Bi-Sr-Ca-Cu-O համակարգի գերհաղորդիչ ֆազերի հատկությունների վրա խառնուրդների ազդեցության ուսումնասիրում և նոր բարձր ջերմասիճանային գերհաղորդիչ ֆազերի որոնում

Экономика

Հայաստանի Հանրապետության արտահանման ներուժի ընդլայնման հիմնախնդիրները հիմնականում կապված են երկրում արտադրության, ֆինանսների և միջազգային շուկաների հասանելիության սահմանափակումների հետ, որոնք կրճատում են տնտեսության արտաքին մրցունակությունը և խոչընդոտում կայուն արտահանման աճին։ Հիմնական դժվարություններից մեկը ներքին արդյունաբերության փոքր ծավալն է և տեխնոլոգիական հետամնացությունը, ինչը սահմանափակում է բարձրարժեք և մրցունակ արտադրանքի արտադրությունը և արտահանման հնարավորությունները՝ հատկապես եվրոպական և միջազգային շուկաներում, որտեղ պահանջները բարձր են և մրցակցությունը մեծ։ Երկրորդ հիմնախնդիրը լոգիստիկ ենթակառուցվածքների թերի զարգացումն է, ներառյալ տրանսպորտային ցանցերի, պահեստային հզորությունների և մաքսային գործընթացների արդյունավետության սահմանափակումները, ինչը բարձրացնում է արտահանման ծախսերը և նվազեցնում ժամանակային արդյունավետությունը։ Ավելին, արտահանող տնտեսվարողների ֆինանսական և վարկային ռեսուրսների պակասն առաձգականություն չի թողնում արտադրության ընդլայնման և նոր շուկաների ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև խոչընդոտում է նորարարության ներդրմանը և արտադրանքի համապատասխանեցմանը միջազգային ստանդարտներին։ Մեկ այլ կարևոր խնդիր է միջազգային շուկաների հետ համագործակցության փորձի և առևտրային կապերի սահմանափակ լինելը, ինչը դժվարացնում է դիվերսիֆիկացված արտահանման ռազմավարության մշակումը և նոր գործընկերների ներգրավումը, իսկ ներքին առևտրային աջակցության համակարգերի և պետական աջակցման ծրագրերի թերի կամ ոչ բավարար իրականացումը ավելացնում է ռիսկերը և տնտեսվարողի պատասխանատվությունը։ Արտահանման ներուժի ընդլայնման համար անհրաժեշտ են համապարփակ ռազմավարական մոտեցումներ, այդ թվում՝ արդյունաբերության արդիականացում, տեխնոլոգիական նորարարությունների խթանում, լոգիստիկ ենթակառուցվածքների բարելավում, ֆինանսական մոդելների և պետական աջակցման ծրագրերի ընդլայնում, ինչպես նաև արտաքին շուկաների հետ դիվերսիֆիկացված և շարունակական համագործակցություն ապահովող մեխանիզմների ներդրում, որոնք թույլ կտան բարձրացնել Հայաստանի Հանրապետության արտադրանքի միջազգային մրցունակությունը և ապահովել տնտեսության կայուն աճ և արտաքին եկամուտների մեծացում։

Философия

Աշխատանքը նվիրված է հայ միջնադարյան պատմագրական կարևոր երկերից մեկի ուսումնասիրությանը և դրա պատմագիտական արժեքի բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել երկի բովանդակային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պարզել դրա ստեղծման պատմամշակութային միջավայրը, ուսումնասիրել հեղինակի մոտեցումները պատմական իրադարձությունների ներկայացման նկատմամբ և գնահատել ստեղծագործության նշանակությունը հայ ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանման ու մեկնաբանման գործում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում սկզբնաղբյուրի պատմագիտական ներուժն է, այսինքն՝ այն փաստական, գաղափարական և աշխարհայացքային տեղեկությունների ամբողջությունը, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային իրողությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ երկի ստեղծման ժամանակաշրջանին և այն պատմական պայմաններին, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել են հեղինակի աշխարհայացքը և պատմական նյութի մատուցման սկզբունքները։ Միջնադարյան հայկական գրականության և պատմագրության ուսումնասիրության համար նման համատեքստը կարևոր է, քանի որ պատմական երկերը հաճախ միավորում են փաստական հաղորդումները, հեղինակային մեկնաբանությունները, կրոնական