Անձի հոգեբանական տիպերի և աշխատանքային սթրեսի համահարաբերակցությունը

География

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային տնտեսական կառուցվածքի, բնական ռեսուրսների բաշխվածության և արտադրական ուժերի զարգացման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված աշխարհագրության, տնտեսագիտության, տարածաշրջանային պլանավորման և հանրային կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են Հայաստանի տնտեսական-աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները, բնական պայմանների և ռեսուրսների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա, ինչպես նաև տնտեսության տարածքային կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, բացատրվում է արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների տեղաբաշխումը երկրի տարբեր տարածաշրջաններում՝ ընդգծելով դրանց մասնագիտացման և համադրելի զարգացման գործոնները, մանրամասն քննարկվում են էներգետիկայի, հանքարդյունաբերության, շինարարության և վերամշակող արդյունաբերության տարածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տրանսպորտային և հաղորդակցության համակարգերի դերը տնտեսական կապերի ձևավորման մեջ, աշխատությունը անդրադառնում է նաև բնակչության տարածքային բաշխվածությանը, քաղաքայինացման գործընթացներին և աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխման օրինաչափություններին, ներկայացվում են տարածաշրջանային զարգացման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները, ինչպես նաև տնտեսական պլանավորման և տարածքային քաղաքականության հիմնական մոտեցումները, գրքում ընդգծվում է բնական և սոցիալ-տնտեսական գործոնների փոխազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման գործընթացում, աշխատությունը համադրում է աշխարհագրական և տնտեսական վերլուծությունները՝ ձևավորելով Հայաստանի տնտեսական տարածքի ամբողջական գիտական պատկերացում։

Финансы

Տնտեսագիտական և ֆինանսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի ազդեցության պայմաններում Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության կայունացման և ճգնաժամային հետևանքների հաղթահարման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ հիփոթեքային շուկայի օրինակով։ Քննության են առնվում ֆինանսական ճգնաժամի ազդեցությունը բանկային համակարգի, վարկավորման, բնակարանային շուկայի, ներդրումային ակտիվության և բնակչության վճարունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիփոթեքային վարկավորման ծավալների, տոկոսադրույքների, վարկային ռիսկերի, բնակարանների պահանջարկի և ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության միջև փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են ճգնաժամային պայմաններում հիփոթեքային շուկայի կայունության պահպանման, վարկային ռիսկերի կառավարման և բնակարանային ֆինանսավորման հասանելիության ապահովման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են պետական հակաճգնաժամային քաղաքականության, բանկային կարգավորման, վերաֆինանսավորման մեխանիզմների և ֆինանսական շուկայի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Կարևորվում է այնպիսի տնտեսական և ֆինանսական միջոցառումների մշակումը, որոնք կարող են նպաստել հիփոթեքային համակարգի կայունացմանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը և տնտեսության վերականգնմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, հիփոթեքային շուկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է վինիլացետատ–ջուր համակարգում պոլիմերների ջրային դիսպերսիաների ստացման բաղադրատոմսերի մշակմանը՝ ստատիկ, առանց էմուլգատորի պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ջրային միջավայրում պոլիմերացման գործընթացի կազմակերպման և կառավարման խնդիրը, որի լուծումը պահանջում է հաշվի առնել մոնոմերի, ջրի և ռեակցիայի այլ բաղադրիչների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև պոլիմերացման կինետիկական և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են առանց էմուլգատորի համակարգերում կայուն պոլիմերային դիսպերսիաների ձևավորման պայմանները, գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները և ստացվող արտադրանքի հատկությունների փոփոխությունը տարբեր տեխնոլոգիական ռեժիմների դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բաղադրության ընտրությանը, բաղադրիչների հարաբերակցություններին, պոլիմերացման պայմաններին և այնպիսի պարամետրերի վերահսկմանը, որոնք որոշում են դիսպերսիայի կայունությունը, մասնիկների բնութագրերը և պոլիմերային նյութի որակը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացված դիսպերսիաների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատումը և դրանց կապի բացահայտումը սինթեզի պայմանների հետ։ Առանց էմուլգատորի համակարգի կիրառումը հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պոլիմերացման մեխանիզմներն ավելի պարզեցված բաղադրությամբ և ստանալ նյութեր, որոնց հատկությունների վրա չեն ազդում ավանդական մակերևութաակտիվ հավելումների մնացորդները։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել նաև ստացված դիսպերսիաների կայունության, մասնիկների չափերի, պոլիմերային բաղադրության, ռեակցիայի ընթացքի և վերջնական արտադրանքի կիրառական հատկությունների համեմատական գնահատում։ Առաջարկվող բաղադրատոմսերի մշակումը նպատակ ունի որոշել այն պայմանների համակցությունները, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ պահանջվող բնութագրերով ջրային պոլիմերային համակարգեր և ապահովել սինթեզի վերարտադրելիություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պոլիմերների քիմիայի և տեխնոլոգիայի տեսանկյունից, քանի որ ջրային դիսպերսիաները լայնորեն կիրառվում են ծածկույթների, սոսինձների, կապակցանյութերի և այլ պոլիմերային նյութերի արտադրության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պոլիմերային քիմիայի, կոլոիդային քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես վինիլային մոնոմերների ջրային միջավայրում պոլիմերացման և էմուլգատորազուրկ դիսպերսիաների ստացման ուսումնասիրության նյութ։

