Պռոշյան. Երկեր

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Երուանդ Օտյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա երգիծական արձակը, պատմվածքները և վեպերից հատվածներ։ Օտյանի գրականությունը առանձնանում է սուր հումորով, սոցիալական քննադատությամբ և հասարակական կյանքի հակասությունների ընդգծմամբ։ Նրա գործերում հաճախ պատկերվում են XIX–XX դարերի արևմտահայ իրականության տարբեր շերտեր՝ պաշտոնյաներ, մանր բուրժուազիա, մտավորականներ և հասարակ մարդիկ՝ իրենց բնավորական գծերով և վարքագծային թերություններով։ Գրողը վարպետորեն օգտագործում է երգիծանքն ու հեգնանքը՝ բացահայտելով մարդկային թուլությունները և հասարակական արատները։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ Օտյանի երգիծական աշխարհի առանձնահատկություններին և նրա կարևոր դերին հայ նոր գրականության զարգացման մեջ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության չդիտարկվող և պաշտոնական հաշվառումից դուրս մնացող գործունեության ձևերի, դրանց առաջացման պատճառների, սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և կրճատման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական հարաբերություններն են, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չեն արտացոլվում պաշտոնական վիճակագրական, հարկային և վարչական հաշվառման համակարգերում։ Քննվում են ստվերային գործունեության ձևավորման տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները՝ հարկային բեռի ընկալումը, վարչարարության արդյունավետությունը, կարգավորումների բարդությունը, կանխիկ գործարքների տարածվածությունը, չգրանցված զբաղվածությունը և տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման հետ կապված խթանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատման մեթոդաբանական դժվարություններին, քանի որ դրա բնույթը սահմանափակում է ուղղակի վիճակագրական դիտարկումների հնարավորությունը և պահանջում է տարբեր ցուցանիշների ու անուղղակի գնահատման մեթոդների համադրում։ Վերլուծվում են չգրանցված տնտեսական գործունեության հնարավոր հետևանքները պետական եկամուտների, մրցակցային միջավայրի, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական պաշտպանության համակարգի և պաշտոնական տնտեսական վիճակագրության արժանահավատության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստվերային զբաղվածության խնդիրը, երբ աշխատանքային հարաբերությունները կարող են ամբողջությամբ չարտացոլվել պաշտոնական հաշվառման մեջ՝ ազդելով հարկային և սոցիալական վճարումների, աշխատողների սոցիալական երաշխիքների և աշխատանքի շուկայի իրական պատկերի գնահատման վրա։ Կրճատման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման խթանների ուժեղացման, հարկային ու վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, թվային հաշվառման համակարգերի զարգացման, վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հաստատությունների նկատմամբ վստահության ամրապնդման համատեքստում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ ստվերային գործունեության նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներ, այլև այնպիսի ինստիտուցիոնալ պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական տնտեսական գործունեությունը տնտեսվարողների և աշխատողների համար դառնում է առավել հասանելի ու կանխատեսելի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառներն ու դրա սահմանափակման տնտեսական մեխանիզմները վերլուծելու նպատակով։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է առաջադեմ մասնիկային արագացուցիչներում կիրառվող վակուումային համակարգերի և մետաղ-կերամիկական միացումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց դերը բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձարարական սարքավորումների կայուն և անվտանգ աշխատանքի ապահովման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են վակուումային տեխնոլոգիաների հիմնական սկզբունքները, բարձր և գերբարձր վակուումի ստեղծման ու պահպանման մեթոդները, ինչպես նաև այն ինժեներական լուծումները, որոնք անհրաժեշտ են արագացուցիչների ներսում մասնիկների կորուստները նվազեցնելու և ճառագայթային միջավայրի մաքրությունը պահպանելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղ-կերամիկական հանգույցների նախագծման և արտադրության տեխնոլոգիաներին, դրանց մեխանիկական ամրությանը, ջերմային դիմացկունությանը և էլեկտրամագնիսական հատկություններին, որոնք կարևոր են բարձր լարվածության և ճառագայթման պայմաններում աշխատանքի ընթացքում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև նյութագիտության վերջին զարգացումները, նոր կոմպոզիտային նյութերի կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը արագացուցիչների արդյունավետության բարձրացման վրա։ Բացի այդ, վերլուծվում են արդյունաբերական և գիտական արագացուցիչների օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են վակուումային համակարգերի և մետաղ-կերամիկական միացումների կատարելագործումները նպաստում փորձարարական ճշգրտության և սարքավորումների ծառայության ժամկետի երկարացմանը։

