Лингвистика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ռուսական դիվանագիտական թեզերի լեզվաբանական միջոցների վերլուծությանը, որոնք ծառայում են միտիգացիայի (մեղմեցման, լռեցման կամ նրբագոյացման) գործառույթին՝ ուշադրություն դարձնելով լեզվական ոճի, բառապաշարի և քերականական կառուցվածքների վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է, թե ինչպես դիվանագետները խոսքում կամ գրավոր հաղորդագրություններում օգտագործում են մեղմացնող արտահայտություններ, հապաղող ձևակերպումներ, մոդալիզատորներ և այլ ռեֆրակտիվ գործիքներ՝ նվազեցնելու կոնֆլիկտային պոտենցիալը, պահպանելու դիվանագիտական շեշտադրումները և կառուցելու քաղաքական համաձայներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգրկում է լեզվաբանական վերլուծության մեթոդներ, օրինակներ՝ պաշտոնական ելույթներից, բանակցությունների արձանագրություններից և պաշտոնական հաղորդագրություններից, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել միտիգացիայի գործառույթների նուրբ ձևերն ու ինտերակտիվ դերը դիվանագիտական հաղորդակցությունում։ Աշխատանքը կարևոր է լեզվաբանների, միջմշակութային կոմունիկացիայի մասնագետների և քաղաքական հաղորդակցության ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով լեզվաբանական տեխնիկայի, հոգեբանական ազդեցության և դիվանագիտական ռազմավարությունների համադրության վերլուծությանը։

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է գրաբարի լեզվի ուսումնասիրության և ուսուցման արդի մոտեցումներին՝ ընդգծելով լեզվաբանական, պատմամշակութային և կրթական գործոնների համակցված նշանակությունը լեզվաբանական ժառանգության պահպանման և միջմշակութային հաղորդակցության գործընթացներում։ Աշխատությունը վերլուծում է գրաբարի ուսումնասիրության պատմական, գրական և բանաձևային մեթոդաբանությունները, ինչպես նաև ժամանակակից մանկավարժական և տեսական մոտեցումները՝ ներառյալ ինտերակտիվ, բազմամեդիա և թվային ուսուցման տեխնոլոգիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաբարի գրական նմուշների վերլուծության, լեզվական նորմերի ուսուցման և ուսուցում-ուսուցառու փոխազդեցության մեխանիզմներին, ինչպես նաև կրթական ծրագրերի մշակմանը՝ ապահովելու լեզվի մատչելիությունը և ուսումնասիրման արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է լեզվաբանների, գրականագետների և կրթության մասնագետների համար՝ նպաստելով գրաբարի լեզվի ուսումնասիրման և ուսուցման ժամանակակից ռազմավարությունների զարգացմանը և պահպանմանը։

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է անգլերենի լայնիմաստ գոյականների սեմանտիկական և գործառնական առանձնահատկությունները՝ կենտրոնանալով դրանց բազմաթիվ նշանակությունների, համատեքստային փոփոխությունների և լեքսիկական գործառույթի վրա տարբեր խոսակցական և գրավոր միջավայրերում։ Նյութում վերլուծվում են լայնիմաստ գոյականների բազմակողմանիությունը՝ ընդգրկելով հիմնական և երկրորդային նշանակություններ, աբստրակտ և կոնկրետ հասկացություններ, ինչպես նաև դրանց դերը բառակապակցությունների, շարադրությունների և կոնտեքստի առումով իմաստի ճշգրտման մեջ։ Աշխատությունը ընդգծում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով լեզվական միևնույն միավորը կարող է տարբեր իրավիճակներում ստանալ տարբեր նրբերանգներ, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է բառի գործառնական հնարավորությունների սահմանագծումը՝ ընդգրկելով կոգնիտիվ, պրագմատիկ և սոցիոլինգվիստիկ մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր է անգլերեն լեզվի բնագիտության, լեզվաբանական անալիզի և լեքսիկոլոգիայի ոլորտների համար, քանի որ այն բացահայտում է բառերի իմաստային ճկունությունը, բազմազանությունը և դրանց ինտեգրումը տարբեր կոմունիկացիոն դաշտերում։

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անեկդոտի ժանրային և կառուցվածքային յուրահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ամերիկյան անեկդոտների նյութի հիման վրա։ Գրքում ներկայացվում են կարճ հումորային պատմությունների ժանրային սահմանումները, դրանց պատմական ձևավորման առանձնահատկությունները և մշակութային պայմանավորվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է անեկդոտի կառուցվածքային մոդելները՝ ներառյալ իրավիճակային կառուցվածքը, կոնֆլիկտի ստեղծման և լուծման մեխանիզմները, ինչպես նաև «հարվածային ավարտի» (punchline) դերակատարությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև լեզվական և ոճական միջոցները՝ հեգնանք, սարկազմ, խաղ բառերով, բազմիմաստություն և ենթատեքստային հումոր, որոնք ապահովում են անեկդոտի կոմիկական ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամերիկյան մշակութային համատեքստի ազդեցությանը անեկդոտների բովանդակության, կերպարների և սոցիալական թեմատիկայի վրա։ Գիրքը նախատեսված է գրականագետների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, հաղորդակցաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի վերլուծություն անեկդոտի ժանրային և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։

Այս աշխատությունը նվիրված է Սոմերհոլդ Մոեմի ստեղծագործություններում գնահատողական բայ-հիշատակի կիրառման լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են գնահատողական առականների կոմբինատորային հնարավորությունները՝ տարբեր համատեքստերում, դրանց դերակատարությունը կերպարների բնութագրում, սյուժետային զարգացումներում և հեղինակի ոճի ձևավորման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգրկում է թե թեորետիկ հիմունքներ՝ կապված արժեքի, ինտենսիվության և սուբյեկտիվության արտահայտման հետ, և կիրառական վերլուծություն՝ խոսքի համատեքստում գնահատողական առականների տեղակայման օրինակներով։ Նյութը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես Մոեմը օգտագործում է լեզվական միջոցները ընթերցողի գնահատականային ընկալությունը ձևավորելու համար, ինչպես նաև լույս է սփռում անգլիական գրականության լեզվական յուրահատկությունների և ձևավորման մեխանիզմների վրա։

