Տեսական և գործնական թվաբանություն՝ դպրոցների համար

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական կայունության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածության տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական և հասարակական զարգացման համատեքստում։ Քաղաքական կայունությունը դիտարկվում է որպես պետական ինստիտուտների շարունակական գործունեության, իրավական կարգի պահպանման, հասարակական հարաբերությունների կանխատեսելիության և քաղաքական գործընթացների սահմանված ընթացակարգերով կազմակերպման հետ կապված բազմաբաղադրիչ երևույթ։ Քննվում են դրա հիմնական չափումները՝ պետական կառավարման ինստիտուցիոնալ կայունությունը, իշխանության տարբեր մարմինների փոխգործակցությունը, իրավական մեխանիզմների արդյունավետությունը, հասարակության և պետական կառույցների միջև հաղորդակցությունը, քաղաքական մասնակցության ձևերը և ներքին հակասությունների կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ներքաղաքական գործընթացների կայունությունն ինչպես կարող է առնչվել պետության՝ արտաքին և ներքին անվտանգության մարտահրավերներին արձագանքելու կարողության հետ։ Ազգային անվտանգությունը ներկայացվում է լայն իմաստով՝ ընդգրկելով պետական ինքնիշխանության և տարածքային անվտանգության հետ մեկտեղ տնտեսական, տեղեկատվական, սոցիալական, ժողովրդագրական և ինստիտուցիոնալ բաղադրիչները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել քաղաքական ճգնաժամերի, հասարակական բևեռացման, կառավարման համակարգի խափանումների և ինստիտուտների նկատմամբ վստահության նվազման հնարավոր ազդեցությունները պետական համակարգի դիմակայունության վրա՝ առանց քաղաքական կայունությունը նույնացնելու քաղաքական մրցակցության կամ հասարակական տարաձայնությունների բացակայության հետ։ Կարևորվում է ժողովրդավարական ընթացակարգերի, իրավունքի գերակայության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և քաղաքական հակասությունների խաղաղ կարգավորման նշանակությունը երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալ կայունության տեսանկյունից։ Առանձին ուղղությամբ դիտարկվում են արտաքին միջավայրի ազդեցությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում տարածաշրջանային լարվածությունը, տնտեսական կախվածությունները, տեղեկատվական ազդեցությունները կամ այլ արտաքին գործոններ կարող են փոխազդել ներքին քաղաքական գործընթացների հետ։ Քննվում է նաև պետական կառավարման համակարգի ճգնաժամային իրավիճակներին արձագանքելու կարողությունը, ռազմավարական որոշումների շարունակականությունը և պետական կառույցների միջև արդյունավետ համակարգման նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ քաղաքական կայունության գնահատման տարբեր տեսական մոտեցումներին և ցուցանիշներին՝ ընդգծելով, որ դրա գնահատումը պահանջում է քաղաքական, իրավական, սոցիալական և անվտանգային գործոնների համակցված ուսումնասիրություն։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ազգային անվտանգության ապահովումը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կառույցների գործունեության արդյունք, այլև որպես պետական ինստիտուտների, հասարակական հարաբերությունների և քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությամբ պայմանավորված համակարգային խնդիր։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել քաղաքականագիտության, անվտանգության ուսումնասիրությունների, պետական կառավարման և միջազգային հարաբերությունների ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Մանրէաբանական և կենսատեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միկրոօրգանիզմների կողմից արտաբջջային պոլիսախարիդների գերարտադրության և սթրեսային պայմաններին նրանց պատասխան ռեակցիաների փոփոխման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արտաբջջային պոլիսախարիդների կենսասինթեզի առանձնահատկությունները, դրանց ֆիզիոլոգիական նշանակությունը և մանրէային բջիջների կենսագործունեության մեջ ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր անբարենպաստ միջավայրային գործոնների ազդեցության