Դիէլեկտրիկական սահմանափակմամբ կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում կոլեկտիվ վիճակների և օպտիկական երևույթների հետազոտումը

Другие предметы

Աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Սարկավագի գիտական, գրական և մշակութային գործունեության ուսումնասիրությանը և նրա օրացուցային-բանասիրական երկի քննությանը։ Հեղինակը միջնադարյան Հայաստանի մտավոր կյանքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի գործունեությունը կապված է XI-XII դարերի գիտության, կրթության, փիլիսոփայության, աստղագիտության, ժամանակագրության և գրական մշակույթի զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում նրա աշխատությունն է, որը վերաբերում է հայկական տոմարագիտությանը և ժամանակի հաշվարկման համակարգին։ Այն կարևոր աղբյուր է միջնադարյան հայերի օրացուցային պատկերացումների, ժամանակի չափման եղանակների, տոմարական հաշվարկների և այդ գիտելիքների տեսական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում կարող է մանրամասն քննության առնվել հայկական տոմարի կառուցվածքը, դրա կիրառման սկզբունքները և տարբեր ժամանակային միավորների հաշվարկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արեգակնային և լուսնային ժամանակաշրջանների հարաբերակցությանը, տարվա կառուցվածքին, ամսանուններին, նահանջ տարվա հաշվարկին և օրացուցային ցիկլերի որոշմանը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ մակարդակի էին հասել միջնադարյան Հայաստանում աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հովհաննես Սարկավագի՝ որպես գիտնականի և ուսուցչի գործունեությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները չեն սահմանափակվել միայն տոմարագիտությամբ․ նա զբաղվել է փիլիսոփայությամբ, աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, քերականությամբ և այլ գիտակարգերով։ Այս բազմակողմանիությունը բնորոշ է միջնադարյան հայ գիտական մտքի այն ավանդույթին, որտեղ տարբեր գիտությունների միջև սահմանները համեմատաբար փոխկապակցված էին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկի աղբյուրների և գիտական ազդեցությունների բացահայտումը։ Միջնադարյան հայկական տոմարագիտական գիտելիքը ձևավորվել է տեղական ավանդույթների և հին ու միջնադարյան այլ մշակույթներից փոխանցված գիտական պատկերացումների փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով աշխատության քննությունը կարող է բացահայտել հայ գիտնականի կողմից նախորդ գիտական ժառանգության յուրացման, համակարգման և վերաիմաստավորման եղանակները։ Հատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել տեքստում կիրառվող տերմինաբանությունը։ Տոմարագիտական և աստղագիտական հասկացությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու միջնադարյան հայ գիտական լեզվի զարգացումը, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը և գիտելիքի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Բանասիրական տեսանկյունից կարևոր է նաև երկի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը։ Ձեռագրերի համեմատությունը կարող է օգնել պարզելու տեքստի պահպանված տարբերակների փոխհարաբերությունները, ընդօրինակման ընթացքում կատարված փոփոխությունները և հնարավոր խմբագրական միջամտությունները։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է բնագրի առավել հավաստի ընթերցումը վերականգնելու և երկի պատմական տեղը հայ մատենագրության մեջ ճշգրտելու համար։ Աշխատանքում կարող է անդրադարձ կատարվել նաև միջնադարյան հայկական կրթական միջավայրին։ Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունը կապված էր գիտելիքի ուսուցման և տարածման հետ, ուստի նրա տոմարագիտական աշխատությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես տեսական գիտական երկ, այլև որպես կրթական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն կարող էր ծառայել ժամանակի հաշվարկի, եկեղեցական տոների որոշման, աստղագիտական երևույթների և օրացուցային համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցմանը։ Երկի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայ եկեղեցու տոնացույցի և ծիսական կյանքի հետ կապված խնդիրների տեսանկյունից։ Հայկական եկեղեցական օրացույցում տոների ճիշտ ժամանակագրական որոշումը պահանջում էր բարդ տոմարական հաշվարկներ, իսկ այդ համակարգի գիտական հիմնավորումը կապված էր աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքների հետ։ Հետևաբար աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտության և եկեղեցական մշակույթի փոխկապակցվածությունը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև հեղինակի պատկերացումները տիեզերքի, ժամանակի և բնության օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Այդ նյութը կարևոր է միջնադարյան հայկական բնափիլիսոփայական և գիտական մտածողության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Տոմարագիտությունը այդ ժամանակաշրջանում միայն օրերի հաշվարկի տեխնիկական համակարգ չէր․ այն կապված էր տիեզերական ժամանակի ընկալման, աստղագիտական