Պատրաստի նյութեր

Հրատարակությունը նվիրված է Տիրոջ Հայտնության տոնին և Լևոն Գ արքայի օծման արարողությանը՝ միավորելով քրիստոնեական տոնական ավանդույթի և թագավորական իշխանության խորհրդանշական ներկայացման թեմաները։ Տիրոջ Հայտնությունը Հայ եկեղեցու կարևոր տոներից է, որը կապված է Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան և մկրտության հիշատակության հետ և ունի խոր հոգևոր ու ծիսական նշանակություն։ Լևոն Գ արքայի օծման հիշատակումը ստեղծագործության մեջ ներմուծում է նաև Կիլիկյան Հայաստանի պետական ու եկեղեցական կյանքի պատմական համատեքստը։ Հայոց պատմության մեջ թագավորական օծումը ոչ միայն իշխանության ստանձնման արարողություն էր, այլև ուներ կրոնական և հասարակական խորհրդանշական նշանակություն՝ արտահայտելով թագավորի իշխանության օրինականությունը, եկեղեցու հետ նրա կապը և երկրի հոգևոր ու քաղաքական միասնության գաղափարը։ Այս երկու թեմաների համադրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տոնական ծիսակարգի, եկեղեցական ավանդույթների և թագավորական իշխանության փոխհարաբերություններին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, ծիսական մշակույթի և Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև այն ընթերցողներին, որոնք ուսումնասիրում են քրիստոնեական տոները, հայկական թագավորական ավանդույթները և եկեղեցու դերը միջնադարյան պետական կյանքում։

Աշխատությունը նախատեսված է Սուրբ գրքի ընթերցանությունը նոր սկսողների համար՝ նպատակ ունենալով դյուրացնել աստվածաշնչյան տեքստերի ընկալումը և ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական գաղափարներին։ Վերնագրում ընդգծված «բանալի» հասկացությունը խորհրդանշում է այնպիսի պարզաբանումների և ուսուցողական նյութերի ամբողջություն, որոնք օգնում են ընթերցողին կողմնորոշվել Սուրբ գրքի բովանդակության մեջ, հասկանալ կրոնական հասկացությունները և ընկալել աստվածաշնչյան պատմությունների ու պատգամների նշանակությունը։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական կրթության տարածման գործում, հատկապես այն մարդկանց շրջանում, որոնք նոր էին սկսում ծանոթանալ աստվածաշնչյան գրականությանը։ Պարզ և մատչելի դասերի միջոցով ընթերցողը կարող էր աստիճանաբար ձևավորել Սուրբ գիրքն ինքնուրույն կարդալու, դրա հիմնական թեմաները տարբերակելու և հոգևոր գաղափարների շուրջ խորհելու կարողություն։ Աշխատության ուսուցողական ուղղվածությունը ենթադրում է ուշադրություն ինչպես ընթերցանության մատչելիությանը, այնպես էլ քրիստոնեական բարոյական արժեքների՝ հավատի, սիրո, գթասրտության, ներողամտության և բարության ընկալմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական կրթական գրականության, աստվածաշնչյան ուսուցման և XIX դարի վերջի հայալեզու հոգևոր-կրթական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է բանահյուսության տեսական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով ժողովրդական ստեղծագործության բնույթը, ձևավորման առանձնահատկությունները և մշակութային նշանակությունը։ Բանահյուսությունը ժողովրդի պատմական հիշողության, աշխարհայացքի, հավատալիքների, սովորույթների և կենսափորձի պահպանման ու փոխանցման կարևոր միջոց է։ Այն ներառում է բանավոր ստեղծագործության տարբեր տեսակներ՝ ժողովրդական հեքիաթներ, առասպելներ, ավանդություններ, երգեր, առածներ, ասացվածքներ, հանելուկներ և ծիսական բանաձևեր։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հասարակական կյանքի իրադարձությունները, պատմական հիշողությունը և մարդկային հարաբերություններն արտացոլվում ժողովրդի ստեղծած ու սերունդներին փոխանցած նյութերում։ Բանահյուսության տեսական քննությունը կարևոր է նաև բանավոր ստեղծագործությունների ժանրային առանձնահատկությունները, կառուցվածքը, գեղարվեստական միջոցները և տարածման եղանակները հասկանալու համար։ Հայկական մշակույթի համատեքստում այս ոլորտն առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ժողովրդական ստեղծագործությունը պահպանել է ազգային ավանդույթների, լեզվական պատկերների և պատմական ինքնության բազմաթիվ դրսևորումներ։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես տեսական ուսումնական նյութ բանահյուսությամբ և ազգագրությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև նպաստել ժողովրդական ստեղծագործության գիտական ուսումնասիրության սկզբունքների ըմբռնմանը։ Այն արժեքավոր է հայ բանագիտական մտքի և ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրման պատմության տեսանկյունից։

