Նիզամու «Խոսրով և Շիրին» ստեղծագործության աղերսները հայ գրականության հետ

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Արզաքյանդ–Դալլարի անտառային դաչայի տարածքի բնական և հանքային պաշարների համալիր ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով լեռնային ռեսուրսների բազմազանությանը, դրանց տարածքային բաշխվածությանը և տնտեսական նշանակությանը։ Ներկայացվում են տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, հողի և օգտակար հանածոների ձևավորման պայմանները, ինչպես նաև անտառային էկոհամակարգերի և բնական ռեսուրսների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունում վերլուծվում են հանքային հումքի հնարավոր տեսակները, դրանց արդյունահանման և օգտագործման հեռանկարները, ինչպես նաև բնապահպանական գործոնների ազդեցությունը տարածքի կայուն զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անտառային տնտեսության և բնական ռեսուրսների պահպանության համադրությանը՝ ընդգծելով ռացիոնալ օգտագործման և էկոլոգիական հավասարակշռության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարածաշրջանի տնտեսական ներուժը, ինչպես նաև մշակելու բնական պաշարների արդյունավետ կառավարման և պահպանության ռազմավարություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, անտառագետների, բնապահպանների, տնտեսագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Culture

Այս գիրքը նվիրված է XII-XIII դարերի հայկական ճարտարապետական հուշարձանների զարդաքանդակի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայկական ճարտարապետության գեղարվեստական և դեկորատիվ համակարգի կարևորագույն առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այդ ժամանակաշրջանի եկեղեցիների, վանական համալիրների և այլ ճարտարապետական կառույցների քանդակային հարդարանքը, դրա ձևավորման սկզբունքները, պատկերային ու զարդանախշային մոտիվները, ինչպես նաև քանդակագործական լուծումների կապը կառույցների ընդհանուր ճարտարապետական հորինվածքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսական, երկրաչափական և կենդանական զարդանախշերին, խորհրդանշական պատկերներին, քանդակազարդ խաչերին, դռների, պատուհանների, ճակատների և այլ ճարտարապետական մանրամասների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել զարդաքանդակը ոչ միայն որպես շինության արտաքին հարդարանքի միջոց, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական լեզու, որն արտահայտում է տվյալ դարաշրջանի գեղագիտական ընկալումները, կրոնական պատկերացումները և մշակութային ավանդույթները։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նաև տարբեր հուշարձանների միջև առկա ընդհանրություններին և տարբերություններին, ձևերի ու մոտիվների զարգացմանը, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան քանդակագործության տեղին ազգային ճարտարապետական դպրոցի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Նյութը արժեքավոր է հայկական միջնադարյան արվեստի և ճարտարապետության պատմությունն ուսումնասիրելու տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ XII-XIII դարերի հայկական մշակույթի բարձր գեղարվեստական մակարդակը և ճարտարապետական հուշարձանների դեկորատիվ համակարգի բազմազանությունը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, ճարտարապետներին, պատմաբաններին, հնագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Geography

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները վերաբերում են 15–17-րդ դարերում եվրոպացի ծովագնացների և հետազոտողների իրականացրած ճանապարհորդություններին, որոնք հանգեցրին նոր մայրցամաքների, ծովային ուղիների և մշակույթների բացահայտմանը։ Այս ժամանակաշրջանը հաճախ կոչվում է նաև Մեծ աշխարհագրական հայտնագործությունների դարաշրջան և կապված է այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են Պորտուգալիան և Իսպանիան, որոնք առաջինն էին սկսում համակարգված ծովային հետազոտություններ՝ նպատակ ունենալով գտնել նոր առևտրային ուղիներ դեպի Ասիա և այլ տարածաշրջաններ։ Նավարկողները, ինչպիսիք են Քրիստափոր Կոլումբոսը, որը 1492 թվականին հասավ Ամերիկա՝ կարծելով, թե հայտնաբերել է Ասիայի արևմտյան ճանապարհը, Վասկո դա Գաման, ով շրջանցելով Աֆրիկան հասավ Հնդկաստան, և Ֆեռնան Մագելանը, որի արշավախումբը առաջին անգամ իրականացրեց աշխարհը շրջանցող ճանապարհորդություն, զգալիորեն ընդլայնեցին մարդկության պատկերացումները Երկրի մասին։ Այս հայտնագործությունները ոչ միայն փոխեցին աշխարհագրական գիտելիքները, այլ նաև խթանեցին միջազգային առևտուրը, գաղութացման գործընթացները, մշակութային փոխազդեցությունները և երբեմն նաև հակամարտությունները տարբեր ժողովուրդների միջև՝ ձևավորելով ժամանակակից աշխարհաքաղաքական և տնտեսական համակարգերի հիմքերը։

