Ֆրանսերեն-հայերեն համառոտ բառարան, հատոր առաջին

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուների թվայնացման գործընթացի նոր փուլին՝ հատկապես նիշերի օպտիկական ճանաչման (OCR) տեխնոլոգիայի կիրառման միջոցով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գրադարանային արժեքավոր նյութերի թվային փոխակերպման մեթոդները, տպագիր և ձեռագիր փաստաթղթերի ճանաչման, մշակման, պահպանման և հասանելիության ապահովման ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը ներկայացնում է OCR տեխնոլոգիայի նշանակությունը գրադարանային ֆոնդերի պահպանման, որոնելի թվային շտեմարանների ստեղծման և գիտական տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնման գործում։ Վերլուծվում են թվայնացման գործընթացի կազմակերպչական և տեխնիկական խնդիրները, կիրառվող ծրագրային լուծումները, տվյալների որակի ապահովման մեթոդները և թվային գրադարանների զարգացման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է մշակութային ժառանգության պահպանման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և գրադարանային նորարարությունների ուսումնասիրման համար։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանագետների, արխիվագետների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, թվայնացման ոլորտի հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են գիտական ու մշակութային նյութերի թվային պահպանմամբ և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։

History

Աշխատությունն անդրադառնում է քրիստոնեական եկեղեցու ձևավորմանը, պատմական զարգացմանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում նրա ունեցած հոգևոր, հասարակական ու մշակութային դերակատարությանը։ Վերնագրի հիման վրա այն կարելի է բնութագրել որպես եկեղեցապատմական ուսումնասիրություն, որի հիմնական թեման քրիստոնեական համայնքների առաջացումն է, դրանց կազմակերպական կառուցվածքի ձևավորումը և եկեղեցական կյանքի աստիճանական զարգացումը։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար ներկայացվում են առաքելական շրջանը, առաջին քրիստոնեական համայնքների գործունեությունը, հավատքի տարածումը տարբեր երկրներում, եկեղեցական կառույցների ձևավորումը, եպիսկոպոսական իշխանության հաստատումը և դավանաբանական հարցերի շուրջ ծավալված քննարկումները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև քրիստոնեական ուղղությունների ձևավորման, եկեղեցական ժողովների, կրոնական շարժումների և պատմական հակասությունների ուսումնասիրությունները։ Եկեղեցու պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես հասարակությունների մտավոր կյանքի, կրթության, մշակույթի և բարոյական պատկերացումների վրա ազդեցություն ունեցած գործընթաց։ Նման շարադրանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են պատմական հանգամանքները ներգործել եկեղեցական հաստատությունների զարգացման, քրիստոնեական ավանդույթների պահպանման և հավատքի մեկնաբանության վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քրիստոնեության պատմությամբ, աստվածաբանությամբ, եկեղեցական հաստատությունների զարգացմամբ և կրոնական մշակույթի պատմական նշանակությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև որպես հայերեն կրոնագիտական գրականության նմուշ, որն արտացոլում է քրիստոնեական պատմության վերաբերյալ գիտելիքների տարածման և եկեղեցական կրթության ավանդույթը։

History