Աշխատությունը նվիրված է Բայազետի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը և նրա լեզվական առնչությունների բացահայտմանը շրջակա բարբառային համակարգերի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է բարբառի ձևավորման պատմական նախադրյալները, հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով դրա տեղն ու դերը հայերենի բարբառային բազմազանության մեջ։ Քննարկվում են Բայազետի բարբառի փոխազդեցությունները հարակից բարբառների հետ, լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են տվյալ բարբառի զարգացման ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառային բառապաշարի, արտահայտչական միջոցների, խոսվածքային առանձնահատկությունների և լեզվական հնագույն տարրերի պահպանման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային լեզվական կապերը, պատմական տեղաշարժերի ազդեցությունը և հայոց լեզվի տարածքային տարբերակների զարգացման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բարբառագիտության, լեզվի պատմության և ազգագրական ուսումնասիրությունների համար՝ ներկայացնելով արժեքավոր նյութ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական հետազոտությունների տեսանկյունից։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, բարբառագետների, պատմաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայոց լեզվի տարածքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարբեր բարբառներում կիրառվող երկրագործական գործիքների անվանումների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, պատմական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է գյուղատնտեսական աշխատանքի ընթացքում օգտագործվող գործիքների անվանման բազմազանությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր աշխարհագրական շրջաններում ձևավորվել, պահպանվել կամ փոխակերպվել նույն կամ համանման գործիքների անվանումները։ Գրքում դիտարկվում են բարբառային բառապաշարի շերտերը՝ հնագույն հայկական, իրանական, թյուրքական և այլ լեզվական ազդեցությունների համատեքստում, որոնք ձևավորել են գյուղատնտեսական տերմինաբանության բազմազանությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի իմաստաբանական զարգացմանը, հնչյունական փոփոխություններին և տեղական լեզվական ինքնատիպություններին, որոնք արտացոլում են գյուղական կյանքի տնտեսական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը նաև համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտում է բարբառների միջև ընդհանուր և տարբերակիչ գծերը՝ ընդգծելով լեզվական ժառանգության պահպանման կարևորությունը։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» երկի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ այն դիտարկելով որպես վաղ միջնադարյան հայերեն փիլիսոփայական-աստվածաբանական արձակի կարևոր հուշարձան։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ ստեղծագործության լեզուն հիմնված է գրաբար հայերենի զարգացած համակարգի վրա՝ բնորոշվելով հստակ շարահյուսական կառուցվածքներով, տրամաբանական կապերի ընդգծված արտահայտմամբ և բառապաշարի ճշգրտությամբ, որը պայմանավորված է հեղինակի բանավիճային և ապացուցողական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկի ոճին, որը միավորում է փիլիսոփայական վերլուծական խոսքը և կրոնական-պոլեմիկական գրականության առանձնահատկությունները՝ ձևավորելով համոզիչ, երբեմն սուր քննադատական արտահայտչաձև։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև հռետորական միջոցները՝ կրկնությունները, հակադրությունները և հարցական կառուցվածքները, որոնք ծառայում են գաղափարների ամրապնդման և ընթերցողի համոզման նպատակին։ Միաժամանակ վերլուծվում է հունաբան ազդեցությունը հայերեն թարգմանական և ինքնուրույն աստվածաբանական գրականության վրա, որը որոշակիորեն արտացոլվում է երկի տերմինաբանության և տրամաբանական կառուցման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ «Եղծ աղանդոց»-ի լեզուն և ոճը ոչ միայն արտահայտում են հեղինակի փիլիսոփայական մտածողությունը, այլև կարևոր դեր ունեն վաղ միջնադարյան հայ գրական լեզվի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։

Աշխատությունը նվիրված է Կենտրոնական Իրանի հայ համայնքների խոսվածքների և ժամանակակից լեզվավիճակի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային, բառապաշարային և գործառական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են իրանահայ բարբառների ձևավորման պատմական պայմանները, պարսկերենի ազդեցությունը և լեզվական փոխազդեցության հիմնական ուղղությունները, որոնք ձևավորել են տվյալ տարածաշրջանի հայերեն խոսքի յուրահատուկ շերտերը։ Հեղինակը վերլուծում է հնչյունաբանական, ձևաբանական և սինտակսական փոփոխությունները, ինչպես նաև խոսվածքների պահպանման և աստիճանական փոփոխության գործընթացները ժամանակակից սոցիալ-մշակութային միջավայրում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական փոխառություններին, կոդափոխությանը և երկլեզվության դերին իրանահայ համայնքներում, ինչպես նաև լեզվի պահպանության խնդիրներին սփյուռքյան պայմաններում։ Քննարկվում են նաև կրթական, մշակութային և համայնքային գործոնների ազդեցությունները լեզվական ինքնության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է բարբառագետների, իրանագետների, հայագետների և սոցիոլինգվիստիկայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով իրանահայ խոսվածքների գիտական նկարագրությանը և լեզվական ժառանգության պահպանման հարցերի խորքային ըմբռնմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլերեն և ռուսերեն բառարանագրության մեջ լեքսիկական սեմանտիկայի որոշման մեթոդների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են բառի իմաստի նկարագրման և համակարգման տարբեր մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են երկլեզու և միալեզու բառարաններում՝ ընդգծելով դրանց տեսական հիմքերը և գործնական իրականացումը։ Դիտարկվում են իմաստաբանական վերլուծության հիմնական մեթոդները՝ կոմպոնենտային վերլուծություն, դեֆինիցիոն մեթոդ, կոնտեքստային-կորպուսային մոտեցումներ, սեմանտիկ դաշտերի և պարադիգմատիկ հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերեն և ռուսերեն բառարանագրական ավանդույթների տարբերություններին՝ բառիմաստի ներկայացման կառուցվածքին, օրինակների ընտրության սկզբունքներին և բազմիմաստության (պոլիսեմիա) արտահայտման ձևերին։ Վերլուծվում են նաև ժամանակակից կորպուսային լեզվաբանության ներդրումները լեքսիկոգրաֆիկ աշխատանքի մեջ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ և տվյալահեն կերպով բացահայտել բառերի իմաստային կառուցվածքը և օգտագործման հաճախականությունը։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկխոսության մեջ ներիմաստի (implicit meaning) դրսևորման առանձնահատկություններին՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա, և նպատակ ունի բացահայտել այն լեզվական ու հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով խոսողը փոխանցում է ոչ ուղղակի, ենթադրյալ կամ ենթատեքստային տեղեկատվություն։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են ներիմաստի հիմնական աղբյուրները՝ ենթատեքստը, պրագմատիկ ենթադրությունները, խոսքային ակտերի անուղղակի ձևերը, ինչպես նաև ենթադրյալ իմաստ ստեղծող ինտոնացիոն և շարահյուսական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերեն երկխոսություններում տարածված այնպիսի երևույթների վրա, ինչպիսիք են հեգնանքը, էվֆեմիզմը, ակնարկային խոսքը և խոսքային լռությունը, որոնք հաճախ փոխարինում են ուղղակի արտահայտմանը և պահանջում են լսողի կողմից ենթատեքստային վերծանում։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև Գրայսի համագործակցության սկզբունքը և դրա մաքսիմների խախտման միջոցով ներիմաստի ստեղծման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս խոսողին փոխանցել լրացուցիչ, հաճախ չարտահայտված տեղեկատվություն։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սոցիալական համատեքստը, խոսողների հարաբերությունները և իրավիճակային գործոնները ազդում ներիմաստի ընկալման վրա՝ դարձնելով այն հաղորդակցության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդգծվում է, որ ներիմաստի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն լեզվաբանության, այլ նաև միջմշակութային հաղորդակցության և թարգմանագիտության համար, քանի որ տարբեր լեզուներում ենթադրյալ իմաստների փոխանցման ձևերը կարող են էականորեն տարբերվել։