Կրոն

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցու դերակատարությունը և նշանակությունը XVIII դարի ազգային-ազատագրական շարժման ընթացքում։ Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է հայոց եկեղեցին ոչ միայն հոգևոր, այլև քաղաքական, կրթական և ազգային-մշակութային կյանքում ծառայում որպես ժողովրդի միավորման, ինքնության պահպանման և պայքարի ուժեղագույն հենարան։ Հեղինակ Արմեն Այվազյանը անդրադառնում է այն պատմական իրադարձություններին, առաջնորդներին և համայնքային գործիչներին, որոնց միջոցով եկեղեցին ակտիվ դեր է խաղացել ազատագրական պայքարի ձևավորման և հաջողության համար։ Գիրքը կարևորում է եկեղեցու դերը որպես ազգային գաղափարական կենտրոն, որը պահպանել է հայության պատմական հիշողությունը և արժեքները՝ առավել բարդ և վտանգավոր ժամանակներում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Սեբեոսի պատմագրական երկում ներկայացված Հայաստանի վաղ շրջանի պատմության ուսումնասիրությանը՝ այն համադրելով Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի պատմական երկերի հետ։ Հետազոտության հիմնական խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես են այս երեք հեղինակների մոտ ներկայացվում Հայաստանի հնագույն և վաղմիջնադարյան անցյալի առանձին իրադարձությունները, պատմական դեմքերը, քաղաքական գործընթացներն ու հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև բացահայտել նրանց պատմագիտական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ հայկական պատմագրության այս հուշարձանները տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված, տարբեր նպատակներով կազմված և տարբեր պատմական տեղեկություններ պահպանած աղբյուրներ են։ Դրանց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել պատմական տեղեկությունների համընկնումները, հակասությունները, հնարավոր փոխառությունները և ավանդությունների փոխանցման ձևերը։ Սեբեոսի հաղորդումները դիտարկվում են Մովսես Խորենացու և Փավստոս Բուզանդի աշխատությունների հետ փոխկապակցված՝ փորձելով պարզել, թե որքանով են վաղ շրջանի պատմական ավանդությունները պահպանվել, վերամշակվել կամ մեկնաբանվել հետագա պատմագրական երկերում։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել նաև հեղինակների ժամանակագրական պատկերացումներին, պատմական անձանց ներկայացման եղանակներին, քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանությանը և Հայաստանի արտաքին ու ներքին հարաբերությունների նկարագրությանը։ Նման համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ավելի խորությամբ հասկանալ Սեբեոսի պատմական երկի կառուցվածքն ու բովանդակությունը, այլև գնահատել այն հայ պատմագրության զարգացման ընդհանուր շղթայի մեջ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև այն պատճառով, որ անդրադառնում է պատմական հիշողության ձևավորման և տարբեր դարաշրջանների հեղինակների կողմից անցյալի ընկալման խնդրին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, պատմագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական հին ու վաղմիջնադարյան պատմության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Գրականություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Իբն Հիշամի «ալ-Սիրա ալ-Նաբավիյյա» ստեղծագործության տեքստաբանական վերլուծությանը՝ ընդգրկելով դրա ձեռագրային ավանդույթը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պատմա-աղբյուրագիտական արժեքը։ Գրքում ներկայացվում են իսլամական վաղ շրջանի կենսագրական գրականության ձևավորման հիմնական փուլերը, ինչպես նաև Իբն Հիշամի խմբագրական աշխատանքի բնույթը՝ համեմատելով նախորդ աղբյուրների և տարբեր փոխանցված տարբերակների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է տեքստի կառուցվածքային շերտերը, հավելումները և կրճատումները՝ բացահայտելով պատմական նյութի ձևափոխման մեխանիզմները և հեղինակային միջամտության սահմանները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ձեռագրագիտական խնդիրները, տարբեր ձեռագրային ավանդույթների համեմատությունը և տեքստի վերականգնման մեթոդները՝ ժամանակակից քննադատական հրատարակությունների սկզբունքների հիման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրների վավերականության գնահատմանը և «սիրա» ժանրի զարգացման մեջ Իբն Հիշամի դերին։ Գիրքը նախատեսված է արևելագետների, իսլամագետների, պատմաբանների, տեքստաբանների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի տեքստաբանական վերլուծություն «ալ-Սիրա ալ-Նաբավիյյա»-ի վերաբերյալ։