Հայ ավետարանական եկեղեցու հայտարարություն և համառոտ դավանություն

Культура

Մինաս Ավետիսյանը ՀՀ մշակույթի նախարարության և ՀՀ Ազգային գրադարանի գործունեության ոլորտում ներկայացնում է մշակութային քաղաքականության, գրադարանային ծառայությունների, գիտահետազոտական և կրթական նախաձեռնությունների համակարգումը։ Նրա աշխատանքը ընդգրկում է մշակութային ժառանգության պահպանությունը, գրական և գիտական ռեսուրսների համակարգումը, ընթերցող հասարակության ստեղծումն ու կրթությունը, ինչպես նաև տեղեկատվական ու մշակութային ծրագրերի իրականացման հզորացումն Ազգային գրադարանի միջոցով։ Մինաս Ավետիսյանի ղեկավարությամբ մշակույթի նախարարությունը կարևոր դեր է խաղում Հայաստանի մշակութային կյանքում՝ ապահովելով ազգային և համաշխարհային մշակութային արժեքների պահպանությունը, գրականության ու արվեստի զարգացման խթանումը և հասարակության համար մշակութային հասանելիության ընդլայնումը։ Այս համակարգված մոտեցումը թույլ է տալիս միավորել պետական քաղաքականությունը, գիտական ու կրթական կառույցները և մշակութային հաստատությունները՝ կառուցելով ամբողջական և արդյունավետ մշակութային միջավայր, որը խթանում է ազգային ինքնությունը, ստեղծագործական զարգացման հնարավորությունները և տեղեկատվական հասանելիությունը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է բարեպաշտության գաղափարին և այն մարդկանց կերպարներին, որոնց վարքն ու կենսակերպը կապվում են հավատքի, բարոյական սկզբունքների և հոգևոր արժեքների պահպանման հետ։ Բարեպաշտությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ արտահայտվում է ոչ միայն կրոնական ծեսերի ու աղոթքի միջոցով, այլև առօրյա կյանքում դրսևորվող ազնվությամբ, գթասրտությամբ, խոնարհությամբ, ներողամտությամբ և ուրիշների հանդեպ հոգատար վերաբերմունքով։ Այս թեմայով գրականությունը հաճախ նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնելու բարոյական օրինակներ, որոնք կարող են նպաստել անձնական վարքի վերանայմանը և արժեհամակարգի ձևավորմանը։ Բարեպաշտ մարդկանց մասին պատմությունները կամ նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու հավատքի և գործնական կյանքի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպես կարող են հոգևոր համոզմունքներն արտահայտվել մարդկային հարաբերություններում և հասարակական պարտականությունների կատարման մեջ։ Նման աշխատություններում կարևորվում են բարին գործելու պատրաստակամությունը, կարիքավորներին աջակցելը, սեփական պարտականությունների հանդեպ պատասխանատվությունը և անձնական շահը բարոյական սկզբունքներին ստորադասելու գաղափարը։ XIX դարի հայ գրական ու կրթական միջավայրում հոգևոր և բարոյախոսական թեմաները կարևոր դեր ունեին ընթերցողների դաստիարակության և քրիստոնեական արժեքների տարածման գործում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, կրոնական մտածողությամբ և բարոյական դաստիարակության ավանդույթներով զբաղվողների համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էր բարեպաշտության գաղափարը ներկայացվում հայալեզու գրականության մեջ և ինչպես էր կապվում անհատի բնավորության ու հասարակական վարքի հետ։

Лингвистика

Այս գիրքը նախատեսված է ֆրանսերեն բառապաշարի աստիճանական և համակարգված ուսուցման համար՝ օգնելով սովորողին զարգացնել լեզվական կարողությունները տարբեր թեմատիկ ոլորտներում։ Այն կառուցված է մակարդակային սկզբունքով՝ սկսելով ամենահիմնական բառապաշարից և աստիճանաբար անցնելով ավելի բարդ և մասնագիտացված բառերի ու արտահայտությունների։ Գրքում ընդգրկված են առօրյա կյանքի, աշխատանքի, կրթության, ճանապարհորդության, հասարակական հարաբերությունների և այլ թեմատիկ բաժիններ, որոնք թույլ են տալիս սովորողին կիրառել բառապաշարը իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Յուրաքանչյուր բաժին սովորաբար ուղեկցվում է վարժություններով, օրինակներով և կրկնողական առաջադրանքներով, որոնք նպաստում են բառերի ակտիվ յուրացմանը և ճիշտ կիրառությանը։ Հեղինակը շեշտադրում է լեզվի գործնական կիրառությունը՝ օգնելով սովորողին ոչ միայն հիշել բառերը, այլ նաև օգտագործել դրանք խոսքում և գրավոր հաղորդակցության մեջ։ Գիրքը օգտակար է ֆրանսերեն սովորողների, ուսուցիչների և ինքնուսուցմամբ զբաղվողների համար, ովքեր ցանկանում են աստիճանաբար հարստացնել իրենց բառապաշարը և հասնել լեզվի ավելի բարձր մակարդակի։

