Եղիշե Չարենց (ծննդյան 60-ամյակի առթիվ): 1897-1957: Մեթոդական նյութեր գրադարանների համար

Տնտեսագիտություն

Կառավարչական որոշումները կառավարման գործընթացի հիմնական բաղադրիչն են, որոնք արտահայտում են ղեկավարի կամ կառավարման մարմնի կողմից ընդունվող ընտրությունը՝ ուղղված կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Դրանք կապված են տարբեր խնդիրների լուծման հետ՝ սկսած ռեսուրսների բաշխումից մինչև ռազմավարական զարգացման ուղղությունների ընտրություն։ Կառավարչական որոշումների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք ապահովում են կազմակերպության գործունեության ուղղորդումը, արդյունավետության բարձրացումը և նպատակների իրագործումը՝ տարբեր այլընտրանքներից ամենահարմար տարբերակի ընտրության միջոցով։ Այդ որոշումները կարող են ընդունվել ինչպես անհատական ղեկավարի կողմից, այնպես էլ կոլեկտիվ կառավարման մարմինների միջոցով։ Կառավարչական որոշումները ունեն մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ՝ նպատակային ուղղվածություն, պատասխանատվություն, հիմնավորվածություն և ժամանակային սահմանափակումներ։ Դրանք պետք է լինեն տրամաբանական, տվյալների վրա հիմնված և համապատասխան կազմակերպության ռեսուրսներին ու հնարավորություններին։ Կառավարչական որոշումները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ մակարդակի՝ դրանք լինում են ռազմավարական, տակտիկական և օպերատիվ։ Ռազմավարական որոշումները վերաբերում են կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը, տակտիկականները՝ միջինաժամկետ ծրագրերին, իսկ օպերատիվները՝ առօրյա գործունեությանը։ Ըստ ընդունման ձևի դրանք կարող են լինել անհատական կամ կոլեկտիվ։ Ըստ կրկնելիության՝ տարբերակում են միանվագ և կրկնվող որոշումներ։ Ըստ պայմանների՝ լինում են որոշակիության պայմաններում ընդունված, ռիսկային և անորոշության պայմաններում ընդունված որոշումներ։ Կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը կախված է տեղեկատվության ճշգրտությունից, ղեկավարի փորձից, վերլուծական կարողություններից և ժամանակին արձագանքելու ունակությունից։ Ճիշտ ընդունված որոշումները նպաստում են կազմակերպության կայուն զարգացմանը և հաջող գործունեությանը, մինչդեռ սխալ որոշումները կարող են բերել ֆինանսական և կազմակերպչական խնդիրների։ Այսպիսով, կառավարչական որոշումները հանդիսանում են կառավարման համակարգի առանցքային տարր, որը ապահովում է նպատակների իրականացումը և կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է քթի բաց ռինոպլաստիկայի միջոցով հետռինոպլաստիկ բարդություններից մեկի՝ քթի փականի (nasal valve) օբստրուկցիայի կանխարգելմանը՝ օգտագործելով սեփական աճառային աուտոտրանսպլանտատներ։ Այն ուսումնասիրում է ռինոպլաստիկ վիրահատություններից հետո առաջացող շնչառական խանգարումների պատճառները, մասնավորապես՝ քթի կառուցվածքային աջակցության թուլացումը, փափուկ հյուսվածքների կոլապսը և փականի անկայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բաց ռինոպլաստիկայի մեթոդի առավելություններին, որը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ մոդելավորել քթի անատոմիական կառուցվածքները և կանխել ֆունկցիոնալ խանգարումները։ Աշխատությունում ներկայացվում է աճառային աուտոտրանսպլանտատների կիրառման տեխնիկան՝ որպես կառուցվածքային ամրացման միջոց, որը նպաստում է քթի փականի կայունության պահպանմանը և օդային հոսքի բարելավմանը։ Քննարկվում են նաև տարբեր վիրաբուժական մոտեցումներ՝ սեպտալ, ականջային կամ կողային աճառների օգտագործմամբ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման և տեղադրման առանձնահատկությունները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման ռազմավարություններին, ներառյալ ճիշտ պլանավորումը, հիվանդի անատոմիական առանձնահատկությունների գնահատումը և երկարաժամկետ ֆունկցիոնալ արդյունքների ապահովումը։