պայմաններում միկրոօրգանիզմների հարմարվողական մեխանիզմներին և պաշտպանական պատասխանների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են պոլիսախարիդների արտադրության ինտենսիվության և բջջային սթրեսային պատասխանների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների կարգավորման կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական հիմքերը։ Քննարկվում են նաև միկրոօրգանիզմների կենսունակության, միջավայրային փոփոխությունների նկատմամբ դիմադրողականության և կենսաթաղանթների ձևավորման հետ կապված երևույթները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մանրէների հարմարվողական ռազմավարությունները և գնահատելու արտաբջջային պոլիսախարիդների կիրառական նշանակությունը կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, փոխակերպման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական ինստիտուտները դիտարկվում են որպես պետության և հասարակության փոխհարաբերությունները կազմակերպող առանցքային կառույցներ, որոնց գործունեությունն անմիջականորեն կապված է քաղաքական համակարգի կայունության, ժողովրդավարական կառավարման, իշխանության լեգիտիմության և հասարակական մասնակցության հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորումից հետո քաղաքական համակարգի զարգացման հիմնական փուլերը, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների պատճառներն ու ուղղությունները, ինչպես նաև քաղաքական միջավայրի վերափոխման ազդեցությունը պետական կառավարման մեխանիզմների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների փոխհարաբերություններին, կուսակցական համակարգին, ընտրական ինստիտուտներին, քաղաքացիական հասարակության դերակատարությանը և քաղաքական մասնակցության ձևերին։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել այն գործոնները, որոնք նպաստում են քաղաքական ինստիտուտների կայացմանը կամ, հակառակը, սահմանափակում դրանց արդյունավետությունը՝ դիտարկելով իրավական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների փոխազդեցությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և ժողովրդավարական զարգացման կապը։ Քննարկվում են իշխանության հաշվետվողականության, քաղաքական մրցակցության, հանրային վերահսկողության, ընտրական գործընթացների, պետական կառավարման արդյունավետության և քաղաքացիների քաղաքական ներգրավվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Հայաստանի քաղաքական ինստիտուտները փոփոխվել տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպիսի մարտահրավերներ են առաջացել դրանց զարգացման ընթացքում և ինչ նշանակություն ունեն ինստիտուցիոնալ կայունությունն ու արդյունավետությունը երկրի քաղաքական համակարգի հետագա զարգացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքական համակարգի և պետական ինստիտուտների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային ճանապարհների ծածկույթների համար նախատեսված բարելավված շահագործողական հատկություններով կոմպոզիտային բաղադրությունների մշակման և դրանց արդյունավետության գնահատման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ճանապարհային ծածկույթների կառուցվածքի և բաղադրության ազդեցությունը դրանց ամրության, մաշակայունության, ջերմաստիճանային փոփոխությունների նկատմամբ կայունության, ջրակայունության և երկարատև շահագործման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապակցող նյութերի, հանքային լցանյութերի և տարբեր ձևափոխող հավելանյութերի փոխազդեցությանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ այնպիսի նյութական համակարգեր, որոնք կարող են ավելի արդյունավետ դիմակայել տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությանը և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ ազդեցություններին։ Քննության են առնվում ճանապարհային ծածկույթների վնասման հիմնական գործոնները՝ կրկնվող մեխանիկական բեռնվածությունները, ջերմաստիճանային տատանումները, խոնավության ներթափանցումը, մակերևույթի մաշումը և կառուցվածքային հատկությունների աստիճանական փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կոմպոզիտային