Թվաբանություն

Literature

Անգլալեզու «համալսարանական վեպը» (կամ «ակադեմիական վեպը») արձակի յուրահատուկ ժանր է, որի գործողությունները հիմնականում ծավալվում են համալսարանական միջավայրում՝ ընդգրկելով դասախոսների, ուսանողների և ակադեմիական ինստիտուտների ներքին կյանքը։ Ժանրը ձևավորվել է հատկապես XX դարի կեսերից և բնորոշվում է փակ սոցիալական տարածության պատկերումով, որտեղ համալսարանը ներկայացվում է որպես ինքնուրույն միկրոաշխարհ՝ իր հիերարխիաներով, մրցակցությամբ, գաղափարական բախումներով և մարդկային հարաբերությունների բարդությամբ ։ Այս վեպերում հաճախ կենտրոնական են դառնում ակադեմիական կյանքի երգիծական կամ քննադատական պատկերումները՝ ընդգծելով գիտական աշխարհի հավակնությունները, մարդկային թուլությունները, ինտրիգները և սոցիալական դերերի հակասությունները։

Economics

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ներքին հսկողության կառավարման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Ներքին հսկողությունը բանկի կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որի նպատակն է ապահովել գործառնությունների օրինականությունը, ֆինանսական և կառավարչական տեղեկատվության արժանահավատությունը, ռիսկերի ժամանակին բացահայտումն ու կառավարումը, ակտիվների պաշտպանվածությունը և բանկի գործունեության ընդհանուր արդյունավետությունը։ Բանկային համակարգում ներքին հսկողության նշանակությունը հատկապես մեծ է, քանի որ ֆինանսական հաստատությունները գործում են բազմաթիվ ֆինանսական, վարկային, շուկայական, գործառնական, տեխնոլոգիական և այլ ռիսկերի պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել ներքին հսկողության համակարգի կառուցվածքը, կառավարման մարմինների և համապատասխան ստորաբաժանումների դերերը, վերահսկողական ընթացակարգերը, ներքին աուդիտի գործառույթները և ռիսկերի կառավարման հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր խնդիր է վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետության ապահովումը, քանի որ չափազանց բարդ կամ ոչ ճկուն ընթացակարգերը կարող են ավելացնել գործառնական ծախսերը, իսկ թույլ վերահսկողությունը՝ մեծացնել սխալների, չարաշահումների և ֆինանսական կորուստների հավանականությունը։ Ժամանակակից բանկային համակարգում ներքին հսկողության կառավարման վրա զգալի ազդեցություն ունեն թվայնացումը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը։ Էլեկտրոնային գործառնությունների աճը, հեռավար սպասարկումը, տվյալների մեծ ծավալների մշակումը և ավտոմատացված համակարգերի կիրառումը ստեղծում են նոր վերահսկողական հնարավորություններ, սակայն միաժամանակ առաջացնում են կիբեռանվտանգության, տվյալների պաշտպանության, տեղեկատվական համակարգերի անխափան աշխատանքի և տեխնոլոգիական ռիսկերի կառավարման խնդիրներ։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ներքին հսկողության համակարգի անկախության, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության, վերահսկողական մշակույթի և կառավարման մարմինների կողմից վերահսկողության արդյունքների արդյունավետ օգտագործման հարցերին։ Հսկողության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն սահմանված ընթացակարգերի առկայությամբ, այլև դրանց իրական կիրառմամբ, պատասխանատվության հստակ բաշխմամբ և շարունակական մոնիթորինգով։ Կարևոր ուղղություն է նաև ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության զարգացումը, որի դեպքում սահմանափակ ռեսուրսները կենտրոնացվում են առավել բարձր ռիսկայնություն ունեցող գործընթացների և գործառնությունների վրա։ Ներքին հսկողության համակարգի կատարելագործումը կարող է նպաստել բանկային գործունեության թափանցիկության, ֆինանսական կայունության և հաճախորդների վստահության բարձրացմանը, ինչպես նաև հնարավոր խախտումների ու կորուստների կանխարգելմանը։ Բարելավման հնարավոր ուղղությունների շարքում կարող են դիտարկվել վերահսկողական գործընթացների թվայնացումը, ավտոմատացված մոնիթորինգի զարգացումը, տվյալների վերլուծության գործիքների կիրառումը, աշխատակիցների շարունակական վերապատրաստումը և ներքին աուդիտի ու ռիսկերի կառավարման ստորաբաժանումների համագործակցության ամրապնդումը։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի բանկային համակարգում ներքին հսկողության կառավարման հիմնական մարտահրավերները և ձևակերպելու այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բանկերի ռիսկերի առավել արդյունավետ կառավարմանը, գործառնությունների հուսալիությանը և ֆինանսական համակարգի կայունության ամրապնդմանը։

