Ֆրակտալային և ֆոտոնիկ կառուցվածքների հիման վրա փոքրաչափ անտենաների հետազոտումը և մշակումը

История

Աշխատությունը նվիրված է Այրարատ պատմական աշխարհի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի պատմական հայրենիքի կարևորագույն տարածքներից մեկի աշխարհագրական, պատմական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Այն ընդգրկում է Այրարատի՝ որպես պատմական Հայաստանի նշանակալի նահանգի վերաբերյալ տեղեկություններ՝ անդրադառնալով նրա աշխարհագրական դիրքին, բնական միջավայրին, լեռնային համակարգերին, գետերին, հովիտներին, բնակավայրերին և պատմական տեղանուններին։ Հատուկ նշանակություն ունի տարածքի պատմական անցյալի, վարչական բաժանումների, բնակչության, բնակավայրերի և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է աշխարհագրական տվյալների և պատմական հիշատակությունների համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել Այրարատի տեղանքի, պատմական սահմանների և հայ ժողովրդի ազգային կյանքի հետ ունեցած կապի մասին։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին և միջնադարյան հայկական աղբյուրներում հիշատակվող տեղանունների, պատմական հուշարձանների, եկեղեցական կենտրոնների և բնակավայրերի նույնականացման ու ուսումնասիրության համար։ Այրարատը հայոց պատմական հիշողության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում՝ կապված լինելով Հայաստանի քաղաքական, հոգևոր և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոնների հետ։ Աշխատությունը նշանակալի ներդրում է հայ պատմական աշխարհագրության զարգացման մեջ և արժեքավոր տեղեկատու նյութ է հայագետների, պատմաբանների, աշխարհագրագետների, տեղանվանաբանների ու Հայաստանի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է պատմական տարածքի ամբողջական ընկալմանը և հայկական աշխարհագրական ու պատմական գիտելիքի պահպանմանն ու փոխանցմանը։

Биология

Ջրակենսաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճում հայտնված նոր ձկնատեսակների կենսաբանական առանձնահատկությունների և շրջակա միջավայրի փոփոխվող պայմաններին նրանց հարմարվողականության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտվում են ձկների աճի տեմպերը, տարիքային և չափային կազմը, սննդային առանձնահատկությունները, բազմացման ընթացքը, պտղաբերությունը և պոպուլյացիաների ձևավորման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լճի ջրի մակարդակի բարձրացման հետևանքով ջրային միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխություններին և դրանց հնարավոր ազդեցությանը ձկների կենսագործունեության, տարածման ու վերարտադրության վրա։ Վերլուծվում են նոր տեսակների փոխհարաբերությունները լճի մյուս ջրային օրգանիզմների և տեղական ձկնաշխարհի ներկայացուցիչների հետ, ինչպես նաև սննդային շղթաներում նրանց զբաղեցրած դերը։ Քննարկվում են ջերմաստիճանի, ջրի որակի, սննդային պաշարների, բնակության և ձվադրման պայմանների փոփոխությունները՝ որպես պոպուլյացիաների վիճակի վրա ազդող էկոլոգիական գործոններ։ Կարևորվում է նոր ձկնատեսակների տարածման շարունակական դիտարկումը և դրանց ազդեցության գնահատումը լճի կենսաբազմազանության ու էկոհամակարգային հավասարակշռության վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրակենսաբանների, ձկնաբանների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը աշխարհաբարից գրաբար բառարան է, որը նախատեսված է դպրոցական կրթության և հայոց լեզվի ուսուցման կարիքների համար։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին օգնելու աշխարհաբար բառերի և արտահայտությունների գրաբար համարժեքների որոնման ու կիրառման հարցում՝ միաժամանակ նպաստելով գրաբարի բառապաշարի և լեզվական կառուցվածքի յուրացմանը։ Բառարանի առանձնահատկություններից է նախնիների լեզվական ոճին բնորոշ դարձվածքների և արտահայտչաձևերի հավելումը, որի շնորհիվ այն միայն բառային համապատասխանությունների ցանկ չէ, այլև օժանդակ միջոց՝ դասական հայերենի լեզվական ու ոճական հնարավորություններին ծանոթանալու համար։ Նման բառարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել գրաբարի ուսուցման, աշխարհաբարի և դասական հայերենի միջև կապերի բացահայտման, ինչպես նաև հայ գրական լեզվի պատմական շարունակականության պահպանման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել աշակերտների, ուսուցիչների, հայագետների և գրաբարով հետաքրքրվողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ բառարանագրության, լեզվաբանական մտքի զարգացման, դպրոցական կրթության և 19-րդ դարի հայերեն լեզվաուսուցողական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Медицина

