Դրախտահարս Մարի Տայեան

Agriculture

Աշխատանքը նվիրված է Արագածոտնի մարզի Թալինի տարածաշրջանում գյուղատնտեսական հողատեսքերի արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի հողային ռեսուրսների կառուցվածքը, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի տեսակները, դրանց տարածական բաշխվածությունը և օգտագործման ներկայիս մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի բնական և տնտեսական առանձնահատկություններին, բերրիությանը, խոնավության ապահովվածությանը, ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին և մշակաբույսերի ընտրության վրա դրանց ազդեցությանը։ Աշխատանքում գնահատվում է հողատեսքերի օգտագործման արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալները, բերքատվությունը, արտադրական ծախսերը և հողային ռեսուրսների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև հողերի ոչ արդյունավետ օգտագործման պատճառները, այդ թվում՝ հողերի մասնատվածությունը, ոռոգման խնդիրները, ջրային ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը, տեխնիկական միջոցների անբավարարությունը, հողերի դեգրադացման գործընթացները և ժամանակակից ագրոտեխնիկական մեթոդների ոչ լիարժեք կիրառումը։ Կարևորվում է հողերի նպատակային օգտագործման և դրանց արտադրատնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ իրացման խնդիրը՝ տարածաշրջանի բնական պայմաններին համապատասխան մշակաբույսերի և արտադրության ուղղությունների ընտրության միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել հողերի բերրիության պահպանման և բարձրացման, ոռոգման համակարգերի արդյունավետ օգտագործման, ցանքաշրջանառության կատարելագործման, հողերի էրոզիայի և դեգրադացման կանխարգելման, ինչպես նաև ժամանակակից գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ներդրման առաջարկություններ։ Առանձին նշանակություն ունի գյուղատնտեսական արտադրողների տնտեսական շահերի և հողերի երկարաժամկետ պահպանության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ հողօգտագործման արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն կարճաժամկետ արտադրական արդյունքներով, այլև հողային ռեսուրսների կայունության պահպանմամբ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև Թալինի տարածաշրջանի հողատեսքերի համեմատական գնահատում և դրանց առավել արդյունավետ օգտագործման տարբերակների հիմնավորում՝ ըստ բնակլիմայական պայմանների և տնտեսական նպատակահարմարության։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղատնտեսական հողերի ռացիոնալ օգտագործմանը, բերքատվության և արտադրողականության բարձրացմանը, հողերի որակի պահպանմանը և տարածաշրջանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։

Pedagogy

Մանկավարժական և լեզվակրթական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Եվրոպական լեզվական պորտֆոլիոյի տեխնոլոգիայի կիրառմանը՝ որպես լեզվական մասնագիտացում ունեցող ուսանողների հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման, զարգացման և գնահատման միջոց։ Քննության են առնվում օտար լեզուների ուսուցման հաղորդակցական մոտեցման տեսական հիմքերը, լեզվական կարողունակության հիմնական բաղադրիչները և ուսանողակենտրոն կրթության կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական լեզվական պորտֆոլիոյի կառուցվածքին, դրա բաղադրիչների կրթական նշանակությանը, սովորողների լեզվական առաջընթացի փաստագրմանը և ինքնագնահատման հմտությունների զարգացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են լեզվական պորտֆոլիոյի կիրառման մեթոդները խոսելու, լսելու, կարդալու և գրելու կարողությունների կատարելագործման, ինչպես նաև միջմշակութային հաղորդակցության հմտությունների ձևավորման գործընթացներում։ Քննարկվում են ուսանողների ինքնուրույն ուսումնառության կազմակերպման, ուսումնական նպատակների սահմանման, անհատական առաջընթացի վերահսկման և ուսումնառության արդյունքների գնահատման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Եվրոպական լեզուների իմացության համաեվրոպական շրջանակի չափանիշների կիրառման, լեզվական կարողությունների մակարդակների որոշման և գնահատման ավանդական ու այլընտրանքային մեթոդների համադրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում լեզվական պորտֆոլիոյի նշանակությանը ուսանողների ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնավերլուծության, պատասխանատվության և հաղորդակցական ինքնուրույնության զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, լեզվական կրթության, մանկավարժական գնահատման և բարձրագույն կրթության ոլորտների դասախոսների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Culture

Մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ներկայացմանը, մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներում իրականացվող գիտական ու ստեղծագործական աշխատանքների լուսաբանմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին տրամադրել ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ գրքերի, գիտական հոդվածների, մենագրությունների, ժողովածուների, ուսումնամեթոդական ձեռնարկների, պարբերական մամուլի հրապարակումների և այլ նյութերի վերաբերյալ, որոնք առնչվում են հայկական մշակույթի պատմությանը, զարգացման օրինաչափություններին և ժամանակակից գեղարվեստական գործընթացներին։ Տեղեկատուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է արվեստագիտության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոարվեստի, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տարբեր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի զարգացմանը, արվեստի տարբեր ճյուղերում տեղի ունեցող ստեղծագործական գործընթացներին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և ազգային գեղարվեստական ավանդույթների պահպանման ու զարգացման խնդիրներին։ Մատենագիտական նյութերը ներկայացվում են համակարգված սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին կողմնորոշվել հրատարակվող գրականության բազմազանության մեջ, բացահայտել մասնագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները և հետևել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունների ընթացքին։ Կարևորվում է հայկական թատերական արվեստի պատմության, բեմադրական գործունեության, դերասանական վարպետության, դրամատուրգիայի և թատերական քննադատության վերաբերյալ հրապարակումների մատենագիտական ներկայացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտական մշակույթի տարբեր բնագավառներին, մասնավորապես դասական և ժողովրդական երաժշտությանը, կոմպոզիտորական ստեղծագործությանը, կատարողական արվեստին, երաժշտական կրթությանը և երաժշտագիտության տեսական ու պատմական հիմնախնդիրներին։ Կերպարվեստին առնչվող նյութերի շրջանակում կարևորվում են գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և արվեստի պատմության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության գիտական արժևորումը։ Հրատարակության թեմատիկ ընդգրկման կարևոր ուղղություններից են ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրությունը, պատմամշակութային արժեքների պահպանությունը, հայկական միջնադարյան և նոր շրջանի ճարտարապետության զարգացման առանձնահատկությունները, թանգարանային գործի կազմակերպումը և մշակութային ժառանգության հանրահռչակումը։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև կինոարվեստի զարգացմանը, հայկական կինեմատոգրաֆիայի պատմությանը, կինոռեժիսուրայի, դերասանական արվեստի և կինոքննադատության վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական տեղեկատուն կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդական արվեստի, բանահյուսության, ազգագրության, ավանդական արհեստների և ազգային մշակութային սովորույթների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով համապատասխան գրականության հայտնաբերմանն ու օգտագործմանը։ Հրատարակության տեղեկատվական գործառույթներից է նաև մշակութային քաղաքականության, գեղարվեստական կրթության, գրադարանային և թանգարանային գործունեության, մշակութային կազմակերպությունների աշխատանքի ու հանրային մշակութային կյանքի վերաբերյալ հրապարակումների համակարգումը։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը հնարավորություն է տալիս հետևել գիտական մտքի զարգացման միտումներին, բացահայտել նոր հետազոտական ուղղություններ, ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային առաջնահերթությունները և գնահատել խորհրդային Հայաստանի արվեստագիտական գրականության հրատարակչական ակտիվությունը։ Տեղեկատուն առանձնահատուկ արժեք ունի նաև պատմագիտական և աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ դրա տարբեր համարներում ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտագործվել հայկական մշակույթի պատմության առանձին փուլերի, արվեստագիտական հետազոտությունների զարգացման և մշակութային հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության ընթացքում։ Հրատարակությունը նպաստում է գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը, մասնագիտական գրականության որոնման արդյունավետության բարձրացմանը և գիտական ու կրթական հաստատությունների միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գիտահետազոտական աշխատանքների, մատենագիտական ուսումնասիրությունների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրադարանային միջոցառումների և ուսումնական ծրագրերի կազմակերպման համար։ Պարբերականի պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի հիմնական ուղղությունների, գիտական հետաքրքրությունների և արվեստագիտական հրապարակումների շրջանակի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, երաժշտագետների, թատերագետների, կինոգետների, ճարտարապետության պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև հայկական մշակույթի և արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է հայկական սփյուռքում էթնիկ մամուլի դերի ուսումնասիրությանը՝ էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության տեսանկյունից, դիտարկելով այն որպես ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և համայնքային համախմբման կարևոր միջոց։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են սփյուռքահայ մամուլի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղեկատվական, կրթական և մշակութային գործառույթները, ինչպես նաև ազդեցությունը տարբեր երկրներում բնակվող հայ համայնքների սոցիալական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էթնիկ մամուլի դերին մայրենի լեզվի պահպանման, ազգային արժեքների տարածման, պատմական հիշողության վերարտադրման և սփյուռքյան ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացներում։ Քննարկվում են նաև գլոբալացման, թվայնացման և նոր մեդիայի զարգացման պայմաններում էթնիկ մամուլի առջև ծառացած մարտահրավերները, լսարանի փոփոխվող պահանջները և ավանդական ու թվային հաղորդակցական հարթակների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է էթնոսոցիոլոգիական վերլուծություն՝ բացահայտելով, թե ինչպես է էթնիկ մամուլը նպաստում համայնքային կապերի պահպանմանը, ազգային պատկանելության զգացման ամրապնդմանը և սփյուռքի ու հայրենիքի միջև տեղեկատվական ու մշակութային կապերի զարգացմանը:

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պսևդոպարաբոլիկ օպերատորների որոշակի դասի համար ձևակերպված վարիացիոն անհավասարությունների տեսության ուսումնասիրությանը։ Գրքում քննարկվում են ժամանակակից մաթեմատիկական անալիզի և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության շրջանակներում առաջացող խնդիրներ, որոնք կապված են բարդ դինամիկական համակարգերի մոդելավորման հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է պսևդոպարաբոլիկ օպերատորների հատկությունները, դրանց համար սահմանվող վարիացիոն ձևակերպումները և համապատասխան լուծումների գոյության, միակության ու կայունության պայմանները։ Աշխատության մեջ կիրառվում են ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության և վարիացիոն մեթոդների ժամանակակից գործիքներ՝ տեսական արդյունքների հիմնավորման և ընդհանրացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի այն մաթեմատիկական մոդելների համար, որոնք նկարագրում են ֆիզիկական, տեխնիկական և ինժեներական գործընթացներ, որտեղ առկա են տարածաժամանակային բարդ փոխազդեցություններ և ոչ ստանդարտ էվոլյուցիոն երևույթներ։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են վարիացիոն անհավասարությունների, օպերատորային հավասարումների և դիֆերենցիալ մոդելների խորացված ուսումնասիրությամբ։

Culture

Հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մատենագիտական ցանկ՝ ընթերցողներին և մասնագետներին հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ծանոթանալու տվյալ ոլորտներում հրատարակված համապատասխան գրականությանը։ Այն կարող է ընդգրկել տարբեր բնույթի գրքեր, ուսումնասիրություններ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ, որոնք առնչվում են մշակույթի պատմությանը, տեսությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, մշակութային ժառանգությանը, արվեստագետների գործունեությանը և ժամանակակից մշակութային գործընթացներին։ Նյութերի մատենագիտական դասակարգումը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության արագ որոնմանը և թեմատիկ ուղղությունների բացահայտմանը՝ այն դարձնելով օգտակար տեղեկատու միջոց ինչպես մասնագետների, այնպես էլ ուսանողների, հետազոտողների և մշակույթի ու արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկը կարող է ծառայել որպես սկզբնական աղբյուր նոր ուսումնասիրություններ սկսելու, համապատասխան գրականություն ընտրելու և տվյալ թեմայով առկա հրատարակությունների շրջանակը պատկերացնելու համար։ Հատկապես օգտակար է այն հետազոտողների համար, ովքեր ցանկանում են հետևել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության համալրմանը և գտնել իրենց ուսումնասիրության թեմային համապատասխան աղբյուրներ։ Hրատարակությունը կարող է կիրառվել գրադարաններում, գիտակրթական հաստատություններում և մշակութային կազմակերպություններում՝ տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի, ընթերցողների սպասարկման և գրականության ընտրության նպատակներով։