History

Գիրքը համադրում է պատմական և ժողովրդագրական տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են պատերազմները, տնտեսական պայմանները, միգրացիան և սոցիալական փոփոխությունները ազդել բնակչության կազմի և շարժի վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժողովրդագրության հիմունքներ Բնակչության աճ, կառուցվածք, սեռատարիքային կազմ։ Պատմական ժողովրդագրություն Բնակչության փոփոխությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Միգրացիոն գործընթացներ Տեղաշարժեր, արտագաղթ և ներգաղթ՝ քաղաքական և տնտեսական պատճառներով։ Պատերազմների ազդեցություն Ժողովրդագրական կորուստներ և բնակչության վերափոխումներ։ Սոցիալ-տնտեսական գործոններ Աշխատանք, քաղաքացում, կենսամակարդակի փոփոխություն։

History

Ս. Գ. Դևեջյանի աշխատությունը նվիրված է Լոռի բերդ հնագիտական հուշարձանի ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է 1969–1973 թվականներին իրականացված պեղումների արդյունքները։ Հետազոտությունը կարևոր նյութ է Լոռի բերդի պատմական նշանակության, բնակավայրի կառուցվածքի և տարբեր ժամանակաշրջաններում այնտեղ ձևավորված նյութական մշակույթի բացահայտման համար։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված կառույցների մնացորդները, կենցաղային առարկաները, խեցեղենը, մետաղական իրերը և այլ գտածոներ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու բնակավայրի առօրյան, արհեստների զարգացումը, տնտեսական գործունեությունը և բնակչության կենսակերպը։ Հուշարձանի տարածական ու շերտագրական ուսումնասիրությունը նպաստում է դրա կառուցապատման փուլերի, բնակեցման պատմության և պատմական միջավայրի վերակազմությանը։ Աշխատությունը նաև կարևոր սկզբնաղբյուր է Հայաստանի միջնադարյան ամրոցային և քաղաքային բնակավայրերի, պաշտպանական կառույցների ու նյութական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Պեղումների արդյունքների գիտական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս համադրելու հնագիտական փաստերը պատմական տեղեկությունների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Լոռի բերդի տեղն ու դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Հրատարակությունը նախատեսված է հնագետների, պատմաբանների, միջնադարյան Հայաստանի պատմությամբ և հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանի ավազանի հողագոյացման առանձնահատկությունների և լճի ջրերի կենսածին աղտոտման խնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հողագոյացման գործընթացների հիմնական գործոնները՝ կլիմայական պայմանները, ռելիեֆը, մայր ապարները, կենսաբանական ակտիվությունը և մարդածին ազդեցությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Սևանի հողագրունտների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հեղինակը վերլուծում է հողի կառուցվածքային փոփոխությունները, հումուսի կուտակման և հանքայնացման գործընթացները, ինչպես նաև հողերի բերրիության և էկոլոգիական կայունության ցուցանիշները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սևանա լճի ջրերի կենսածին աղտոտման աղբյուրներին՝ գյուղատնտեսական արտահոսքերին, կենցաղային կեղտաջրերին և էկոհամակարգի բնական հավասարակշռության խախտմանը։ Քննարկվում են աղտոտման նվազեցման և կանխարգելման գիտականորեն հիմնավորված ուղիները՝ ներառյալ հողօգտագործման արդյունավետ կառավարումը, պաշտպանական գոտիների ստեղծումը, կենսաբանական մաքրման մեթոդները և էկոհամակարգի վերականգնման միջոցառումները։ Գիրքը նախատեսված է հողագետների, էկոլոգների, հիդրոլոգների, գյուղատնտեսների, բնապահպանական քաղաքականության մշակողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական լուծումներ Սևանի ավազանի էկոլոգիական խնդիրների լուծման համար։

Mathematics

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գերձայնային գազային հոսքի ազդեցության տակ գտնվող ուղղանկյուն թիթեղների ոչ գծային տատանումների և կայունության տեսական ու հաշվարկային ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են առաձգական թիթեղի և բարձր արագությամբ շարժվող գազային միջավայրի փոխազդեցության ընթացքում առաջացող դինամիկական երևույթները, կառուցվածքի տատանողական վարքը և կայունության կորստի հնարավոր պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային գործոնների ազդեցությանը թիթեղի դեֆորմացիաների, տատանումների ամպլիտուդների և բնութագրական հաճախականությունների վրա, ինչպես նաև այն սահմանային պայմաններին և ֆիզիկական պարամետրերին, որոնք կարող են փոխել համակարգի դինամիկական վիճակը։ Քննարկվում են գազային հոսքի արագության, ճնշման, թիթեղի երկրաչափական չափերի, նյութի մեխանիկական հատկությունների և ամրացման պայմանների ազդեցությունները համակարգի վարքի վրա։ Մաթեմատիկական մոդելավորման միջոցով ուսումնասիրվում են աերոդինամիկական ուժերի և առաձգական կառուցվածքի փոխազդեցությունը, տատանումների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունները և տարբեր ռեժիմներում կայունության պահպանման կամ կորստի պայմանները։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ բարձր արագությունների պայմաններում աշխատող բարակապատ կառուցվածքների հաշվարկման, դրանց դինամիկական հուսալիության գնահատման և նախագծման խնդիրներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, աերոառաձգականության, ավիացիոն և տիեզերական ճարտարագիտության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։