Սուրբ դաստառակ․ Քրիստոս Տիրոջ՝ հայոց Աբգար թագավորին ուղարկած անձեռագործ պատկերի պատմությունը

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասի ժողովուրդների պատմության, էթնիկական կազմի, մշակույթի և հասարակական կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ժողովուրդների ծագումը, լեզվական պատկանելությունը, բնակության տարածքները, ավանդույթները, կենցաղը, հավատալիքները և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ժողովուրդների միջև պատմական, տնտեսական և մշակութային փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի էթնիկական բազմազանության ձևավորման գործընթացները։ Քննարկվում են ազգային ինքնության, սոցիալական կազմակերպման, ժողովրդական մշակույթի և նյութական ու ոչ նյութական ժառանգության պահպանման հարցերը՝ հիմնվելով պատմական, ազգագրական և մարդաբանական տվյալների վրա։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է Կովկասի ժողովուրդների պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման համար՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, ազգագրագետների, մարդաբանների, կովկասագետների և տարածաշրջանի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Հրատարակության վերնագիրը ներկայացված է հայատառ օսմաներեն-թուրքերեն գրությամբ և բաղկացած է հիմնական անվանումից ու այն լրացնող երկրորդ արտահայտությունից։ «Բարիս ֆաճիալարը» և «Բարիսին միւէսսիր վագաալարը» ձևերը պահպանվում են հայատառ հնչյունական գրությանը մոտ՝ խուսափելով դրանց իմաստային չհիմնավորված մեկնաբանությունից։ Առաջին հատորի նշումը ցույց է տալիս, որ գիրքը բազմահատոր հրատարակության մաս է և ներկայացնում է շարքի սկզբնական բաժինը։ Վերնագրում առկա «վագաալար» բառաձևը կարող է առնչվել դեպքերի կամ իրադարձությունների ներկայացմանը, սակայն միայն մատենագիտական տվյալներով հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության կոնկրետ թեման, սյուժեն կամ պատմական հիմքը։ Այդ պատճառով բովանդակային բնութագրումը սահմանափակվում է վերնագրից և հրատարակության կառուցվածքից բխող տեղեկություններով։ Գիրքը մատենագիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի վերջին հայատառ թուրքերեն գրականության և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն վկայում է հայերեն տառերով թուրքերեն գրավոր նյութերի հրատարակման և բազմալեզու ընթերցողական մշակույթի գոյության մասին։ Նման աշխատությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ համայնքի գրական կյանքի, լեզվական փոխազդեցությունների և հայատառ թուրքերեն տպագիր ժառանգության պատմության բացահայտման տեսանկյունից։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է լույսի և նյութի փոխազդեցության ընթացքում ենթահարմոնիկ և երրորդ հարմոնիկ ճառագայթման գեներացման գործընթացներում դրսևորվող քվանտային ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ոչ գծային օպտիկական երևույթները, որոնց դեպքում արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ համակարգում առաջանում են սկզբնական ճառագայթման հաճախականության հետ կապված նոր հաճախականություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քվանտային մեխանիզմներին, որոնք պայմանավորում են ենթահարմոնիկների և երրորդ հարմոնիկի առաջացումը, ինչպես նաև այդ գործընթացների հավանականային և սպեկտրային բնութագրերին։ Ուսումնասիրվում են ճառագայթման քվանտային վիճակները, ֆոտոնների փոխազդեցությունը, կոհերենտության հատկությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ գծային միջավայրում հնարավոր է ստանալ ցանկալի հաճախականությամբ կամ քվանտային հատկություններով ճառագայթում։ Աշխատությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ հարմոնիկների գեներացման երևույթները կապում է դասական ոչ գծային օպտիկայի և քվանտային տեսության միջև՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ բարձր ինտենսիվության լույսի և նյութի փոխազդեցության հիմնարար առանձնահատկությունները։ Քննարկվող մոտեցումները կարող են նշանակություն ունենալ քվանտային օպտիկայի, լազերային ֆիզիկայի, ոչ գծային օպտիկայի և ժամանակակից ֆոտոնիկայի խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, քվանտային և ոչ գծային օպտիկայի մասնագետներին, գիտական հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ուղղություններով մասնագիտացող ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է անհեծան ծածկերի կրողունակության գնահատման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով սյուների ծռող մոմենտների ազդեցությունը կառուցվածքային համակարգի ընդհանուր աշխատանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են երկաթբետոնե և մետաղական շրջանակային համակարգերի ստատիկ և դինամիկ վարքագծի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սյուն-ծածկ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են սյուներում առաջացող ծռող մոմենտները ազդում ծածկերի լարվածային-դեֆորմացիոն վիճակի վրա՝ փոխելով կրող տարրերի բաշխված բեռները և համակարգի ընդհանուր կայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մոդելների մշակմանը՝ վերջավոր տարրերի մեթոդի կիրառմամբ, ինչպես նաև ինժեներական պարզեցված մոտեցումների համեմատական վերլուծությանը։ Վերլուծվում են նաև կառուցվածքային օպտիմալացման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ապահովել նյութերի առավել արդյունավետ օգտագործում, նվազեցնել դեֆորմացիաները և բարձրացնել շենքերի սեյսմակայունությունը։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ սյուների ծռող մոմենտների հաշվառումը էական նշանակություն ունի անհեծան ծածկերի ճշգրիտ հաշվարկի և անվտանգ նախագծման համար։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կոնվեյերային անալոգաթվային փոխակերպիչների արագագործ ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում անալոգային ազդանշանը թվային ներկայացման փոխակերպող համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, նախագծման հիմնական փուլերը և դրանց ավտոմատացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնվեյերային ճարտարապետության առանձին հանգույցների մոդելավորմանը, պարամետրերի ընտրությանը և փոխակերպման արագության ու ճշգրտության ապահովմանը։ Վերլուծվում են սխեմաների հաշվարկման, կառուցվածքային տարբերակների գնահատման և նախագծային լուծումների օպտիմալացման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև համակարգչային նախագծման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել նախագծման ժամանակը, ավտոմատացնել կրկնվող հաշվարկային գործողությունները և բարձրացնել ստացվող լուծումների արդյունավետությունը։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառվել տարբեր տեխնիկական պահանջներով անալոգաթվային փոխակերպիչների նախագծման և դրանց բնութագրերի գնահատման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային և անալոգային սխեմատեխնիկայի, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի և ազդանշանների մշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկայի արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման և անցկացման ժամանակակից մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ մաթեմատիկայի նկատմամբ սովորողների հետաքրքրության զարգացումը, տրամաբանական և քննադատական մտածողության ձևավորումը և նրանց անհատական կարողությունների բացահայտումը չեն սահմանափակվում միայն դասաժամերի շրջանակով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է մշակել մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեության կազմակերպման և իրականացման արդյունավետ հայեցակարգ ու մեթոդական համակարգ, որը կարող է նպաստել սովորողների ճանաչողական հետաքրքրության, մաթեմատիկական մտածողության և մաթեմատիկական մշակույթի զարգացմանը։ Հետազոտության հեղինակը Հայկազն Սարիբեկի Նավասարդյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում՝ մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը հրատարակվել է 2017 թվականին և ունի 21 էջ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ արտադասարանային աշխատանքը դիտարկվում է որպես մաթեմատիկական գիտելիքների խորացման և սովորողների կարողությունների զարգացման ինքնուրույն կրթական միջավայր։ Հեղինակը առանձնացնում է այն հակասությունը, որ ժամանակակից կրթության պահանջները սովորողից ակնկալում են ավելի զարգացած բովանդակային, հաղորդակցական և անձնային կարողություններ, մինչդեռ դրանց ձևավորման համար անհրաժեշտ արտադասարանային աշխատանքի մեթոդական համակարգը միշտ չէ, որ բավարար չափով մշակված է։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև հանրապետական և միջազգային մաթեմատիկական օլիմպիադաների պահանջների և դպրոցական սովորական ուսուցման ընթացքում ձեռք բերվող գիտելիքների միջև հնարավոր անհամապատասխանությանը։ Աշխատությունը կարևորում է արտադասարանային գործունեության բազմազան ձևերի կիրառումը։ Դրանց շարքում կարող են լինել մաթեմատիկական խմբակները, օլիմպիադաները, մրցույթները, մաթեմատիկական երեկոները, թեմատիկ միջոցառումները, տրամաբանական խնդիրների լուծման պարապմունքները, նախագծային աշխատանքները և տարբեր տեսակի ինտելեկտուալ խաղերը։ Նման գործունեությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հանդիպել այնպիսի խնդիրների և գաղափարների, որոնք կարող են դուրս լինել հանրակրթական ծրագրի պարտադիր շրջանակից, սակայն կարևոր են մաթեմատիկական մտածողության զարգացման համար։ Հատկապես կարևոր է տրամաբանությունը զարգացնող և մրցութային բնույթի խնդիրների ընդգրկումը, քանի որ դրանք սովորողից պահանջում են ոչ միայն արդեն հայտնի ալգորիթմի կիրառում, այլև ինքնուրույն վերլուծություն, ենթադրությունների առաջադրում, օրինաչափությունների բացահայտում և ոչ ստանդարտ լուծումների որոնում։ Հետազոտության մեջ էական տեղ է հատկացվում նաև տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ ՏՀՏ-ի ներգրավումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական նյութը ներկայացնել ավելի ինտերակտիվ ձևով, ապահովել լրացուցիչ ուսումնական ռեսուրսների հասանելիություն և ընդլայնել արտադասարանային աշխատանքի տարածքն ու ժամանակային հնարավորությունները։ Հեղինակը նաև կարևորում է այնպիսի համակարգի ստեղծումը, որը հասանելի կլինի ոչ միայն բարձր առաջադիմություն ունեցող սովորողներին, այլև ավելի լայն շրջանակի՝ աստիճանաբար ձևավորելով մաթեմատիկայի նկատմամբ հետաքրքրություն և ներգրավվածություն։ Հետազոտության խնդիրների շարքում նշվում է արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման վիճակի գիտական վերլուծությունը, դրանց արդյունավետության համար անհրաժեշտ մանկավարժական և մեթոդական պայմանների բացահայտումը, տարբեր ձևերի կիրառման հիմնավորումը, ՏՀՏ-ի ներառումը, օժտված սովորողների հայտնաբերումը և նրանց համար հատուկ խմբակների կազմակերպումը։ Աշխատության մեջ արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է նաև որպես սովորողների անհատական տարբերությունները հաշվի առնելու արդյունավետ միջոց։ Դասաժամի սահմանափակ ժամանակի պայմաններում ուսուցիչը միշտ չէ, որ կարող է բավարար չափով աշխատել յուրաքանչյուր սովորողի հետաքրքրությունների, նախասիրությունների և կարողությունների զարգացման ուղղությամբ։ Արտադասարանային միջավայրը, հակառակը, թույլ է տալիս ձևավորել ավելի փոքր խմբեր, ընտրել տարբեր բարդության խնդիրներ և կիրառել համագործակցային կամ անհատական աշխատանքի ձևեր։ Այդ կերպ հնարավոր է միաժամանակ աջակցել դժվարություններ ունեցող սովորողներին և լրացուցիչ մարտահրավերներ առաջարկել բարձր առաջադիմություն ցուցաբերողներին։ Աշխատության ընդհանուր նշանակությունն այն է, որ մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես դասապրոցեսի երկրորդական հավելում, այլ որպես սովորողների մաթեմատիկական կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Դրա ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել առարկայի նկատմամբ կայուն հետաքրքրության ձևավորմանը, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը, ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունների կատարելագործմանը և մրցութային ու օլիմպիական խնդիրների լուծման պատրաստվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների, մեթոդիստների և կրթական ծրագրեր մշակողների համար, քանի որ համադրում է տեսական հիմնավորումները, մեթոդական մոտեցումները և դպրոցական պրակտիկայում արտադասարանային մաթեմատիկական աշխատանքի կազմակերպման գործնական խնդիրները։