դիտարկումների և աշխարհի կառուցվածքի մասին պատկերացումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունն ու նրա տոմարագիտական երկը ներկայացնում է որպես միջնադարյան հայ գիտական մտքի կարևոր դրսևորում։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական օրացույցի և ժամանակագրության տեսական հիմքերը, միջնադարյան աստղագիտական ու մաթեմատիկական գիտելիքները, հայ գիտական լեզվի զարգացումը, ձեռագրական ավանդույթը և գիտելիքի փոխանցման ձևերը։ Երկը արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան գիտության պատմության, բանասիրության, տոմարագիտության և հայկական մտավոր մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սեռի քերականական կատեգորիայի և փոխառությունների սեռային իմաստի ընկալման առանձնահատկություններին գերմաներենում և ռուսերենում՝ ստուգաբանական վերլուծության հիման վրա։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են երկու լեզուներում գոյականների սեռային համակարգերը ձևավորվում և պահպանվում՝ մի կողմից ժառանգական ինդոեվրոպական հիմքի, մյուս կողմից՝ փոխառությունների ինտեգրման գործընթացների ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխառված բառերի հարմարեցմանը լեզվական համակարգին՝ որտեղ գերմաներենում հաճախ գերակշռում է ձևաբանական և վերջավորական համապատասխանությունը, իսկ ռուսերենում՝ հնչյունական, իմաստաբանական և երբեմն նաև ձևաբանական գործոնների համադրությունը։ Քննարկվում է նաև սեռի իմաստաբանական ընկալումը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ փոխառությունները կորցնում են իրենց սկզբնական լեզվական կապը և վերաիմաստավորվում են նոր համակարգում՝ ձեռք բերելով պայմանական սեռային հատկանիշներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ստուգաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լեզվական փոխազդեցությունների խորքային շերտերը և հասկանալ, թե ինչպես է քերականական սեռը ձևավորվում ոչ միայն կառուցվածքային, այլ նաև պատմամշակութային գործոնների ազդեցությամբ գերմաներենում և ռուսերենում։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Եվսեբիոս Կեսարացու «Եկեղեցական պատմության» (Historia Ecclesiastica) սիրյակ և հայերեն թարգմանական տարբերակների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տեքստային փոխանցման, լեզվական ադապտացիայի և մշակութային միջնորդության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է հունարեն բնագիրը փոխանցվել արևելաքրիստոնեական տարբեր լեզվամշակութային միջավայրեր՝ սիրյակ և հայերեն թարգմանությունների միջոցով, և ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել տեքստի կառուցվածքի, բառապաշարի և աստվածաբանական շեշտադրումների մակարդակում։ Գրքում դիտարկվում են նաև թարգմանական ավանդույթների ձևավորման պատմական պայմանները՝ հատկապես վաղ քրիստոնեական դարաշրջանում, երբ հայ և սիրյակ եկեղեցական մշակույթները հանդես էին գալիս որպես հունական աստվածաբանական ժառանգության կարևոր միջնորդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռագրական ավանդույթներին, տարբեր խմբագրական շերտերին և տեքստային տարբերակների համեմատական քննությանը՝ փորձելով վերականգնել սկզբնական բովանդակության առավել ճշգրիտ պատկերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև թարգմանիչների լեզվական ռազմավարությունները և դրանց ազդեցությունը եկեղեցական պատմագրության ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարևոր է փիլոլոգների, պատմաբանների, աստվածաբանների և հայագիտության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով վաղ քրիստոնեական տեքստերի փոխանցման և մշակութային փոխազդեցությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ Ավետարանի ճշմարտության շուրջ խորհրդածություններին և քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների քննարկմանը։ Այն պատկանում է կրոնական մեկնողական ու աստվածաբանական գրականության այն շրջանակին, որտեղ ուշադրության կենտրոնում են Ավետարանի ուսմունքը, դրա հոգևոր նշանակությունը և քրիստոնեական կյանքի համար ունեցած արժեքը։ Ավետարանական ճշմարտության մասին դիտողությունները կարող են առնչվել Հիսուս Քրիստոսի քարոզած բարոյական սկզբունքներին, հավատքի և փրկության ըմբռնմանը, աստվածային խոսքի հեղինակությանը և քրիստոնյայի անձնական կյանքի վրա դրա ազդեցությանը։ Նման աշխատությունները նպատակ են ունեցել ընթերցողին մղելու Սուրբ Գրքի բովանդակության ավելի խոր ըմբռնման, հավատի գիտակցված ընդունման և հոգևոր արժեքների շուրջ ինքնաքննության։ Գիրքը կարևոր է հայերեն աստվածաբանական գրականության և քրիստոնեական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել Ավետարանի մեկնությամբ, կրոնական բանավեճերի պատմությամբ, հայ եկեղեցական գրականությամբ և տասնիններորդ դարի հայ հոգևոր ու մտավոր կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը նաև նյութ է հայերեն կրոնական արձակի, աստվածաբանական գաղափարների տարածման և Սուրբ Գրքի շուրջ ձևավորված մեկնողական ավանդույթի հետազոտության համար։