History

1945–1965 թվականներին Խորհրդային Հայաստանում գիտության զարգացումը թևակոխեց նոր փուլ, որը բնութագրվում էր հետպատերազմյան վերականգնմամբ, գիտական ինստիտուցիոնալացման խորացմամբ և տարբեր ոլորտներում արագ առաջընթացով։ Այս շրջանում գիտությունը դարձավ պետական զարգացման ռազմավարական ուղղություն, և զգալի միջոցներ ուղղվեցին գիտահետազոտական կենտրոնների ստեղծման ու ընդլայնման համար։ Կարևոր դեր խաղաց Հայաստանի գիտությունների ակադեմիան՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, որը համակարգեց գիտական աշխատանքները և միավորեց տարբեր ինստիտուտների գործունեությունը։ Բնական և տեխնիկական գիտությունների ոլորտում առանձնանում էին մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, մեխանիկայի և ինժեներական գիտությունների զարգացումը։ Ձևավորվեցին ճանաչված գիտական դպրոցներ, հատկապես մաթեմատիկայի և տեսական ֆիզիկայի ոլորտներում, որոնք հետագայում միջազգային ճանաչում ձեռք բերեցին։ Բժշկագիտությունը նույնպես զարգացում ապրեց՝ կենտրոնանալով առողջապահական համակարգի բարելավման և նոր բուժական մեթոդների ներդրման վրա։ Միաժամանակ առաջընթաց գրանցվեց երկրաբանության և էներգետիկայի ոլորտներում, ինչը կապված էր արդյունաբերական զարգացման և բնական ռեսուրսների ուսումնասիրության հետ։ Հումանիտար գիտությունների մեջ զգալի աշխատանք կատարվեց հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության և գրականագիտության ոլորտներում, որտեղ զարգացան ազգային մշակույթի ուսումնասիրության նոր մոտեցումներ։ Այս տարիներին գիտական կադրերի պատրաստումը ակտիվորեն իրականացվում էր բուհերում և ասպիրանտուրայում, ինչը նպաստեց գիտական նոր սերնդի ձևավորմանը։ Չնայած ձեռքբերումներին՝ գիտությունը գործում էր խիստ կենտրոնացված խորհրդային համակարգի շրջանակներում, ինչը որոշ դեպքերում սահմանափակում էր գաղափարական բազմազանությունը։ Այնուամենայնիվ, 1945–1965 թթ. փուլը համարվում է Խորհրդային Հայաստանի գիտության կայացման և արագ զարգացման կարևորագույն շրջանը, որը հիմք դրեց հետագա գիտական առաջընթացի համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում առկա հանքային ծագման գունանյութերի հիման վրա նոր բաղադրությամբ մածուկային նյութերի մշակմանը և բնական կաշիների վերջնամշակման տեխնոլոգիաներում դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տեղական հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական, գունային և տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումն է՝ նպատակ ունենալով պարզել դրա համապատասխանությունը կաշվի մակերևույթի մշակման համար նախատեսված նյութերի ստեղծմանը։ Քննվում են հանքային գունանյութերի մասնիկային կազմը, գունավորման ունակությունը, ծածկողականությունը, կայունությունը և տարբեր կապակցող ու օժանդակ բաղադրիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մածուկների կառուցվածքառեոլոգիական հատկություններին, քանի որ դրանց մածուցիկությունը, համասեռությունը, տարածելիությունը և պահպանման ընթացքում կայունությունը կարող են անմիջականորեն ազդել կաշվի մակերևույթին նյութի հավասարաչափ բաշխման և ձևավորվող ծածկույթի որակի վրա։ Ուսումնասիրվում է նաև գունանյութերի մասնիկների ցրման աստիճանի ազդեցությունը վերջնական նյութի գունային և շահագործական բնութագրերի վրա։ Բնական կաշվի վերջնամշակման տեսանկյունից գնահատվում են ստացվող ծածկույթի արտաքին տեսքը, գունային համասեռությունը, մակերևույթի որակը, կպչունությունը, ճկունությունը և տարբեր արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ վերջնամշակող շերտը պետք է ոչ միայն ապահովի անհրաժեշտ դեկորատիվ արդյունքը, այլև հնարավորինս պահպանի բնական կաշվին բնորոշ ֆիզիկամեխանիկական ու սպառողական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր հանքային գունանյութերով կազմված նյութերի տեխնոլոգիական ցուցանիշները՝ առավել նպատակահարմար բաղադրությունների ընտրության համար։ Կարևորվում է տեղական հանքային հումքի օգտագործման տնտեսական և ռեսուրսային նշանակությունը, քանի որ դրա արդյունավետ կիրառումը կարող է ընդլայնել կաշվի արդյունաբերության համար հասանելի հումքային բազան և նպաստել ներմուծվող որոշ նյութերի նկատմամբ կախվածության նվազեցման հնարավորությունների գնահատմանը։ Աշխատությունում համադրվում են նյութագիտության, կոլոիդային և մակերևութային երևույթների, հանքային հումքի վերամշակման ու կաշվի տեխնոլոգիայի մոտեցումները։ Նոր նյութերի մշակումը դիտարկվում է ոչ միայն բաղադրության ստեղծման, այլև դրանց տեխնոլոգիական կիրառելիության և պատրաստի կաշվի որակի վրա ազդեցության համալիր գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է տեղական հանքային ռեսուրսների կիրառման նոր ուղղությունների ձևավորմանը և բնական կաշվի վերջնամշակման նյութերի տեսականու ու տեխնոլոգիական հնարավորությունների ընդլայնմանը։