պատկերացումները և ժամանակաշրջանի հասարակական արժեքները։ Այդ պատճառով աղբյուրի տեղեկությունները պահանջում են ոչ միայն բովանդակային ընթերցում, այլև քննադատական վերլուծություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկում պահպանված պատմական տեղեկությունների համակարգումը։ Կարող են ուսումնասիրվել պետական և քաղաքական հարաբերություններին, իշխանական կառույցներին, ռազմական իրադարձություններին, բնակավայրերին, հասարակական խմբերին և հոգևոր կյանքին վերաբերող հաղորդումները։ Դրանց համադրումը այլ պատմական աղբյուրների հետ հնարավորություն է տալիս պարզելու ներկայացվող տեղեկությունների հավաստիության աստիճանը, առանձնացնելու հեղինակի անմիջական դիտարկումները հետագա ավանդություններից և գնահատելու ստեղծագործության ինքնուրույն աղբյուրագիտական արժեքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հեղինակի պատմական մտածողության ուսումնասիրությունը։ Պատմական իրադարձությունները կարող են ներկայացվել ոչ միայն որպես ժամանակագրական փաստերի հաջորդականություն, այլև որոշակի բարոյական, կրոնական կամ քաղաքական մեկնաբանությամբ։ Հեղինակի կողմից իրադարձությունների պատճառների, հերոսների վարքագծի և պատմական փոփոխությունների գնահատումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ժամանակաշրջանի մտավոր միջավայրը և այն արժեքային համակարգը, որի շրջանակում ստեղծվել է երկը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև երկի աղբյուրներին և հնարավոր նախորդ գրավոր ավանդույթների օգտագործմանը։ Այլ հեղինակների, տարեգրությունների, եկեղեցական գրականության կամ բանավոր ավանդությունների հետ առնչությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել պարզելու, թե ինչպիսի տեղեկատվական հիմքի վրա է ձևավորվել ստեղծագործությունը։ Միաժամանակ կարևորվում է այն նյութի առանձնացումը, որը կարող է համարվել հեղինակի սեփական հաղորդում և որի շնորհիվ երկը ձեռք է բերում ինքնուրույն պատմագիտական նշանակություն։ Աղբյուրագիտական քննության ընթացքում կարևոր է հաշվի առնել նաև պատմական երկի սահմանափակումները։ Միջնադարյան հեղինակի հաղորդումները կարող են պայմանավորված լինել նրա կրոնական համոզմունքներով, քաղաքական դիրքորոշմամբ, տեղեկությունների հասանելիությամբ և ժամանակաշրջանի պատմագրական ավանդույթներով։ Հետևաբար ստեղծագործության պատմագիտական արժեքը առավել արդյունավետ է գնահատել համադրական մեթոդով՝ այն զուգադրելով ժամանակակից կամ մոտ ժամանակաշրջանի այլ աղբյուրների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև երկի լեզվական և տերմինաբանական առանձնահատկությունների դիտարկում։ Տեղանունները, անձնանունները, վարչական և սոցիալական հասկացությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու քաղաքական կառուցվածքի մասին։ Դրանց քննությունը կարող է օգտակար լինել պատմական աշխարհագրության, հասարակական հարաբերությունների և միջնադարյան կառավարման համակարգերի ուսումնասիրության համար։ Հատուկ նշանակություն ունի երկի տեղեկությունների օգտագործման հնարավորությունը հետագա պատմագիտական հետազոտություններում։ Եթե ստեղծագործության մեջ պահպանվել են այլ աղբյուրներում չհանդիպող կամ մասնակիորեն ներկայացված տեղեկություններ, այն կարող է կարևոր դեր ունենալ առանձին իրադարձությունների, անձանց կամ պատմական գործընթացների վերականգնման գործում։ Այդպիսի տվյալների արժեքը հատկապես բարձր է այն դեպքերում, երբ դրանք վերաբերում են աղբյուրների սակավությամբ բնութագրվող ժամանակաշրջաններին կամ թեմաներին։ Աշխատանքը կարող է նաև ուսումնասիրել ստեղծագործության ազդեցությունը հետագա հայկական պատմագրական ավանդույթի վրա և դրա օգտագործումը ավելի ուշ շրջանի հեղինակների կողմից։ Այս տեսանկյունից երկը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իր ժամանակի վկայություն, այլև