Հրատարակությունը բանաստեղծական ժողովածու է, որն ընթերցողին ներկայացնում է չափածո ստեղծագործությունների ամբողջություն՝ արտահայտելով մարդկային զգացմունքների, մտքերի և կենսական փորձառությունների բազմազանությունը։ Բանաստեղծական գրականությունը հնարավորություն է տալիս գեղարվեստական պատկերների, հուզական խոսքի, չափի և ռիթմի միջոցով բացահայտելու մարդու ներաշխարհը, անհատական ապրումները և շրջապատող իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Ժողովածուի ստեղծագործությունները կարելի է դիտարկել XIX դարի հայ գրական միջավայրի համատեքստում՝ հաշվի առնելով այդ ժամանակաշրջանում պոեզիայի զարգացման, գրական լեզվի մշակման և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացները։ Չափածո խոսքի միջոցով կարող են արտահայտվել անձնական ապրումներ, բարոյական ու հասարակական մտորումներ, բնության և հայրենիքի պատկերներ, ինչպես նաև սիրո, հիշողության, ժամանակի ու մարդկային հարաբերությունների թեմաներ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բանաստեղծական ժառանգության և XIX դարի գրական ճաշակի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պոեզիայով հետաքրքրվող ընթերցողներին, գրականագետներին և հայ գրականության պատմությունն ուսումնասիրողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի չափածո գրականության նմուշ։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի քերականության կարևոր բաժիններից մեկին՝ բառագիտությանը, և կենտրոնանում է խոսքի ութ մասերի ուսումնասիրության վրա։ Այն ներկայացնում է բառերի դասակարգման և լեզվական կառուցվածքի ըմբռնման այն սկզբունքները, որոնք անհրաժեշտ են հայերենի քերականական համակարգը ճանաչելու համար։ Խոսքի մասերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու բառերի իմաստային, քերականական և գործառական առանձնահատկությունները, հասկանալու դրանց դերը նախադասության կառուցման մեջ և ճիշտ կիրառելու լեզվական կանոնները։ Քերականական այս բաժինը կարևոր հիմք է ընթերցանության, գրավոր խոսքի, շարադրության և լեզվական վերլուծության հմտությունների զարգացման համար։ Ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական նյութ հայերեն սովորողների, աշակերտների և լեզվի դասավանդմամբ զբաղվողների համար՝ համակարգված ձևով ներկայացնելով բառերի տեսակները և դրանց տարբերակման հիմքերը։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու XIX դարի հայ քերականագիտական մտքի և հայերենի ուսուցման մեթոդների առանձնահատկություններին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ լեզվաբանական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է մայրենի լեզվի կանոնների ուսումնասիրման, դասակարգման և կրթական նպատակներով մատուցման ավանդույթը։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայերենի ուսուցիչներին, ուսանողներին և պատմական քերականական աշխատություններ ուսումնասիրողներին։

Հրատարակությունը ռուսերենից հայերեն թարգմանական բառարան է, որը նախատեսված է ռուսերեն բառերի իմաստները հայերենով ներկայացնելու և երկու լեզուների միջև բառապաշարային համապատասխանությունները բացահայտելու համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս գտնելու ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքները, հասկանալու դրանց նշանակությունը և անհրաժեշտության դեպքում կիրառելու դրանք խոսքում, գրավոր հաղորդակցության կամ թարգմանական աշխատանքում։ Բառարանի լայնածավալ լինելը մատնանշում է բառապաշարի ընդգրկուն ներկայացման ձգտումը՝ այն դարձնելով գործնական լեզվական տեղեկատու տարբեր կրթական և մասնագիտական կարիքների համար։ Նման բառարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայերեն և ռուսերեն լեզուների