Երկվորյակների առասպելը և դրա տարբեր դրսևորումները հայ վիպական ավանդության համակարգում

Религия

Հրատարակությունը պարունակում է Դավիթ թագավորին ավանդաբար վերագրվող սաղմոսները, որոնք Հին Կտակարանի կարևորագույն հոգևոր և բանաստեղծական ժողովածուներից են։ Դրանք ներառում են Աստծուն ուղղված աղոթքներ, օրհներգություններ, փառաբանություններ, ապաշխարության խոսքեր և հավատքի արտահայտություններ՝ ներկայացնելով մարդու հոգևոր կյանքի բազմազան դրսևորումները։ Սաղմոսներում արտահայտված են երախտագիտությունը, հույսը, վիշտը, տագնապը, մեղքերի գիտակցումը, ներում հայցելու ձգտումը և աստվածային պաշտպանության ակնկալիքը։ Ժողովածուն առանձնանում է իր աղոթական բնույթով, պատկերավոր լեզվով և խորապես խորհրդանշական բովանդակությամբ։ Այն դարեր շարունակ կարևոր դեր է ունեցել քրիստոնեական պաշտամունքի, եկեղեցական արարողությունների և անհատական աղոթքի մեջ՝ դառնալով հավատացյալների հոգևոր ընթերցանության անբաժանելի մասը։ Հայ առաքելական եկեղեցու ավանդության մեջ սաղմոսները լայնորեն կիրառվել են ժամերգությունների և ծիսական արարողությունների ընթացքում՝ նպաստելով հոգևոր դաստիարակությանն ու աստվածաշնչյան ուսմունքի տարածմանը։ Հրատարակությունը կարևոր է հայերեն աստվածաշնչյան գրականության, սաղմոսերգության ավանդույթի և Վենետիկի Մխիթարյանների հոգևոր-մշակութային ու տպագրական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Լեզվաբանական և հայագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի բարբառներում կրոնաեկեղեցական բառապաշարի ձևավորման, տարածման, իմաստային առանձնահատկությունների և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայոց լեզվի բարբառային համակարգում կրոնական հասկացությունների, եկեղեցական ծիսակարգերի, հոգևոր պաշտոնների, տոների, հավատալիքների և պաշտամունքային առարկաների անվանումների գործածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրոնաեկեղեցական բառերի ծագումնաբանությանը, դրանց հնչյունական ու ձևաբանական տարբերակներին, իմաստային փոփոխություններին և աշխարհագրական տարածվածությանը։ Վերլուծվում են գրական հայերենի և բարբառների կրոնական բառապաշարի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև գրաբարի, միջին հայերենի և օտար լեզուների ազդեցությունները բարբառային բառամթերքի ձևավորման վրա։ Դիտարկվում են քրիստոնեական ավանդույթների, ժողովրդական հավատալիքների և տեղական ծիսական սովորույթների արտացոլումները լեզվական միավորներում՝ ընդգծելով դրանց մշակութային և ազգագրական նշանակությունը։ Քննարկվում են կրոնաեկեղեցական բառապաշարի թեմատիկ դասակարգման, բարբառային տարբերակների համեմատության, բառերի ստուգաբանության և պատմական իմաստաբանության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում բարբառային բառամթերքի պահպանման, լեզվական ժառանգության փաստագրման և հայ ժողովրդի հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար կրոնական բառապաշարի հետազոտության կարևորությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության, բառագիտության, ստուգաբանության, ազգագրության և հայ եկեղեցական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Право