Այս գիրքը նվիրված է խոսքի առոգանության և դրա միջոցով իմաստի փոխանցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացատրելով, թե ինչպես են ձայնի բարձրությունը, շեշտադրումը, դադարները, տոնայնությունը և հնչերանգը ձևավորում խոսքի արտահայտչականությունն ու ազդեցությունը։ Գրքում ներկայացվում է, որ նույն բառերն ու նախադասությունները տարբեր առոգանությամբ կարող են ստանալ տարբեր իմաստային և հուզական երանգներ՝ փոխելով խոսքի ընկալումը և հաղորդակցական ազդեցությունը։ Հեղինակը քննարկում է բանավոր խոսքի կառուցվածքը, հնչյունային համակարգի դերը, խոսքի ռիթմը և ինտոնացիոն միջոցների կիրառությունը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դերասանական խոսքին, հրապարակային ելույթներին, մանկավարժական հաղորդակցությանը և առօրյա խոսակցական միջավայրում ճիշտ առոգանության կարևորությանը։ Գիրքը համադրում է տեսական լեզվաբանական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ օգնելով զարգացնել արտահայտիչ, հստակ և ազդեցիկ խոսքի հմտություններ։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, ուսուցիչների, դերասանների, լրագրողների, հաղորդավարների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են կատարելագործել բանավոր հաղորդակցության մշակույթը և խորությամբ հասկանալ խոսքի հնչերանգային առանձնահատկությունները։

РУССКИЙ ЯЗЫК С ОСНОВАМИ ЯЗЫКОЗНАНИЯ աշխատությունը ռուսաց լեզվի ուսուցման և ընդհանուր լեզվաբանության հիմունքների համադրական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ռուսերենի համակարգային կառուցվածքը՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, միաժամանակ բացատրելով լեզվաբանական գիտության հիմնական հասկացությունները և ուսումնասիրության մեթոդները, գիրքը դիտարկում է լեզուն որպես համակարգ՝ ընդգծելով նրա մակարդակների փոխկապակցվածությունը և զարգացման օրենքները, ինչպես նաև ներկայացնում է լեզվական երևույթների գիտական վերլուծության հիմունքները, միաժամանակ ներառելով գործնական վարժություններ և լեզվական նյութի վերլուծության օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների և լեզվաբանության սկզբունքները ուսումնասիրողների համար։

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հունաբան դպրոցի ազդեցությունը դասական հայերենի ձևավորման և զարգացման վրա՝ ընդգծելով նրա դերը հայերեն գիտական, թարգմանական և գրական լեզվի կատարելագործման գործընթացում։ Նշվում է, որ հունաբան դպրոցը միջնադարյան հայ մշակույթի կարևոր ուղղություններից մեկն էր, որի ներկայացուցիչները նպատակ ունեին հունարեն գիտական և փիլիսոփայական ժառանգությունը փոխանցել հայերենին՝ հնարավորինս ճշգրիտ և համակարգված լեզվական միջոցներով։ Վերլուծվում է, որ այս շարժման արդյունքում դասական հայերենում ձևավորվեցին նոր շարահյուսական կառուցվածքներ, բարդ նախադասական մոդելներ և վերացական հասկացությունների արտահայտման ճկուն համակարգ, որոնք նպաստեցին գրաբարի գիտական լեզվի զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունական շարահյուսության ազդեցությանը, փոխառական թարգմանական կալկերին և նոր բառակազմական մոդելների ձևավորմանը, որոնք ընդլայնեցին հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները։ Նշվում է նաև, որ հունաբան դպրոցի գործունեությունը ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային նշանակություն ուներ՝ ապահովելով հայ միջնադարյան մտավորականության կապը հելլենիստական գիտական ավանդույթի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հունաբան դպրոցը կարևոր դեր է խաղացել դասական հայերենի զարգացման մեջ՝ նպաստելով նրա գիտականացմանը, կառուցվածքային հարստացմանը և միջազգային մշակութային ինտեգրմանը։

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Ջոն Ֆաուլզի ստեղծագործություններում կոնցեպտուալ մետաֆորայի արդիականացման միջոցները՝ ընդգծելով լեզվական, իմաստաբանական և գեղարվեստական մեխանիզմների փոխազդեցությունը հեղինակային տեքստում։ Նշվում է, որ կոնցեպտուալ մետաֆորան հանդես է գալիս որպես ճանաչողական մոդել, որի միջոցով վերացական գաղափարները ներկայացվում են կոնկրետ և պատկերավոր ձևերով՝ ձևավորելով ընթերցողի ընկալման խորքային շերտեր։ Վերլուծվում է, որ Ֆաուլզի ստեղծագործություններում մետաֆորային կառուցվածքները հաճախ հիմնված են ազատության և սահմանափակման, իրականության և պատրանքի, ինքնության և օտարման հակադրությունների վրա, որոնք արտահայտվում են ինչպես բառային, այնպես էլ տեքստային մակարդակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միջոցներին՝ սիմվոլիկ բառապաշարին, կրկնություններին, հակադրական կառուցվածքներին և նարատիվի բազմաշերտությանը, որոնք ծառայում են մետաֆորային իմաստների ակտիվացմանը և խորացմանը։ Նշվում է նաև, որ կոնցեպտուալ մետաֆորան Ֆաուլզի մոտ ոչ միայն գեղարվեստական արտահայտչամիջոց է, այլև փիլիսոփայական մտածողության ձև, որը թույլ է տալիս բացահայտել մարդկային գիտակցության բարդ կառուցվածքները և իրականության ընկալման հարաբերականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ կոնցեպտուալ մետաֆորայի արդիականացումը Ֆաուլզի ստեղծագործություններում իրականացվում է բազմամակարդակ լեզվական և իմաստային մեխանիզմների միջոցով, որոնք ապահովում են տեքստի գեղարվեստական խորությունն ու բազմիմաստությունը։

Այս լեզվաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է Իրաքի քրդերենի բահդինանական բարբառի հետազոտությանը՝ մասնավորապես Բամարնի և Աթրուշ շրջանների խոսքային առանձնահատկությունների օրինակով։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բարբառի հնչյունաբանական, ձևաբանական, բառապաշարային և շարահյուսական բնութագրերը՝ բացահայտելով դրա տեղը քրդերեն լեզվի բարբառային համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է տեղական խոսվածքների միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև պատմական, աշխարհագրական և սոցիոլեզվաբանական գործոնների ազդեցությունը բարբառի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդախոսակցական լեզվի պահպանված առանձնահատկություններին, փոխառություններին, տեղանուններին և մշակութային միջավայրի ազդեցությամբ ձևավորված լեզվական երևույթներին։ Աշխատությունը հիմնված է դաշտային հետազոտությունների, կենդանի խոսքի նմուշների և համեմատական լեզվաբանական վերլուծության վրա՝ նպաստելով քրդագիտության և իրանական լեզուների ուսումնասիրությանը։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, քրդագետների, արևելագետների և բարբառագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերենի հոլովական իմաստների արտահայտման ձևերին ֆրանսերեն լեզվում՝ դիտարկելով երկու լեզվական համակարգերի կառուցվածքային և տիպաբանական տարբերությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է այն, թե ինչպես են հայերենի հոլովային հարաբերությունները, որոնք արտահայտվում են ձևաբանական վերջավորություններով, փոխանցվում ֆրանսերենում հիմնականում շարահյուսական և նախդրական կառուցվածքների միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի ուղղական, հայցական, տրական, սեռական, բացառական և գործիական իմաստների համարժեքներին ֆրանսերենում, ինչպես նաև նախդիրների և բառակարգի դերին այդ իմաստների արտահայտման գործընթացում։ Ներկայացվում են նաև թարգմանական համապատասխանությունների խնդիրները, երկլեզու կառուցվածքների համեմատական վերլուծությունը և իմաստային համարժեքության ապահովման մեխանիզմները։ Աշխատությունը կարևոր է համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության համար՝ նպաստելով տարբեր լեզվական համակարգերի միջև քերականական իմաստների փոխանցման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։