Математика

Գործույթների հետազոտման մաթեմատիկական մեթոդներ աշխատությունը կիրառական մաթեմատիկայի և տնտեսագիտական վերլուծության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գործույթների հետազոտման հիմնական մոդելներն ու ալգորիթմները՝ նպատակ ունենալով օպտիմալացնել որոշումների ընդունման գործընթացները բարդ համակարգերում, այն ընդգրկում է գծային և ոչ գծային ծրագրավորման խնդիրներ, ցանցային մոդելներ, հերթերի տեսություն, դինամիկ ծրագրավորում և խաղերի տեսության տարրեր, ինչպես նաև դրանց կիրառությունները արտադրության, լոգիստիկայի, ֆինանսների և կառավարման ոլորտներում, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես կարելի է մաթեմատիկական մոդելավորման միջոցով նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արդյունավետությունը և գտնել օպտիմալ լուծումներ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, միաժամանակ ներկայացնելով հաշվարկային մեթոդներ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են կապել տեսական մոտեցումները իրական տնտեսական և կազմակերպչական խնդիրների հետ։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է XII դարին վերաբերող Հայոց եկեղեցու դավանաբանական և եկեղեցագիտական գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով միջնադարյան Հայաստանի կրոնական, մտավոր և եկեղեցաքաղաքական կյանքի համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն սկզբնաղբյուրների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակաշրջանի հայ աստվածաբանական մտքի առանձնահատկությունները, քրիստոնեական վարդապետության մեկնաբանությունները, եկեղեցական ինքնության ձևավորման սկզբունքները և այլ քրիստոնեական ավանդույթների հետ հարաբերությունների բնույթը։ XII դարը ներկայացվում է որպես Հայոց եկեղեցու պատմության կարևոր ժամանակաշրջան, երբ աստվածաբանական հարցերի քննարկումը սերտորեն կապված էր ինչպես ներքին եկեղեցական կյանքի, այնպես էլ հարևան քրիստոնեական կենտրոնների հետ ընթացող դավանաբանական երկխոսությունների հետ։ Քննության են առնվում հավատքի հիմնարար դրույթներին վերաբերող գրավոր վկայությունները, դավանաբանական շարադրանքները, եկեղեցական նամակագրությունը, ժողովական փաստաթղթերը և աստվածաբանական բնույթի այլ նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնել ժամանակաշրջանի եկեղեցական մտքի հիմնական ուղղությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քրիստոսաբանական խնդիրներին, Սուրբ Երրորդության վերաբերյալ պատկերացումներին, եկեղեցու խորհուրդների մեկնաբանությանը, ծիսական ավանդույթներին և հավատքի արտահայտման ձևերին։ Դավանաբանական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպիսի փաստարկներով էին հայ հոգևորականներն ու աստվածաբանները հիմնավորում իրենց եկեղեցու դիրքորոշումները և ինչպես էին դրանք ներկայացնում այլ եկեղեցիների ներկայացուցիչների հետ հաղորդակցության ընթացքում։ Կարևորվում է Հայոց եկեղեցու և բյուզանդական, վրացական ու արևելյան քրիստոնեական այլ ավանդույթների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Դավանաբանական տարբերությունները դիտարկվում են ոչ միայն զուտ աստվածաբանական, այլև պատմական ու եկեղեցաքաղաքական համատեքստում, քանի որ միջեկեղեցական հարաբերությունների վրա կարող էին ազդել քաղաքական դաշինքները, տարածաշրջանային փոփոխությունները և տարբեր իշխանությունների միջև հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում Կիլիկյան Հայաստանի պայմաններում ձևավորված եկեղեցական և մտավոր միջավայրին, որտեղ հայ հոգևորականները ավելի ակտիվորեն էին հաղորդակցվում նաև արևմտյան քրիստոնեական աշխարհի ներկայացուցիչների հետ։ Այդ շփումները առաջ էին բերում հավատքի, ծեսի, եկեղեցական կառավարման և միության հնարավորությունների վերաբերյալ նոր քննարկումներ։ Ուսումնասիրվում է միջեկեղեցական երկխոսության լեզուն և փաստարկման համակարգը՝ բացահայտելով, թե ինչ ձևով էին ներկայացվում սեփական դավանաբանական դիրքորոշումները և մեկնաբանվում մյուս կողմի ուսմունքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցական միության վերաբերյալ քննարկումներին և այն պայմաններին, որոնց շրջանակում հնարավոր էր համարվում տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների միջև համաձայնության հաստատումը։ Միաժամանակ քննության են առնվում այն հարցերը, որոնց շուրջ պահպանվում էին էական տարաձայնություններ։ Աղբյուրների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն պաշտոնական եկեղեցական դիրքորոշումները, այլև միջնադարյան հայ աստվածաբանական մտածողության զարգացման մակարդակը, կիրառվող հասկացությունները և մեկնողական ավանդույթները։ Կարևորվում է նախորդ դարերի հայրաբանական և հայ մատենագրական ժառանգության ազդեցությունը XII դարի հեղինակների վրա։ Հին հեղինակությունների վկայակոչումը, սուրբգրային մեկնությունները և ավելի վաղ ձևավորված դավանաբանական բանաձևերը հաճախ ծառայում էին ժամանակակից խնդիրների մեկնաբանման և եկեղեցական դիրքորոշումների հիմնավորման համար։ Առանձին քննության առարկա է գրավոր հուշարձանների աղբյուրագիտական արժեքը։ Ուսումնասիրվում են դրանց ստեղծման պատմական պայմանները, հեղինակային պատկանելությունը, ձեռագրային փոխանցումը, տարբեր խմբագրությունների և տարբերակների գոյությունը, ինչպես նաև հետագա դարերում դրանց կիրառությունն ու ընկալումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել տվյալ ժամանակաշրջանին անմիջականորեն վերաբերող տեղեկությունները հետագա ընդօրինակությունների կամ մեկնաբանությունների ընթացքում առաջացած շերտերից։ Կարևորվում է նաև ձեռագրական ավանդույթը, որի շնորհիվ պահպանվել են միջնադարյան աստվածաբանական և եկեղեցական բնույթի բազմաթիվ նյութեր։ Ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բնագրերի վերականգնմանը, տարբեր ընթերցումների բացահայտմանը և առանձին երկերի տարածման պատմության ուսումնասիրությանը։ Դավանաբանական հուշարձանները միաժամանակ արժեքավոր աղբյուրներ են ժամանակաշրջանի քաղաքական և մշակութային պատմության համար, քանի որ դրանցում կարող են արտացոլվել եկեղեցական կենտրոնների հարաբերությունները, հոգևորականության հասարակական դերը, կրթական միջավայրի առանձնահատկությունները և հայկական աշխարհի կապերը հարևան երկրների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ միջնադարյան աստվածաբանական գրականությունը միայն հավատքի տեսական հարցերի շարադրանք չէր, այլ նաև եկեղեցական ինքնության պահպանման, մտավոր ավանդույթի փոխանցման և արտաքին կրոնական ազդեցությունների հետ երկխոսության միջոց։ XII դարի նյութերի համակարգված քննությունը կարևոր է Հայոց եկեղեցու դավանաբանական զարգացման հաջորդականությունը հասկանալու համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում արտահայտված մի շարք գաղափարներ և ձևակերպումներ շարունակել են նշանակություն ունենալ հետագա դարերի եկեղեցական գրականության ու միջեկեղեցական հարաբերությունների համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական, աստվածաբանական, բանասիրական և աղբյուրագիտական մոտեցումների համադրմամբ, որը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան հայ եկեղեցական մտքի զարգացման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, հայագիտության, աստվածաբանության, միջնադարյան պատմության, ձեռագրագիտության և հայ մատենագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, պատմաբանների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Գյուղատնտեսական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խաղողի այգիների միջվազային մշակության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը և համապատասխան աշխատանքային օրգանների կառուցվածքային ու աշխատանքային պարամետրերի հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում միջվազային տարածությունների մշակման առանձնահատկությունները, հողի մեխանիկական մշակման պահանջները և խաղողի վազերի պահպանությունն ապահովող տեխնիկական լուծումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական մեքենաների բանող օրգանների կառուցվածքին, դրանց շարժման ռեժիմներին, հողի հետ փոխազդեցությանը և մշակության որակի վրա ազդող գործոններին։ Վերլուծվում են աշխատանքային խորության, շարժման արագության, երկրաչափական չափերի և այլ տեխնիկական պարամետրերի ընտրության ու օպտիմալացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև մեքենայացված մշակության ընթացքում էներգածախսերի նվազեցման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, հողի արդյունավետ մշակման և վազերի հնարավոր վնասման կանխարգելման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային այնպիսի լուծումներ, որոնք նպաստում են խաղողի այգիների մեքենայացված խնամքի արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, խաղողագործության և ագրոտեխնիկական գործընթացների մեքենայացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։