Об одном классе смешанных задач для неоднородного по степенному закону упругого полупространства

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության փորձագիտական գնահատման համակարգի ձևավորման տեսական, մեթոդական և կազմակերպական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մանկավարժի աշխատանքի որակի բազմակողմանի գնահատումն է՝ հաշվի առնելով մասնագիտական գիտելիքները, դասավանդման մեթոդների արդյունավետությունը, կրթական գործընթացի կազմակերպումը, սովորողների հետ հաղորդակցությունը, մանկավարժական նորարարությունների կիրառումը և մասնագիտական զարգացման պատրաստակամությունը։ Փորձագիտական գնահատումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես վերահսկողության միջոց, այլև որպես ուսուցչի մասնագիտական աճին, ինքնագնահատմանը և կրթության որակի բարելավմանը նպաստող կառավարչական ու մանկավարժական գործիք։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գնահատման չափանիշների և ցուցանիշների ընտրության սկզբունքները, փորձագետների կազմի ձևավորման պահանջները, գնահատման ընթացակարգերի կազմակերպումը և տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվության համադրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել գնահատման օբյեկտիվության, հավաստիության և թափանցիկության ապահովմանը, քանի որ մանկավարժական գործունեությունը բազմաբաղադրիչ գործընթաց է և չի կարող ամբողջությամբ բնութագրվել մեկ ցուցանիշով։ Կարևոր ուղղություն է դասալսումների, ուսուցչի մասնագիտական փաստաթղթերի, կրթական արդյունքների, ինքնագնահատման և գործընկերային գնահատման միջոցով ստացված տվյալների համակցված կիրառման մեթոդաբանությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև փորձագիտական գնահատման քանակական և որակական մեթոդների հարաբերակցությունը, գնահատման սանդղակների կառուցման սկզբունքները և արդյունքների մեկնաբանման մոտեցումները։ Համակարգի արդյունավետության համար կարևոր է, որ գնահատման արդյունքները կապվեն մասնագիտական զարգացման հետ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ուսուցչի աշխատանքի ուժեղ կողմերը և այն ոլորտները, որտեղ անհրաժեշտ է լրացուցիչ մեթոդական աջակցություն կամ վերապատրաստում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև դպրոցի ղեկավարության, մեթոդական միավորումների և արտաքին փորձագետների դերաբաշխմանը՝ գնահատման գործընթացում պատասխանատվության և համագործակցության արդյունավետ մոդել ձևավորելու նպատակով։ Նման համակարգի կիրառումը կարող է նպաստել դպրոցում մասնագիտական հետադարձ կապի մշակույթի զարգացմանը, մանկավարժական աշխատանքի որակի շարունակական բարելավմանը և կրթական հաստատության կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, կրթության կառավարման և կրթական գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության համակարգային, բազմաչափ և զարգացմանը միտված գնահատման մեթոդաբանություն։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ մանկական բանահյուսության կարևոր և ինքնատիպ մի հատված՝ ժողովրդական օրորոցայիններն ու մանկական երգերը, որոնք սերնդեսերունդ փոխանցվել են բանավոր ավանդույթի միջոցով և պահպանել հայ ժողովրդի ընտանեկան ու մանկական կյանքի պատկերները։ Օրորոցային երգերը կապված են երեխային քնեցնելու, հանգստացնելու և նրա հանդեպ ծնողական քնքշանքն արտահայտելու հետ։ Դրանցում արտացոլվում են մոր կամ ընտանիքի անդամների սերը, բարեմաղթանքները, երեխայի ապագայի վերաբերյալ հույսերն ու երազանքները, ինչպես նաև ժողովրդական աշխարհընկալմանն ու առօրյա կյանքին բնորոշ պատկերներն ու խորհրդանիշները։ Մանկական երգերն իրենց հերթին ուղեկցում են երեխայի խաղը, շարժումը, հաղորդակցությունը և շրջապատող աշխարհի ճանաչումը՝ նպաստելով լեզվական ու երաժշտական զգացողության ձևավորմանը։ Դրանց պարզ, կրկնվող կառուցվածքները, ռիթմը, մեղեդայնությունը և արտահայտիչ բառապաշարը կարևոր նշանակություն ունեն մանկական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում հայ բանավոր ավանդույթի, ժողովրդական երգարվեստի, մանկական դաստիարակության և ընտանեկան սովորույթների հետազոտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, երաժշտագետներին, ազգագրագետներին, մանկավարժներին, երաժշտության ուսուցիչներին և հայ ժողովրդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Медицина