Литература

Անլռելի զանգակատուն ազգային-քաղաքացիական և պատմափիլիսոփայական մեծածավալ պոեմ է, որտեղ Պարույր Սևակը բարձրաձայնում է հայ ժողովրդի պատմական ողբերգությունների, հիշողության և ինքնության պահպանման գաղափարը։ Ստեղծագործությունը կառուցված է խորը խորհրդանշական շերտերով, որտեղ «զանգակատունը» դառնում է ոչ միայն եկեղեցական կառույցի պատկեր, այլ նաև ազգային հիշողության, ցավի և արթուն խղճի խորհրդանիշ։ Պոեմում արտահայտվում է Մեծ եղեռնի թեման, պատմական արդարության պահանջը և այն գաղափարը, որ անցյալի ցավը չի կարող լռել կամ մոռացվել, քանի դեռ ժողովուրդը պահպանում է իր ինքնագիտակցությունը։ Հեղինակը համադրում է անձնական ապրումները, պատմական հիշողությունը և համազգային ողբերգության գիտակցումը՝ ստեղծելով հուզական և մտավոր բարձր լարվածությամբ լի երկ։ Ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի մարդու և պատմության հարաբերության հարցը, որտեղ անհատը դիտարկվում է որպես ժողովրդի հավաքական հիշողության կրող։ Պոեմը կոչ է՝ չմոռանալու, չլռելու և պատմական ճշմարտությունը փոխանցելու հաջորդ սերունդներին՝ որպես գոյատևման և ինքնության պահպանման պայման։

Медицина

Բժշկագիտական և ախտորոշիչ բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վահանաձև գեղձի և լյարդի համակցված ախտահարումների հայտնաբերման գործընթացում ուլտրաձայնային հետազոտության նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վահանաձև գեղձի և լյարդի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրանց հիվանդությունների առաջացման հնարավոր փոխկապակցվածությունները և համակցված ախտաբանական փոփոխությունների ախտորոշման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրաձայնային ախտորոշման հնարավորություններին՝ օրգանների չափերի, կառուցվածքի, հյուսվածքային խտության, հանգուցային գոյացությունների և տարածուն փոփոխությունների հայտնաբերման ու գնահատման գործընթացներում։ Վերլուծվում են վահանաձև գեղձի տարբեր ախտահարումների և լյարդի հիվանդությունների համակցման հնարավոր կլինիկական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև էնդոկրին և նյութափոխանակային խանգարումների ազդեցությունը լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Քննարկվում են նաև ուլտրաձայնային հետազոտության արդյունքների համադրումը լաբորատոր ցուցանիշների, հորմոնային հետազոտությունների և կլինիկական տվյալների հետ՝ ախտորոշման ճշգրտությունը բարձրացնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են համակցված ախտահարումների վաղ հայտնաբերման, տարբերակիչ ախտորոշման, հիվանդությունների ընթացքի վերահսկման և բուժման արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ուլտրաձայնային հետազոտության ոչ ինվազիվ բնույթին, կլինիկական կիրառելիությանը և բազմամասնագիտական ախտորոշման համակարգում դրա նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ուլտրաձայնային ախտորոշման, էնդոկրինոլոգիայի, գաստրոէնտերոլոգիայի, հեպատոլոգիայի և ներքին հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող բժիշկների ու հետազոտողների համար։