որպես պատմական հիշողության ձևավորման և փոխանցման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի ցույց տալ, որ տվյալ ստեղծագործության նշանակությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրա հաղորդած առանձին փաստերով, այլև այն պատմական մտածողությամբ, աշխարհայացքով և մշակութային միջավայրով, որն արտացոլված է ամբողջ երկում։ Աղբյուրագիտական, պատմաքննադատական և համեմատական մոտեցումների կիրառմամբ հնարավոր է առավել ամբողջական գնահատել դրա արժեքը հայ ժողովրդի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Թեման կարևոր է հայագիտության և միջնադարյան պատմագրության տեսանկյունից, քանի որ նման սկզբնաղբյուրների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատմական գիտելիքների հիմքը, ճշգրտել առանձին իրադարձությունների վերաբերյալ պատկերացումները և ավելի խորությամբ հասկանալ հայ միջնադարյան պատմական մտածողության առանձնահատկությունները։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է կարճափող գազային զենքից ինքնաշեն գնդիկավոր փամփուշտներով արձակված կրակոցների հետևանքով առաջացած վնասվածքների դատաբժշկական ախտորոշման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նման վնասվածքների ձևավորման մեխանիզմները, դրանց արտաքին և ներքին ձևաբանական հատկանիշները և այն չափանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում տարբերակել տվյալ տեսակի վնասվածքները այլ հրազենային կամ ոչ հրազենային վնասվածքներից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մաշկի, ենթամաշկային հյուսվածքների և խորանիստ օրգանների վնասվածքների բնույթը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով կրակոցի հանգամանքները և օգտագործված զինամթերքի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ գազային զենքից արձակված ինքնաշեն լիցքավորված փամփուշքների դեպքում վնասվածքի պատկերը կարող է զգալիորեն տարբերվել սովորական գործարանային զինամթերքով առաջացած հրազենային վնասվածքներից։ Դատաբժշկական ախտորոշման կարևոր խնդիրներից է վնասվածքի մուտքային հատվածի, շրջակա հյուսվածքների փոփոխությունների և այլ ձևաբանական նշանների համակցված գնահատումը։ Այդ տվյալների հիման վրա փորձագետը կարող է որոշակի եզրահանգումներ կատարել վնասվածքի բնույթի և դրա առաջացման մեխանիզմի վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական, մորֆոլոգիական, ռադիոլոգիական և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև հյուսվածքներում օտար մարմինների հայտնաբերումը և դրանց հետազոտությունը, քանի որ դրանք կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել վնասվածքի մեխանիզմի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նման դեպքերի փորձագիտական տարբերակիչ ախտորոշմանը։ Անհրաժեշտ է տարբերակել ինքնաշեն գնդիկավոր լիցքով առաջացած վնասվածքները այլ հրազենային վնասվածքներից, պայթյունային ազդեցություններից և որոշ ոչ հրազենային տրավմաներից։ Դրա համար գնահատվում է ոչ թե մեկ առանձին նշան, այլ վնասվածքի ամբողջական պատկերը՝ ներառելով ձևաբանական, տեղագրական և լաբորատոր տվյալների համակցությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրակոցի հեռավորության և պայմանների դատաբժշկական գնահատումը՝ միայն այն չափով, որքանով դա թույլ են տալիս վնասվածքի օբյեկտիվ հատկանիշները և փորձագիտական հետազոտության արդյունքները։ Այդպիսի գնահատումը կարող է ունենալ նշանակություն քրեական գործերի քննության ընթացքում՝ օգնելով վերականգնել դեպքի հանգամանքները և ստուգել տարբեր վարկածների համապատասխանությունը առկա բժշկական տվյալներին։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև դատաբժշկական փորձաքննության մեթոդաբանության կատարելագործումը։ Վնասվածքների մանրակրկիտ նկարագրությունը, լուսանկարումը, համապատասխան նյութերի