Փիլիսոփայություն

երհայեցումներիցս մեկի ժամանակ հանդիպեցի նախամարդուն՝ ճիշտ այն պահին, երբ գտնվում էր կենդանական վիճակից մարդկայինին անցնելու կամրջին, բայց ինձ համակած, երբևէ չտեսնված ամոթը թույլ չտվեց զրուցելու չափ մոտ գնալ նրան, իսկ երբ նա ինձ նայեց մարդու կողմից երբևէ տրված բոլոր հարցերը մարմնավորող հայացքով՝ անմեղություն ճառագող ժպիտով, ես, մտաբերելով մարդկային իմացության բոլոր հետևանքները, ուժերի առավելագույն լարումով միայն կարողացա գոռալ․ «Չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, …», ու սթափվեցի սեփական աղաղակումից՝ շուրթերիս զգալով ծորացող, նրան չասված բառեր, որոնք զգուշացմանս շարունակությունն էին. « …` ինքդ քեզանի՜ց, ինքդ քեզանի՜ց …»։ Հետո ես նրան հանդիպեցի ևս մեկ (վերջին) անգամ՝ արդեն իր նախաձեռնությամբ, երբ ինքս էի կանգնած մարդուց Բարձրագույն Ես-ին անցնելու կամրջին, որտեղ նա, մահին նախորդող ու մահն ազդարարող վերջին շնչի հանգստությամբ, շշնջաց զգուշացմանս պատասխանը. «Գիտե՜մ, գիտե՜մ, ․․․», ու հեռացավ՝ շուրթերիս թողնելով անմեղություն ճառագող իր ժպիտը. որ ինքնարարումն այլընտրանք չունի …

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է բրոնզի դարի Սինտաշտայի և Պետրովկայի հնագիտական մշակույթների ռազմական գործի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ փորձարարական հնագիտության մեթոդների կիրառմամբ։ Դիտարկվում են Եվրասիական տափաստաններում բնակված հնագույն հասարակությունների ռազմական կազմակերպման սկզբունքները, սպառազինության տեսակները, մարտական տեխնիկայի զարգացման մակարդակը և ռազմական գործունեության դերը հասարակական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված զենքերի, մարտակառքերի, ձիասարքերի և ռազմական նշանակության այլ առարկաների կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են բրոնզե և քարե զենքերի պատրաստման տեխնոլոգիաները, դրանց կիրառման հնարավորությունները, մարտակառքերի կառուցվածքն ու շարժունակությունը, ինչպես նաև ձիերի օգտագործման նշանակությունը ռազմական գործողություններում։ Անդրադարձ է կատարվում փորձարարական վերակառուցումների միջոցով հնագույն սպառազինության արդյունավետության, տեխնիկական հնարավորությունների և կիրառման եղանակների գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ռազմական ավանդույթների արտացոլումը թաղման ծեսերում, հնագիտական գտածոների մեկնաբանության խնդիրները և ռազմական տեխնոլոգիաների ազդեցությունը բրոնզի դարի հասարակությունների զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, պատմաբանների, ռազմական պատմության մասնագետների, մշակութաբանների և Եվրասիայի բրոնզի դարի հնագիտական մշակույթներով հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է հողերի միավորման գործընթացում երկրատեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ Կոտայքի մարզի օրինակով։ Քննության են առնվում մասնատված հողատարածքների տարածական կազմակերպման, հողամասերի սահմանների ճշգրտման, դրանց տեղաբաշխման և օգտագործման վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման ու մշակման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածական տվյալների թվայնացմանը, քարտեզագրմանը, հողամասերի բնութագրերի համադրմանը և համապատասխան տվյալների միասնական տեղեկատվական բազայի ձևավորմանը։ Վերլուծվում են երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները հողերի միավորման տարբեր տարբերակների մշակման, տարածքների արդյունավետ կազմակերպման և որոշումների ընդունման գործընթացի տեղեկատվական ապահովման համար։ Քննարկվում են նաև հողային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական տարածքների կառուցվածքի բարելավման և հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարածական տեղեկատվության և թվային քարտեզագրման նշանակությունը հողերի միավորման գործընթացի պլանավորման ու իրականացման ընթացքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հողաշինության, հողային ռեսուրսների կառավարման, գեոդեզիայի և երկրատեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Սա գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Անատոլիայի տարբեր շրջաններում ժամանակին գոյություն ունեցած և մասամբ նաև պահպանված հայ բարբառների համակարգային նկարագրությանը, դրանց լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությանը և պատմաաշխարհագրական տարածվածության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են այդ բարբառների հնչյունական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը գրական հայերենի և այլ տարածաշրջանային խոսվածքների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են պատմական տեղաշարժերը, բնակչության տեղահանությունները և մշակութային շփումները ազդել այդ բարբառների ձևավորման և փոփոխման վրա։ Ներառված են նաև դաշտային հետազոտությունների տվյալներ, բանավոր խոսքի օրինակներ և լեզվական նյութեր, որոնք հավաքվել են տարբեր համայնքներից, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու այդ խոսվածքների իրական գործածությունը և լեզվական պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն փաստագրում և վերլուծում է արդեն մեծ մասամբ անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզվական շերտեր։