Chemistry

Գիրքը նվիրված է նոր քիրալ օժանդակ ռեագենտների և համալիրների սինթեզին, դրանց կառուցվածքային և ստերեոքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ասիմետրիկ սինթեզի ռեակցիաներում կիրառման արդյունավետության գնահատմանը՝ հատկապես α-ամինաթթուների ստացման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են քիրալության ձևավորման մեխանիզմները, օրգանական սինթեզի ժամանակ կիրառվող ուղղորդող գործոնները և ստերեոկառուցվածքի վերահսկման սկզբունքները։ Հեղինակը վերլուծում է նոր սինթեզված ռեագենտների ռեակտիվությունը, ընտրողականությունը և կատալիտիկ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ասիմետրիկ ինդուկցիայի վրա՝ α-ամինաթթուների ստացման բարձր ստերեոսելեկտիվությամբ։ Գրքում քննարկվում են նաև փորձարարական մեթոդները, սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև քիմիական գործընթացների օպտիմալացման մոտեցումները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական օրգանական քիմիայի հիմնարար սկզբունքները և փորձարարական սինթեզի արդյունքները՝ ներկայացնելով նոր հնարավորություններ դեղագործական և կենսաքիմիական նշանակություն ունեցող միացությունների ստացման համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական քիմիկոսների, դեղագործ քիմիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան բնագավառների ուսանողների համար։