասարակական և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ օրեր։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես տեղեկատու, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի պատմական և մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր, քանի որ ներկայացված ամսաթվերը ցույց են տալիս, թե տվյալ ժամանակաշրջանում որ իրադարձություններն ու անհատներն էին առանձնացվում որպես հանրային հիշողության համար կարևոր։ Նյութը կարող էր կիրառվել գրադարաններում, կրթական և մշակութային հաստատություններում՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական-մշակութային միջոցառումների, դասախոսությունների, զրույցների և ընթերցանության կազմակերպման նպատակով։ Ամիսների առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս գործնականորեն օգտագործել տեղեկատուն՝ անհրաժեշտ ամսաթվերը արագ գտնելու և դրանց հիման վրա համապատասխան միջոցառումներ պլանավորելու համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու տեղեկատվական ժառանգությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-16
    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1969: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր
    Online

    Literature

    Գարիբալդիականը

    Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է կապ Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման և դրա հայտնի առաջնորդ Ջուզեպպե Գարիբալդի-ի գաղափարների հետ։ Այս համատեքստում «Գարիբալդիականը» սովորաբար ընկալվում է որպես ազատության, պայքարի և ազգային ինքնագիտակցության գաղափարների հետ կապված կերպար կամ պատմություն, որտեղ կարևոր է ոչ միայն արտաքին գործողությունը, այլ նաև գաղափարական ներշնչանքը։ Իսահակյանի գրականության ընդհանուր ոճին համապատասխան՝ ստեղծագործությունը հավանաբար ունի քնարական և զգացմունքային խորք, որտեղ պատմական թեմաները միահյուսվում են մարդու ներաշխարհի և ազատության գաղափարի հետ։ Նրա արձակում հաճախ նկատվում է հայրենասիրական տրամադրություն, մարդկային արժանապատվության շեշտադրում և պատմության նկատմամբ զգացմունքային վերաբերմունք։

    Updated: 2026-09-22
    Գարիբալդիականը
    Online

    Religion

    Грузинский извод сказания о посте "Араджавор"

    Այս աշխատությունը նվիրված է «Առաջավորաց պահք» կոչվող եկեղեցական ավանդության վրացական խմբագրության, դրա ծագման, բովանդակային առանձնահատկությունների և գրական-պատմական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է միջնադարյան քրիստոնեական գրականության մեջ պահքի վերաբերյալ պատմությունների տարածումը, տարբեր լեզվական ավանդույթներում դրանց ձևավորումն ու փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու վրացական գրավոր մշակույթի առանձնահատկությունները, հայ-վրացական հոգևոր և մշակութային կապերը, ինչպես նաև եկեղեցական տեքստերի փոխանցման, խմբագրման և մեկնաբանման գործընթացները։ Այն արժեքավոր նյութ է բանասերների, միջնադարյան գրականության ուսումնասիրողների, հայագետների և վրացագետների համար՝ նպաստելով քրիստոնեական ավանդույթների, ձեռագրային ժառանգության և տարածաշրջանի մշակութային պատմության ավելի խորքային ճանաչմանը։

    Updated: 2026-09-21
    Грузинский извод сказания о посте "Араджавор"
    Online

    Biology

    Նշահամալիրի և միջնորմի դերը երկարավուն ուղեղի շնչառական կենտրոնի գործունեության կարգավորման մեխանիզմում թթվածնաքաղցի պայմաններում

    Գիրքը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում շնչառության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ թթվածնաքաղցի պայմաններում նշահամալիրի և միջնորմի դերի վերլուծությամբ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուղեղի տարբեր կառուցվածքների փոխազդեցությունները, դրանց մասնակցությունը երկարավուն ուղեղի շնչառական կենտրոնի գործունեության վերահսկման գործընթացում և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները թթվածնի պակասի պայմաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներ, որոնք ապահովում են շնչառական համակարգի կարգավորումը, ինչպես նաև վերլուծում է կենտրոնական կարգավորման խանգարումների հնարավոր դրսևորումները։ Ներկայացված հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հիպօքսիայի նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների, շնչառության նյարդային կառավարման և ուղեղային համակարգերի ֆունկցիոնալ կապերի խորացված ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, բժշկական ոլորտի հետազոտողների, կենսաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես գիտական ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։

    Updated: 2026-09-23
    Նշահամալիրի և միջնորմի դերը երկարավուն ուղեղի շնչառական կենտրոնի գործունեության կարգավորման մեխանիզմում թթվածնաքաղցի պայմաններում
    Online

    Law

    ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական իշխանության համակարգում Հանրապետության նախագահի և խորհրդարանի միջև ձևավորվող իրավահարաբերությունների սահմանադրական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են երկու սահմանադրական մարմինների կարգավիճակը, լիազորությունների շրջանակը, դրանց իրականացման իրավական մեխանիզմները և փոխադարձ կապերը՝ իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքների համատեքստում։ Քննության են առնվում պետական կառավարման համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում սահմանադրական կարգավորումների փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը օրենսդիր իշխանության ու պետության գլխի ինստիտուտների փոխհարաբերությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական գործընթացում Հանրապետության նախագահի մասնակցությանը, այդ թվում՝ խորհրդարանի ընդունած օրենքների ստորագրման և հրապարակման, ինչպես նաև օրենքի սահմանադրականության հարցով Սահմանադրական դատարան դիմելու սահմանադրական հնարավորություններին։ Գործող սահմանադրական կարգավորման համաձայն՝ Հանրապետության նախագահը պետության գլուխն է և հետևում է Սահմանադրության պահպանմանը, իսկ նրա լիազորությունների մի մասը անմիջականորեն առնչվում է Ազգային ժողովի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև խորհրդարանին ուղերձ հղելու, Ազգային ժողովի հերթական և արտահերթ ընտրությունների նշանակման, Հանրապետության նախագահի ընտրության ու պաշտոնի ստանձնման հետ կապված սահմանադրաիրավական ընթացակարգերը։ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումներում ևս առանձնացվում են նախագահի այն լիազորությունները, որոնք ուղղակիորեն կապված են Ազգային ժողովի հետ, ներառյալ օրենքների ստորագրման և հրապարակման կամ դրանց սահմանադրականության ստուգման հարցով դատարան դիմելու մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում պետական կառավարման մոդելի վերափոխման ազդեցության գնահատումը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում նախագահի և խորհրդարանի իրավական կարգավիճակն ու փոխգործակցության կառուցակարգերը փոփոխվել են։ Վերլուծվում են նաև պետական մարմինների միջև իրավասությունների սահմանազատման, փոխադարձ վերահսկողության, սահմանադրական պատասխանատվության և հնարավոր իրավական հակասությունների լուծման մեխանիզմները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել այն մասին, թե սահմանադրական նորմերն ինչպես են կարգավորում պետության գլխի և օրենսդիր մարմնի փոխգործակցությունը և ինչ նշանակություն ունեն այդ հարաբերությունները պետական իշխանության մարմինների բնականոն գործունեության, սահմանադրական օրինականության և իշխանությունների հավասարակշռված համակարգի ապահովման համար։

    Updated: 2026-09-29
    ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը