Ալեքսանդր Շիրվանզադե ՆԱՄՈՒՍ

Environmental Science

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում անտառային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով «Դիլիջան» ազգային պարկը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքը, կենսաբազմազանության բաղադրիչները, դրանց բնական զարգացման առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են վտանգել բուսական ու կենդանական աշխարհի կայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահպանվող տարածքների էկոլոգիական նշանակությանը, քանի որ դրանք կարևոր դեր են կատարում հազվագյուտ և արժեքավոր տեսակների, բնական կենսամիջավայրերի ու էկոհամակարգային գործընթացների պահպանության գործում։ Աշխատությունը դիտարկում է կենսաբազմազանության վրա բնական և մարդածին ազդեցությունների հնարավոր հետևանքները՝ ներառյալ անտառային ռեսուրսների օգտագործումը, ապօրինի ծառահատումները, հրդեհները, արոտավայրերի և զբոսաշրջային տարածքների օգտագործման հետ կապված ճնշումները, աղտոտումը, ինչպես նաև կենսամիջավայրերի մասնատումը։ Ազգային պարկի օրինակով ուսումնասիրվում են նաև բուսական և կենդանական տեսակների պահպանության խնդիրները, էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման հնարավոր մեթոդները և դրանց երկարաժամկետ մշտադիտարկման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնապահպանական կառավարման արդյունավետությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է համատեղել բնական ռեսուրսների պահպանությունը, գիտական ուսումնասիրությունները, զբոսաշրջության կազմակերպումը և տեղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական շահերը։ Աշխատությունը շեշտադրում է հատկապես կանխարգելիչ մոտեցումների նշանակությունը՝ ցույց տալով, որ կենսաբազմազանության պահպանությունը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արդեն արձանագրված վնասների վերացման, այլև էկոհամակարգերի վրա բացասական ազդեցությունների վաղ հայտնաբերման և կանխման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև պահպանվող տարածքների կառավարման կատարելագործմանը, էկոլոգիական կրթության և հանրային իրազեկման բարձրացմանը, գիտական տվյալների կիրառմանը և բնապահպանական վերահսկողության ուժեղացմանը։ «Դիլիջան» ազգային պարկի առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի անտառային էկոհամակարգերի պահպանությանն առնչվող ավելի լայն խնդիրներ և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բնապահպաններին, կենսաբաններին, անտառագետներին, էկոլոգներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է անտառային կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով պահպանվող տարածքների էկոլոգիական արժեքը և դրանց կառավարման գիտականորեն հիմնավորված, երկարաժամկետ ու կայուն մոտեցումների անհրաժեշտությունը։

History

Ս. Գ. Դևեջյանի աշխատությունը նվիրված է Լոռի բերդ հնագիտական հուշարձանի ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է 1969–1973 թվականներին իրականացված պեղումների արդյունքները։ Հետազոտությունը կարևոր նյութ է Լոռի բերդի պատմական նշանակության, բնակավայրի կառուցվածքի և տարբեր ժամանակաշրջաններում այնտեղ ձևավորված նյութական մշակույթի բացահայտման համար։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված կառույցների մնացորդները, կենցաղային առարկաները, խեցեղենը, մետաղական իրերը և այլ գտածոներ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու բնակավայրի առօրյան, արհեստների զարգացումը, տնտեսական գործունեությունը և բնակչության կենսակերպը։ Հուշարձանի տարածական ու շերտագրական ուսումնասիրությունը նպաստում է դրա կառուցապատման փուլերի, բնակեցման պատմության և պատմական միջավայրի վերակազմությանը։ Աշխատությունը նաև կարևոր սկզբնաղբյուր է Հայաստանի միջնադարյան ամրոցային և քաղաքային բնակավայրերի, պաշտպանական կառույցների ու նյութական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Պեղումների արդյունքների գիտական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս համադրելու հնագիտական փաստերը պատմական տեղեկությունների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Լոռի բերդի տեղն ու դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Հրատարակությունը նախատեսված է հնագետների, պատմաբանների, միջնադարյան Հայաստանի պատմությամբ և հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գաստրոդուդենալ տարածքում էրոզիվ-ծորացող հիվանդությունների բուժման ժամանակ տրանսէնդոսկոպիկ լազերային թերապիայի առանձնահատկությունները, առանձնացնելով նրա արդյունավետությունը, առավելությունները և կիրառման ցուցումները։ Նյութում վերլուծվում են լազերային ազդակների ազդեցության մեխանիզմները՝ բջջային մակարդակում, տեղային վերքի վերականգնման գործընթացների և ինֆլամատոր ռեակցիաների վրա, ինչպես նաև լազերային թերապիայի ֆիզիոլոգիական և իմունոլոգիական արդյունքները։ Աշխատությունը ընդգծում է թերապիայի անվտանգությունը, վիրահատական միջամտություններից առավել մեղմ բնույթը, վերականգնման կարճ ժամանակահատվածը և կրկնությունների կանխարգելման հնարավորությունները։ Նյութում ներկայացվում են կլինիկական փորձերի արդյունքները, պացիենտների հետևողականության և լազերային ցուցումների ընտրության կարևորությունը, ինչպես նաև հնարավոր հակացուցումները և կողմնակի ազդեցությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարևոր է գաստրոէնտերոլոգների, էնդոսկոպիստների և կլինիկական բժշկության մասնագետների համար՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել էրոզիվ-ծորացող հիվանդությունների ժամանակակից բուժման մեթոդները և բարձրացնել բուժման արդյունավետությունը։

Literature

Հրատարակությունը բազմալեզու երգարան է, որը միավորում է հայերեն, պարսկերեն և հնդստաներեն երգեր՝ ներկայացնելով տարբեր լեզվական ու մշակութային միջավայրերի երաժշտական ավանդույթները։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր են ունեցել երգարվեստի պահպանման, տարածման և տարբեր ժողովուրդների երաժշտական ժառանգության միջև կապերի ձևավորման գործում։ Գրքում մեկտեղված լեզուների բազմազանությունը վկայում է արևելյան մշակութային միջավայրի հանդեպ հետաքրքրության և տարբեր համայնքների երգային ավանդույթները մեկ հրատարակության մեջ ներկայացնելու ձգտման մասին։ Երգերը կարող են արտացոլել իրենց ստեղծման ու տարածման միջավայրերին բնորոշ զգացմունքային, կենցաղային, սիրային, տոնական և հասարակական թեմաներ՝ փոխանցելով մարդկանց առօրյան, աշխարհայացքը, հիշողություններն ու գեղագիտական նախասիրությունները։ Բազմալեզու երգարանի առանձնահատկություններից է նաև լեզվի և երաժշտության փոխկապակցվածությունը․ յուրաքանչյուր լեզու ունի իր հնչյունական կառուցվածքը, արտասանական առանձնահատկությունները և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցները, որոնք իրենց ազդեցությունն են թողնում երգերի կատարման ու ընկալման վրա։ Այսպիսի հրատարակությունը կարող էր ծառայել ինչպես երգերի ընթերցման ու կատարման, այնպես էլ տարբեր լեզուներով երգային նյութերին ծանոթանալու նպատակին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ երաժշտական մշակույթի պատմության, արևելյան երգարվեստի, բազմալեզու գրականության և 19-րդ դարի մշակութային հաղորդակցությունների ուսումնասիրության համար։ Ժողովածուն նաև արժեքավոր վկայություն է այն մասին, թե ինչպես են տպագիր գրքերը նպաստել տարբեր ժողովուրդների երաժշտական ժառանգության շրջանառությանը և փոխճանաչմանը։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում մրցակցային միջավայրի պետական կարգավորման մեխանիզմներին՝ այն դիտարկելով որպես շուկայական տնտեսության արդյունավետ գործունեության և տնտեսական մրցակցության ապահովման հիմնական գործիքներից մեկը։ Նյութում վերլուծվում են մրցակցության պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ներառյալ հակամենաշնորհային քաղաքականության իրականացումը, շուկայի գերիշխող դիրքի չարաշահման կանխարգելումը և անբարեխիղճ մրցակցության դեմ պայքարի միջոցառումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կարգավորող մարմինների դերին, որոնք վերահսկում են տնտեսական վարքագիծը և ապահովում են հավասար մրցակցային պայմաններ բոլոր տնտեսվարողների համար։ Քննարկվում են նաև շուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման խոչընդոտները, ինչպես նաև մրցակցային քաղաքականության ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի բարելավման վրա։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ արդյունավետ մրցակցային քաղաքականությունը նպաստում է տնտեսական աճին, սպառողների իրավունքների պաշտպանությանը և ռեսուրսների առավել օպտիմալ բաշխմանը՝ ապահովելով երկարաժամկետ կայուն տնտեսական զարգացում։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզում գործող խաղողի վերամշակման կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական վիճակի գնահատման մեթոդների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են ագրովերամշակող կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության առանձնահատկությունները, տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության, վճարունակության և շահութաբերության գնահատման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի վերամշակման և գինեգործական արտադրության կազմակերպությունների ֆինանսական ցուցանիշների վերլուծությանը, արտադրական ծախսերի կառուցվածքին, շրջանառու միջոցների կառավարմանը, կապիտալի օգտագործման արդյունավետությանը և ներդրումային հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության, իրացվելիության, գործարար ակտիվության, պարտքային բեռնվածության և եկամտաբերության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրության սեզոնայնության, հումքի մատակարարման, իրացման շուկաների, գնային տատանումների և մրցակցային միջավայրի ազդեցությանը կազմակերպությունների տնտեսական արդյունքների վրա։ Կարևորվում են ֆինանսական ռիսկերի բացահայտումը, կառավարչական որոշումների հիմնավորումը, ֆինանսական պլանավորման և կանխատեսման գործիքների կատարելագործումը, ինչպես նաև կազմակերպությունների տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի խաղողագործության և գինեգործության զարգացման առանձնահատկությունները՝ որպես վերամշակող կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության կարևոր պայմաններ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ագրոբիզնեսի կառավարման մասնագետների, գինեգործական կազմակերպությունների ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։