История

Աշխատությունը նվիրված է V–XII դարերում հայոց տոմարական համակարգի վերաբերյալ ձևավորված մեկնությունների պատմական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայկական ժամանակագրական գիտելիքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրավոր սկզբնաղբյուրներն են, որոնցում պահպանվել են տարվա կառուցվածքի, ամիսների և օրերի հաշվարկի, տոմարական շրջանների, շարժական ու անշարժ տոների, թվականների համապատասխանեցման և ժամանակի հաշվարկման այլ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Տոմարական մեկնությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գործնական հաշվարկների համար նախատեսված նյութեր, այլև որպես միջնադարյան գիտական մտքի կարևոր արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակի ընկալման, աստղագիտական գիտելիքների և եկեղեցական ժամանակագրության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հեղինակների և ձեռագրական ավանդույթների մեջ պահպանված տոմարագիտական պատկերացումների համեմատությանը, դրանց ձևավորման պատմական պայմաններին և ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխություններին։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեքստերի ծագումը, փոխադարձ կապերը, հնարավոր խմբագրումները և հետագա ընդօրինակումների ընթացքում առաջացած տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տոմարական համակարգի հարաբերակցությունը հարևան և քրիստոնեական այլ ժամանակագրական ավանդույթների հետ, քանի որ միջնադարյան հեղինակները ժամանակի հաշվարկման խնդիրները հաճախ դիտարկել են ավելի լայն գիտական ու եկեղեցական միջավայրում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննվել նաև տոմարական բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ պատկերացումները, տարբեր թվագրական համակարգերի համապատասխանեցման եղանակները և պատմական իրադարձությունների թվականները ճշգրտելու համար կիրառված հաշվարկային սկզբունքները։ Տոմարական նյութերի վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական սկզբնաղբյուրների ճիշտ թվագրման համար, քանի որ միջնադարյան տարեգրություններում, հիշատակարաններում և այլ գրավոր հուշարձաններում հանդիպող թվականների մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է տվյալ ժամանակաշրջանի տոմարական համակարգերի իմացություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանում մաթեմատիկական և աստղագիտական գիտելիքների զարգացման որոշ դրսևորումներին և դրանց կիրառությանը ժամանակագրության բնագավառում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է տոմարագիտության, պատմագիտության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ միջնադարյան հայկական տոմարական մեկնությունների ձևավորման, փոխանցման և պատմագիտական արժեքի համակարգված բացահայտման նպատակով։