Բժշկությանը նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է մարդու առողջության, օրգանիզմի գործունեության, հիվանդությունների և դրանց կանխարգելման ու բուժման վերաբերյալ բժշկական գիտելիքների ամբողջություն։ Այն պատկանում է այն գիտակրթական գրականությանը, որի նպատակն է բժշկությունը ներկայացնել որպես համակարգված գիտելիքների բնագավառ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով առողջության պահպանման, հիվանդությունների ճանաչման և բուժական մոտեցումների հիմնական սկզբունքներին։ Աշխատության բովանդակության հիմքում բժշկական գիտության տեսական և գործնական նշանակությունն է՝ մարդու մարմնի, նրա բնականոն վիճակի և տարբեր խանգարումների մասին գիտելիքների տարածումը։ Բժշկության վերաբերյալ նմանատիպ ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել բժշկական կրթության զարգացման, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման և առողջապահական գիտելիքների ընդլայնման գործում։ Դրանք նպաստել են նաև բժշկական հասկացությունների հայերեն ներկայացմանը՝ հնարավորություն տալով հայերեն ընթերցողին հաղորդակից դառնալ ժամանակի բժշկական մտքին և գիտական առաջընթացին։ Աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն բժշկությամբ հետաքրքրվողների և այդ բնագավառի գիտելիքներ ձեռք բերողների, այլև հայ գիտության ու կրթության պատմությամբ զբաղվողների համար։ Այն արտացոլում է հայերեն գիտական գրականության ձևավորման և զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը՝ բժշկական գիտելիքը հասանելի դարձնելու, մասնագիտական կրթությունը խթանելու և գիտական տեղեկությունը մայրենի լեզվով տարածելու ձգտումը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմության, հայերեն մասնագիտական գրականության, գիտական թարգմանության և կրթական մշակույթի ուսումնասիրողներին՝ որպես հայ բժշկական գրքի պատմության նշանակալի նմուշ։

Культура

Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները-ը կենսագրական և մշակութաբանական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ մշակույթի զարգացման մեջ մեծ ներդրում ունեցած անհատների կյանքն ու գործունեությունը՝ ընդգրկելով գրականության, արվեստի, երաժշտության, գիտության և հասարակական մտքի տարբեր ոլորտներ, աշխատությունում յուրաքանչյուր գործչի գործունեությունը դիտարկվում է իր պատմական դարաշրջանի համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրանք ձևավորել և զարգացրել ազգային մշակութային արժեքները, ինչպես նաև նպաստել հայ ինքնության պահպանմանն ու տարածմանը, ընդգծվում են նրանց ստեղծագործական ժառանգությունը, գաղափարական ազդեցությունը և հասարակական դերը, միաժամանակ ներկայացվում են այն մշակութային շարժումները և դպրոցները, որոնց շրջանակում ձևավորվել են այդ գործիչները, աշխատությունը նպատակ ունի ոչ միայն տեղեկացնել ընթերցողին նշանավոր անձանց մասին, այլ նաև ցույց տալ մշակութային գործընթացների շարունակականությունը և անհատական ներդրումների նշանակությունը ազգային մշակույթի զարգացման մեջ։