Գիրքը նվիրված է սահմանադրական դատարանի որոշումների սահմանադրաիրավական բնույթի, դրանց իրավական ուժի և կատարման ապահովման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է սահմանադրական արդարադատության դերը իրավական պետության կայացման, սահմանադրության գերակայության ապահովման և մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում։ Հեղինակը քննարկում է սահմանադրական դատարանի որոշումների պարտադիր կատարման իրավական հիմքերը, դրանց ազդեցությունը օրենսդրության, դատական պրակտիկայի և պետական կառավարման համակարգի վրա, ինչպես նաև իրավակիրառման ընթացքում ծագող խնդիրներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական դատարանի և պետական իշխանության այլ մարմինների փոխհարաբերություններին, որոշումների կատարման վերահսկողության մեխանիզմներին, միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը և սահմանադրական արդարադատության զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Աշխատությունը համատեղում է տեսական հիմնավորումները և գործնական դիտարկումները՝ ներկայացնելով առաջարկություններ սահմանադրական դատարանի որոշումների արդյունավետ իրագործման և իրավական համակարգի կատարելագործման ուղղությամբ։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, գիտահետազոտողների, իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների և սահմանադրական իրավունքի հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է համընդհանուր ցանցային լեզվից հայերեն նախադասությունների սերման համար մաթեմատիկական մոդելների և ծրագրային ապահովման մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում բնական լեզվի ավտոմատ մշակման խնդիրն է, որի նպատակն է համակարգչային եղանակներով իրականացնել օտար լեզվով ներկայացված նախադասությունների իմաստային և կառուցվածքային վերլուծություն ու դրանց հայերեն համարժեքների ձևավորում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լեզվական միավորների ձևական ներկայացման, նախադասությունների կառուցվածքային վերլուծության, բառային և քերականական համապատասխանությունների որոշման և հայերենում ճիշտ շարադասության ու ձևաբանական ձևերի ընտրության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել ելակետային և հայերեն լեզվական կառուցվածքների միջև առկա հարաբերությունները և ավտոմատացնել նախադասությունների փոխակերպման գործընթացը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև համապատասխան ծրագրային ապահովման նախագծումն ու իրականացումը, որը պետք է ապահովի մուտքային լեզվական տվյալների ընդունում, դրանց վերլուծություն, անհրաժեշտ փոխակերպումների կատարում և հայերեն արդյունքի ստացում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել բառարանային տվյալների կազմակերպման, ձևաբանական վերլուծության, շարահյուսական կառուցվածքների ճանաչման և լեզվական կանոնների մեքենայական կիրառման մեխանիզմները։ Հայերենի առանձնահատկությունները՝ հատկապես հոլովական համակարգը, բայական ձևերի բազմազանությունը, բառերի շարադասական հարաբերությունները և ձևաբանական հարուստ կառուցվածքը, պահանջում են հատուկ մոտեցումներ, որպեսզի համակարգը կարողանա ստանալ ոչ միայն բառացի, այլև քերականորեն և իմաստային առումով հնարավորինս ճիշտ նախադասություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել ալգորիթմներ, հաշվարկային մեթոդներ և տվյալների կառուցվածքներ, որոնք նախատեսված են լեզվական տեղեկատվության ավտոմատ մշակման համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև մշակված համակարգի փորձարկումը՝ տարբեր բարդության և կառուցվածքի նախադասությունների վրա, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել մոդելի ճշգրտությունը, բացահայտել սխալների հիմնական տեսակները և կատարելագործել փոխակերպման մեխանիզմները։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել հայերենի համակարգչային մշակման, ավտոմատ թարգմանության, էլեկտրոնային բառարանների, լեզվական ուսուցման համակարգերի և հայերեն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերենի թվայնացման և բնական լեզվի մշակման համակարգերում դրա լիարժեք ընդգրկման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային լեզվաբաններին, ծրագրավորողներին, արհեստական բանականության և բնական լեզվի մշակման մասնագետներին, մաթեմատիկոսներին, լեզվաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական ու բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Բազմամաս աշխատությունը նվիրված է Վրաստանի և Հայաստանի պատմությանը, աշխարհագրությանը, բնակչությանը, մշակութային կյանքին և հասարակական զարգացման առանձնահատկություններին՝ երկու հարևան երկրների վերաբերյալ նյութերը ներկայացնելով տարածաշրջանային լայն համատեքստում։ Երեք մասերից կազմված կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս թեմաները ներկայացնել առավել մանրամասն և համակարգված՝ անդրադառնալով բնական միջավայրին, բնակավայրերին, պատմական անցյալին, ժողովուրդների կենցաղին, ավանդույթներին, կրոնական ու մշակութային ժառանգությանը և տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներին։ Պատմական նյութը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական և վրացական հասարակությունների զարգացման կարևոր փուլերը, պետական կազմավորումների պատմությունը, արտաքին քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը և Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ-վրացական փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու երկու ժողովուրդների միջև ձևավորված տնտեսական, մշակութային և հասարակական կապերը։ Աշխարհագրական նկարագրություններում ուշադրություն կարող է դարձվել լեռնային համակարգերին, գետերին, բնակլիմայական պայմաններին, հաղորդակցության ուղիներին և բնակչության տարածքային տեղաբաշխմանը՝ դրանք կապելով տնտեսության ու բնակավայրերի զարգացման հետ։ Ազգագրական բնույթի հատվածները կարող են տեղեկություններ պարունակել ավանդական կենցաղի, բնակարանների, հագուստի, սովորույթների, արհեստների և համայնքային կյանքի վերաբերյալ։ Միաժամանակ նման աշխատությունը կարևոր է ուսումնասիրել իր ստեղծման ժամանակաշրջանի գիտական ու հասարակական պատկերացումների համատեքստում, քանի որ ժողովուրդների, պատմական իրադարձությունների և տարածաշրջանային հարաբերությունների նկարագրությունները կարող են արտացոլել տվյալ դարաշրջանին բնորոշ տերմինաբանությունը, հեղինակային դիտանկյունը և պատմագրական մոտեցումները։ Հետևաբար այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես Հայաստանի և Վրաստանի վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես աղբյուր՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես են երկու երկրները ներկայացվել համապատասխան ժամանակաշրջանի աշխարհագրական, պատմագիտական և ազգագրական գրականության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ բազմահատոր կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու Հարավային Կովկասի երկու երկրների բնական, պատմական և մշակութային միջավայրի համալիր պատկեր՝ միաժամանակ ընդգծելով նրանց առանձնահատկություններն ու դարավոր փոխառնչությունները։