Այս աշխատությունը վերաբերում է հակատուբերկուլյոզային քիմիաթերապիայի ընթացքում բնական իմունիտետի բջջային գործոնների մորֆոֆունկցիոնալ բնութագրի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով իմունոլոգիայի, մանրէաբանության և կլինիկական բժշկության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել իմունային համակարգի բջջային բաղադրիչների՝ հատկապես ֆագոցիտների, մակրոֆագերի, նեյտրոֆիլների և բնական քիլեր բջիջների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները տուբերկուլյոզի հակաքիմիաթերապիայի տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրվում են իմունային պատասխանների դինամիկան, բջջային ակտիվության մակարդակը, ֆագոցիտոզի ինտենսիվությունը, ինչպես նաև բորբոքային միջնորդների արտադրության փոփոխությունները բուժման ազդեցության ներքո։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղորայքային ազդեցության պայմաններում իմունային համակարգի վերականգնման կամ ճնշման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց կապին հիվանդության կլինիկական ընթացքի հետ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հակատուբերկուլյոզային դեղերի հնարավոր իմունոմոդուլացնող ազդեցությունները և դրանց դերը բուժման արդյունավետության ձևավորման մեջ։ Միաժամանակ վերլուծվում են լաբորատոր և մորֆոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները՝ բջջային կառուցվածքային փոփոխությունների մանրամասն գնահատմամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է իմունոլոգիայի և ֆթիզիատրիայի ոլորտում՝ նպաստելով տուբերկուլյոզի բուժման ընթացքում իմունային մեխանիզմների ավելի խորը հասկացմանը և թերապևտիկ մոտեցումների կատարելագործմանը։

История

Աշխատությունը հայ պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրության կարևոր նմուշներից է՝ նվիրված պատմական Կիլիկիայի հայկական բնակավայրերին, աշխարհագրական միջավայրին, պատմական անցյալին և մշակութային ժառանգությանը։ Այն ներկայացնում է Կիլիկիայի՝ որպես միջնադարում հայ քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկի, ձևավորման ու զարգացման պատմությունը։ Ուսումնասիրության առանցքում Կիլիկիայի հայկական իշխանապետության և թագավորության պատմական ուղին է, հայ բնակչության հաստատումը տարածաշրջանում, իշխանական տների գործունեությունը, քաղաքների ու ամրոցների նշանակությունը, ինչպես նաև երկրի քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունները հարևան պետությունների ու ժողովուրդների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լևոն Մեծագործի ժամանակաշրջանին, երբ Կիլիկյան Հայաստանը հասավ քաղաքական հզորության և ընդլայնեց իր միջազգային կապերը։ Պատմական տեղեկությունները լրացվում են տեղանունների, բնակավայրերի, աշխարհագրական դիրքերի, պատմական հուշարձանների և հին աղբյուրներում պահպանված վկայությունների ուսումնասիրությամբ։ Այսպիսի համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Կիլիկիայի անցյալը դիտարկել ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների տեսանկյունից, այլև բացահայտել տարածաշրջանի բնակչության առօրյան, հոգևոր կյանքը, եկեղեցական կենտրոնները, ճարտարապետական ժառանգությունն ու մշակութային կապերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Կիլիկիայի հայկական պատմական տարածքի ճանաչման, միջնադարյան հայկական պետականության ուսումնասիրության և ազգային պատմական հիշողության պահպանման համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագետների, պատմաբանների, աշխարհագրագետների և Կիլիկիայի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է «Գեղարվեստական նախագծում» առարկայի դասավանդման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը բուհական կրթական համակարգում՝ դիտարկելով մասնագիտական պատրաստության, ստեղծագործական մտածողության զարգացման և գործնական հմտությունների ձևավորման փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գեղարվեստական նախագծման ուսուցման բովանդակության, մեթոդների և կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հարցերն են, ինչպես նաև ժամանակակից բարձրագույն կրթության պահանջներին դրանց համապատասխանեցման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսանողների գեղարվեստական և նախագծային մտածողության զարգացման առանձնահատկությունները, գաղափարի ձևավորումից մինչև վերջնական նախագծային լուծում աշխատանքային գործընթացի կազմակերպումը, ինչպես նաև տեսական գիտելիքների և գործնական գործունեության համադրումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին, ստեղծագործական առաջադրանքների ընտրությանը, անհատական և խմբային աշխատանքի կազմակերպմանը, ուսանողների ինքնուրույն գործունեության խթանմանը և նրանց ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև դասավանդողի դերը, մասնագիտական խորհրդատվության և հետադարձ կապի նշանակությունը, նախագծային աշխատանքների գնահատման չափանիշները և ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ գեղարվեստական նախագծումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես մասնագիտական առարկա, այլև որպես ուսանողների գեղագիտական ճաշակի, տարածական և պատկերային մտածողության, խնդիրների ստեղծագործական լուծման կարողությունների և մասնագիտական ինքնուրույնության զարգացման միջոց։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից տեխնոլոգիաների և թվային գործիքների կիրառմանը, դրանց հնարավորություններին և ավանդական գեղարվեստական մեթոդների հետ համադրման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բուհական կրթության բովանդակության կատարելագործման տեսանկյունից՝ առաջարկելով ուսուցման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ուսանողների մասնագիտական և ստեղծագործական կարողությունների համակողմանի զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բուհերի դասախոսների, մանկավարժների, արվեստի և դիզայնի մասնագետների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, ուսանողների և գեղարվեստական կրթության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։