Հին աշխարհի ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմությանը նվիրված բազմահատորյա պատմագիտական աշխատության վեցերորդ հատորն է, որն ընդգրկում է մարդկության հնագույն պատմության կարևորագույն քաղաքակրթությունների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության ընդհանուր բովանդակային ուղղվածությունն է ներկայացնել հին ժողովուրդների ծագումը, պատմական զարգացումը, պետական կազմավորումների ձևավորումը, քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունները, կրոնական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունները և մշակութային նվաճումները՝ բացահայտելով նրանց ունեցած դերը համաշխարհային քաղաքակրթության ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եգիպտոսի, Կարթագենի, Ասորեստանի, Բաբելոնի, Մարաստանի, Պարսկաստանի, Մակեդոնիայի և Հունաստանի պատմական ավանդույթները։ Այս քաղաքակրթություններից յուրաքանչյուրն ունեցել է ինքնատիպ պետական համակարգ, հասարակական կառուցվածք, կրոնական աշխարհայացք և մշակութային ժառանգություն, որոնք նշանակալի ազդեցություն են թողել հետագա պատմական զարգացումների վրա։ Հին Եգիպտոսի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Նեղոսի հովտում քաղաքակրթության ձևավորմանը, փարավոնական իշխանության հաստատմանը, կրոնական համակարգին, հուշարձանային ճարտարապետությանը, գրային մշակույթին և գիտական գիտելիքների զարգացմանը։ Կարթագենի պատմությունը կարևոր է Միջերկրական ծովի առևտրական ու քաղաքական հարաբերությունների, փյունիկյան գաղութացման, ծովային հզորության և Հռոմի հետ երկարատև հակամարտությունների ուսումնասիրության համար։ Ասորեստանի և Բաբելոնի պատմական ժառանգությունը ներկայացնում է Միջագետքի հնագույն պետական կազմավորումների զարգացումը, կենտրոնացված իշխանության ամրապնդումը, իրավական ու վարչական համակարգերը, կրոնական ավանդույթները և գրավոր մշակույթի բարձր մակարդակը։ Մարերի և պարսիկների պատմությունը կապված է Իրանական բարձրավանդակի քաղաքական միավորման, հզոր կայսրությունների ձևավորման, վարչական կառավարման համակարգերի կատարելագործման և Արևելքի ու Արևմուտքի միջև պատմական փոխհարաբերությունների զարգացման հետ։ Մակեդոնիայի և Հունաստանի պատմությունը, իր հերթին, բացահայտում է անտիկ աշխարհի քաղաքական ու մշակութային այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին հունական քաղաք-պետությունների զարգացմանը, մակեդոնական հզորության հաստատմանը և հելլենիստական մշակույթի տարածմանը։ Այս քաղաքակրթությունների պատմական համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրանց միջև առկա մշակութային փոխազդեցությունները, պատերազմների ու նվաճումների հետևանքները, առևտրական կապերի նշանակությունը և քաղաքական գաղափարների տարածման ուղիները։ Աշխատության կարևոր գիտաճանաչողական արժեքներից է պատմությունը տարբեր ժողովուրդների զարգացման փոխկապակցված գործընթացների տեսանկյունից դիտարկելու մոտեցումը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ հին աշխարհի քաղաքակրթությունները մեկուսացված պատմական երևույթներ չեն եղել, այլ մշտապես փոխազդել են միմյանց հետ՝ փոխանցելով գիտելիքներ, կրոնական պատկերացումներ, գեղարվեստական ձևեր, պետական կառավարման փորձ և հասարակական կազմակերպման սկզբունքներ։ Հնախոսական ուսումնասիրության շրջանակը կարևորում է նաև պատմական հիշողության, հնագույն ավանդությունների, գրավոր վկայությունների և նյութական մշակույթի նշանակությունը անցյալի վերակազմության գործում։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական նկարագրության և համեմատական ուսումնասիրության ավանդույթին, որտեղ փաստերի, պատմական իրադարձությունների և քաղաքակրթական առանձնահատկությունների ներկայացումը միտված է ընթերցողի գիտելիքների ընդլայնմանը և պատմական մտածողության ձևավորմանը։ XIX դարում նման աշխատությունները մեծ դեր ունեին համաշխարհային պատմության նկատմամբ հետաքրքրության տարածման և հին աշխարհի մասին եվրոպական գիտական ու կրթական պատկերացումները հայ ընթերցողին ներկայացնելու գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության գիտական և հրատարակչական ժառանգության համատեքստում։ Սուրբ Ղազարի միաբանությունը հայ իրականության մեջ դարձավ համաշխարհային պատմության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և հնագիտական գիտելիքների ուսումնասիրման ու տարածման կարևոր կենտրոն։ Նման բազմահատորյա աշխատությունների հրատարակումը նպաստել է հայերեն գիտական գրականության զարգացմանը, հայ ընթերցողի