Другие предметы

Աշխատությունը մեթոդական ցուցումների բնույթ ունեցող նյութ է, որը նվիրված է գրադարանի և ընթերցողի միջև արդյունավետ փոխհարաբերությունների ձևավորմանն ու գրադարանային սպասարկման կատարելագործմանը։ Այն անդրադառնում է ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին, նրանց հետաքրքրությունների և պահանջների ուսումնասիրմանը, համապատասխան գրականության ընտրությանն ու ընթերցանության գործընթացի խթանմանը։ Մեթոդական ցուցումներում կարևոր տեղ է հատկացվում ընթերցողի անհատական առանձնահատկությունների, տարիքային և մասնագիտական հետաքրքրությունների հաշվառմանը, ինչպես նաև տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի համապատասխան ձևերի ընտրությանը։ Քննարկվում են գրադարանային սպասարկման ընթացքում կիրառվող զրույցների, խորհրդատվությունների, գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ միջոցառումների, ընթերցանության քննարկումների և այլ մեթոդների կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևորում է գրադարանավարի մասնագիտական դերը՝ որպես ընթերցողին անհրաժեշտ տեղեկատվության և գրականության ընտրության հարցում ուղղորդող, նրա ընթերցողական հետաքրքրությունները բացահայտող և մշակութային-կրթական պահանջները բավարարող մասնագետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, գրքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի զարգացմանը և գրադարանի ծառայությունների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին և գրադարանային ոլորտի մասնագետներին՝ ընթերցողների սպասարկման որակը բարձրացնելու, աշխատանքի արդյունավետ ձևեր ընտրելու և գրադարանային միջավայրը ընթերցողի կարիքներին ավելի համապատասխան դարձնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է գրադարանը որպես ոչ միայն գրքերի և տեղեկատվության տրամադրման, այլև ընթերցողի կրթական, մշակութային և մտավոր զարգացմանը նպաստող հաստատություն։