Այս գիրքը նախատեսված է ֆրանսերեն բառապաշարի աստիճանական և համակարգված ուսուցման համար՝ օգնելով սովորողին զարգացնել լեզվական կարողությունները տարբեր թեմատիկ ոլորտներում։ Այն կառուցված է մակարդակային սկզբունքով՝ սկսելով ամենահիմնական բառապաշարից և աստիճանաբար անցնելով ավելի բարդ և մասնագիտացված բառերի ու արտահայտությունների։ Գրքում ընդգրկված են առօրյա կյանքի, աշխատանքի, կրթության, ճանապարհորդության, հասարակական հարաբերությունների և այլ թեմատիկ բաժիններ, որոնք թույլ են տալիս սովորողին կիրառել բառապաշարը իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Յուրաքանչյուր բաժին սովորաբար ուղեկցվում է վարժություններով, օրինակներով և կրկնողական առաջադրանքներով, որոնք նպաստում են բառերի ակտիվ յուրացմանը և ճիշտ կիրառությանը։ Հեղինակը շեշտադրում է լեզվի գործնական կիրառությունը՝ օգնելով սովորողին ոչ միայն հիշել բառերը, այլ նաև օգտագործել դրանք խոսքում և գրավոր հաղորդակցության մեջ։ Գիրքը օգտակար է ֆրանսերեն սովորողների, ուսուցիչների և ինքնուսուցմամբ զբաղվողների համար, ովքեր ցանկանում են աստիճանաբար հարստացնել իրենց բառապաշարը և հասնել լեզվի ավելի բարձր մակարդակի։

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է նոր մեդիաների ժամանակակից ինտերֆեյսների ազդեցությունը տեքստի կառուցվածքի, ձևավորման և ընթերցողի կողմից ընկալման գործընթացների վրա՝ ընդգծելով թվային միջավայրում հաղորդակցության ձևերի փոփոխությունները։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հիպերտեքստային կառուցվածքները, ինտերակտիվ տարրերը, մուլտիմեդիա բովանդակությունը և օգտատիրոջ վարքագծին հարմարեցված ինտերֆեյսները փոխում ավանդական տեքստային ընկալումը՝ դարձնելով այն ոչ գծային, բազմաշերտ և հաճախ նաև ֆրագմենտացված։ Աշխատանքը քննարկում է նաև ընթերցողի դերի փոփոխությունը՝ պասիվ ընկալողից դեպի ակտիվ ինտերակտիվ մասնակից, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են ալգորիթմները, դիզայնի լուծումները և հարթակների տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները ազդում տեղեկատվության ընտրության, ուշադրության բաշխման և իմաստի ձևավորման վրա։ Ներկայացվում են նաև մեդիատեքստերի նոր ձևաչափերը և դրանց ազդեցությունը լեզվի, ոճի և հաղորդակցական ռազմավարությունների վրա՝ ընդգծելով թվային մշակույթի ընդհանուր դերը ժամանակակից տեղեկատվական հասարակության մեջ։

Այս աշխատությունը վերաբերում է գրաբարի (դասական հայերենի) վերլուծական բայերի համակարգի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ձևաբանական կառուցվածքին, քերականական արժեքին և լեզվական գործառույթներին։ Գրաբարում վերլուծական բայերը ձևավորվում են օժանդակ բայի և հիմնական իմաստային բայի համադրությամբ՝ արտահայտելով ժամանակ, եղանակ, տեսք և երբեմն նաև քերականական այլ կատեգորիաներ, որոնք սինթետիկ ձևերով չեն կարող լիարժեք արտահայտվել։ Այս համակարգը կարևոր դեր ունի գրաբարի բայական համակարգի զարգացման և ձևաբանական բարդության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ ցույց է տալիս լեզվի անցումը սինթետիկ կառուցվածքներից դեպի ավելի վերլուծական արտահայտման ձևեր։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են օժանդակ բայերի գործառույթները, նրանց համակցման կանոնները, ինչպես նաև վերլուծական ձևերի կիրառությունը տարբեր տեքստային ժանրերում՝ աստվածաբանական, պատմագրական և գրական աղբյուրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև վերլուծական բայերի իմաստային նրբություններին և նրանց դերին նախադասության ժամանակային և եղանակային հարաբերությունների արտահայտման մեջ։ Այսպիսով, գրաբարի վերլուծական բայերի համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն լեզվի պատմական քերականության, ձևաբանության և լեզվաբանական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտման համար՝ ցույց տալով լեզվի կառուցվածքային հարստությունն ու պատմական զարգացումը։

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ԺԴ–ԺԷ դարերի հայերեն ձեռագիր քերականական աշխատություններում կիրառված լեզվաբանական տերմինների համակարգին՝ ընդգծելով միջնադարյան հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորումը և զարգացումը։ Աշխատությունը վերլուծում է քերականական տերմինաբանության հիմնական շերտերը՝ խոսքի մասերի անվանումներ, շարահյուսական և ձևաբանական հասկացություններ, ինչպես նաև դրանց իմաստային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները ձեռագիր աղբյուրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունարեն և ասորերեն լեզվաբանական ավանդույթների ազդեցությանը հայ քերականական մտքի վրա, ինչպես նաև տեղական նորամուծություններին, որոնք ձևավորել են ինքնուրույն հայերեն տերմինաբանական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է տերմինների կիրառման բազմազանությունը տարբեր հեղինակների մոտ, դրանց իմաստային փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում և դերը լեզվաբանական գիտելիքի փոխանցման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագետների, լեզվաբանների և միջնադարյան գրավոր ժառանգության հետազոտողների համար՝ նպաստելով հայ քերականական մտքի պատմության և լեզվաբանական տերմինաբանության զարգացման խորքային ուսումնասիրությանը։

Այս տեղեկատուն ներկայացնում է վերջին տարիներին Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից տարածաշրջանում հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ ընդգրկելով հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտները։ Նյութում տրամադրվում են յուրաքանչյուր գրքի հիմնական տվյալները՝ հեղինակը, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվ, հրատարակչություն և թեմատիկ ուղղվածություն, ինչը թույլ է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել և ընտրել ուսումնասիրության կամ հետազոտության համար համապատասխան աղբյուրներ։ Աշխատությունը նախատեսված է գիտնականների, ուսուցիչների, ուսանողների, մատենագետների և լայն հանրության համար՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիություն, հետազոտական ու ուսուցողական գործընթացների հարմարեցում և ոլորտային տեղեկատվական հոսքերի վերահսկողություն։ Տեղեկատուն նաև ընդգծում է նոր հետազոտական միտումները, դասական աշխատությունների վերանայումները և լեզվաբանական, գրականագիտական ու պատմագիտական ոլորտներում հրապարակված նոր նյութերի թեմատիկ բազմազանությունը։