վերցումը և լաբորատոր հետազոտությունների ճիշտ կազմակերպումը նպաստում են եզրակացությունների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դատաբժշկական փորձագետների աշխատանքում՝ նմանատիպ վնասվածքների գնահատման միասնական չափանիշների մշակման և ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է դատաբժշկական տրավմատոլոգիայի և բալիստիկայի տվյալները՝ ուսումնասիրելով հատուկ պայմաններում առաջացած վնասվածքների ձևաբանական պատկերը, դրանց տարբերակիչ ախտորոշման հնարավորությունները և փորձագիտական գնահատման մեթոդները։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ձողային համակարգերի լարվածադեֆորմացված վիճակի և թիթեղների ծռման գնահատման ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ կիրառելով վերջավոր տարրերի մեթոդի կատարելագործված տարբերակը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելավորման և թվային հաշվարկների նոր մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ճշգրիտ գնահատել ինժեներական կառուցվածքների մեխանիկական վարքագիծը տարբեր բեռնվածքների ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է ձևախախտումների, ներքին լարվածությունների և կառուցվածքային տարրերի աշխատանքի առանձնահատկությունները՝ համեմատելով առաջարկվող մեթոդի արդյունավետությունը ավանդական հաշվարկային մոտեցումների հետ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել շինարարական, մեքենաշինական և այլ ինժեներական համակարգերի նախագծման, հաշվարկման և ամրության գնահատման գործընթացներում՝ նպաստելով նախագծային լուծումների ճշգրտության և հուսալիության բարձրացմանը։ Գիրքը նախատեսված է կառուցվածքային մեխանիկայի, հաշվողական մեխանիկայի, շինարարական և մեխանիկական ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է կոմպլեքս և իրական անալիզի այն խնդիրների ուսումնասիրությանը, որոնք առնչվում են միավոր շրջանի և կիսահարթության մեջ սահմանված հոլոմորֆ, հարմոնիկ և հարթ ֆունկցիաների որոշ կշռային դասերի ինտեգրալ ներկայացումներին ու կառուցվածքային հատկություններին։ Հետազոտության առանցքում կշռային ֆունկցիաների ներմուծմամբ ձևավորվող ֆունկցիոնալ տարածություններն են, որտեղ ֆունկցիայի վարքը գնահատվում է ոչ միայն նրա մեծությամբ կամ ածանցյալներով, այլև տիրույթի տարբեր հատվածների ազդեցությունը կարգավորող համապատասխան կշիռներով։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է տիրույթի սահմանի մոտ ֆունկցիաների աճը, նվազումը և ինտեգրելիությունը նկարագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ինտեգրալ ներկայացումներին, որոնց միջոցով ֆունկցիայի արժեքները կամ ածանցյալները հնարավոր է կապել սահմանային տվյալների, համապատասխան միջուկների և կշռային չափերի հետ։ Քննվում են այդ ներկայացումների գոյության և կիրառելիության պայմանները, ինչպես նաև դրանց միջոցով ֆունկցիաների տարբեր դասերին պատկանելությունը բնութագրելու հնարավորությունները։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաների դեպքում կարևորվում են կոմպլեքս անալիզին բնորոշ անալիտիկ հատկությունները, իսկ հարմոնիկ ֆունկցիաների ուսումնասիրության ժամանակ՝ սահմանային արժեքների և տիրույթի ներսում դրանց շարունակման փոխհարաբերությունները։ Հարթ ֆունկցիաների դասերի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել հետազոտությունը դեպի ավելի ընդհանուր ֆունկցիոնալ-անալիտիկ խնդիրներ՝ ներառելով տարբեր կարգի ածանցյալների գնահատականները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կշռային նորմերի, աճի պայմանների, սահմանային վարքի և տարբեր ֆունկցիոնալ դասերի միջև ներդրման հարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Միավոր շրջանի և կիսահարթության համատեղ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այդ տիրույթներում գործող