բաղադրության և պատրաստի նյութի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի միջև կապերի բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել բաղադրիչների ընտրությունը և գնահատել դրանց ազդեցությունը ծածկույթի ընդհանուր հատկությունների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր կազմեր՝ որոշելու դրանց ամրության, առաձգականության, դեֆորմացիաների նկատմամբ դիմադրության, ջերմային կայունության և ծառայության տևողության տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև նյութի կառուցվածքի փոփոխությունը շահագործողական ազդեցությունների պայմաններում և այն մեխանիզմները, որոնցով համապատասխան հավելանյութերը կարող են նպաստել ծածկույթի հատկությունների պահպանմանը։ Առանձին նշանակություն ունի մշակվող կոմպոզիտների տեխնոլոգիական կիրառելիության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ճանապարհաշինական արտադրության պահանջները, նյութերի հասանելիությունը և պատրաստի ծածկույթի որակի կայունությունը։ Նման նյութերի կիրառումը կարող է նպաստել ճանապարհների վերանորոգումների հաճախականության նվազեցմանը, ծածկույթի ծառայության ժամկետի երկարացմանը և ճանապարհային ենթակառուցվածքների պահպանման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն ճանապարհաշինության ու նյութագիտության համար՝ նպաստելով ավելի դիմացկուն, հուսալի և տարբեր շահագործողական պայմաններին հարմարեցված ճանապարհային ծածկույթների ստեղծման սկզբունքների զարգացմանը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության կազմում գտնվող հայկական բնակավայրերի քաղաքական, պատմական և հասարակական հեռանկարների վերլուծությանը՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի ապագայի վերաբերյալ տարբեր մոտեցումներին և առաջարկվող լուծումներին։ Գրքում քննարկվում են հայկական հարցի ձևավորման պատմական նախադրյալները, միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը, մեծ տերությունների դիրքորոշումները և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական զարգացումները, որոնք պայմանավորել են հայկական բնակչության ճակատագրի վերաբերյալ քննարկումները։ Հեղինակը ներկայացնում է ժամանակի քաղաքական իրողությունների, ազգային ինքնորոշման գաղափարների, վարչական հնարավոր փոփոխությունների և հասարակական գործընթացների վերլուծություն՝ հիմնվելով պատմական փաստերի, քաղաքական գնահատականների և հրապարակախոսական դիտարկումների վրա։ Աշխատությունն արտացոլում է իր ժամանակաշրջանի քաղաքական մտքի առանձնահատկությունները և արժեքավոր աղբյուր է տարածաշրջանային պատմության, միջազգային հարաբերությունների և հայկական հարցի ուսումնասիրման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ուսանողներին և բոլոր այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության քաղաքականությամբ և Հարավային Կովկասի պատմաքաղաքական զարգացումներով։

Կրոն

Գիրքը նախատեսված է Հայ առաքելական եկեղեցու ամենօրյա ժամերգությունների և կանոնական աղոթքի կարգը պահպանելու ու իրականացնելու համար։ Այն ընդգրկում է եկեղեցական ժամասացությունների ընթացքում օգտագործվող աղոթքներ, սաղմոսներ, հոգևոր երգեր և ծիսական բնագրեր, որոնք դասավորված են եկեղեցական ավանդույթով սահմանված կարգով։ Ժամագրքում ամփոփված նյութերն առնչվում են օրվա տարբեր ժամերին կատարվող պաշտամունքին, եկեղեցական օրացույցին և տարվա ընթացքում նշվող տոների ու հիշատակությունների ծիսական առանձնահատկություններին։ Այն ծառայում է որպես գործնական ձեռնարկ հոգևորականների և եկեղեցական արարողություններին մասնակցող անձանց համար՝ օգնելով պահպանել աղոթքների հաջորդականությունը, ծիսական ընթերցումների կարգը և հոգևոր երգեցողության ավանդույթները։ Ժամագրքերը կարևոր դեր ունեն Հայ եկեղեցու պաշտամունքային ժառանգության փոխանցման, եկեղեցական կյանքի կազմակերպման և հայերեն հոգևոր լեզվի պահպանման գործում։ Այս հրատարակությունը նաև արժեքավոր աղբյուր է հայ եկեղեցական ծիսագիտության, ժամերգությունների պատմության և XIX դարի հայերեն կրոնական գրքի մշակույթի ուսումնասիրության համար։