փոխանցման ձևերի համակողմանի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ֆոնոստիլիստիկ և շարահյուսական կազմակերպմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է վեպում ներկայացվում ուղղակի, անուղղակի և ազատ անուղղակի խոսքը, ինչպես են այդ ձևերը փոխազդում միմյանց հետ և ստեղծում բարդ, բազմաշերտ պատմողական կառուցվածք, որը բնորոշ է Ջոյսի մոդեռնիստական գրականությանը։ Աշխատանքում մանրամասնորեն քննարկվում են խոսքի վերարտադրման միջոցների լեզվական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը տեքստի ռիթմի, ինտոնացիայի և ընդհանուր հնչերանգի վրա, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են շարահյուսական կառուցվածքները նպաստում գիտակցության հոսքի տեխնիկայի ձևավորմանը։ Հատուկ շեշտ է դրվում այն բանի վրա, թե ինչպես են տարբեր խոսքային ձևերը ծառայում կերպարների ներքին խոսքի, մտքերի և արտաքին խոսքի սահմանների մշուշմանն ու վերաձևակերպմանը՝ ստեղծելով բազմաձայնության և լեզվական փորձարարության յուրահատուկ համակարգ։

Այս աշխատությունը նվիրված է հայերեն լեզվում որոշիչների արտահայտման ձևերի՝ բառային, բառակապակցական և նախադասական կառուցվածքների քերականական և ոճական քննությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են որոշիչի՝ որպես խոսքի երկրորդական անդամի գործառույթները և դրա արտահայտման բազմազան միջոցները ժամանակակից հայերենում։ Աշխատությունում առանձնացվում են պարզ բառով արտահայտված որոշիչները, որոնք սովորաբար հանդես են գալիս ածականներով, դերանուններով կամ գոյականական ձևերով, ինչպես նաև բառակապակցական որոշիչները, որոնք ձևավորվում են տարբեր շարահյուսական կապերով և ապահովում են իմաստային ավելի հստակ և ընդլայնված բնութագրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև նախադասությամբ արտահայտված որոշիչներին, որոնք հանդես են գալիս որպես հարաբերական կամ լրացուցիչ բացատրական կառույցներ՝ ապահովելով բարդ կառուցվածքային և իմաստային հարաբերություններ։

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռուսերեն լեզվում բիբլիական ծագում ունեցող թևավոր արտահայտությունների համակարգային նկարագրության փորձը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, մշակութային և իմաստաբանական առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ բիբլիական ծագման արտահայտությունները ռուսերենում ձևավորում են կայուն ֆրազեոլոգիական շերտ, որը խորապես ներգծված է ինչպես գրական լեզվի, այնպես էլ խոսակցական հաղորդակցության մեջ։ Վերլուծվում է, որ այդ արտահայտությունները հաճախ պահպանել են իրենց սկզբնական սրբագրական կամ խորհրդանշական իմաստը, սակայն ժամանակի ընթացքում ենթարկվել են իմաստային ընդհանրացման, փոխաբերականացման կամ ոճական վերաիմաստավորման՝ ձեռք բերելով լայն կիրառական արժեք տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց աղբյուրային հիմքերին՝ Հին և Նոր Կտակարանների տեքստերին, ինչպես նաև դրանց ներթափանցման ուղիներին գրականության, արվեստի և հասարակական խոսքի միջոցով։ Նշվում է նաև, որ բիբլիական թևավոր խոսքերը կատարում են ոչ միայն հաղորդակցական, այլև մշակութային հիշողության պահպանման գործառույթ՝ արտացոլելով արժեքային և աշխարհայացքային համակարգերի շարունակականությունը լեզվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բիբլիական ծագման ֆրազեոլոգիական միավորները ռուսերենում կազմում են համակարգված և մշակութայինապես նշանակալի շերտ, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ մշակութային-պատմական տեսանկյունից։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերենում նյութական (ինքնուրույն) խոսքի մասերի՝ սպասարկու բառերի վերածման կամ քերականականացման գործընթացին՝ դիտարկելով լեզվի կառուցվածքային զարգացման և քերականական համակարգի ձևավորման մեխանիզմները։ Աշխատությունում վերլուծվում է, թե ինչպես են որոշ գոյականներ, բայեր, դերանուններ կամ մակբայներ ժամանակի ընթացքում կորցնում իրենց բառային լիարժեք նշանակությունը և ձեռք բերում քերականական կամ սպասարկու գործառույթ՝ դառնալով կապեր, մասնիկներ, օժանդակ բայեր կամ այլ ծառայողական տարրեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականականացման տեսությանը, որի շրջանակում բացատրվում են իմաստային թուլացման, հաճախական օգտագործման և սինտակտիկ վերաիմաստավորման գործընթացները։ Քննարկվում են նաև հայերենի պատմական զարգացման տվյալները՝ գրաբարից մինչև ժամանակակից հայերեն, որտեղ նկատելի են տարբեր շերտերում կատարված նման անցումներ և ձևաբանական պարզեցումներ։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ այս գործընթացը կարևոր դեր ունի լեզվի տնտեսման, արտահայտչական ճկունության և քերականական համակարգի կայունացման մեջ՝ ապահովելով լեզվի բնական էվոլյուցիան և հաղորդակցական արդյունավետությունը։

Աշխատությունը նվիրված է անգլերեն լեզվում հասկացում (cognition) արտահայտող բայերի իմաստագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համեմատական զուգադրությամբ։ Գրքում վերլուծվում են այն բայերը, որոնք արտահայտում են մտավոր գործընթացներ՝ ընկալում, մտածողություն, իմացում, հիշողություն և դատողություն, և բացահայտվում են դրանց իմաստային նրբերանգները տարբեր համատեքստերում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այս բայերի իմաստային կառուցվածքը, սինթաքսիսային վարքագիծը և գործաբանական կիրառությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք փոխազդում խոսքային իրավիճակի, խոսողի մտադրության և հաղորդակցական նպատակի հետ։ Աշխատության մեջ համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են անգլերենի և հայերենի համապատասխան բայական համակարգերի տարբերություններն ու ընդհանրությունները՝ հատկապես ուշադրություն դարձնելով իմաստային դաշտերի ձևավորմանը և թարգմանական համարժեքություններին։ Ներկայացվում են նաև լեզվաբանական տեսություններ, որոնք վերաբերում են կոգնիտիվ լեզվաբանությանը և գործաբանական իմաստաբանությանը, ինչպես նաև օրինակների վրա հիմնված վերլուծություններ, որոնք օգնում են հասկանալ բայերի կիրառության իրական լեզվական վարքագիծը։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերեն լեզվի մասնագետների, թարգմանիչների, ուսանողների և համեմատական լեզվաբանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այս աշխատանքը նվիրված է դերբայական կառուցվածքների՝ մասնավորապես դերբայական և մասնիկային շրջադարձերի (деепричастно-причастный оборот) ուսումնասիրությանը ժամանակակից հայերենում՝ դիտարկելով դրանց ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական առանձնահատկությունները։ Վերլուծության մեջ ներկայացվում է, թե ինչպես են հայերենում արտահայտվում գործողության հավելյալ բնութագրումները՝ զուգորդված հիմնական բայով, և ինչ միջոցներով է լեզուն փոխանցում միաժամանակյա կամ հաջորդական գործողությունների կապը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն կառուցվածքներին, որոնք համեմատելի են ռուսերենի կամ այլ լեզուների դերբայական դարձվածքների հետ, սակայն հայերենում ունեն սեփական ձևաբանական համակարգ և շարահյուսական վարքագիծ։ Քննարկվում են նաև դերբայական ձևերի դերակատարությունը խոսքի հակիրճացման, տեղեկատվական խտացման և ոճական բազմազանության ապահովման մեջ, ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր խոսքում։ Աշխատությունում դիտարկվում են տարբեր լեզվաբանական մոտեցումներ՝ կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և տիպաբանական, որոնք օգնում են բացահայտել այս կառույցների տեղը հայերենի քերականական համակարգում։ Միաժամանակ ներկայացվում են ուսումնական և կիրառական խնդիրներ, որոնք կապված են նման կառուցվածքների ճիշտ ընկալման և թարգմանության հետ։