փոխհարաբերությունների զարգացման, թարգմանական գործունեության ընդլայնման և հայախոս բնակչության լեզվական պատրաստվածության բարձրացման գործում։ Դրանք նպաստել են նաև ռուսալեզու գրականության, գիտական նյութերի, վարչական փաստաթղթերի և հասարակական տեղեկատվության ընկալմանը։ Աշխատությունը կարևոր տեղ ունի XIX դարի հայ բառարանագրության պատմության մեջ՝ որպես լեզվական գիտելիքի համակարգման և հայերենով տարածման օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և ռուսերենով ու հայերենով աշխատող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ է պատմական բառապաշարի և հայերեն թարգմանական բառարանների զարգացման ընթացքն ուսումնասիրելու համար։

Աշխատությունը բառարանային բնույթի լեզվական տեղեկատու է, որը ներկայացնում է որոշակի օտարալեզու բառապաշար կամ մասնագիտական ու գործնական հասկացությունների համակարգ։ Բառարանները կարևոր դեր ունեն տարբեր լեզուներով արտահայտված բառերի իմաստների բացահայտման, դրանց ճիշտ ըմբռնման և գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրության գործում։ Դրանք օգտակար են հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուների կրողներ շփվում են առևտրային, կրթական, վարչական, մշակութային կամ առօրյա հարաբերությունների շրջանակում։ Նման ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես գործնական ուղեցույց՝ օտար բառերի նշանակությունը պարզելու, անհրաժեշտ արտահայտություններ գտնելու և լեզվական հաղորդակցությունը դյուրացնելու համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու XIX դարի հայ տպագիր մշակույթում բառարանագրության զարգացման և լեզվական գիտելիքի տարածման ավանդույթը։ Բառարանային հրատարակությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ ընթերցողների լեզվական պատրաստվածության բարձրացման, թարգմանական աշխատանքի և տարբեր մշակութային միջավայրերի միջև հաղորդակցության ապահովման գործում։ Այս գրքույկը կարող է հետաքրքրել բառարանագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, հայ գրքի պատմությամբ և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։ Այն նաև արժեքավոր է որպես հայերեն տպագիր ժառանգության այնպիսի նմուշ, որն արտացոլում է օտար լեզուների գործնական ուսումնասիրության նկատմամբ ժամանակաշրջանի հետաքրքրությունը։

Հրատարակությունը ռուսերենից հայերեն թարգմանական բառարան է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տրամադրել ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքներն ու դրանց իմաստային համապատասխանությունները։ Այն նախատեսված է երկու լեզուների միջև բառապաշարային կապը հեշտացնելու, բառերի նշանակությունը հասկանալու և տարբեր լեզվական միջավայրերում հաղորդակցությունը դյուրացնելու համար։ Բառարանի ընդգրկուն ծավալը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել որպես գործնական լեզվական տեղեկատու, որը կարող էր օգտակար լինել ինչպես ռուսերեն սովորող հայախոսներին, այնպես էլ հայերենով աշխատող այն անձանց, որոնք առնչվում էին ռուսալեզու գրականության, փաստաթղթերի և առօրյա հաղորդակցության հետ։ Նման բառարանները կարևոր դեր են ունեցել հայերեն և ռուսերեն լեզուների փոխազդեցության, թարգմանական աշխատանքի զարգացման և կրթական գործընթացի ապահովման գործում։ Դրանք նպաստել են բառապաշարի հարստացմանը, տարբեր հասկացությունների հայերեն արտահայտման հնարավորությունների ընդլայնմանը և լեզուների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև XIX դարի վերջի հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից՝ որպես հայերեն լեզվական գիտելիքի համակարգման և տարածման օրինակ։ Այն կարող է ծառայել լեզվաբաններին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և ռուսերեն ու հայերեն լեզուների բառապաշարով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է մարդկային բնավորության և բարոյականության փոփոխության թեման՝ կենտրոնանալով բարի ու չար մարդու հակադրության վրա։ Այն առնչվում է բարու և չարի, առաքինության և արատների, խղճի, պատասխանատվության ու մարդկային վարքի վերաբերյալ բարոյափիլիսոփայական հարցերին։ Այսպիսի թեմատիկայով գրական երկերը հաճախ նպատակ են ունեցել ոչ միայն ներկայացնելու մարդկային հարաբերություններն ու բնավորության դրսևորումները, այլև ընթերցողին մղելու ինքնաքննության և սեփական արարքների գնահատման։ Բարի մարդուց դեպի չար մարդը տանող անցման գաղափարը հնարավորություն է տալիս խորհելու այն հանգամանքների շուրջ, որոնք կարող են փոխել անհատի մտածողությունը, արժեքները և վերաբերմունքը շրջապատի նկատմամբ։ Ստեղծագործության շրջանակում կարևոր են նաև միջավայրի, դաստիարակության, անձնական ընտրության և հասարակական ազդեցությունների հնարավոր դերերը մարդու բարոյական նկարագրի ձևավորման գործում։ Այն կարող է դիտարկվել որպես XIX դարի հայ գրականության մեջ բարոյական խնդիրների նկատմամբ հետաքրքրությունն արտահայտող հրատարակություն։ Գիրքը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել հայ գրականության, բարոյախոսական երկերի և մարդկային բնավորության գեղարվեստական ու փիլիսոփայական մեկնաբանությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Գրքույկը ներկայացնում է հրապարակային պարզաբանման և հակադարձման փորձ՝ ուղղված Գալուստ Շերմազանյանի՝ «Արարատ» պարբերականում հրապարակված գրությանը։ Վերնագրից կարելի է եզրակացնել, որ հրատարակության հիմնական նպատակը նախորդ հրապարակման մեջ արտահայտված տեսակետներին պատասխանելն է, դրանց բովանդակությունը պարզաբանելը և հեղինակի դիրքորոշումը ներկայացնելը։ Նմանատիպ առանձին գրքույկները XIX դարի հայ հասարակական կյանքում կարևոր դեր ունեին, քանի որ հնարավորություն էին տալիս մամուլում սկսված քննարկումները շարունակելու ավելի ընդարձակ և ինքնուրույն ձևով։ Դրանք արտացոլում էին ժամանակի մտավոր միջավայրում ձևավորված բանավեճերի մշակույթը, տարբեր կարծիքների բախումը և սեփական տեսակետը հանրությանը ներկայացնելու ձգտումը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ մամուլի պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով պարբերական մամուլի և առանձին տպագիր պատասխանների փոխկապակցվածությունը։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու XIX դարի հայ հրապարակախոսական խոսքը, հասարակական հարաբերությունները, անձնական ու գաղափարական տարաձայնությունների արտահայտման ձևերը և տպագիր խոսքի ազդեցությունը հանրային կարծիքի ձևավորման վրա։ Գրքույկի արժեքը հատկապես ընդգծվում է որպես կոնկրետ ժամանակաշրջանի բանավեճային մշակույթն արտացոլող վավերագրական նյութ։

Գրքույկը նվիրված է դոկտոր Սերվիչե էֆենդուն՝ բժշկի և հասարակական կյանքում հիշատակված անձնավորության։ Վերնագրում նրա մասնագիտության և պատվանվան ընդգծումը ցույց է տալիս, որ հրատարակության առանցքում անհատի գործունեության ու հասարակական դիրքի ներկայացումն է։ XIX դարում հայ բժիշկները կարևոր դեր էին կատարում ոչ միայն առողջապահության զարգացման, այլև կրթական, գիտական և համայնքային կյանքում։ Բժշկական մասնագիտությունը պահանջում էր գիտելիքների տարածում, մասնագիտական պատրաստվածություն և հասարակության տարբեր շերտերի հետ մշտական աշխատանք, ինչի շնորհիվ բժիշկները հաճախ ձեռք էին բերում նաև հասարակական հեղինակություն։ Այս համատեքստում գրքույկը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բժշկության պատմության և հայ մտավորականության գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես կենսագրական բնույթի հրատարակություն, որը կարևորում է առանձին գործչի հիշատակը և նրա մասնագիտական ինքնությունը։ Նմանատիպ նյութերը արժեքավոր են նաև XIX դարի հայ տպագիր մշակույթի, անձնային հիշողության պահպանման և հասարակական ճանաչում ունեցող մարդկանց մասին տեղեկությունների շրջանառության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ բժիշկների պատմությամբ, բժշկական մտքի զարգացմամբ և ժամանակաշրջանի հասարակական գործիչներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է Կոստանդնուպոլսում ծավալված մի իրադարձության կամ քննարկման ներկայացում՝ այն կապելով Արևելյան հայերի և պրոպագանդայի խնդրի հետ։ Թեման առնչվում է XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական կյանքին, երբ Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների ներքին հարաբերությունները, ազգային ինքնության հարցերը և տարբեր գաղափարական ու քաղաքական ազդեցությունները դարձել էին հասարակական քննարկումների կարևոր առարկաներ։ Կոստանդնուպոլիսը՝ որպես Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք և հայ մտավոր ու հասարակական կյանքի խոշոր կենտրոն, կարևոր դեր ուներ արևմտահայ և արևելահայ շրջանակների միջև կապերի, տեղեկությունների տարածման և գաղափարների շրջանառության մեջ։ Վերնագրում հիշատակված պրոպագանդայի թեման հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հասարակական կարծիքի ձևավորման, տեղեկատվության տարածման և տարբեր խմբերի ազդեցության միջոցների պատմական նշանակությանը։ Գրքույկը կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի հասարակական-քաղաքական բանավեճերի արտահայտություն և հետաքրքրություն ներկայացնել հայերի ազգային ու հասարակական կյանքի, Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների պատմության և XIX դարի քաղաքական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև վկայում է ժամանակաշրջանի հայ տպագիր մշակույթում հրատապ հասարակական հարցերին անդրադառնալու ձգտման մասին։

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է Փարիզի կյանքի, միջավայրի և դրա հետ կապված գաղտնի կամ քիչ հայտնի իրողությունների գրական ներկայացումը։ Փարիզը XIX դարի գրականության մեջ հաճախ հանդես է եկել որպես մեծ քաղաքի խորհրդանիշ՝ իր բազմազան բնակչությամբ, հասարակական հակասություններով, մշակութային աշխուժությամբ և տարբեր խավերի փոխհարաբերություններով։ Այդ միջավայրի պատկերումը կարող է ընթերցողին ծանոթացնել քաղաքային կյանքի տարբեր կողմերին՝ անհատական ճակատագրերից ու մարդկային հարաբերություններից մինչև հասարակական սովորույթներ, բարքեր և ժամանակի բարոյական պատկերացումներ։ «Գաղտնիք» հասկացությունը ստեղծագործության մեջ ձևավորում է խորհրդավորության ու հետաքրքրասիրության մթնոլորտ՝ ընթերցողին ուղղորդելով բացահայտելու արտաքինից անտեսանելի իրողությունները և դրանց հետևում թաքնված մարդկային պատմությունները։ Գիրքը կարևոր է նաև XIX դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է եվրոպական քաղաքային թեմաների նկատմամբ հետաքրքրությունը և հայերեն գրական միջավայրում դրանց տարածումը։ Այն կարող է հետաքրքրել ինչպես գեղարվեստական արձակի ու թարգմանական գրականության ուսումնասիրողներին, այնպես էլ Փարիզի պատմական կերպարի և եվրոպական հասարակական կյանքի գրական արտացոլման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատության երկրորդ մասը նվիրված է ինկվիզիցիայի պատմական գործունեության և դրա հետ կապված կրոնական ու հասարակական իրողությունների ներկայացմանը։ Ինկվիզիցիան միջնադարյան Եվրոպայի պատմության մեջ ձևավորված եկեղեցական դատաքննական համակարգ էր, որի հիմնական նպատակներից էր դավանաբանական միասնության պահպանումը և կրոնական այլախոհության վերահսկումը։ Այս երևույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու եկեղեցական իշխանության ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա, կրոնական համոզմունքների և իրավական կարգավորումների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնցում իրականացվում էին քննություններն ու դատավարությունները։ Վերնագրում շեշտված գաղտնիության գաղափարը ուշադրություն է հրավիրում հավատաքննության ոչ հրապարակային ընթացակարգերի, քննության կազմակերպման և իշխանական վերահսկողության առանձնահատկությունների վրա։ Թեման առնչվում է նաև խղճի ազատության, կրոնական հանդուրժողականության, անհատի իրավունքների և հասարակական արդարության հարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցել են պատմական ու գաղափարական կարևոր նշանակություն։ Որպես բազմամաս աշխատության երկրորդ բաժին՝ գիրքը շարունակում է ինկվիզիցիայի վերաբերյալ նյութի հաջորդական ներկայացումը և լրացնում թեմայի ընդհանուր պատկերը։ Այն կարող է հետաքրքրել եկեղեցու պատմությամբ, միջնադարյան Եվրոպայի հասարակական կյանքով, կրոնական շարժումներով և պատմական դատական համակարգերով զբաղվող ընթերցողներին։