պատմական աշխարհայացքի ընդլայնմանը և համաշխարհային քաղաքակրթական ժառանգության հետ անմիջական հաղորդակցությանը։ Գիրքը արժեքավոր սկզբնաղբյուր և ուսումնասիրության նյութ է հայ պատմագիտական մտքի, XIX դարի գիտակրթական գործունեության, հին աշխարհի պատմության ընկալման և Մխիթարյանների մատենագիտական ժառանգության հետազոտության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հնագետների, արևելագետների, մշակութաբանների, հայագետների, ուսուցիչների և հին քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հին աշխարհի ժողովուրդների պատմական փորձն ու մշակութային նվաճումները համընդհանուր պատմության շրջանակում ճանաչելու արժեքավոր աշխատություն։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է մանկաբարձագինեկոլոգիական պրոֆիլի պացիենտների ստորին վերջույթների երակային անբավարարության պայմաններում թրոմբոէմբոլիկ բարդությունների առաջացման պատճառների, ռիսկի գործոնների, կանխարգելման և կլինիկական կառավարման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են երակային արյան շրջանառության խանգարումների ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, հղիության, ծննդաբերության, հետծննդյան շրջանի և գինեկոլոգիական միջամտությունների հետ կապված հեմոդինամիկ փոփոխությունները, ինչպես նաև երակային թրոմբոզի և թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիայի առաջացման վտանգի գնահատման ու նվազեցման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորին վերջույթների քրոնիկական երակային անբավարարության կլինիկական առանձնահատկություններին, երակային փականների անբավարարությանը, արյան երակային վերադարձի խանգարմանը, երակային կանգի զարգացմանը և դրանց ազդեցությանը թրոմբային բարդությունների առաջացման հավանականության վրա։ Ուսումնասիրվում են հղիության ընթացքում կնոջ օրգանիզմում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մասնավորապես՝ շրջանառվող արյան ծավալի մեծացումը, հորմոնային ազդեցությունները, արյան մակարդելիության համակարգի փոփոխությունները և կոնքի ու ստորին վերջույթների երակային անոթների վրա առաջացող մեխանիկական ճնշումը։ Կարևորվում է այդ գործոնների փոխազդեցությունը երակային համակարգի նախապես գոյություն ունեցող հիվանդությունների հետ, ինչը կարող է նպաստել թրոմբոէմբոլիկ բարդությունների ռիսկի բարձրացմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև գինեկոլոգիական վիրահատությունների, երկարատև անշարժության, ավելորդ վիրահատական բեռնվածության, ուղեկցող հիվանդությունների և ժառանգական կամ ձեռքբերովի թրոմբոֆիլիկ վիճակների նշանակությունը երակային թրոմբոզի զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում երակային թրոմբոէմբոլիայի ռիսկի անհատական գնահատմանը՝ հաշվի առնելով պացիենտների կլինիկական վիճակը, հիվանդության պատմությունը, երակային համակարգի ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները և մանկաբարձագինեկոլոգիական միջամտությունների բնույթը։ Քննարկվում են ստորին վերջույթների երակային անբավարարության ախտորոշման կլինիկական և գործիքային մեթոդները, այդ թվում՝ դուպլեքս ուլտրաձայնային հետազոտության հնարավորությունները, երակային արյան հոսքի գնահատումը և անոթային փոփոխությունների հայտնաբերման նշանակությունը։ Կարևորվում են արյան մակարդման համակարգի լաբորատոր ցուցանիշների ուսումնասիրությունը, դրանց մեկնաբանման առանձնահատկությունները և թրոմբոէմբոլիկ ռիսկի գնահատման համալիր մոտեցումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են ներառել վաղ շարժունակության ապահովումը, մեխանիկական կանխարգելման միջոցների կիրառումը և համապատասխան կլինիկական ցուցումների առկայության դեպքում դեղորայքային թրոմբոպրոֆիլակտիկան։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպրեսիոն թերապիայի կիրառման սկզբունքներին, ստորին վերջույթների երակային հոսքի բարելավման հնարավորություններին և կանխարգելիչ միջոցների ընտրության