Հակոբ Պարոնյանի երգիծանքի լեզվաոճական ուսումնասիրություն այս աշխատանքը նվիրված է հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկի՝ Հակոբ Պարոնյանի երգիծական ստեղծագործությունների լեզվաոճական առանձնահատկությունների բազմակողմանի վերլուծությանը, որտեղ ուսումնասիրվում են նրա լեզվի հումորային շերտերը, սարկազմի և հեգնանքի կառուցման մեխանիզմները, բառապաշարի ընտրությունը, ինչպես նաև շարահյուսական կառուցվածքների կիրառումը՝ որպես երգիծական ազդեցության հիմնական միջոցներ։ Հետազոտությունը բացահայտում է, թե ինչպես է Պարոնյանը լեզվական տարբեր միջոցներով ստեղծում սոցիալական քննադատություն, ծաղրական կերպարներ և իրավիճակային կոմիզմ՝ միաժամանակ պահպանելով գրական բարձր վարպետություն և ազգային լեզվի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև խոսքի պատկերավորման միջոցներին՝ փոխաբերություններին, չափազանցություններին և լեզվական խաղերին, որոնք ուժեղացնում են երգիծանքի արտահայտչականությունը և ընթերցողի վրա թողած ազդեցությունը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է Պարոնյանի լեզվի զարգացումը իր տարբեր ստեղծագործություններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է նա ձևավորել հայկական երգիծական գրականության յուրօրինակ ոճական համակարգ, որը համադրում է խոսակցական տարրերը գրական նորմերի հետ։

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ բանաստեղծ Razmik Davoyan-ի չափածո ստեղծագործությունների բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բանաստեղծի լեզվական մտածողության առանձնահատկությունները, բառային հարստությունը, պատկերաստեղծ միջոցների կիրառությունը և անհատական հեղինակային ոճի ձևավորման լեզվական հիմքերը։ Հեղինակը հետազոտում է Դավոյանի պոեզիայում գործածվող ընդհանուր գրական, ժողովրդախոսակցական, բարբառային, հնաբանային և նորաստեղծ բառաշերտերը՝ բացահայտելով դրանց գեղարվեստական և իմաստային գործառույթները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև խորհրդանշական, փիլիսոփայական և ազգային-մշակութային բովանդակություն կրող բառամթերքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ընտրության դերը բանաստեղծական պատկերների, հուզական ազդեցության և գաղափարական շեշտադրումների ստեղծման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվաոճական հնարքներին, փոխաբերական համակարգին և բառապաշարի տեղին ու նպատակային օգտագործմանը՝ որպես հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալման արտահայտության միջոց։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, գրականագետների, բանասիրության ուսանողների, դասախոսների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից հայ պոեզիայի լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ։

Издание представляет собой специализированный объяснительный словарь, включающий татарские, грузинские и армянские слова, используемые в материалах по изучению экономического быта государственных крестьян Закавказского края; в нем приводятся лексические единицы с переводом, толкованием и пояснениями их значения в контексте хозяйственной, социальной и административной жизни региона, включая термины, связанные с землепользованием, сельским хозяйством, налогами, ремеслами и бытовыми практиками; словарь служит вспомогательным инструментом для этнографических и экономико-исторических исследований, позволяя точнее интерпретировать источники о жизни крестьянских общин и особенностях традиционного уклада населения Закавказья.

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հայերեն նոր բառերի ձևավորման և գործածության առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով բառարանագրական նյութի վրա, և ընդգծում է լեզվի բառապաշարային համակարգի շարունակական թարմացման գործընթացները։ Նշվում է, որ նոր բառերի առաջացումը պայմանավորված է հասարակական կյանքի արագ փոփոխություններով, գիտատեխնիկական զարգացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տարածման և մշակութային նոր իրողությունների ի հայտ գալու անհրաժեշտությամբ։ Վերլուծվում է, որ նոր բառերը կարող են ձևավորվել տարբեր եղանակներով՝ բառակազմական միջոցներով (ածանցում, բարդացում), իմաստային նորացմամբ, ինչպես նաև օտարաբանությունների փոխառությամբ և դրանց հարմարեցմամբ հայերենի հնչյունաբանական ու ձևաբանական համակարգին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառարանագրական աղբյուրների դերին, որոնք ապահովում են նոր բառերի գրանցումը, նորմատիվացումը և գործառական նկարագրությունը՝ հնարավորություն տալով հետևել դրանց տարածվածությանը և կայունացման աստիճանին։ Նշվում է նաև, որ որոշ նոր բառեր արագորեն ինտեգրվում են ակտիվ բառապաշարին, մինչդեռ մյուսները մնում են սահմանափակ կիրառության կամ ժամանակավոր բնույթի միավորներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հայերենի նոր բառապաշարը կենդանի և դինամիկ համակարգ է, որի զարգացումը արտացոլում է ժամանակակից հասարակության սոցիալ-մշակութային և տեխնոլոգիական փոփոխությունները։

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 17-րդ դարի աշխարհաբար տպագիր գրքերի լեզվական առանձնահատկությունների քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գրավոր աշխարհաբարի ձևավորման վաղ փուլերը և դրա հարաբերությունը գրաբարական ավանդույթի հետ։ Նյութում վերլուծվում են այդ շրջանի տպագիր հրատարակություններում կիրառված բառապաշարի, ձևաբանության և շարահյուսության առանձնահատկությունները, որոնք արտացոլում են խոսակցական լեզվի աստիճանական ներթափանցումը գրավոր համակարգ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական շերտավորմանը, որտեղ գրաբարյան կառուցվածքներին զուգահեռ նկատվում են ժողովրդախոսակցական ձևեր, ինչպես նաև օտար լեզուներից՝ հատկապես թուրքերենից, պարսկերենից և լատիներենից փոխառությունների ազդեցությունը։ Քննարկվում է նաև տպագրական կենտրոնների՝ մասնավորապես եվրոպական հայկական տպարանների դերը լեզվի ստանդարտացման և գրավոր աշխարհաբարի զարգացման գործընթացում, որտեղ ձևավորվում են նոր լեզվական նորմերի նախադրյալներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ 17-րդ դարի տպագիր գրքերը կարևոր աղբյուր են հայերեն լեզվի պատմական զարգացման փուլերի վերականգնման համար՝ ցույց տալով անցումը միջնադարյան գրաբարից դեպի նոր ժամանակների աշխարհաբար գրավոր ձևեր։