Биология

Սևանա լիճ-ի սիգի (Coregonus lavaretus complex) բազմացման գործընթացը ներկայացնում է այդ էնդեմիկ կամ տեղայնացված ձկնատեսակի կենսաբանական վերարտադրության և պոպուլյացիայի պահպանման առանձնահատկությունները բարձր լեռնային քաղցրահամ լճային էկոհամակարգում, որտեղ ջերմաստիճանի, թթվածնի պարունակության և սննդային բազայի սեզոնային փոփոխությունները վճռորոշ դեր ունեն ձվադրման հաջողության համար։ Սիգի բազմացումը սովորաբար կապված է տարվա ցուրտ շրջանների հետ, երբ ջրի ջերմաստիճանը նվազում է և ստեղծվում են բարենպաստ պայմաններ ձվերի զարգացումն ու սաղմնավորման կայուն ընթացքը ապահովելու համար, իսկ ձկները տեղափոխվում են լճի որոշակի հատվածներ կամ մերձափնյա գոտիներ՝ ձվադրման նպատակով։ Ձվերը դրվում են ենթաշերտի վրա և զարգանում են արտաքին միջավայրում, ինչը նրանց զգայուն է դարձնում ինչպես բնական գործոնների՝ ջրի մակարդակի տատանումների, այնպես էլ մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ, ներառյալ աղտոտվածությունը և ձկնորսական ճնշումը։ Պոպուլյացիայի դինամիկայի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ սիգի վերարտադրողական հաջողությունը սերտորեն կապված է լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման հետ, իսկ ձկնաբուծական և պահպանողական միջոցառումները, ինչպիսիք են արհեստական բազմացումը և ձկնապաշարի համալրումը, կիրառվում են տեսակների կայունությունը ապահովելու համար։ Այս ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն կենսաբանական գիտության համար, այլ նաև տարածաշրջանի սննդային և տնտեսական ռեսուրսների կայուն կառավարման տեսանկյունից։

Экономика

Ինֆլյացիայի սոցիալ-տնտեսական հետևանքները վերաբերում են այն փոփոխություններին, որոնք առաջանում են գների ընդհանուր մակարդակի աճի արդյունքում և ազդում են ինչպես տնտեսության մակրոտնտեսական հավասարակշռության, այնպես էլ բնակչության կյանքի որակի վրա։ Ինֆլյացիան նվազեցնում է փողի գնողունակությունը, ինչի հետևանքով հատկապես տուժում են ֆիքսված եկամուտ ունեցող խմբերը, օրինակ՝ կենսաթոշակառուները և ցածր աշխատավարձ ստացողները, քանի որ նրանց իրական եկամուտները նվազում են։ Այն կարող է նաև խաթարել խնայողությունների արժեքը, խթանել անորոշությունը ներդրումային միջավայրում և բերել երկարաժամկետ տնտեսական պլանավորման դժվարությունների։ Միևնույն ժամանակ չափավոր ինֆլյացիան որոշ դեպքերում կարող է խթանել արտադրությունը և զբաղվածությունը՝ խրախուսելով սպառումը և ներդրումները, սակայն բարձր և անկանխատեսելի ինֆլյացիան սովորաբար հանգեցնում է տնտեսական անկայունության և սոցիալական անհավասարության խորացման։ Գործազրկության մակարդակի և ինֆլյացիայի տեմպերի միջև կապը տնտեսագիտության մեջ հայտնի է որպես Ֆիլիպսի կորի գաղափար, ըստ որի՝ կարճաժամկետում հաճախ դիտվում է հակադարձ հարաբերակցություն ինֆլյացիայի և գործազրկության միջև. երբ ինֆլյացիան բարձրանում է, գործազրկությունը կարող է նվազել, քանի որ արտադրությունը և պահանջարկը աճում են, իսկ երբ ինֆլյացիան նվազում է՝ գործազրկությունը կարող է աճել։ Սակայն երկարաժամկետում այս կապը թուլանում է, քանի որ տնտեսությունը հարմարվում է սպասվող ինֆլյացիային, և գործազրկությունը հիմնականում կախված է կառուցվածքային գործոններից, ինչպիսիք են աշխատաշուկայի արդյունավետությունը, կրթության մակարդակը և տեխնոլոգիական զարգացումը։ Այսպիսով, ինֆլյացիայի և գործազրկության փոխազդեցությունը կարևոր դեր ունի տնտեսական քաղաքականության ձևավորման մեջ, քանի որ կառավարությունները և կենտրոնական բանկերը փորձում են հավասարակշռել գների կայունությունը և զբաղվածության բարձր մակարդակը։