արդյունքների փոխկապակցվածությունը և համապատասխան փոխակերպումների միջոցով մի միջավայրում ստացված հատկությունները համեմատել մյուսի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ինտեգրալ օպերատորների սահմանափակության, ֆունկցիաների ներկայացման եզակիության և տարբեր կշռային պայմանների համարժեքության խնդիրներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կոմպլեքս անալիզի, հարմոնիկ անալիզի և ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ձևակերպել ու հիմնավորել կշռային ֆունկցիոնալ դասերի կառուցվածքը, սահմանային վարքը և ինտեգրալ ներկայացումները բնութագրող ընդհանուր օրինաչափություններ։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1909–1918 թվականներին Օսմանյան կայսրության Ադանայի նահանգում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, զանգվածային հետապնդումների և սեփականազրկման քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է 1909 թվականի Ադանայի դեպքերի նախադրյալների և հետևանքների, ինչպես նաև հետագա տարիներին տարածաշրջանի հայ համայնքների սոցիալական, տնտեսական և ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունների վրա։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական զարգացումները, երիտթուրքական իշխանության քաղաքականությունը, ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրացումը, ինչպես նաև այն վարչական ու քաղաքական մեխանիզմները, որոնք ազդել են հայ բնակչության անվտանգության և սեփականության իրավունքների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացված տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ազդեցությանը Ադանայի նահանգի հայ համայնքների վրա։ Ուսումնասիրվում են բնակչության տեղահանման, համայնքների կազմալուծման, գույքի բռնագրավման, անշարժ և շարժական ունեցվածքի փոխանցման ու յուրացման գործընթացները՝ դրանք դիտարկելով պետական քաղաքականության և տեղական վարչական գործելակերպի համատեքստում։ Կարևորվում է հայերին պատկանող տների, հողերի, ձեռնարկությունների, արհեստանոցների, առևտրական հաստատությունների, կրթական և կրոնական կառույցների ճակատագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսական ունեզրկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական կորուստ, այլև որպես համայնքային կյանքի շարունակականությունը խաթարող գործոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան պաշտոնական փաստաթղթեր, դիվանագիտական զեկուցագրեր, ժամանակակից մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ, վկայություններ և վիճակագրական տվյալներ՝ իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները համադրելու նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել հայ բնակչության թվաքանակի, բնակավայրերի կառուցվածքի և տարածաշրջանի էթնիկական պատկերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքներին, օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցիչների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդած տեղեկություններին։ 1909 թվականի իրադարձությունների և 1915 թվականից սկսված համատարած հալածանքների միջև կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բռնության քաղաքականության զարգացման փուլերը և հասկանալ, թե ինչպես փոխվեցին հայ համայնքների գոյության պայմանները մեկ տասնամյակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Կիլիկիայի հայության պատմության, Հայոց ցեղասպանության, սեփականազրկման քաղաքականության և Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի սոցիալ-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության մեջ և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, հայագետների, ուսանողների և նորագույն շրջանի հայոց պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։