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հին հայերենում գոյականի ձևաբանական զուգաձևություններին՝ դիտարկելով դրանց առաջացման պատճառները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և զարգացման օրինաչափությունները։ Նյութում վերլուծվում են այն դեպքերը, երբ նույն իմաստային դաշտին պատկանող գոյականները կամ նույն բառաձևերը հանդես են գալիս տարբեր քերականական ձևերով՝ պայմանավորված հնչյունական փոփոխություններով, բարբառային ազդեցություններով և գրավոր ավանդույթի տարբեր շերտերով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոլովման համակարգի բազմազանությանը, որտեղ զուգաձևությունները արտահայտվում են տարբեր հոլովային վերջավորությունների, հիմքային փոփոխությունների և ձևաբանական տատանումների միջոցով։ Քննարկվում է նաև հունարենից, սիրիերենից և այլ լեզուներից կատարված փոխառությունների ազդեցությունը, որոնք հաճախ նպաստել են զուգաձև կառուցվածքների ձևավորմանը և պահպանմանը գրավոր հուշարձաններում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ նման ձևաբանական բազմազանությունը կարևոր է հին հայերենի զարգացման փուլերի վերականգնման, տեքստերի քննադատական վերլուծության և լեզվական համակարգի պատմական վերակառուցման համար՝ ցույց տալով լեզվի ներքին դինամիկան և փոփոխական բնույթը։

Աշխատությունը նվիրված է Իսֆահան քաղաքի և նրա շրջակայքի տեղանունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրանց ծագումը, լեզվական շերտերը և պատմամշակութային զարգացումը։ Հեղինակը վերլուծում է տեղանունների ձևավորման պատմական գործընթացները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ նախաիսլամական, սելջուկյան, սեֆյան և նորագույն փուլերում, փոխվել և վերաիմաստավորվել աշխարհագրական անվանումները։ Գրքում դիտարկվում են պարսկերեն, արաբերեն, թյուրքական և տեղական այլ լեզվական ազդեցությունները տեղանունների ձևավորման վրա՝ ընդգծելով բազմաշերտ լեզվական միջավայրի դերը տարածաշրջանի անվանաբանական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանունների իմաստաբանական վերլուծությանը, դրանց կապին պատմական իրադարձությունների, բնակավայրերի զարգացման և սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև քարտեզագրական նյութեր և պատմական աղբյուրների համադրական ուսումնասիրություն՝ փորձելով վերականգնել տեղանունների սկզբնական ձևերը և դրանց էվոլյուցիան ժամանակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր է լեզվաբանների, պատմաբանների, աշխարհագրագետների և իրանագիտության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով Իսֆահանի տարածաշրջանի պատմական տոպոնիմիայի ավելի խոր և համակարգված ըմբռնմանը։

Foreign Languages for Special Purposes 2017-ը գիտական հոդվածների ժողովածու է, որը հրատարակվել է ԵՊՀ-ի օտար լեզուների մասնագիտական ուղղվածության (ESP/FLSP) հետազոտական հարթակում և ներառում է լեզվաբանության, մեթոդաբանության ու մասնագիտական հաղորդակցության ոլորտներին վերաբերող ակադեմիական ուսումնասիրություններ, աշխատությունում ներկայացված հոդվածները կենտրոնանում են «օտար լեզուներ հատուկ նպատակների համար» (LSP) ուղղության արդի խնդիրների վրա՝ մասնավորապես մասնագիտական լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման, ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցության ձևավորման և մասնագիտական տեքստերի լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծության վրա, ժողովածուն ընդգրկում է ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական հետազոտություններ, որտեղ քննարկվում են ժամանակակից ուսուցման մոտեցումները՝ հաղորդակցական մեթոդ, նախագծային ուսուցում, թվային գործիքների օգտագործում և ինտեգրված լեզվական ուսուցում, միաժամանակ շեշտվում է օտար լեզվի ուսուցման կապը մասնագիտական կրթության հետ՝ որպես մրցունակ մասնագետներ պատրաստելու կարևոր բաղադրիչ, աշխատությունը նաև արտացոլում է միջազգային գիտական միտումները LSP ոլորտում և նպաստում է կրթական մեթոդների արդիականացմանը։

Այս թեման վերաբերում է անգլերեն գիտական խոսքում լեզվական տնտեսման (linguistic economy) երևույթին, որտեղ ուսումնասիրվում են գիտական հաղորդակցության մեջ լեզվի առավել արդյունավետ, սեղմ և տեղեկատվական արտահայտման սկզբունքները։ Հետազոտության կենտրոնում է այն, թե ինչպես է գիտական անգլերենը ձևավորում կառուցվածքային և բառապաշարային մեխանիզմներ՝ նվազագույն լեզվական միջոցներով առավելագույն տեղեկատվություն փոխանցելու համար՝ պահպանելով ճշգրտությունը, միանշանակությունը և տրամաբանական հստակությունը։ Լեզվական տնտեսման դրսևորումները գիտական խոսքում արտահայտվում են տերմինաբանության խտացմամբ, կարճ և ստանդարտացված շարահյուսական կառուցվածքների կիրառմամբ, պասիվ ձևերի ու անվանական կոնստրուկցիաների հաճախականությամբ, ինչպես նաև հապավումների, սիմվոլների և ֆորմալացված լեզվական միավորների լայն օգտագործմամբ։ Այս գործընթացը պայմանավորված է գիտական հաղորդակցության հիմնական նպատակով՝ տեղեկատվության օբյեկտիվ, ճշգրիտ և արագ փոխանցմամբ՝ առանց ավելորդ լեզվական բեռի։

Այս աշխատությունը վերաբերում է հին հայերեն լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգի մանրակրկիտ ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է դրա կառուցվածքը՝ հնչյունաբանությունից մինչև շարահյուսություն։ Գրքում համակարգված կերպով բացատրվում են հին հայերենի հնչյունների զարգացումը, տառերի կիրառությունը, բառերի ձևաբանական փոփոխությունները, բայերի խոնարհման բարդ համակարգը, գոյականների հոլովումը և խոսքի մասերի փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաբարի դասական նորմերին, ինչպես նաև լեզվի պատմական զարգացման առանձնահատկություններին, որոնք կապում են այն հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի հետ։ Աշխատությունը հաճախ օգտագործվում է որպես գիտական աղբյուր լեզվաբանների, պատմաբանների և հայագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն օգնում է հասկանալ ոչ միայն լեզվի կառուցվածքը, այլ նաև հին հայկական գրականության և մատենագրության լեզվական հիմքերը։ Այն համարվում է կարևոր ձեռնարկ հին հայերենին խորությամբ տիրապետելու և դասական տեքստերը ճիշտ մեկնաբանելու համար։

