1823 թվականի օրացույց՝ ըստ հին տոմարի և հայոց ՌՄՀԲ թվականի

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղացիության ժամանակակից վիճակի, կենսակերպի և հասարակական-մշակութային առանձնահատկությունների ազգագրական ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է գյուղական բնակչությանը որպես Հայաստանի սոցիալական կառուցվածքի և ազգային մշակութային կյանքի կարևոր բաղադրիչ՝ անդրադառնալով գյուղական համայնքների կազմակերպմանը, բնակչության առօրյային, ավանդույթներին, զբաղմունքներին և սոցիալական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են գյուղացիության պատմականորեն ձևավորված կենսակերպի և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունը, ավանդական մշակութային արժեքների պահպանումն ու դրանց դրսևորումները նոր պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական միջավայրը, ընտանիքի և համայնքի դերը, աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև գյուղական բնակչության ինքնության ու մշակութային ժառանգության առանձնահատկությունները։ Ազգագրական մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն նյութական և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության, այլև հասարակական փոխհարաբերությունների, համայնքային կյանքի և կենսակերպի փոփոխությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի գյուղական բնակչության, ազգագրական գործընթացների, սոցիալական կառուցվածքի և ժամանակակից գյուղական կյանքի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է Հայաստանի հասարակության փոփոխությունների և գյուղական միջավայրի մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։

Պատմություն

Անարիությունը մայր չարիք ստեղծագործությունը Գարեգին Նժդեհի գաղափարախոսական մտքի այն աշխատություններից է, որտեղ հեղինակը անդրադառնում է ազգային անկման, բարոյական թուլացման և հասարակության ներսում ձևավորվող վտանգավոր երևույթների պատճառներին ու հետևանքներին։ Գիրքը կենտրոնանում է այն գաղափարի վրա, որ անարիությունը՝ որպես բարոյական և հոգևոր անկում, կարող է դառնալ հասարակության քայքայման հիմնական աղբյուրներից մեկը՝ թուլացնելով ազգային դիմադրողականությունը, պետական մտածողությունը և անհատի պատասխանատվության զգացումը։ Նժդեհը իր ոճին բնորոշ խիստ և ուղիղ լեզվով ներկայացնում է այն համոզմունքը, որ ժողովուրդների ուժը ոչ միայն ռազմական կամ տնտեսական կարողությունների մեջ է, այլ առաջին հերթին՝ ներքին արժանապատվության, կամքի, ինքնակարգապահության և գաղափարական ամրության մեջ։ Ստեղծագործության մեջ քննարկվում են նաև այն սոցիալական և հոգեբանական գործոնները, որոնք կարող են բերել բարոյական անկման՝ ներառյալ անտարբերությունը, վախը, ինքնության կորուստը և արժեքների խեղաթյուրումը։ Հեղինակը ընթերցողին մղում է ինքնավերլուծության և ազգային պատասխանատվության գիտակցման՝ ընդգծելով, որ յուրաքանչյուր անհատի վարքագիծը կարող է ազդել ամբողջ ժողովրդի ճակատագրի վրա։ «Անարիությունը մայր չարիք» աշխատությունը միաժամանակ գաղափարախոսական մանիֆեստ է և բարոյական կոչ, որը նպատակ ունի ուժեղացնել ազգային ոգին և վերականգնել արժեքային համակարգը։

Այլ առարկաներ

Մեթոդական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատանքի շրջանակում ալկոհոլի չարաշահման կանխարգելմանն ուղղված լուսավորչական գործունեության կազմակերպման համար։ Քննության են առնվում ընթերցողների շրջանում առողջ ապրելակերպի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման, կանխարգելիչ տեղեկատվության մատուցման և համապատասխան գրականության հանրահռչակման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարների կողմից թեմատիկ ցուցադրությունների, գրքային տեսությունների, զրույցների, քննարկումների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման հնարավորություններին։ Ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները նպաստում են տարբեր տարիքային խմբերի համար հասկանալի և նպատակային տեղեկատվական աշխատանք իրականացնելուն։ Քննարկվում են նաև գրադարանների կրթական և սոցիալական գործառույթները, ընթերցողների հետ հաղորդակցության ձևերը և կանխարգելիչ բնույթի գրականության ընտրության սկզբունքները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու թեմային վերաբերող գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքը և արդյունավետորեն կազմակերպելու հանրային իրազեկման միջոցառումները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին ու կանխարգելիչ լուսավորչական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը աշխարհագրական բնույթի հրատարակություն է, որի նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել աշխարհի տարածքային կառուցվածքը և աշխարհագրական պատկերը՝ 19-րդ դարի գիտելիքների ու պատկերացումների շրջանակում։ «Աշխարհացույց» հասկացությունը վերաբերում է աշխարհի քարտեզային կամ նկարագրական ներկայացմանը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու մայրցամաքների, երկրների, ծովերի, օվկիանոսների և տարբեր աշխարհագրական տարածքների փոխադարձ դիրքի մասին։ Այսպիսի հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել աշխարհագրական գիտելիքների տարածման, քարտեզագրական մշակույթի զարգացման և աշխարհը տարածականորեն ընկալելու հմտությունների ձևավորման գործում։ Դրանք ընթերցողին օգնել են ճանաչելու տարբեր երկրներ ու տարածաշրջաններ, համեմատելու դրանց աշխարհագրական դիրքը և հասկանալու բնական ու քաղաքական սահմանների նշանակությունը։ 19-րդ դարի աշխարհագրական հրատարակությունները նաև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի քարտեզագրական գիտելիքները, աշխարհագրական անվանումների կիրառությունը և աշխարհի մասին գիտական պատկերացումների զարգացումը։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես ուսումնական ու տեղեկատու նյութ՝ նպաստելով աշխարհագրական կողմնորոշման և քարտեզներ ընթերցելու կարողության զարգացմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն աշխարհագրական գրականության, 19-րդ դարի քարտեզագրության և աշխարհագրական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ամուսնության էության, նշանակության և մարդկային կյանքի մեջ նրա ունեցած դերի փիլիսոփայական ու բարոյական քննությանը։ Ամուսնությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու անձանց անձնական միություն, այլև որպես ընտանեկան կյանքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական պատասխանատվության կարևոր հիմք։ Գրքի թեմատիկ շրջանակը ենթադրում է անդրադարձ ամուսնական հարաբերությունների բնույթին, փոխադարձ պարտականություններին, վստահությանն ու հարգանքին, ինչպես նաև այն բարոյական սկզբունքներին, որոնց վրա կառուցվում է ընտանիքի կայունությունը։ Ամուսնության մասին փիլիսոփայական խորհրդածությունը հնարավորություն է տալիս քննարկելու սիրո, հավատարմության, փոխըմբռնման, անձնական ազատության և պարտքի փոխհարաբերությունները՝ ընդգծելով, որ ընտանեկան կյանքը պահանջում է ոչ միայն զգացմունքային կապվածություն, այլև գիտակցված ընտրություն, պատասխանատվություն և փոխադարձ աջակցություն։ Աշխատության թեման առնչվում է նաև ընտանիքի հասարակական նշանակությանը, ամուսնական կյանքի և անհատի բարոյական զարգացման կապին, ինչպես նաև այն պատկերացումներին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորել են ամուսնության վերաբերյալ հասարակական վերաբերմունքը։ Նման գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ընտանեկան բարոյականության, ամուսնական հարաբերությունների և հասարակության մեջ ընտանիքի տեղի մասին քննարկումների զարգացման գործում։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս խորհելու անձնական երջանկության և հասարակական պարտավորությունների, անհատական ցանկությունների ու ընդհանուր բարօրության փոխհարաբերությունների շուրջ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի, բարոյափիլիսոփայական գրականության և ընտանեկան հարաբերությունների պատմական ընկալումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ընտանիքի պատմությամբ, հասարակական բարքերով և հայերեն աշխարհիկ գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը ներկայացնում է հայոց եկեղեցական-ծխական ուսումնարանների գործունեությունը կարգավորող կանոնները՝ անդրադառնալով եկեղեցու հովանավորությամբ գործող կրթական հաստատությունների կազմակերպչական հիմքերին, կառավարման սկզբունքներին և կրթական առաքելությանը։ Եկեղեցական-ծխական դպրոցները կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի կրթական և մշակութային կյանքում՝ նպաստելով գրագիտության տարածմանը, հայոց լեզվի ուսուցմանը, կրոնական գիտելիքների փոխանցմանը և ազգային ինքնության պահպանմանը։ Դրանց գործունեությունը սերտորեն կապված էր եկեղեցական համայնքների, ծխական կառույցների, հոգևորականության և տեղական հասարակության մասնակցության հետ։ Նման կանոնակարգերի մշակումը նպատակ ուներ սահմանելու ուսումնարանների գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, հստակեցնելու կառավարման և պատասխանատվության շրջանակները, ամրապնդելու կրթական գործընթացի կազմակերպվածությունը և ապահովելու դպրոցների աշխատանքը եկեղեցական ու ազգային կրթական ավանդույթներին համապատասխան։ Փաստաթուղթն արտացոլում է հայ կրթական կյանքի այն պատմական փուլը, երբ դպրոցների կազմակերպման, վերահսկողության և ուսուցման միասնականացման հարցերը կարևոր նշանակություն էին ձեռք բերել։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցու մասնակցությունը կրթության կառավարմանը, դպրոցական հաստատությունների իրավական ու վարչական հիմքերի ձևավորումը և համայնքային կրթության դերը հայ հասարակության զարգացման մեջ։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ մանկավարժության պատմության, եկեղեցական կառավարման, ազգային դպրոցի զարգացման և կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, մանկավարժների, հայ եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և XIX դարի հայ կրթական համակարգի կառուցվածքն ու կազմակերպչական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։