անհատականացված մոտեցումներին։ Անդրադարձ է կատարվում հակամակարդիչ դեղամիջոցների կիրառման կլինիկական հիմնավորումներին, դրանց արդյունավետության և անվտանգության գնահատմանը, ինչպես նաև հղիության, հետծննդյան շրջանի և վիրահատական միջամտությունների ընթացքում բուժական որոշումների կայացման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է թրոմբոզի կանխարգելման և արյունահոսության վտանգի միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ մանկաբարձագինեկոլոգիական պացիենտների շրջանում կանխարգելիչ միջամտությունների ընտրությունը պահանջում է անհատական ռիսկերի մանրակրկիտ գնահատում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ծննդալուծման եղանակի, կեսարյան հատման, գինեկոլոգիական վիրահատությունների ծավալի և հետվիրահատական վերականգնման պայմանների ազդեցությանը թրոմբոէմբոլիկ բարդությունների առաջացման հաճախականության վրա։ Քննարկվում են նախավիրահատական պատրաստման, ներվիրահատական հսկողության և հետվիրահատական կանխարգելման կազմակերպման հարցերը՝ ընդգծելով մանկաբարձ-գինեկոլոգների, անոթային վիրաբույժների, անեսթեզիոլոգների և այլ մասնագետների համագործակցության կարևորությունը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կլինիկական դիտարկումների, համեմատական հետազոտությունների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել կանխարգելիչ տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը և բացահայտել բարդությունների զարգացման առավել նշանակալի գործոնները։ Հետազոտության շրջանակներում կարևորվում է պացիենտների շարունակական հսկողությունը, երակային անբավարարության ախտանիշների ժամանակին հայտնաբերումը և կանխարգելիչ միջոցառումների համապատասխանեցումը կլինիկական վիճակի փոփոխություններին։ Աշխատությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով մանկաբարձագինեկոլոգիական պրակտիկայում երակային թրոմբոէմբոլիկ բարդությունների կանխարգելման մեթոդների կատարելագործմանը, պացիենտների անվտանգության բարձրացմանը և բժշկական օգնության որակի բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկաբարձ-գինեկոլոգների, անոթային վիրաբույժների, ֆլեբոլոգների, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգների, հեմատոլոգների, կլինիկական հետազոտողների, բժշկական բուհերի դասախոսների, օրդինատորների, ասպիրանտների և երակային անբավարարության ու թրոմբոէմբոլիկ բարդությունների կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Literature

Հովհաննես Իսակովը հայ մշակույթի և գրական կյանքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի գործունեությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ազգային մտածողության, հասարակական կյանքի և մշակութային արժեքների ձևավորման վրա։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը կապված են հայ ժողովրդի պատմության բարդ և կարևոր ժամանակաշրջանների հետ, երբ ազգային ինքնագիտակցության, կրթության և մշակույթի պահպանման խնդիրները առանձնահատուկ նշանակություն ունեին։ Իսակովի ստեղծագործություններում արտահայտվում են հայրենասիրությունը, ժողովրդի ճակատագրի նկատմամբ անհանգստությունը, մարդկային բարձր արժեքների պաշտպանությունը և ազգային ավանդույթների նկատմամբ հարգանքը։ Նրա գրական աշխարհը հարուստ է զգացմունքային պատկերներով, խոր գաղափարական շերտերով և հասարակական խնդիրների վերլուծությամբ, ինչի շնորհիվ նա դարձել է հայ ընթերցողի համար սիրված ու կարևոր հեղինակ։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ հանդիպում են մարդու ներաշխարհի, կյանքի դժվարությունների, պայքարի, արդարության և բարոյականության թեմաները, որոնք ներկայացվում են պարզ, բայց ազդեցիկ լեզվով։ Իսակովը մեծ ուշադրություն է դարձրել նաև կրթության, երիտասարդության դաստիարակության և ազգային արժեքների պահպանման հարցերին՝ իր գրականությամբ փոխանցելով սեր հայրենիքի, ժողովրդի և մշակույթի նկատմամբ։ Նրա գործունեությունը չի սահմանափակվել միայն