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է տեղեկատվական ցանկ՝ նոր գրքերի և հրատարակությունների մասին տարբեր հասարակական և մարդաբանական գիտական ոլորտներում, ներառյալ հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ՝ գրականագիտություն և լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն։ Աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին և հետազոտողին ապահովել համակարգված տեղեկություններ նոր լույս տեսած գրականության և մասնագիտական նյութերի վերաբերյալ, նշելով հեղինակի, հրատարակման տարեթիվը, հրատարակչությունը և հիմնական թեմաները։ Նյութերը դասակարգված են ըստ գիտական ոլորտների, ինչը հնարավորություն է տալիս հեշտ կողմնորոշվել և ընտրություն կատարել հետագա ուսումնասիրման կամ կիրառման համար։ Հաշվետվությունը կարևոր է գիտնականների, ուսանողների, գրադարանավարների և ոլորտների հետազոտողների համար՝ նպաստելով գիտելիքների արդիականացմանը և գիտական տեղեկատվության արդյունավետ տարածմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է անձնական և անդրադարձ դերանունների գործաբանական (պրագմատիկ) կիրառության և արժեքավորման ուսումնասիրությանը ժամանակակից անգլալեզու սոցիալական մեդիայի միջավայրում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես են դերանունները գործում թվային հաղորդակցության տարբեր ձևերում՝ սոցիալական ցանցերում, բլոգներում, միկրոբլոգներում և մեկնաբանությունների համակարգերում՝ ձևավորելով խոսքային ինքնություն, դիրքորոշում և միջանձնային հարաբերություններ։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «ես», «դու», «մենք» և անդրադարձ կառուցվածքների գործածությանը ինքնաներկայացման, հուզական արտահայտման, ընդգծման և հաղորդակցական ազդեցության բարձրացման նպատակներով։ Քննարկվում են նաև դերանունների դերը ինտերակտիվության ստեղծման, թվային համայնքներում պատկանելության զգացման ձևավորման և սոցիալական դիրքավորման գործընթացներում։ Վերլուծության հիմքում ընկած են լեզվաբանական պրագմատիկայի, դիսկուրսի վերլուծության և սոցիալ-լեզվաբանության մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել լեզվի գործառական բազմաշերտությունը թվային միջավայրում։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ սոցիալական մեդիայում դերանունների ընտրությունը ոչ միայն քերականական, այլև խորապես սոցիալական և իմաստային նշանակություն ունի՝ արտահայտելով խոսողի ինքնությունը, վերաբերմունքը և հաղորդակցական ռազմավարությունները։

Աշխատությունում դիտարկվում են մասնագիտական ոլորտներին ուղղված լեզվի ուսուցման առանձնահատկությունները՝ օրինակ՝ տեխնիկական, բժշկական, իրավական և տնտեսական ոլորտներում լեզվի ուսուցման կազմակերպումը, ինչպես նաև մասնագիտական հաղորդակցության լեզվական պահանջները, տերմինաբանության յուրացումը և ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը։ Միաժամանակ ներկայացվում են ժամանակակից մեթոդներ՝ նախագծային ուսուցում, ինտերակտիվ մոտեցումներ, թվային կրթական միջավայրերի կիրառություն և միջմշակութային հաղորդակցության զարգացում, որոնք նպաստում են օտար լեզվի կիրառական տիրապետմանը մասնագիտական համատեքստում։ Ժողովածուն նաև անդրադառնում է լեզվաբանական և մեթոդաբանական խնդիրներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվում «մասնագիտական լեզու» հասկացությունը տարբեր գիտական ոլորտներում և ինչպես կարելի է արդյունավետ համադրել լեզվական գիտելիքը և մասնագիտական բովանդակությունը ուսուցման գործընթացում։

Այս աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների և կրկնավորների իմաստաքերականական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հարադրական և կրկնավոր կազմությունների կառուցվածքային, իմաստաբանական և քերականական առանձնահատկությունները, դրանց ձևավորման սկզբունքները, գործառույթները և կիրառման ոլորտները ժամանակակից թուրքերենում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տարբեր տեսակի լեզվական միավորների դասակարգումներ, ուսումնասիրվում են դրանց արտահայտչական և ոճական հնարավորությունները, ինչպես նաև խոսքում և գրավոր լեզվում ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառաստեղծական գործընթացներին, ձևաբանական և շարահյուսական փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև հարադրությունների և կրկնավորների կիրառման առանձնահատկություններին տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտությունը հիմնված է լեզվաբանական տեսությունների, հարուստ փաստական նյութի և համեմատական վերլուծության վրա՝ արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրելով թյուրքագիտության, ընդհանուր լեզվաբանության, թարգմանության և օտար լեզուների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Այս աշխատությունը ներկայացնում է «Նոր գրքեր օտար լեզուներով» բնույթի տեղեկատվական մատենագիտական ցանկ, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ամփոփել տարբեր օտար լեզուներով (անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ) նոր հրատարակված գրքերը՝ որոշակի ժամանակահատվածի շրջանակում։ Այն հանդիսանում է գրադարանային-տեղեկատվական ծառայության կարևոր աղբյուր, որը ծառայում է գիտական, կրթական և մշակութային համայնքներին՝ ապահովելով նոր հրատարակությունների վերաբերյալ արագ և վստահելի տեղեկություն։ Ցանկում սովորաբար ներառվում են տարբեր գիտաճյուղերի գրքեր՝ հասարակական և բնական գիտություններ, տեխնիկական ոլորտներ, բժշկություն, արվեստ, լեզվաբանություն և գրականություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել միջազգային գրքային հոսքերում։ Յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ տրվում են հիմնական մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության լեզու, հրատարակման վայր, տարեթիվ և այլ անհրաժեշտ գրադարանային բնութագրիչներ, իսկ որոշ դեպքերում նաև համառոտ բովանդակային նշումներ։ Այսպիսի տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն գիտական տեղեկատվության տարածման, միջազգային գիտական կապերի զարգացման և գրադարանային ֆոնդերի համալրման գործընթացում։ Դրանք նաև օգնում են հետազոտողներին հետևել համաշխարհային գիտական և մշակութային նորություններին՝ ապահովելով օտարալեզու աղբյուրների հասանելիություն։ Այսպիսով, տվյալ մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես բազմալեզու գիտական տեղեկատվության համակարգված և կիրառական հղումային աղբյուր։

Այս աշխատությունը ներկայացնում է բազմալեզու բառապաշարների համեմատական և համակարգված ժողովածու՝ ընդգրկելով անգլերեն, արաբերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, հայերեն, քրդերեն և սիրիերեն լեզուների հիմնական բառապաշարային միավորները։ Նյութի նպատակն է ապահովել լեզվական տվյալների համադրական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով նշված լեզուների բառային համակարգերի կառուցվածքային, իմաստաբանական և պատմական կապերը։ Աշխատությունում դիտարկվում են ընդհանուր ծագման կամ փոխառությունների միջոցով ձևավորված բառային շերտերը, ինչպես նաև լեզվական փոխազդեցության արդյունքում առաջացած ընդհանուր եզրույթները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզուների տիպաբանական առանձնահատկություններին՝ բառերի ձևաբանական կառուցվածքին, արմատների օգտագործմանը, ածանցման համակարգերին և իմաստային դաշտերի կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են նաև պատմական-մշակութային գործոնները, որոնք նպաստել են այս լեզուների միջև բառապաշարային փոխառություններին և փոխազդեցություններին՝ հատկապես Մերձավոր Արևելքի և Կովկասի տարածաշրջաններում։