География

Աշխատությունը աշխարհագրական գիտելիքների համակարգված և ուսուցողական ներկայացմանն ուղղված գիտակրթական երկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Երկիր մոլորակին, նրա բնական առանձնահատկություններին, աշխարհագրական տարածքներին, բնակչությանը, պետություններին և մարդկային հասարակության տարածքային կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Աշխարհագրությունը ներկայացվում է որպես գիտելիքի կարևոր բնագավառ, որը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու ոչ միայն Երկրի մակերևույթի կառուցվածքն ու բնական պայմանները, այլև տարբեր երկրների, ժողովուրդների, բնակավայրերի և հասարակությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատության հանրամատչելի և դասընթացային ուղղվածությունը ենթադրում է աշխարհագրական տեղեկությունների մատչելի բացատրություն, հասկացությունների աստիճանական ներկայացում և տարբեր տարածքների ու երևույթների միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտում։ Այսպիսի մոտեցումը աշխարհագրական կրթությունը դարձնում է ոչ միայն փաստերի ու տեղանունների յուրացման գործընթաց, այլև շրջապատող աշխարհի ամբողջական ընկալման միջոց։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է աշխարհագրական գիտության հիմնական հարցերը՝ Երկրի դիրքը տիեզերքում, ցամաքների և օվկիանոսների տարածական դասավորությունը, մայրցամաքների ու ծովերի առանձնահատկությունները, լեռների, հարթավայրերի, գետերի և լճերի աշխարհագրական նշանակությունը, կլիմայական պայմանների բազմազանությունը և բնական միջավայրի ազդեցությունը մարդկային կյանքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև երկրների ու աշխարհամասերի ճանաչմանը, դրանց տարածքային առանձնահատկություններին, բնակչության տեղաբաշխմանը, բնակավայրերին, տնտեսական գործունեությանը և մշակութային տարբերություններին։ Աշխարհագրական գիտելիքների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու աշխարհի բազմազանության, բնական պաշարների, բնակլիմայական պայմանների և հասարակությունների զարգացման վրա աշխարհագրական միջավայրի ունեցած ազդեցության մասին։ Աշխատության ճանաչողական նշանակությունը հատկապես դրսևորվում է բնության և մարդու փոխհարաբերությունների լուսաբանման մեջ։ Տարբեր աշխարհագրական պայմաններում ձևավորվող կենսակերպերի, զբաղմունքների, բնակեցման ձևերի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մարդկային քաղաքակրթության զարգացումը սերտորեն կապված է բնական միջավայրի հնարավորությունների և սահմանափակումների հետ։ Այս տեսանկյունից աշխարհագրությունը հանդես է գալիս որպես գիտություն, որը միավորում է բնական և հասարակական գիտելիքները՝ բացահայտելով բնության, բնակչության, տնտեսության և մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Հասարակական աշխարհագրական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ճանաչելու ժողովուրդների բնակության տարածքները, նրանց պատմական ձևավորման պայմանները, տնտեսական զբաղմունքները և տարբեր երկրների միջև գոյություն ունեցող աշխարհագրական ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Ուսուցողական առումով աշխատությունը կարևորում է աշխարհագրական գիտելիքների գործնական նշանակությունը։ Տարածքների, երկրների, ծովերի, գետերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների ճանաչումը զարգացնում է տարածական մտածողությունը, հիշողությունը, համեմատելու և վերլուծելու կարողությունները։ Աշխարհագրական տեղեկությունների համակարգումը նպաստում է աշխարհի ամբողջական պատկերի ձևավորմանը և օգնում է ընթերցողին հասկանալու, թե ինչպես են բնական պայմանները, աշխարհագրական դիրքը և մարդկային գործունեությունը փոխազդում միմյանց հետ։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է հանրամատչելի գիտակրթական գրականության այն տեսակին, որտեղ առաջնային նշանակություն ունեն տեղեկատվության հստակ ներկայացումը, բացատրական շարադրանքը և ուսուցման հաջորդականությունը։ Հասարակական ու գիտական գիտելիքների տարածման նպատակով աշխարհագրական նյութի մատուցումը կարևոր դեր է կատարում ընթերցողի ընդհանուր կրթության և աշխարհայացքի ընդլայնման գործում։ Պատմական և մշակութային առումով երկը կարևոր վկայություն է տասնիններորդ դարի սկզբի հայ գիտակրթական մտքի և աշխարհագրական գրականության զարգացման վերաբերյալ։ Այդ ժամանակաշրջանում աշխարհագրության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ուներ լուսավորական շարժման, հանրակրթության ընդլայնման և եվրոպական գիտական ձեռքբերումները հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու համար։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանությունը մեծ ներդրում է ունեցել աշխարհագրական, պատմական, լեզվաբանական և այլ գիտությունների հայերեն ուսումնասիրության ու տարածման գործում։ Միաբանության գիտակրթական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գիտական եզրաբանության զարգացմանը, ուսումնական գրականության հարստացմանը և աշխարհագրական գիտելիքների տարածմանը։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ արտացոլում է աշխարհը գիտականորեն ճանաչելու և հայերենով ներկայացնելու լուսավորական ձգտումը։ Այն արժեքավոր է հայ աշխարհագրական մտքի պատմության, գիտակրթական գրականության, հանրակրթության զարգացման և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհագրության պատմությամբ, քարտեզագրությամբ, գիտության պատմությամբ և հայ կրթական մշակույթով զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև աշխարհի բնական ու հասարակական բազմազանության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։ Նրա հիմնական ընթերցողական արժեքը աշխարհագրական գիտելիքի միջոցով մարդու ճանաչողական հորիզոնի ընդլայնումն է, տարբեր ժողովուրդների ու տարածքների նկատմամբ հետաքրքրության խթանումը և բնության ու հասարակության փոխկապակցվածության գիտակցման զարգացումը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է անձի սոցիալ-մշակութային ներուժի ձևավորման գործընթացի ինտեգրատիվ բնույթի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տարբեր սոցիալական, կրթական և մշակութային գործոնների փոխազդեցությունը մարդու զարգացման մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում են անհատի արժեքային համակարգը, աշխարհայացքը, սոցիալական վարքագիծը և մշակութային ինքնությունը՝ դիտարկելով կրթությունը, ընտանիքը, սոցիալական միջավայրը և հաղորդակցական գործընթացները որպես փոխկապակցված համակարգ։ Գրքում ներկայացվում են անձի զարգացման տեսական մոտեցումներ, սոցիալականացման փուլերը և մշակութային փորձի յուրացման ձևերը՝ ընդգծելով ինտեգրատիվ մոտեցման անհրաժեշտությունը ժամանակակից կրթական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության միջառարկայական կապերին, արժեքային դաստիարակությանը և սոցիալ-մշակութային միջավայրի ազդեցությանը անձի ստեղծագործական և ճանաչողական ներուժի ձևավորման վրա։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է կրթական գործընթացի կազմակերպման այն ձևերը, որոնք նպաստում են ուսանողների ինքնազարգացմանը, քննադատական մտածողության ձևավորմանը և սոցիալական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է մանկավարժների, հոգեբանների, սոցիոլոգների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար՝ առաջարկելով անձի զարգացման համալիր և բազմաչափ մոտեցում։