գրական ստեղծագործություններով, քանի որ նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել հասարակական և մշակութային կյանքին՝ նպաստելով ազգային մշակույթի զարգացմանը և նոր գաղափարների տարածմանը։ Նրա աշխատանքները առանձնանում են լեզվական հարստությամբ, պատկերավոր արտահայտություններով և խոր զգացմունքայնությամբ, ինչի շնորհիվ դրանք մինչ այսօր պահպանել են իրենց արդիականությունը։ Հովհաննես Իսակովի անունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ մշակույթի պատմության մեջ, քանի որ նրա ստեղծագործական ժառանգությունը հանդիսանում է ազգային հոգևոր արժեքների կարևոր մաս և շարունակում է հետաքրքրել նոր սերունդներին՝ նպաստելով հայ գրականության և մշակույթի զարգացմանը։

History

Աշխատանքը պատմավիմագրագիտական ուսումնասիրություն է, որի կենտրոնում 9-14-րդ դարերի հայկական վիմագրերն են՝ որպես Հայաստանի քաղաքական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է քարերի, շինությունների, եկեղեցիների, վանական համալիրների, ամրոցների և այլ պատմական հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունների քննության վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես epigraphic նյութ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի քաղաքական, վարչական, սոցիալական և մշակութային իրողությունների անմիջական վկայություններ։ Աշխատանքի կարևորագույն նպատակներից է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են վիմագրական աղբյուրները լրացնել, ճշգրտել կամ վերաիմաստավորել միջնադարյան Հայաստանի պատմության վերաբերյալ գրավոր այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների թվագրմանը, ընթերցմանը, բովանդակության մեկնաբանությանը, տեղագրական կապերին և դրանցում հիշատակվող անձանց, իշխանական տների, թագավորական ու վարչական կառույցների նույնականացմանը։ Վիմագրերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իշխանության տարածքային կազմակերպումը, տարբեր իշխանական և թագավորական տների հարաբերությունները, վարչական կենտրոնների գոյությունը, հողատիրական հարաբերությունները, նվիրատվությունները և շինարարական գործունեությունը։ Առանձին կարևորություն ունի արձանագրություններում հիշատակվող աշխարհիկ և հոգևոր գործիչների ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց անունները, տիտղոսները և պաշտոնները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի և իշխանական հարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը նաև ընդգծում է վիմագրերի տեղագրական նշանակությունը․ արձանագրության գտնվելու վայրը հաճախ հնարավորություն է տալիս կապել կոնկրետ քաղաքական կամ վարչական իրադարձությունը որոշակի բնակավայրի, գավառի, ամրոցի կամ վանական կենտրոնի հետ։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության համար, երբ գրավոր պատմիչների տեղեկությունները սահմանափակ են կամ մասնատված։ 9-14-րդ դարերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանի քաղաքական կյանքի փոփոխություններին՝ տարբեր թագավորությունների, իշխանությունների և օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում։ Վիմագրական նյութը կարող է անդրադառնալ ինչպես հայկական պետականության և տեղական իշխանական համակարգերի գոյությանը, այնպես էլ արտաքին քաղաքական ազդեցություններին, տարածքային փոփոխություններին և ռազմական ու վարչական իրադարձություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների լեզվական և բանաձևային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանցում օգտագործվող տիտղոսները, ձևակերպումները և իրավական արտահայտությունները կարող են կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ։ Նվիրատվական և շինարարական արձանագրությունները, օրինակ, կարող են տեղեկություններ հաղորդել հողի և սեփականության վերաբերյալ, իսկ եկեղեցական կառույցների հետ կապված գրությունները՝ հոգևոր իշխանության, հովանավորության և հասարակական հարաբերությունների մասին։